Uczulenie na jad owadów – objawy i leczenie alergii na jad owadów

Alergia na jad owadów to zespół objawów, jakie następują po ugryzieniu przez owady. W Polsce uczulenie najczęściej wywołują pszczoły i osy. Alergia może mieć formę zarówno miejscową, jak i ogólną. To samo dotyczy intensywności.

Uczulenie może mieć charakter łagodny lub ostry. W przypadku ciężkiego przebiegu pierwsze objawy pojawiają się kilka minut po ugryzieniu owada.

Zdarza się, że ugryzienie przez owada skutkować może nawet wstrząsem anafilaktycznym, który jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia.

Szacuje się, że problem alergii na jad owadów dotyczyć może 3-4 proc. populacji Europy. Zauważyć można także pewien związek pomiędzy częstością występowania uczulenia na konkretny jad owadów a miejscem zamieszkania.

Badania pokazują, że problem alergii na jad pszczół występuje przede wszystkim w Europie Środkowej, a na jad os w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych.

Mrówki z kolei najczęściej uczulają mieszkańców Ameryki Środkowej, USA oraz Australii.

  • Uczulenie na jad owadów – objawy i leczenie alergii na jad owadów

Nie każdy również wie, że na alergię na jad owadów szczególnie narażone są osoby, które zostały ukąszone przez owady wiele razy w życiu. Zaliczyć można do tej grupy przede wszystkim pszczelarzy oraz osoby mieszkające w pobliżu uli.

Uczulenie na jad owadów może mieć różny charakter. Pojawić się mogą zmiany miejscowe. Przede wszystkim obrzęk – o średnicy nawet powyżej 10 cm. Obrzęk może być niebezpieczny szczególnie w przypadku, gdy zlokalizowany będzie w okolicy gardła lub wewnątrz jamy ustnej. Zwiększa to bowiem ryzyko wystąpienia problemów z oddychaniem i uduszenia się. To jednak nie jedyne objawy uczulenia.

Klasyfikacja objawów w przebiegu alergii na jad owadów (według L.H. Müellera):

  • Pierwszy stopień – pokrzywka, swędzenie, osłabienie, niepokój;
  • Drugi stopień – przynajmniej jeden z objawów alergii pierwszego stopnia oraz przynajmniej dwa z następujących: ucisk w klatce piersiowej, wymioty, nudności, zawroty głowy, biegunka, ból brzucha;
  • Trzeci stopień – przynajmniej jeden z objawów alergii drugiego stopnia oraz przynajmniej dwa z następujących: duszności, zaburzenia mowy, chrypka, świszczący oddech, świst krtaniowy, silny lęk; 
  • Czwarty stopień – przynajmniej jeden z objawów alergii trzeciego stopnia oraz przynajmniej dwa z następujących: utrata przytomności, niskie ciśnienie tętnicze, problemy z utrzymaniem moczu i stolca, zapaść, sinica.
  • Uczulenie na jad owadów – objawy i leczenie alergii na jad owadów

W przypadku ukąszenia przez pszczołę należy jak najszybciej usunąć jej żądło. Warto pamiętać o odpowiedniej technice – żądła nie można usuwać poprzez ucisk, ponieważ w ten sposób możemy wycisnąć alergen do organizmu. Najlepszą metodą jest podważenie żądła. Następnie w miejscu ugryzienia należy przyłożyć zimny okład, który zmniejszy opuchliznę. 

W przypadku połknięcia owada lub ugryzienia w okolicy szyi należy jak najszybciej powiadomić pogotowie ratunkowe. To samo dotyczy sytuacji wystąpienia poważnych objawów – duszności, zapaści czy problemów z oddychaniem. 

W przypadku podejrzenia wstrząsu anafilaktycznego do czasu przyjazdu pogotowia należy położyć chorego na plecach z uniesionymi nogami.

Zdjęcie Uczulenie na jad owadów – objawy i leczenie alergii na jad owadów Uważaj na swoje napoje – pszczoła bądź osa może do nich niepostrzeżenie wlecieć /123RF/PICSEL

Sposób leczenia przede wszystkim zależy od ogólnego stanu pacjenta. W przypadku silnej reakcji alergicznej chorym podaje się m.in. leki przeciwhistaminowe, sterydy, środki rozszerzające oskrzela i adrenalinę. Nie ma wątpliwości, że kluczowy jest czas. Leki powinny zostać podane możliwie jak najszybciej.

W przypadku, gdy wiemy o uczuleniu, warto zastanowić się nad terapią, która pomoże wyleczyć alergię na stałe. Bardzo skuteczną metodą jest immunoterapia, której często poddawani są pszczelarze. Polega ona na podawaniu choremu jadu, na który jest uczulony. W ten sposób wytworzyć można tolerancję układu odpornościowego na alergen. 

Warto pamiętać również o testach alergicznych. Ich cena zwykle nie przekracza 100-150 zł. Testy są szczególnie przydatne dla osób, które nie miały jeszcze styczności z jadem owadów i nie wiedzą o ewentualnej alergii.

Polecamy też: Półpasiec i ospa wietrzna u dorosłych. Czym się różnią? 

