Zaburzenia czucia – jakie są rodzaje i przyczyny zaburzeń czucia głębokiego i powierzchownego?

Zaburzenia czucia przybierać mogą różną postać: możliwe jest zarówno osłabione odbieranie różnych bodźców czuciowych (np.

dotyku, bólu czy temperatury), jak i znacznie wzmożone odczuwanie rozmaitych doznań, ale i doświadczanie nietypowych odczuć, które są określane jako parestezje (np. mrowienie, pieczenie).

Podobnie jak rodzajów zaburzeń czucia, tak i ich przyczyn wyróżnia się stosunkowo dużo. Jakie badania umożliwiają rozpoznanie zaburzeń czucia i jakie leczenie zaproponować można choremu, który się z nimi zmaga?

Spis treści

Zaburzenia czucia występować mogą zarówno w przypadku uszkodzeń pojedynczych nerwów wskutek urazu, jak i w wyniku przebiegu schorzeń ogólnoustrojowych, prowadzących do destrukcji licznych włókien nerwowych.

Przyczyny drętwienia palców

Czucie to tak naprawdę dość złożony, a jednocześnie wyjątkowo ważny dla życia ludzi zmysł – dzięki niemu bowiem jesteśmy w stanie odbierać różnego rodzaju bodźce ze środowiska, co umożliwiam nam chociażby unikanie czynników niebezpiecznych dla organizmu (jako przykład można tutaj podać cofnięcie ręki po tym, gdy znajdzie się ona niebezpiecznie blisko palącej się świecy).

Doznania czuciowe odbierane są przez kilka różnego rodzaju receptorów, którymi są:

  • eksteroreceptory: receptory znajdujące się przede wszystkim w obrębie skóry, których zadaniem jest odbiór bodźców dotykowych, termicznych, bólowych oraz – w przypadku języka – bodźców smakowych,
  • introreceptory: zlokalizowane są one w różnych narządach wewnętrznych, gdzie zajmują się odbiorem głównie bodźców bólowych,
  • proprioreceptory: receptory, które można znaleźć m.in. w mięśniach, stawach oraz więzadłach stawowych, dzięki nim człowiek jest w stanie określić położenie różnych części ciała względem siebie, jak i odczuwać wibracje oraz rozpoznawać kształt dotykanych przedmiotów bez patrzenia na nie,
  • telereceptory: struktury, które zajmują się odbiorem bodźców z pewnej odległości, do nich zaliczane są receptory obecne w oku, narządzie słuchu i narządzie powonienia.

Cały proces odbioru doznań czuciowych jest dość skomplikowany – w zwykłe odczuwanie ukłucia jakiejś części ciała szpilką zaangażowane są bowiem receptory rejestrujące taki bodziec, komórki nerwowe, które jako pierwsze odbierają taką informację, a także i ośrodki zlokalizowane w rdzeniu kręgowym oraz korze mózgu.

Zaburzenia czucia pojawiać się mogą w sytuacji, gdy któryś z zaangażowanych w odbiór doznań czuciowych elementów zostanie uszkodzony.

Zaburzenia czucia – przyczyny

Do zaburzeń czucia doprowadzać mogą uszkodzenia pojedynczych włókien nerwowych (mononeuropatie), jak i destrukcja licznych nerwów (co określa się z kolei mianem polineuropatii).

Do pierwszego z wymienionych powyżej problemów zaliczyć można np. zespoły uwięźnięcia, takie jak zespół cieśni nadgarstka, dochodzić do mononeuropatii może również i wskutek uszkodzenia pojedynczego włókna nerwowego w związku z przebyciem jakiegoś ograniczonego urazu.

Polineuropatie, bywające przyczyną zaburzeń czucia, mogą z kolei rozwijać się w przebiegu wielu różnorodnych schorzeń ogólnoustrojowych – wśród patologii, które mogą do nich doprowadzać, wymienić można m.in.:

Zaburzenia czucia rozwijać się mogą jednak nie tylko wtedy, gdy uszkodzeniu ulegną włókna nerwowe, ale i wtedy, gdy uszkodzone zostaną jakieś wyższe piętra układu nerwowego.

Wśród problemów, którymi objawami bywają właśnie zaburzenia czucia, wymienić tutaj można:

Zaburzenia czucia – objawy i rodzaje

Objawami zaburzeń czucia mogą być zarówno wzmożone odbieranie pewnych bodźców czuciowych (przeczulica), jak i zmniejszone ich odczuwanie (niedoczulica). Ze względu na to, jakiego dokładnie rodzaju czucia dotyczy problem, wyróżnia się wiele różnych rodzajów zaburzeń czucia.

Mianem analgezji określa się niemożność odczuwania bólu, zmniejszone odczuwanie bólu nazywane jest natomiast hipalgezją. Odwrotnością tych zjawisk jest hiperalgezja, czyli wzmożone odczuwanie bodźców bólowych.

Wtedy, gdy zaburzenia czucia dotyczą bodźców dotykowych, dochodzić może do osłabienia odbioru takich bodźców (hipestezji) lub całkowitego braku odczuwania dotyku (abaestezji). Jednym z zaburzeń czucia dotyku jest również hiperestezja, co oznacza, że pacjent staje się nadmiernie wrażliwy na bodźce dotykowe.

Zaburzenia czucia dotyczyć mogą również temperatury: pacjenci mogą mieć zmniejszoną zdolność jej odczuwania, czyli termohipoestezję, jak i w ogóle nie odczuwać bodźców termicznych, co określa się mianem termoanaestezji.

Dość interesującymi zaburzeniami czucia są kauzalgia oraz allodynia. Do kauzalgii dochodzi wtedy, gdy u chorego wraz z włóknami czuciowymi uszkodzone zostaną również i włókna należące do autonomicznego układu nerwowego.

W przebiegu tej patologii dochodzi do odczuwania przez pacjenta silnego bólu o charakterze piekącym, któremu towarzyszą zwykle zmiany skórne w postaci zaczerwienienia i lśnienia skóry, a także wzmożenie potliwości w obszarze ciała objętym procesem chorobowym.