Zdjęcie Uczulenie na jad owadów – objawy i leczenie alergii na jad owadów W Polsce uczulenie najczęściej wywołują pszczoły i osy /123RF/PICSEL Wideo “Ręka awokado”. Niebezpieczne jedzenie Interia.tv

Alergia na jad owadów: objawy. Uczulenie po ugryzieniu

Już niedługo będziemy cieszyć się jaśniejszymi porankami, dłuższymi wieczorami i czasem spędzanym na świeżym powietrzu. Ale u wielu osób perspektywa cieplejszych miesięcy wywołuje obawy związane z alergią na jad owadów. Jak rozpoznać uczulenie na ukąszenia i jak reagować, jeśli u kogoś z Twojego otoczenia wystąpi reakcja alergiczna?

Uczulenie na jad owadów – objawy i leczenie alergii na jad owadów

Owady takie jak pszczoły, osy, szerszenie czy mrówki ogniste żądlą, wtłaczając pod skórę człowieka toksyczny jad.

Amerykańska Akademia Alergii, Astmy i Immunologii tłumaczy, że u większości ludzi w wyniku użądlenia przez owada pojawiają się obrzęk, zaczerwienienie i swędzenie, co jest naturalną reakcją organizmu.Jednak u niektórych osób układ odpornościowy przesadnie reaguje na jad owadów.

U alergików po pierwszym użądleniu organizm wytwarza przeciwciała w postaci immunoglobulin E (IgE), których zadaniem jest zwalczyć toksyczne substancje zawarte w jadzie.

W przypadku kolejnego użądlenia przez tego samego owada, przeciwciała te uaktywniają się szybciej i silniej, uwalniając substancje chemiczne takie jak histamina, które odpowiadają za objawy alergii. Osoby, u których przeciwciała się nie wytworzyły, nie doświadczają uczulenia na jad owadów.

Reakcję alergiczną mogą spowodować również owady gryzące. Jeśli zastanawiasz się, czy można mieć uczulenie na komary, odpowiedź brzmi – jak najbardziej! Oprócz komarów, uczulenie mogą wywołać także pluskwy, pchły oraz niektóre muchy.

W zależności od intensywności reakcji alergicznej, na skutek użądlenia mogą pojawić się różne objawy. WebMD rozróżnia łagodną i ciężką reakcję na jad owadów. Alergia na jad owadów może wywoływać szereg niepożądanych objawów. 

  • Łagodna alergia na ukąszenia obejmuje:
  • Ciężkie uczulenie na jad owadów wywołuje wstrząs anafilaktyczny, a wraz z nim następujące objawy:
  • Amerykańska Akademia Alergii, Astmy i Immunologii zwraca uwagę, że reakcja anafilaktyczna może niekiedy objąć tylko dwa z wyżej wymienionych objawów.

– zaczerwienienie i ból w obrębie miejsca użądlenia;- łagodny lub umiarkowany obrzęk;- swędzenie;- uczucie ciepła wokół ukąszenia.- świszczący oddech, suchy kaszel;- trudności z oddychaniem i przełykaniem;- zawroty głowy, spadek ciśnienia krwi (co może prowadzić do utraty przytomności);- obrzęk gardła lub języka;- skurcze żołądka, nudności lub biegunka;- zaburzenia rytmu serca;- pokrzywka, czyli czerwona, swędząca wysypka (występująca także poza obszarem ukąszenia).

20% zniżki z kodem: BEZPIECZNEWAKACJEBLOG

Healthline przedstawia kompleksową instrukcję postępowania w sytuacji użądlenia i pojawienia się uczulenia na owady. Pierwszym krokiem, który należy wykonać, jest jak najszybsze usunięcie żądła (poprzez jego bardzo delikatne podważenie).

Wykonując tę czynność, unikaj ściskania woreczka jadowego, by do organizmu nie dostało się jeszcze więcej jadu. Następnie zdezynfekuj obszar użądlenia, a w celu złagodzenia bólu i obrzęku obłóż to miejsce lodem.

By skutecznie poradzić sobie ze swędzeniem, zaczerwienieniem i obrzękiem, warto zaopatrzyć się w krem z hydrokortyzonem i leki przeciwhistaminowe.

Ciężka reakcja alergiczna na jad owadów

Jeśli zauważysz u osoby z Twojego otoczenia objawy wstrząsu anafilaktycznego, natychmiast zadzwoń pod numer alarmowy – 999 lub 112. Oczekując na przybycie służb medycznych, zdejmij uciskającą odzież i biżuterię, by zapobiec blokadzie przepływu krwi w przypadku obrzęku.

Sprawdź drogi oddechowe i w razie zatrzymania oddechu bezzwłocznie rozpocznij resuscytację krążeniowo-oddechową. Jeśli użądlona osoba ma zdiagnozowaną alergię i posiada zestaw ratunkowy na wypadek użądlenia, podaj jej adrenalinę lub epinefrynę.

Wstrząs anafilaktyczny to reakcja organizmu zagrażająca życiu, dlatego w przypadku wystąpienia objawów świadczących o anafilaksji niezwłocznie wezwij pomoc medyczną.

Jeśli reakcja alergiczna wystąpiła u Ciebie, umów się na wizytę do alergologa, by ustalić plan leczenia.