Allodynia jest natomiast zjawiskiem, w którego przypadku bodźce, które typowo nie wywołują bólu, prowadzą do odczuwania przez pacjenta bardzo nawet nasilonych dolegliwości bólowych.

Do grupy zaburzeń czucia zaliczane są również i parestezje. Pojawiać się one mogą po zadziałaniu jakiegoś bodźca, jak i bez takowego i obejmują one odczuwanie dość nietypowych, czasami nieprzyjemnych, wrażeń, takich jak drętwienia, uczucie zimna lub ciepła czy mrowienie.

Innymi jeszcze zaburzeniami czucia są allestezje – pacjenci obarczeni tym problemem jeden rodzaj bodźca odczuwają jako całkowicie inny (np. dotyk prowadzi u nich do odczuwania zimna).

Zaburzenia czucia – diagnostyka

Pacjent, u którego pojawią się jakieś zaburzenia czucia, powinien trafić pod opiekę neurologa. Wstępnie konieczne jest bowiem określenie, jakiego dokładnie typu problem pojawił się u niego – stwierdzić to można podczas badania neurologicznego.

Badanie czucia – wbrew pozorom – jest dość skomplikowane, w praktyce jednak już samo tylko jego przeprowadzenie umożliwia wysunięcie przypuszczenia, która to część układu nerwowego uległa uszkodzeniu.

Czucie dotyku ocenić można np. z wykorzystaniem kawałka waty, czucie temperatury bada się m.in. z wykorzystaniem chłodnego oraz cieplejszego tworzywa. Do badania czucia bólu wykorzystane mogą być np. sterylne igły, natomiast czucie wibracji bada się z użyciem widełek stroikowych.

Do sprawdzenia tego, czy pacjent prawidłowo odczuwa ułożenie, prosi się go o zamknięcie oczu, a następnie badający unosi w górę lub kieruje ku dołowi np. jego palce i pyta, w jakiej pozycji jest w danym momencie trzymany przez niego palec.

Trzeba tutaj od razu podkreślić, że badanie czucia trwa dość długo, konieczna jest bowiem tak naprawdę ocena czucia w różnych miejscach ciała (na tułowiu, kończynach górnych i dolnych, plecach), dodatkowo sprawdzać należy czucie po obu stronach ciała.

Badanie neurologiczne, jak już wspomniano, może umożliwić wysunięcie hipotezy na temat przyczyny zaburzeń czucia. Zazwyczaj jednak w celu postawienia konkretnej diagnozy niezbędne jest przeprowadzenie innych jeszcze, dokładniejszych badań. Wśród badań, które zlecane bywają w diagnostyce zaburzeń czucia, wymienić można:

  • badania laboratoryjne (m.in. oznaczenia poziomu glukozy we krwi, witaminy B12, enzymów wątrobowych, cenne bywają jednak również i morfologia krwi, badanie płynu mózgowo-rdzeniowego czy badania przeciwciał związanych z chorobami autoimmunologicznymi oraz markerów stanu zapalnego),
  • badania potencjałów wywołanych,
  • elektroneurografię (badanie przewodzenia we włóknach czuciowych),
  • badania obrazowe (takie jak tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny – obrazowane mogą być różne struktury układu nerwowego w zależności od tego, gdzie podejrzewane jest uszkodzenie, przydatne w diagnostyce bywa zarówno obrazowanie mózgowia, jak i rdzenia kręgowego),
  • elektromiografię,
  • elektroencefalografię (EEG).

Zaburzenia czucia – leczenie

Dokładna diagnostyka u chorych z zaburzeniami czucia jest kluczowa. Dopiero po znalezieniu przyczyny problemu możliwe jest zaproponowanie choremu właściwego dla niego leczenia.

Zalecane pacjentom oddziaływania bywają naprawdę różne, przykładowo w przypadku zespołu cieśni nadgarstka konieczne bywa przeprowadzenie zabiegu operacyjnego. U chorych z polineuropatią, do której doprowadziła niewyrównana cukrzyca, niezbędne natomiast jest zintensyfikowanie leczenia i próby polepszenia kontroli choroby, co ma na celu zapobieganie kolejnym uszkodzeniom nerwów.

Korzystne efekty u chorych z różnych zaburzeniami czucia przynosić może również systematyczna rehabilitacja.

Czytaj też: Neuropatia: rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

Zaburzenia czucia – jakie są rodzaje i przyczyny zaburzeń czucia głębokiego i powierzchownego? Absolwent kierunku lekarskiego na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Wielbiciel polskiego morza (najchętniej przechadzający się jego brzegiem ze słuchawkami w uszach), kotów oraz książek. W pracy z pacjentami skupiający się na tym, aby przede wszystkim zawsze ich wysłuchać i poświęcić im tyle czasu, ile potrzebują.
Zaburzenia czucia – jakie są rodzaje i przyczyny zaburzeń czucia głębokiego i powierzchownego? lek. Tomasz Nęcki

Zaburzenia integracji sensorycznej – jakie są ich objawy?

Metoda Integracji sensorycznej (SI) powstała w Stanach Zjednoczonych w latach 60. XX wieku. Jej autorką jest Jean Ayres, psycholog i terapeutka zajęciowa.

W Polsce integracja sensoryczna jest stosunkowo nową metodą terapeutyczną, która ma coraz więcej zwolenników i cieszy się dużą popularnością.

Według Ayres na prawidłowy rozwój dziecka składają się trzy rozwijające się najwcześniej systemy zmysłowe:

  • czucie głębokie (czucie własnego ciała),
  • dotyk,
  • układ przedsionkowy (zmysł równowagi).

Autorka metody integracji sensorycznej uważała, że odpowiednia stymulacja bodźców dotykowych i przedsionkowo-proprioceptywnych wpływa na prawidłowe kształtowanie się percepcji słuchowej i wzrokowej, a także koordynacji tych zmysłów. Za definicję SI podaje się proces, który organizuje wszelkie informacje płynące z ciała i środowiska, docierające do mózgu.

W trakcie tego procesu mózg odbiera informacje, rozpoznaje je i segreguje, interpretuje, a także łączy je w taki sposób, aby mogły zostać wykorzystane do celowego działania.