A jeśli dla bezpieczeństwa chcesz sprawdzić, czy nie cierpisz na alergię, wykonaj testy alergiczne, dzięki którym zyskasz pewność, czy nie jesteś uczulony na jad owadów.

Dzięki temu w razie potrzeby wdrożysz odpowiednie działania zapobiegające ciężkiej reakcji alergicznej i ratujące życie w sytuacji użądlenia.

Dlaczego warto zbadać się pod kątem alergii na jad owadów? Poza anafilaksją nieleczone alergie mogą prowadzić do różnorodnych problemów zdrowotnych, takich jak: infekcja zatok, ucha, astma, choroby skóry, jelit, serca, trudności w nauce, czy choroby autoimmunologiczne.

Teraz możesz zrobić badania pod kątem uczulenia na jad owadów, poświęcając na to minimum czasu. W uPacjenta.pl wykonasz niezbędne testy pod kątem alergii, a także skonsultujesz wyniki badań na czacie z lekarzem lub diagnostą laboratoryjnym.

Dzięki temu od razu po otrzymaniu wyników dowiesz się, czy jesteś uczulony. Badania polegają na pobraniu próbki krwi, dlatego nie stwarzają ryzyka wystąpienia objawów reakcji alergicznej (takie ryzyko występuje w przypadku testów skórnych).

W katalogu możesz znaleźć następujące badania:

  • IgE sp. I1 – jad pszczołyPszczoły są jedynym gatunkiem błonkoskrzydłych, które pozostawiają żądło w skórze ofiary, co powoduje, że jad nadal sączy się do rany – nawet po odpadnięciu owada. Uczulenie na jad pszczoły dotyczy 15-25% populacji. Sprawdź, czy zaliczasz się do tej grupy!
  • IgE sp.I205 – jad trzmielaTak jak w przypadku jadu innych owadów błonkoskrzydłych, uczulenie na jad trzmiela może spowodować ciężką, uogólnioną reakcję anafilaktyczną.
  • IgE sp. I3 – jad osyOsa pospolita (Vespula vulgaris), powszechna w Polsce i w Europie, należy do rodzaju owadów błonkoskrzydłych, które odpowiedzialne są za większość użądleń. Wynika to z powszechności występowania tych owadów i agresywności gatunków należących do tego rodzaju.
  • IgE sp. I71 – jad komaraŚlina komarów zawiera szereg substancji o charakterze alergenów. Należą do nich czynniki zapobiegające krzepnięciu krwi, czynniki antypłytkowe, enzymy, w tym bakteriostatyczny lizozym i szereg immunomodulatorów. Nasilenie alergii na ugryzienia komarów waha się od łagodnego podrażnienia skóry, przez silną reakcję miejscową, do silnej reakcji zagrażającej życiu.
  • IgE sp. I75 – jad szerszenia europejskiegoUczulenie na jad szerszenia europejskiego (Vespa crabro), najczęściej występuje w Azji i Europie Środkowej. Co więcej, stosunkowo często bserwuje się uczulenie krzyżowe z jadem osy pospolitej.
Leia também:  O Que Precisa Para Viajar Para Portugal Como Turista?

Przygotuj się do wakacyjnego sezonu, sprawdzając, czy jesteś uczulony na jad owadów. A jeśli zmagasz się z alergią, pamiętaj, że dzięki diagnozie i odpowiedniemu leczeniu możesz spokojnie cieszyć się piękną pogodą i aktywnością na świeżym powietrzu!

20% zniżki z kodem: BEZPIECZNEWAKACJEBLOG

Rozpoznanie, profilaktyka i leczenie alergii na jad owadów błonkoskrzydłych

Rozpoznanie, profilaktyka i leczenie alergii na jad owadów błonkoskrzydłych

Z portalu internetowego Medycyny Praktycznej Aktualne wytyczne European Academy of Allergology and Clinical Immunology Spośród owadów błonkoskrzydłych (rząd Hymenoptera) największe znaczenie pod względem reakcji alergicznych po użądleniu mają owady z podrzędu żądłówek (Aculeata) – osowate (osy, szerszenie, klecanki), pszczołowate (pszczoły miodne i trzmiele) oraz mrówkowate. W środkowej i północnej Europie najczęstsze są użądlenia os (głównie gatunków z rodzaju Vespula) i pszczoły miodnej, rzadziej szerszeni i trzmieli. Reakcje alergiczne spowodowane użądleniami owadów innych niż błonkoskrzydłe zdarzają się sporadycznie, a standaryzowane wyciągi alergenowe do stosowania w diagnostyce i leczeniu uczulenia na jad tych owadów nie są dostępne.

Charakterystyka kliniczna reakcji poużądleniowych

Użądlenie przez owada może wywołać:

  1. prawidłową reakcję miejscową na użądlenie
  2. dużą reakcję miejscową
  3. ogólnoustrojową reakcję anafilaktyczną
  4. ogólnoustrojową reakcję toksyczną
  5. reakcję nietypową (np. zapalenie naczyń, uszkodzenie nerek, gorączkę, małopłytkowość i in.).

W praktyce klinicznej najczęściej zdarza się duża reakcja miejscowa i ogólnoustrojowa reakcja anafilaktyczna; sporadycznie może wystąpić zgon.

Dużą reakcję miejscową definiuje się jako obrzęk o średnicy >10 cm utrzymujący się >24 godziny; rzadko występują pęcherze. Reakcje takie występują z częstością od kilku do blisko 40% (u pszczelarzy).

Ogólnoustrojowe reakcje anafilaktyczne zazwyczaj zależą od przeciwciał klasy IgE. U chorych na mastocytozę istotną rolę ogrywają również mediatory uwalniane z mastocytów. Objawy mogą dotyczyć skóry, przewodu pokarmowego, układu oddechowego i układu krążenia. Częstość występowania tych reakcji sięga 8%, a u pszczelarzy może przekraczać 40%. Rozpoznanie
Wywiad
Należy uzyskać następujące informacje:

  1. kiedy i ile razy wystąpiła reakcja poużądleniowa
  2. jakiego rodzaju objawy wystąpiły i jakie było ich nasilenie
  3. jaki czas upłynął od użądlenia do wystąpienia objawów
  4. jakie leczenie doraźne zastosowano
  5. czy w miejscu użądlenia pozostało żądło
  6. gdzie i w jakich okolicznościach doszło do użądlenia
  7. czy są czynniki ryzyka wystąpienia reakcji o szczególnie ciężkim przebiegu i czynniki ryzyka kolejnych użądleń
  8. jaka była tolerancja kolejnych użądleń po wcześniejszej reakcji ogólnoustrojowej
  9. dane dotyczące innych alergii.

Badania pomocnicze
Badania diagnostyczne w celu wykrycia uczulenia należy wykonać u każdego pacjenta z ogólnoustrojową reakcją poużądleniową w wywiadzie. Duża reakcja miejscowa nie stanowi wskazania do przeprowadzenia takiej diagnostyki.

Wykonuje się:

  1. testy skórne (punktowe, a w razie wyniku ujemnego – śródskórne) – dopiero po upływie 2 tygodni od użądlenia, aby uniknąć wyniku fałszywie ujemnego (w okresie niewrażliwości wskutek zużycia swoistych IgE w przebiegu reakcji anafilaktycznej). W niektórych przypadkach okres ten jest dłuższy, dlatego w razie mocnego podejrzenia, że pacjent przebył ogólnoustrojową reakcję poużądleniową, a wyniki testów skórnych są ujemne, należy je powtórzyć po upływie 1-2 miesięcy.
  2. oznaczenie alergenowoswoistych przeciwciał IgE in vitro (w surowicy) – wykorzystuje się test RAST (radioallergosorbent test) lub jego różne modyfikacje. W pierwszych kilku dniach od użądlenia stężenie alergenowoswoistej IgE w surowicy może być małe lub nawet nieoznaczalne, ale zwykle rośnie w ciągu dni lub tygodni, po czym zaczyna się zmniejszać. U chorych z nieoznaczalnym stężeniem swoistej IgE dla jadu podejrzanego o wywołanie reakcji oznaczenie należy powtórzyć po kilku tygodniach. Odczulanie na jad owada początkowo powoduje wzrost stężenia swoistej IgE, zwykle przez kilka miesięcy, po czym następuje jego obniżenie. Nie ma wyraźnego związku między stężeniem swoistej IgE w surowicy a reakcją na użądlenie. Nie zaleca się rutynowego oznaczenia przeciwciał IgG swoistych dla jadu.
  3. stężenie tryptazy w surowicy – powinno się oznaczyć u wszystkich chorych z ciężką reakcją anafilaktyczną w wywiadzie, gdyż zwiększone stężenie wiąże się z większym ryzykiem ciężkiego przebiegu reakcji poużądleniowej.

U osób z przebytą poużądleniową reakcją anafilaktyczną uczulenie na jad owada potwierdza:

  1. dodatni wynik testu skórnego z alergenem jadu lub
  2. obecność w surowicy przeciwciał IgE swoistych dla jadu.

Wyniki tych badań nie pozwalają jednak przewidywać wystąpienia reakcji ogólnoustrojowej po kolejnym użądleniu, gdyż wiele (25-84%) osób z dodatnim wynikiem testu skórnego z jadem danego gatunku owada nie ma żadnej reakcji po kolejnym użądleniu tego owada, a u niektórych (0-22%) osób z ujemnym wynikiem testu skórnego występuje reakcja ogólnoustrojowa. Dodatnie wyniki testów z jadem 2 lub większej liczby gatunków owadów mogą być wynikiem zarówno współistnienia rzeczywistego uczulenia, jak też reakcji krzyżowej swoistych przeciwciał IgE, które rozpoznają podobne epitopy jadów różnych gatunków owadów i pospolitych antygenów. Rozróżnienie pomiędzy reakcją krzyżową a rzeczywistym podwójnym uczuleniem jest istotne ze względu na wybór jadu (lub jadów) do immunoterapii swoistej (venom immunotherapy – VIT); w tym celu pomocny jest test zahamowania RAST. U nielicznych osób z objawami ogólnoustrojowej reakcji poużądleniowej w wywiadach stężenie alergenowo swoistej IgE w surowicy jest nieoznaczalne, a wyniki testów skórnych są “ujemne”. Przyczyną takiej sytuacji może być niewystarczająca czułość testów lub zbyt długi odstęp czasu między reakcją poużądleniową a przeprowadzeniem badań diagnostycznych, w którym dochodzi do naturalnego zmniejszenia miana swoistych IgE.