Leia também:  Como Se Chama A Rapariga Que Ico Tem De Proteger Em Ico Para A Ps2?

Ponadto, Jean Ayres uważała, że jeżeli wszystkie systemy sensoryczne i procesy integracyjne przebiegają bez zakłóceń, to rozwój dziecka, zarówno poznawczy, ruchowy, jak i emocjonalny nie przejawia odchyleń.

Zdarza się jednak, że niektóre z procesów ulegają zakłóceniom, dlatego dziecko wykazuje zaburzenia rozwojowe w różnym zakresie i stopniu.

Bez wielozmysłowej stymulacji w korze mózgowej nie tworzą się nowe połączenia, które powodują lepszy i szybszy przepływ informacji, tak bardzo potrzebny rozwijającemu się młodemu człowiekowi.

Stąd metodę integracji sensorycznej stosuje się w terapii dzieci przejawiających zaburzenia i problemy w nauce, opóźnienia rozwojowe, a także uszkodzenia układu nerwowego.

Zaburzenia czucia – jakie są rodzaje i przyczyny zaburzeń czucia głębokiego i powierzchownego?

Gdzie zlokalizowane są procesy integracji sensorycznej?

Wszelkie procesy SI mają miejsce w mózgu, a dokładniej w jego półkulach, móżdżku, pniu mózgu i rdzeniu przedłużonym. Każdy ze zmysłów, tj. smak, węch, wzrok, słuch, dotyk i równowaga, mają różnie zlokalizowane receptory, czyli miejsca w mózgu zbierające informacje z otoczenia. Mimo to, wszystkie procesy integracyjne mają zawsze swój początek w pniu mózgu.

Każdy bodziec odbierany przez korę mózgową zostaje interpretowany jako wrażenie zmysłowe, a dzięki temu, że zmysły ze sobą ściśle współpracują, tworzą układ narządów zmysłów. Najwcześniej rozwijającym się zmysłem u dziecka jest układ przedsionkowy i proprioceptywny.

Receptory układu przedsionkowego zlokalizowane w uchu wewnętrznym, są ściśle związane ze słuchem, zaś receptory układu proprioceptywnego znajdują się w ścięgnach, stawach i mięśniach. Razem układ przedsionkowo-proprioceptywny pozwala odbierać wrażenia związane z ruchem i z jego zmianami.

Umożliwia utrzymanie równowagi, napięcia mięśniowego, rozwój ruchu i jego płynność. Prawidłowa praca tego układu przekłada się na prawidłowy rozwój funkcji poznawczych, ruchowych i czuciowych.

Objawy niedojrzałego i nieprawidłowego rozwoju układu przedsionkowo-proprioceptywnego

Z różnych przyczyn układ przedsionkowo-proprioceptywny może rozwijać się wolniej lub nieprawidłowo. Jeżeli układ ten jest jeszcze niedojrzały, przejawia się to u dziecka trudnościami w nauce i zaburzeniami w funkcjonowaniu.

Jeśli układ nie rozwija się prawidłowo, zaburzenia mogą mieć charakter nadwrażliwości (niepewność grawitacyjna, polegająca np.

na trudnościach w pokonywaniu torów przeszkód) lub podwrażliwości (przejawiającej się obniżonym napięciem mięśniowym w obrębie aparatu mowy i ciała, zaburzonym chodem, równowagą lub zbyt dużym napięciem w kończynach).

Inne objawy zaburzenia integracji sensorycznej

W sytuacji, gdy różne elementy składowe integracji sensorycznej nie funkcjonują prawidłowo można zauważyć u dziecka:

  • trudności w koordynacji ruchowej – zaburzenia równowagi i kłopoty w swobodnym poruszaniu się,
  • opóźniony rozwój zdolności ruchowych – zaburzenia rozwoju motoryki małej i dużej, koordynacji ruchów, zaburzona siła mięśniowa,
  • problemy z koncentracją,
  • nieprawidłowy poziom aktywności – dziecko jest nadpobudliwe, wszędzie go pełno lub zupełnie odwrotnie, dziecko jest ospałe, wszystko przychodzi mu z trudem,
  • trudności z przyswajaniem nauki,
  • niską samoocenę – związana jest z funkcjonowaniem dziecka, jego frustracją i byciem w pewien sposób niedopasowanym do otoczenia,
  • słabą organizację pracy – dziecko nie potrafi utrzymać wokół siebie porządku, trudno mu przygotować akcesoria do szkoły, łatwo się rozprasza,
  • zbyt małą wrażliwość na ruch, dotyk, bodźce, ruch – dziecko stale biega, tarza się po podłodze, zderza z przedmiotami, taranuje inne osoby z otoczenia, potrząsa częściami ciała,
  • zbyt dużą wrażliwość na dotyk, ruch, bodźce wzrokowe i słuchowe – dziecko bardzo ciężko znosi hałas i ruch wokół siebie, zatyka uszy i zamyka oczy, krzyczy lub zastyga w bezruchu, nie chce uczestniczyć w zajęciach, wycofuje się, może też nie lubić np. mycia zębów, fakturowania (dotykanie różnych przedmiotów o zmiennych fakturach) itp.
  • opóźniony rozwój mowy i zdolności językowych,
  • zaburzenia zachowania.

Przyczyny zaburzeń integracji sensorycznej

Integracja sensoryczna (SI) jest procesem niezwykle złożonym, stąd też jej przyczyn można doszukiwać się w wielu aspektach i szkodliwych czynnikach.

Przebieg ciąży, rozwój płodu, choroby matki, czynniki okołoporodowe, a także te, które pojawiają się już po urodzeniu dziecka, mogą mieć wpływ na jego późniejsze funkcjonowanie.

Aby łatwiej było diagnozować terapeutom zaburzenia integracji sensorycznej, Jean Ayres opracowała dwa testy – test praksji (SIPT) i Południowo-Kalifornijskie Testy Integracji Sensorycznej (SCSIT).