Użądleniowe próby prowokacyjne

Wykonanie użądleniowej próby prowokacyjnej (z użyciem żywego owada, gdyż próby z podskórnym lub śródskórnym wstrzyknięciem jadu nie są miarodajne) zaleca się u chorych w trakcie podtrzymującej VIT, w celu potwierdzenia skuteczności leczenia. Jest to wskazane zwłaszcza u osób obciążonych dużym ryzykiem kolejnych użądleń lub wystąpienia reakcji anafilaktycznej o szczególnie ciężkim przebiegu. U takich chorych można uzyskać pełną ochronę poprzez zwiększenie dawki podtrzymującej jadu.

Nie należy rutynowo wykonywać użądleniowych prób prowokacyjnych po upływie 1 roku od zakończenia VIT, gdyż istnieje ryzyko, że użądlenia prowokowane mogą nasilić wcześniej zmniejszone uczulenie lub nawet ponownie uczulić. Nie zaleca się też wykonywania użądleniowych prób prowokacyjnych w celach diagnostycznych u osób nieodczulanych, ponieważ

  1. dobra tolerancja użądlenia prowokowanego nie pozwala w pełni przewidzieć przebiegu reakcji po kolejnym naturalnym użądleniu,
  2. istnieje u nich duże ryzyko wystąpienia ciężkich objawów ogólnoustrojowych po użądleniu prowokowanym.
  • Zapobieganie użądleniom i ciężkim reakcjom poużądleniowym
  • zwiększone ryzyko użądlenia
  • Zwiększone ryzyko ciężkiej reakcji anafilaktycznej po ponownym użądleniu

Przez odpowiednie postępowanie – unikanie czynników ryzyka wymienionych w tabeli 1 – można zmniejszyć ryzyko ponownych użądleń, jak również zapobiec rozwinięciu się ciężkiej reakcji poużądleniowej. Owady błonkoskrzydłe żądlą wyłącznie w samoobronie. Osoby uczulone powinny wiedzieć, gdzie owady budują swoje gniazda. W razie użądlenia przez pszczołę miodną należy jak najszybciej usunąć (w jakikolwiek sposób) żądło, ponieważ im dłużej pozostaje ono w skórze, tym większa ilość jadu zostaje uwolniona.
ciepła pora roku jedzenie lub picie na wolnym powietrzu chodzenie boso praca w ogrodzie (zwłaszcza cięcie żywopłotu lub kwiatów) zbieranie owoców uprawianie sportu na wolnym powietrzu (zwłaszcza w skąpym ubraniu) położenie uli w sąsiedztwie zabudowań mieszkalnych lub miejsc pracy przebywanie w pobliżu uli podczas wybierania z nich miodu usuwanie gniazd os (np. z poddaszy lub okien)

  • krótki odstęp czasu pomiędzy użądleniami (ale bardzo częste użądlenia prawdopodobnie powodują rozwój tolerancji immunologicznej)
  • silne uczulenie na jad, zwłaszcza szerszenia lub pszczoły miodnej
  • duże stężenie swoistego IgE (>1,0 kj./l) lub dodatni wynik testów skórnych
  • ciężka poprzednia reakcja poużądleniowa
  • choroba układu oddechowego lub sercowo-naczyniowego
  • przyjmowanie beta-blokera
  • podeszły wiek
  • zwiększone stężenie tryptazy w surowicy, mastocytoza

Leczenie

Leczenie doraźne
Leczenie reakcji ogólnoustrojowych (pokrzywka lub obrzęk naczynioruchowy, obrzęk krtani, skurcz oskrzeli, wstrząs anafilaktyczny) przedstawiono w tabeli 2. Podstawowe znaczenie ma szybkie rozpoznanie i niezwłoczne rozpoczęcie leczenia. Stosuje się przede wszystkim: adrenalinę, beta2-mimetyki, leki przeciwhistaminowe i glikokortykosteroidy (doustne i dożylne. Postępowaniem z wyboru w ostrej reakcji anafilaktycznej są domięśniowe wstrzyknięcia adrenaliny. Adrenalinę należy podać jak najszybciej, gdyż szybkie osiągnięcie dużego stężenia leku w osoczu i tkankach ma decydujące znaczenie dla przeżycia chorego.

ALGORYTM POSTĘPOWANIA
łagodna pokrzywka

  • lek przeciwhistaminowy p.o. lub pozajelitowo
  • obserwuj chorego przez >=60 min

pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy

  • zmierz ciśnienie tętnicze i częstotliwość tętna
  • zapewnij dostęp do żyły i podłącz wlew 0,9% NaCl
  • lek przeciwhistaminowy p.o. lub pozajelitowo
  • glikokortykosteroid p.o. lub pozajelitowo
  • w przypadku ciężkich lub narastających objawów – adrenalina (1 mg/ml) i.m. (dorośli 0,3-0,5 mg, dzieci 0,01 ml/kg)
  • obserwuj chorego do momentu całkowitego ustąpienia objawów
Leia também:  Como Parecer Que O Cabelo É Mais Comprido?