  • Test praksji SIPT – służy do pomiaru procesów SI, sprawdza jak dziecko organizuje odpowiedź na bodźce zmysłowe. Test ten pomaga dokładnie określić trudności w nauce, zaburzenia emocjonalne lub dysfunkcje mózgowe.
  • Test SCIST – określa zaburzenia ruchu i czucia. Dzięki niemu można stwierdzić, jakiej stymulacji wymaga dziecko.

Diagnoza integracji sensorycznej

Oprócz wyżej wymienionych testów do diagnozy zaburzeń integracji sensorycznej stosuje się także próby kliniczne. Początkowo terapeuta przeprowadza wywiad z rodzicami lub opiekunami dziecka, zadaje pytania dotyczące przebiegu ciąży, porodu i rozwoju ich pociechy.

Następnie, terapeuta obserwuje dziecko, jego zachowania i reakcje oraz przeprowadza testy. Są one stosowane tylko u dzieci powyżej 4 roku życia, będących w normie intelektualnej.

W przypadku dzieci, u których stwierdzono niepełnosprawność umysłową, autyzm lub inne zaburzenia powodujące brak pełnej współpracy, pozostaje wyłącznie obserwacja.

Pamiętaj! Zawsze, gdy masz wątpliwości związane z prawidłowym rozwojem swojego dziecka, warto zasięgnąć porady specjalisty.

  • Źródła:
  • Terapia integracji sensorycznej. Ćwiczenia usprawniające bazowe układy zmysłowe i korygujące zaburzenia planowania motorycznego, Bożenna Odowska-Szlachcic, wydawnictwo Harmonia, 2012,
  • Rozwój mowy dziecka w świetle integracji sensomotorycznej, Swietłana Masgutowa, Anna Regner, wydawnictwo Continuo, Wrocław 2009.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Zaburzenia czucia powierzchniowego, głębokiego i wibracji

Zaburzenia czucia to ogólna nazwa obejmująca różnego rodzaju nieprawidłowości w odbieraniu lub przekazywaniu do mózgu informacji o bodźcach docierających do organizmu.

Tego typu zaburzenia mogą przybierać formę niedoczulicy (czyli osłabienia czucia) lub też przeciwnie – przeczulicy (nadwrażliwości na bodźce).

Zaburzenia czucia mogą także mieć postać samoistnych, nieprzyjemnych doznań, które pojawiają się nawet bez zadziałania bodźca i noszą nazwę parestezji.

Mechanizm powstawania zaburzeń czucia jest złożony i zależny od wielu czynników.

Droga, którą biegnie impuls czuciowy prowadzi od receptora, zwykle zlokalizowanego w skórze, poprzez różnego rodzaju szlaki nerwowe, aż do mózgu, gdzie informacja o zadziałaniu bodźca jest przetwarzana i uświadamiana.

Do zaburzeń czucia dochodzi, gdy uszkodzony zostaje jeden z elementów tworzących drogę czuciową. Na czucie powierzchowne składa się czucie dotyku, ucisku, bólu oraz temperatury, natomiast czucie głębokie to czucie położenia oraz wibracji.

Receptory czucia głębokiego zlokalizowane są głównie w ścięgnach mięśni i torebkach stawowych, co pozwala na rozpoznanie bez pomocy wzroku w jakiej pozycji znajduje się kończyna.

Do receptorów będących pierwszym ogniwem, dzięki któremu dochodzi do powstania impulsu czuciowego, należą między innymi mechanoreceptory (odbierające bodźce mechaniczne), termoreceptory (odpowiedzialne za odczuwanie temperatury), a także fotoreceptory (odbierające bodźce świetlne), baroreceptory (reagujące na ciśnienie) oraz chemoreceptory (reagujące na zmiany składu chemicznego tkanek). Impuls nerwowy z receptorów biegnie przez nerwy obwodowe i rdzeń kręgowy, zlokalizowany w kanale kręgowym wzdłuż kręgosłupa, do mózgu, gdzie informacja czuciowa jest uświadamiana.

Jakie są najczęstsze przyczyny zaburzeń czucia?

Uszkodzenie każdego elementu drogi czuciowej może skutkować pojawieniem się zaburzeń czucia. W zależności od poziomu, na którym dochodzi do powstania uszkodzenia, zaburzenia czucia przybierają różne formy.

Do uszkodzenia drogi czuciowej może dojść na przykład po urazie kręgosłupa podczas wypadku lub też w przebiegu chorób, takich jak stwardnienie rozsiane lub zapalenie rdzenia kręgowego.

W takich sytuacjach zaburzenia czucia mogą dotyczyć kilku okolic ciała i zwykle współistnieją z niedowładem.

W przypadku uszkodzenia określonego nerwu obwodowego zaburzenia czucia dotyczą fragmentu ciała zaopatrywanego przez ten nerw, na przykład gdy uszkodzony jest nerw promieniowy, dochodzi do niedoczulicy grzbietowej powierzchni ręki. Do uszkodzenia nerwów mogą prowadzić ich mechaniczne urazy, ale także choroby obejmujące wiele nerwów, czyli polineuropatie.

Procesy chorobowe dotyczące kory mózgowej także mogą dawać objawy w postaci zaburzeń czucia.

I tak na przykład w uszkodzeniu płata ciemieniowego (do którego może dojść w wyniku udaru, rozrostu guza nowotworowego lub po urazie głowy) chory może stracić zdolność rozpoznawania bodźców działających jednocześnie w dwóch okolicach zlokalizowanych po przeciwnych stronach ciała.

W przeciwieństwie do powyższych objawów parestezje, czyli samoistnie pojawiające się nieprzyjemne odczucia, najczęściej obejmują kończyny i są objawem polineuropatii. Parestezje wokół ust mogą być objawem niedoboru wapnia lub towarzyszyć bólowi głowy w migrenie.

Co robić w razie wystąpienia zaburzeń czucia?

Pacjenci z zaburzeniami czucia nie zawsze zdają sobie sprawę z ich występowania. Często dopiero podczas badania neurologicznego lekarz uświadamia choremu ten problem. Zaburzenia czucia powierzchownego mogą przybierać postać całkowitej znieczulicy lub tylko dyskretnych deficytów w odczuwaniu pewnych bodźców.

Bardziej uciążliwe dla chorego są nieprzyjemne doznania czuciowe w postaci parestezji (drętwienie, uczucie gorąca lub przechodzenia prądu) lub przeczulicy, czyli nadmierne, nieprzyjemne odczuwanie nawet niewielkich bodźców, które w znacznym stopniu mogą zaburzać codzienne funkcjonowanie.

W razie wystąpienia tych objawów niezbędne jest zgłoszenie się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.

Zaburzenia czucia głębokiego przejawiają się zwykle trudnościami w koordynacji ruchowej (niezgrabność i brak płynności ruchów złożonych). Takie objawy jednak także należą do grupy zaburzeń czucia i wymagają wizyty u lekarza.

Czucie wibracji jest specyficznym rodzajem czucia, którego zaburzenia są najrzadziej doświadczane przez chorych i zwykle uświadamiane dopiero podczas badania neurologicznego z pomocą kamertonu.

Leia também:  Como Parar A Menstruação Depois Que Ela Já Desceu?

Zaburzenia czucia, w każdej formie, powinny skłonić chorego do wizyty u lekarza, ponieważ mogą być pierwszym objawem groźnych chorób, których wczesne wykrycie pozwala na włączenie odpowiedniego leczenia.

Co zrobi lekarz, jeśli zgłosimy się z zaburzeniami czucia?

Lekarz zbierze wnikliwy wywiad dotyczący rodzaju zgłaszanych objawów, dokładnego ich umiejscowienia, początku występowania dolegliwości oraz objawów towarzyszących.

Z pewnością lekarz zapyta także o podobne dolegliwości występujące w rodzinie pacjenta oraz będzie chciał dowiedzieć się jak najwięcej o różnego rodzaju urazach i zabiegach, które mogły mieć miejsce nawet w odległej przeszłości. Bardzo ważnym elementem badania jest tzw.

obiektywna ocena zaburzeń czucia, które zgłasza chory. W tym celu lekarz przeprowadza różnego rodzaju testy, w trakcie których pacjent odpowiada na pytania z zamkniętymi oczami.

Lekarz może oceniać czucie za pomocą dotyku wacikiem, probówkami z ciepłą wodą, kostką lodu, delikatnych ukłuć ostrym przedmiotem, a także dotknięć wibrującym kamertonem. Oceny dokonuje się na symetrycznych okolicach ciała, czyli po dwóch stronach, na prawej i lewej ręce, nodze, a także po obu stronach tułowia.

Dzięki dokładnej ocenie czucia lekarz może wnioskować o miejscu uszkodzenia układu nerwowego i zaplanować dalszą diagnostykę.

Niezbędne może być przeprowadzenie badania obrazowego głowy lub rdzenia kręgowego, rezonansu magnetycznego lub tomografii komputerowej, a także ocena przewodzenia impulsów w nerwach za pomocą badania elektroneurograficznego (ENG).

Często takiej diagnostyce towarzyszy także ocena stężeń elektrolitów i inne badania laboratoryjne krwi, a także badania genetyczne w przypadku podejrzenia choroby dziedzicznej.

Zaburzenia czucia

Bodźce: słuchowe, smakowe, dźwiękowe i węchowe odbierane są przez swoiste układy czuciowe nazywane zmysłami. Organem czucia jest także skóra, w której znajdują się zakończenia nerwowe pozwalające odbierać działające na nią bodźce mechaniczne, termiczne lub chemiczne. Zakończenia te nazywane są receptorami czuciowymi.

Zazwyczaj są one wrażliwe tylko na jeden rodzaj bodźców (np. mechanicznych) i tylko w określonym przedziale jego wartości. Niektóre z receptorów wrażliwych na bodźce mechaniczne może okazywać reakcję tylko na lekki dotyk, podczas gdy inne wyłącznie na silny ucisk. Podobne receptory zlokalizowane są również w narządach wewnętrznych, głównie w trzewiach, oraz w układzie kostno-mięśniowym, tzn.

w stawach, więzadłach, ścięgnach i mięśniach.

Ze względu na rodzaj odbieranych bodźców, możemy wyróżnić podstawowe rodzaje czucia:

  1. czucie powierzchniowe (bodźce zewnętrzne),

  2. czucie głębokie (bodźce z narządu ruchu i z trzewi),

  3. czucie teleceptywne – tutaj bodźce odbierane są przez podstawowe narządy zmysłów (np. widzenie, słyszenie),

  4. czucie trzewne – bodźce odbierane są przez receptoryznajdujące się w narządach wewnętrznych i naczyniach krwionośnych.

Bodźce działające na receptory prowadzą do powstawania w nich impulsów, które przez nerwy przekazywane są do ośrodkowego układu nerwowego. Na podstawie analizy docierających impulsów powstają odpowiednie odczucia oraz reakcje odruchowe.

Analiza informacji docierającej do układu nerwowego wykonywana jest na różnych etapach tzw. drogi czuciowej.

Podstawowa ocena dokonywana jest już na poziomie rdzenia kręgowego (rogu tylnego), a następne między innymi na poziomie struktur mózgowia, takich jak wzgórze i kora mózgowa.

Biorąc pod uwagę rodzaj i poziom uszkodzenia czucie może być:

  1. osłabione, aż do zupełnego jego braku,

  2. wyostrzone, co prowadzi do przeczulicy, czyli znacznie intensywniejszego niż normalnie odczuwania bodźców.

Może także przybrać najbardziej dla chorego przykrą formę bólu lub spaczonego czucia. Pojęcie czucia spaczonego obejmuje odczucia, które w normalnych warunkach nie występują w ogóle, a nazywane są ogólnie parestezjami (mrowienia, drętwienia, itp.).

Zaburzenia czucia mogą odnosić się do wszystkich jego rodzajów, z tego powodu wyróżniamy jego zasadnicze typy.

Zaburzenia czucia mogą występować o charakterze ubytkowym, wówczas osłabione lub całkowite zniesione zostaje jeden lub kilka rodzajów czucia. Innym rodzajem zaburzeń, są tzw.

objawy nadmiarowe, które charakteryzują się nieprawidłowymi wrażeniami czuciowymi (drętwienie rąk oraz mrowienie) lub nadwrażliwością na bodźce czuciowe (np. pacjent odczuwa ból podczas dotyku).