obrzęk krtani

  • adrenalina wziewnie i i.m.
  • w przypadkach ciężkiego obrzęku krtani może być konieczne wykonanie intubacji, tracheotomii lub konikotomii

obturacja oskrzeli

  • obturacja łagodna lub umiarkowana – beta2-mimetyk wziewnie
  • obturacja ciężka – adrenalina wziewnie i beta2-mimetyk (0,5 mg/ml) i.v. (w 1. rż. 0,05-0,1 mg, do 7. rż. 0,2-0,4 mg, dorośli 0,25-0,5 mg)
  • Wszyscy chorzy z przedłużającymi się objawami ze strony układu oddechowego wymagają hospitalizacji. W przypadku chorych z obrzękiem krtani konieczne jest jak najszybsze leczenie na oddziale intensywnej terapii.

wstrząs anafilaktyczny

  • konieczna hospitalizacja- adrenalina (1 mg/ml) i.m. (dorośli 0,3-0,5 mg, dzieci 0,01 ml/kg; dawkę można powtórzyć po 5-15 min); i.v. tylko w wyjątkowych przypadkach
  • ułóż chorego na plecach
  • podaj tlen (przepływ 5-10 l/min)
  • zmierz ciśnienie tętnicze i częstotliwość tętna
  • zabezpiecz dostęp do żyły i uzupełnij niedobór płynów
  • lek przeciwhistaminowy i glikokortykosteroid i.v.
  • dopamina lub noradrenalina we wlewie, jeśli nieodciśnienie się utrzymuje pomimo podania adrenaliny (z lekiem przeciwhistaminowym lub bez) i płynów i.v.
  • glukagon 0,1 mg/kg i.v. w razie utrzymywania się niedociśnienia i skurczu oskrzeli u chorych leczonych beta-blokerami
  • pamiętać o ryzyku opóźnionej anafilaksji

W ciężkich ogólnoustrojowych reakcjach alergicznych z objawami ze strony układu oddechowego lub układu krążenia nigdy nie należy stosować samych leków przeciwhistaminowych i glikokortykosteroidów. Leki przeciwhistaminowe blokujące receptory H1, stosowane w monoterapii lub w połączeniu z glikokortykosteroidami, mogą być skuteczne jedynie w reakcjach łagodnych i umiarkowanych, ograniczonych do skóry; natomiast w pełnoobjawowej reakcji anafilaktycznej mają jedynie znaczenie wspomagające.

U 2/3 osób, które przebyły ogólnoustrojową reakcją anafilaktyczną po użądleniu przez owada, reakcja taka występuje po ponownym użądleniu. Dlatego też osoby takie powinny nosić ze sobą, zwłaszcza w sezonie aktywności owadów, zestaw pierwszej pomocy, składający się z:

  1. adrenaliny przygotowanej do natychmiastowego samodzielnego wstrzyknięcia (w Polsce dostępne są ampułkostrzykawki Anapen [0,15 lub 0,3 mg adrenaliny] i Fastjekt [0,3 mg adrenaliny] – przyp. red.)
  2. szybko działającego leku przeciwhistaminowego (np. cetyryzyny 2 tabletki po 10 mg)
  3. glikokortykosteroidu (np. prednizon 2 tabletki po 50 mg).

Immunoterapia swoista
VIT jest wskazana zarówno u dzieci, jak i u dorosłych z:

  1. ciężką reakcją ogólnoustrojową w wywiadzie, z objawami ze strony układu oddechowego i układu krążenia oraz
  2. z uczuleniem na określony gatunek owada, udokumentowanym za pomocą testów skórnych lub oznaczenia swoistych dla jadu przeciwciał IgE w surowicy (ryc. 2). W przypadku reakcji ogólnoustrojowych niezagrażających życiu (pokrzywka, rumień, świąd) wpływ na decyzję o zastosowaniu VIT mogą mieć inne czynniki, takie jak duże ryzyko ponownych użądleń (związane np. z wykonywaniem zawodu ogrodnika), współistniejące choroby sercowo-naczyniowe i przyjmowane leki, inne choroby (mastocytoza) oraz czynniki psychologiczne (lęk przed użądleniem).