Jakie są najczęstsze zaburzenia czucia?

1. Bóle fantomowe – są to dolegliwości bólowe występujące w miejscu amputowanego narządu, zwykle jest to amputowana kończyna. Zaburzenia te mogą mieć charakter bardzo silnej kauzalgii.

2. Auzalgia – to zaburzenie, które charakteryzuje się bardzo silnym bólem przypominającym wręcz pieczenie. Ból nasila się, gdy chory dotyka nadwrażliwego miejsca. Skóra w tym miejscu jest zaczerwieniona i sucha. Trzeba tutaj wspomnieć również o kauzalgii, które są skutkiem podrażnienia nerwu obwodowego lub nerwu pośrodkowego.

3. Parestezje – to jedne z najpopularniejszych zaburzeń czuciowych, które pojawiają się nieprawidłowym odczuwaniem zwykłych bodźców – nawet najdelikatniejszy dotyk osoba chora odczuwa jako ból lub szczypanie.

Pacjenci narzekają na uczucie cierpnięcia, mrowienia i drętwienia. Parestezje atakują zwykle samoistne bez konkretnego bodźca i wskazują na dolegliwości neurologiczne jak i fizjologiczne (np.

długotrwałe pozostawanie w tej samej pozycji).

4. Nerwoból – to zaburzenia o charakterze gwałtowny i ostrym, które opisywane są jako przechodzenie prądu, pieczenie lub rwanie (rwa kulszowa). Do neuralgii możemy zakwalifikować neuralgię międzyżebrową oraz neuralgię nerwu trójdzielnego.

5. Hiperpatia – to zaburzenie, które inaczej nazywane jest nadwrażliwością czuciową. U niektórych osób ma tak silne natężenie, że nawet niewielkie dotknięcie normalnie nie dostrzegalne powoduje ostry ból, który może trwać nawet po zaprzestaniu działania bodźca.

Zaburzenia czucia mogą przebiegać w różnych schorzeniach. Najczęstszymi przyczynami zaburzeń czucia są:

  1. wypadnięcie dysku – odnosi się do odcinka lędźwiowego kręgosłupa i wywołuje symptomy przypominające rwę kulszową, czyli bardzo silne bóle, które od lędźwi promieniują aż do pośladka (nawet stopy). Oprócz tego wypadnięcie dysku powoduje parastezje oraz znaczne osłabienie czucia powierzchownego zlokalizowanego w obszarze unerwienia nerwu kulszowego;

  2. urazy mechaniczne – parastezje oraz dolegliwości bólowe występują zwykle w okolicy uszkodzonego nerwu;

  3. ucisk na nerwy obwodowe, korzenie nerwów lub struktury mózgowe związane z czuciem w przebiegu tętniaka, nowotworu lub ropnia – zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa lubią wywoływać ucisk, zwłaszcza na korzenie nerwowe. U pacjenta pojawia się ból, który rozchodzi się wzdłuż przebiegu nerwu i nasila się podczas oddawania stolca lub kaszlu;

  4. niedobory w organizmie witaminy B12 – są podstawowym objawem zaburzeń czucia głębokiego;

  5. zespół Guillaina-Barrego – to dolegliwość związana z zapaleniem wielonerwowym, w której pojawiają się zaburzenia czucia. Oprócz nich może dochodzić do niedowładu kończyn, porażenia nerwu twarzowego, a nawet objawów wegetatywnych.

    Pacjenci na początku choroby odczuwają zaburzenia czucia powierzchownego, które objawiają się parestezją palców u stóp.

    Natomiast na zaawansowanym etapie chorzy nie są w stanie określić położenia swojej ręki bez kontroli wzroku, nie potrafią również określić za który palec są trzymani;

  6. dolegliwości naczyniowe mózgu – zaliczamy do nich: udar krwotoczny mózgu, krwawienie podpajęczynówkowe oraz udar niedokrwienny mózgu. Złożone zaburzenia czucia pojawiają się na skutek uszkodzenia ośrodkowego, dochodzi wówczas do trudności w zlokalizowaniu miejsca działania danego bodźca oraz jego siły.

    Chory nie potrafi określić, w którym dokładnie miejscu jest aktualnie dotykany i czy jest to dotyk mocny czy słaby. Problemem jest również odgadnięcie znaków pisanych na skórze i odróżnienie dwóch jednocześnie działających bodźców. Dolegliwości naczyniowe mózgu mogą również prowadzić do kłopotów z rozpoznaniem trzymanych w ręku przedmiotów (bez kontroli wzroku).

    Jeżeli uszkodzenia atakują wzgórze, chory cierpi na silne połowicze bóle ciała;

  7. uszkodzenia rdzenia kręgowe, do którego zaliczamy:

  • – poprzeczne uszkodzenie rdzenia kręgowego – objawia się utratą wszystkich rodzajów czucia (głębokiego oraz powierzchownego) poniżej miejsca, w którym doszło do uszkodzenia rdzenia kręgowego;
  • – uszkodzenie śródrdzeniowe – głębokie oraz dotyku pozostają bez zmian, z kolei czucie bólu oraz temperatury zostaje zaburzone. Uszkodzenia mogą wynikać z pourazowego krwotoku;
  • – połowicze uszkodzenie rdzenia kręgowego – może pojawiać się na skutek stwardnienia rozsianego, a zaburzenia czucia występują poniżej miejsca uszkodzenia. Zaburzenia w odczuwaniu dotyku oraz czucia głębokiego lokalizują się zwykle po stronie uszkodzenia, z kolei temperatury i bólu po stronie przeciwnej;

– uszkodzenie sznurów tylnych rdzenia kręgowego – może pojawiać się na skutek niedoboru witaminy B12. Dochodzi do kłopotów z zaburzeniami czucia głębokiego oraz pojawia się niezborność ruchów i zmniejszone napięcie mięśni.