Nie zaleca się VIT, jeśli u osoby uczulonej występuje tylko duża reakcja miejscowa lub reakcja nietypowa. Ogólne przeciwwskazania do VIT są takie same jak w immunoterapii innymi alergenami. Ponieważ przyjmowanie beta-blokerów zwiększa ryzyko cięższego przebiegu ogólnoustrojowej reakcji poużądleniowej, to podejmując decyzję o zastosowaniu VIT, należy brać pod uwagę zarówno konsekwencje odstawienia beta-blokera, jak i ryzyko wystąpienia reakcji ogólnoustrojowej podczas VIT. Odczulanie można prowadzić bez odstawiania beta-blokera, ale pod warunkiem ścisłej kontroli obejmującej monitorowanie ciśnienia tętniczego i EKG w fazie zwiększania dawki alergenu. Zajście w ciążę nie wymaga przerwania już rozpoczętej i dobrze tolerowanej VIT, ale nie powinno się rozpoczynać VIT u kobiet w ciąży. VIT jest dobrze znoszona przez większość osób ze zwiększonym stężeniem tryptazy w surowicy lub z mastocytozą. Tylko u nielicznych chorych na mastocytozę występują powtarzające się ciężkie reakcje podczas VIT, wymagające przedwczesnego zaprzestania odczulania. Czas wymagany do osiągnięcia dawki podtrzymującej przy powolnych protokołach odczulania wynosi kilka tygodni lub miesięcy, natomiast w protokołach szybkich i bardzo szybkich wystarczy odpowiednio kilka dni lub tylko kilka godzin. Ryzyko reakcji ogólnoustrojowych podczas VIT wiąże się bardziej z rodzajem jadu niż z protokołem odczulania (jad pszczoły częściej wywołuje reakcje ogólnoustrojowe niż jad osy). Przyjmowanie leku przeciwhistaminowego przez 1 lub 2 dni przed wstrzyknięciem szczepionki zmniejsza ryzyko wystąpienia lub ciężkiego przebiegu dużych reakcji miejscowych i łagodnych reakcji ogólnoustrojowych, takich jak pokrzywka lub obrzęk naczynioruchowy. Zalecany odstęp czasu między dawkami podtrzymującymi jadu wynosi zwykle 4 tygodnie w pierwszym roku, może być wydłużony do 6 tygodni w drugim roku, a następnie do 8 tygodni, jeśli VIT trwa >5 lat. Optymalny czas VIT nie jest jednoznacznie określony. U osób obciążonych ryzykiem bardzo ciężkiej reakcji na użądlenie (np. osoby w podeszłym wieku, wcześniej przebyte bardzo ciężkie reakcje na użądlenie, mastocytoza, jednoczesne przyjmowanie beta-blokerów) powinno się rozważyć leczenie długotrwałe, a nawet do końca życia. Po zakończeniu VIT prowadzonej przez 3-5 lat większość chorych, u których występowały łagodne lub umiarkowane objawy anafilaksji, jest chroniona przed reakcją poużądleniową, nawet jeśli wyniki testów skórnych nadal są dodatnie. U osób leczonych VIT wykazano po roku znamienną poprawę jakości życia związaną ze zdrowiem.

Ze względu na niewielkie, ale istotne ryzyko reakcji po ponownym użądleniu, z każdym pacjentem po zakończeniu VIT powinno się omówić celowość noszenia ze sobą zestawu pierwszej pomocy (p. wyżej). Ryzyko nawrotów reakcji ogólnoustrojowych jest większe:

  1. u osób z ciężką reakcją ogólnoustrojową przed VIT lub z reakcją ogólnoustrojową w trakcie VIT po podaniu szczepionki lub ponownym użądleniu,
  2. z silnie dodatnim wynikiem testu skórnego po zakończeniu VIT,
  3. u uczulonych na jad pszczoły miodnej w porównaniu z uczulonymi na jad osy,
  4. u chorych na mastocytozę,
  5. w przypadku zwiększonego wyjściowego stężenia tryptazy w surowicy,
  6. w przypadku krócej trwającej VIT (3 vs 5 lat).

opracowanie na podstawie: Diagnosis of Hymenoptera venom allergy
Prevention and treatment of Hymenoptera venom allergy: guidelines for clinical practice
B.M. Biló, F. Rueff, H. Mosbech, F. Bonifazi, J.N.G. Oude-Elberink, the EAACI Interest Group on Insect Venom Hypersensitivity
F. Bonifazi, M. Jutel, B.M. Biló, J. Birnbaum, U. Muller, EAACI Interest Group on Insect Venom Hypersensitivity

Opracowali: dr med. Grzegorz Goncerz i dr med. Grażyna Pulka, na podstawie tłumaczenia dr med. Ewy Cichockiej-Jarosz

Eskulap Świętokrzyski 2006 nr 9 – pismo Świętokrzyskiej Izby Lekarskiej.
Wydawca: Okręgowa Rada Lekarska w Kielcach.
Dla członków izb lekarskich bezpłatnie.

Alergia na jad owadów — jak się uchronić przed konsekwencjami?

Alergia to reakcja układu odpornościowego, pojawiająca się w kontakcie z alergenem. Może objawiać się pod postacią zmian skórnych bądź symptomów ze strony układu oddechowego lub pokarmowego.

Alergen u osoby zdrowej jest całkowicie tolerowany i nie wywołuje żadnych uciążliwych dolegliwości, zaś u osoby uczulonej może prowadzić do naprawdę przykrych konsekwencji. W zależności od alergenu, reakcje organizmu mogą być różne.

Alergia na jad owadów to zazwyczaj gwałtownie przebiegająca reakcja organizmu, występująca po użądleniu przez owada [1,2].

Alergia na jad owadów – na jakie owady należy szczególnie uważać?

Owady z rzędu błonkoskrzydłych są głównymi sprawcami silnych użądleń i występujących po nich reakcji alergicznych. Należą do nich pszczołowate, czyli pszczoła miodna oraz trzmiel, a także grupa osowatych, z osą zwyczajną i szerszeniem na czele.

W ostatnich latach znaczącą rolę zaczynają również odgrywać błonkówki z rodziny mrówkowatych. W praktyce jednak najczęściej występują uczulenia na jad pszczoły i osy.