Zaburzenia czucia mogą występować z wielu przyczyn, dlatego każdy pacjent uskarżający się na nieprawidłowości w odczuwaniu powinien skonsultować się z lekarzem pierwszego kontaktu. Zdecyduje on z jakim problemem mamy do czynienia i zleci wskazówki co do dalszego postępowania. Zazwyczaj pacjent kierowany jest do neurochirurga lub neurologa.

Za podstawę diagnostyki uważa się przeprowadzenie wywiadu lekarskiego z pacjetem oraz badanie przedmiotowe z badaniem neurologicznym. Zalecane są również dodatkowe badania, a ich rodzaj zależy od objawów towarzyszących pacjentowi i jego sytuacji klinicznej. Do tych dodatkowych zaliczamy:

  1. RTG kręgosłupa pozwalające określić z jakimi zmianami zwyrodnieniowymi mamy do czynienia i czy doszło do przepukliny krążka międzykręgowego,

  2. rezonans magnetyczny,

  3. tomografia komputerowa,

  4. badania krwi i moczu,

  5. badanie płynu mózgowo-rdzeniowego przy pomocy nakłucia lędźwiowego. Płyn poddawany jest w dalszej kolejności analizie morfologicznej i biochemicznej, pobiera się z nego posiew oraz badanie cytologiczne i immunologiczne,

  6. badanie encefalograficzne (diagnostyka neurologiczna)

  7. badanie elektromiograficzne.

Leia também:  Złamanie kości piętowej – jakie są objawy i jak się leczy złamanie pięty?

Czasami konieczna okazuje się konsultacja okulistyczna oraz badanie MR głowy.

Treści z serwisu medonet.pl mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny.

Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.

Źródła

  • Domowy Poradnik Medyczny, PZWL
  • Nagroda Nobla 2021 z medycyny. “Odkrycie to ważne narzędzie w walce z chorobami zaburzeń czucia” David Julius oraz Ardem Patapoutian zostali laureatami Nagrody Nobla z dziedziny medycyny. Nagrodę otrzymali za “odkrycie receptorów temperatury i dotyku”. O tym,…
  • Jak jeść, aby czuć się dobrze [wideo] Odpowiednia dieta to klucz do sukcesu. O tych zasadach musisz pamiętać, aby Twój organizm prawidłowo funkcjonował. Sprawdź je wszystkie w materiale wideo!
  • Izrael znosi obostrzenia. “Czuć powiew normalności”
  • Cztery rodzaje maseczek, w których możesz czuć się bezpiecznie Od jakiegoś czasu maseczki są stałym elementem naszej garderoby. Prawdopodobnie zostanie tak jeszcze bardzo długo. Możliwe też, że, ze względu na koronawirusa i… Kamil Zychmański
  • W Chinach czuć wiosnę i nadzieję, że koronawirus się kończy [KORESPONDENT MEDONETU] Od wybuchu pandemii w Chinach minęły już ponad 2 miesiące. W tym czasie wirus z Wuhan zdążył przedostać się na inne kontynenty. Do Pekinu wirus dotarł pod koniec…
  • Polineuropatia – przyczyny, objawy, leczenie. Polineuropatie dziedziczne i nabyte Drętwienie rąk, mrowienie w kończynach, zmniejszone czucie? To jedne z wielu objawów polineuropatii. To choroba, która może pojawić się w każdym wieku. Jakie…
  • Kiedy czuć ruchy dziecka? Oczekiwanie na pierwsze ruchy dziecka są niezwykle ekscytujące dla obojga rodziców. Wiele przyszłych mam spodziewa się porządnych kopnięć lub uderzeń. Zdarza się,…
  • Jak czuć się dobrze, czyli o zdrowym jedzeniu W dzisiejszych czasach zdrowe jedzenie stało się swego rodzaju modą. Jednak bez względu na to, z jakich pobudek postanowiliśmy się zdrowo odżywiać, z pewnością…
  • Czy pacjenci kardiologiczni mogą czuć się bezpieczni? Prof. Stefan Kiesz polemizuje z Konstantym Radziwiłłem, ministrem zdrowia Grupa American Heart of Poland ogłosiła niedawno, że jest zmuszona do zamknięcia dwóch oddziałów chirurgii naczyniowej – w Józefowie i Nysie. Ta trudna dla firmy… Prof. R. Stefan Kiesz
  • Ból fantomowy Ból fantomowy to nieprzyjemne zjawisko pooperacyjne dotykające niektórych pacjentów po zabiegu amputacji części swojego organizmu. Osoby nim dotknięte odczuwają…

Zaburzenia czucia – przyczyny, objawy, leczenie

Mechanizm powstawania zaburzeń czucia zazwyczaj jest złożony ale głównie jest wynikiem dysfunkcji receptorów, czyli zakończeń nerwowych, które są odpowiedzialne za odbieranie bodźców mechanicznych, termicznych lub chemicznych. Droga, jaką pokonuje bodziec zaczyna się receptorem, zazwyczaj zlokalizowanym w skórze, następnie informacja o odbiorze bodźca jest przetwarzana i dzięki nerwom dociera do mózgu.

Można wyróżnić cztery rodzaje czucia:

  1. Czucie powierzchowne – odbierane jest przez receptory najczęściej znajdujące się na skórze i polega na odbieraniu bodźców zewnętrznych
  2. Czucie teleceptywne – odbierane przez narządy zmysłów np. wzrok słuch, węch
  3. Czucie głębokie – odbierane jest przez receptory znajdujące się w mięśniach czy stawach i polega na odbiorze bodźców z narządów ruchu i trzewi
  4. Czucie trzewne – bodźce odbierane są przez receptory znajdujące się w narządach wewnętrznych i naczyniach krwionośnych

Zaburzenia czucia mogą odnosić się do wszystkich rodzajów czucia, a przyczyny są bardzo zróżnicowane. Mechanizm ich powstawania polega na uszkodzeniu drogi jaką musi pokonać impuls i może powstać na każdym jej elemencie. Przyczyną może być np.

przebyty uraz, w wyniku którego zostają naruszone nerwy np. uraz kręgosłupa z uszkodzeniem rdzenia nerwowego. Zaburzenia czucia powstają także w wyniku chorób takich jak stwardnienie rozsiane czy zapalenie rdzenia kręgowego.

Zaburzenie czucia może powstać już na etapie rozwojowym, podczas trwania ciąży. Do przyczyn zaburzeń czucia zalicza się:

  • Wypadnięcie dysku – jest związane z kręgosłupem (odcinkiem lędźwiowym) i objawami często przypomina rwę kulszową. Występują bardzo silne bóle, promieniujące nawet do okolic stopy. Wypadnięcie dysku może skutkować naciskiem na nerw, czego wynikiem jest zaburzenie czucia powierzchownego, zazwyczaj w okolicach nerwu kulszowego
  • Urazy mechaniczne – występują parestezje i silne bóle zazwyczaj w okolicach uszkodzonego nerwu
  • Ucisk na nerwy obwodowe – spowodowany przez zmiany zwyrodnieniowe, którym towarzyszy ból. W przypadku uszkodzenia określonego nerwu obwodowego, zaburzenia czucia pojawiają się zazwyczaj w okolicach konkretnego fragmentu ciała, zaopatrywanego przez ten nerw
  • Niedobory witaminy B12 – powoduje zaburzenia czucia głębokiego oraz zmniejszenie napięci mięśni
  • Zespół Guillaina-Barrego – jest to zapalenie wielonerwowe, któremu często towarzyszą zaburzenia czucia. Może dochodzić w nim do niedowładów oraz do porażenia nerwu twarzowego
  • Choroby mózgu – choroby kory mózgowej mogą objawiać się zaburzeniami czucia oraz utratą zdolności rozpoznawania bodźców, które działają w okolicach zlokalizowanych po przeciwnych stronach ciała wywołując tzw. parestezje – czyli czucie opatrzne
  • Choroby naczyniowe mózgu np. udar niedokrwienny lub udar krwotoczny, a także krwawienia podpajęczynówkowe, powodują zaburzenia czucia zazwyczaj w postaci niezdolności zlokalizowania miejsca działania konkretnego bodźca. Osoba u której występują zaburzenia czucia często nie potrafi określić w którym miejscu zadziałał bodziec i z jaką siłą. W tym wypadku może także wystąpić astereognozja czyli niemożność rozpoznania przedmiotów trzymanych w ręku, bez ich wzrokowej oceny.

Uszkodzenia rdzenia kręgowego:

  • Poprzeczne uszkodzenia rdzenia nerwowego – dochodzi do niego najczęściej w wyniku urazu, procesu rozrostowego, zapalenia rdzenia lub krwotoku do rdzenia. Charakteryzuje się obustronnym brakiem wszystkich rodzajów czucia, poniżej miejsca w którym doszło do uszkodzenia rdzenia
  • Połowicze uszkodzenie rdzenia kręgowego – występuje najczęściej w wyniku guza zewnątrzrdzeniowego, urazu lub stwardnienia rozsianego. Zaburzenia czucia powstają poniżej uszkodzenia rdzenia (zazwyczaj czucia głębokiego dotyku objawiają się po stronie uszkodzenia, natomiast czucie bólu i temperatury występie stronie przeciwnej)
  • Uszkodzenie śródrdzeniowe – może wystąpić wskutek pourazowego krwotoku, zakrzepicy tętnic doprowadzających krew do rdzenia oraz w przypadku guza zlokalizowanego w rdzeniu kręgowym. Zaburzenia czucia nazywa się rozszczepiennymi, zostaje zachowane czucie głębokie i czucie dotyku, natomiast czucie bólu i temperatury ulega uszkodzeniu

Zaburzenia czucia mogą dotykać wielu części ciała oraz charakteryzować się upośledzeniem wszystkich typów czucia. Bardzo często można zaobserwować:

  • Kauzalgie – zaburzenie czucia w postaci bardzo innego bólu, o charakterze pieczenia lub palenia
  • Neuralgie (nerwoból) – jest to ostry napadowy ból, często odczuwany jako przechodzący prąd lub rwanie
  • Bóle fantomowe – pojawienie się zburzeń czucia i bólu w miejscu amputowanej kończyny
  • Parestezje – jest to opatrzne odczuwanie czucia, wrażenie drętwienia, mrowienia lub zmian temperatury skóry (uczucie silnego gorąca lub zimna)
  • Hiperpatie – inaczej nadwrażliwość czuciowa, bywa tak silna że nawet lekkie dotknięcie wywołuje ogromny ból często utrzymujący się nawet po zaprzestaniu działania bodźca

Zaburzenia czucia nie zawsze dają silne objawy i często osoby u których występują nie zdają sobie z tego sprawy. W celu przeprowadzenia odpowiedniej diagnostyki wykonuje się badania neurologiczne. Zaburzenia czucia polegają na nieprawidłowym odbiorze bodźców i mogą objawiać się nadmiernym odbiorem lub całkowitym brakiem czucia.

Lekarzem, który zajmuje się takimi schorzeniami jest neurolog lub neurochirurg. Prawidłowa diagnostyka opiera się na przeprowadzeniu dokładnego wywiadu zdrowotnego oraz wykonaniu badania neurologicznego. Dodatkowo wykonuje się badanie RTG (rentgen) kręgosłupa, dzięki któremu można określić czy występują zmiany zwyrodnieniowe, skutkujące zaburzeniami czucia. Mogą to być np.

przepukliny krążka międzykręgowego czy wypadnięcie dysku. Innymi badaniami jest również rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, badanie krwi oraz moczu, badanie płynu mózgowo-rdzeniowego pobieranego przy pomocy nakłucia lędźwiowego tzw. punkcji – płyn poddawany jest dokładnego badaniu laboratoryjnemu i ocenie morfologicznej oraz biochemicznej.

Czasem konieczne okazuje się badanie elektromiograficzne, konsultacja okulistyczna oraz badanie głowy.

Leczenie zaburzeń czucia polega na leczeniu przyczynowym i w dużej mierze zależy od współistniejącej choroby. Niestety w przypadku uszkodzeń nerwów czy rdzenia nerwowego nie ma możliwości powrotu do pełnej sprawności. Leczenie opiera się na stosowaniu terapii farmakologicznej, a uzupełniająco rehabilitacji ruchowej.

To także może cię zainteresować:

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*