Zdecydowanie rzadziej spotyka się przypadki pacjentów uczulonych na jad trzmieli — są to głównie osoby szczególnie narażone, ze względu na rodzaj wykonywanego zawodu np. leśnicy [2].

Jak żądlą owady?

Gatunki owadów są niezwykle zróżnicowane. Mają urozmaicony wygląd, jak również niejednakowy sposób żądlenia i różnoraki skład swojego jadu. Samica pszczoły pozostawia w skórze człowieka fragment swojego odwłoka wraz z aparatem żądłowym. Pozbywając się tej części swojego ciała, ginie tuż po użądleniu.

Aparat żądłowy zawiera woreczek z jadem oraz mięśnie, spełniające funkcję pompki. Dzięki takiemu mechanizmowi, jad wstrzykiwany jest w skórę, nawet gdy pszczoła już się go pozbędzie i zginie. Tymczasem osy, w przeciwieństwie do pszczół, mogą żądlić wielokrotnie podczas swojego życia.

Nie pozostawiają one żądła w skórze, pozostawiając tym samym znacznie mniejszą ilość jadu, niż ma to miejsce w przypadku użądlenia pszczoły [2,3].

Z czego składa się jad?

Reakcja alergiczna, pojawiająca się po użądleniu przez owada, łączy się bezpśrednio z aktywnością naszego układu immunologicznego.

Rozpoznaje on konkretny składnik jadu jako alergen i próbuje go unieszkodliwić i zwalczyć. Składnikami jadu, które wywołują reakcje alergiczne, są w większości białka, zazwyczaj enzymy.

Wywołują one u uczulonych osób miejscowe i uogólnione objawy alergiczne. Można je podzielić na:

  • alergeny główne — reaguje na nie większość uczulonych osób;
  • alergeny mniejsze, wywołujące reakcje zaledwie u kilku-kilkunastu procent pacjentów;
  • substancje niskocząsteczkowe — odpowiedzialne są za miejscową reakcję w miejscu użądlenia (ból, obrzęk, zaczerwienienie).
Leia também:  Como Sao As Pessoas Que Estão No Sétimo Plano?

Chociaż jady osy i pszczoły znacznie się od siebie różnią, mają kilka cech wspólnych. Część ich składników posiada zbliżoną budowę. Takim przykładem są enzymy — hialuronidaza czy fosfolipaza.

Zdecydowana większość komponentów jadu jest jednak odmienna. Jad pszczoły posiada melitynę — peptyd, który silnie uszkadza komórki gospodarza. Z kolei osowate posiadają w antygen 5, stanowiący główny alergen jadu os.

Jad mrówkowatych pod względem składu jest najbardziej zbliżony do jadu os [2,4].

Alergia na jad owadów — jakie się objawia?

Użądlenie przez jednego owada u osoby nieuczulonej nie wywołuje żadnych przykrych dolegliwości, poza chwilowym bólem, zaczerwienieniem i obrzękiem w miejscu użądlenia.

Jest to fizjologiczna reakcja organizmu i jest obojętna dla stanu zdrowia pacjenta. U takich osób objawy toksyczne mogą się pojawić jedynie wówczas, gdy zostaną użądlone przez wiele owadów jednocześnie.

Takie zjawisko nazywa się użądleniem gromadnym.

Sytuacja przedstawia się zgoła inaczej u osób, cierpiących na alergie na jad owadów.

U takiej grupy pacjentów, wystarczy użądlenie tylko jednego owada, aby wywołać objawy reakcji alergicznej — niekiedy bardzo ciężkie, wręcz zagrażające życiu.

Pierwsze symptomy pojawiają się tuż po użądleniu. U części pacjentów po początkowej poprawie, może dojść do nawrotu objawów nawet po upływie kilkunastu godzin.

U osób uczulonych na jad owadów, po użądleniu pojawia się duża reakcja miejscowa, pod postacią silnej bolesności, zaczerwienienia i obrzęku o średnicy powyżej 10 cm. Objawy te utrzymują się zazwyczaj powyżej 24 godzin.

Taka sytuacja nie jest zagrożeniem dla zdrowia i życia, pod warunkiem, że miejscem użądlenia nie jest  okolica szyi, głowy, jamy ustnej i języka.

Może wówczas dojść do obrzęku gardła lub krtani, co w skrajnych przypadkach może doprowadzić do śmierci wskutek uduszenia (Czytaj także: Leki na alergie – podział i przegląd leków przeciwhistaminowych).

Do objawów ogólnych należą:

Jak chronić się przed użądleniami owadów?

Osoby uczulone na jad owadów powinny szczególnie uważać na użądlenia. Nie ma możliwości wyeliminowania tego czynnika ryzyka ze swojego otoczenia, jednak warto wprowadzić kilka profilaktycznych zasad, których przestrzeganie pomoże zminimalizować ryzyko użądlenia.

  1. W miejscach o dużej ekspozycji na owady należy zakładać długie spodnie, bluzki z długim rękawem oraz czapkę/kapelusz, aby ochronić jak największą powierzchnię skóry.
  2. Biel, beż i zieleń to najbezpieczniejsze kolory ubrań. Wszelkie jaskrawe barwy są imitacją intensywnych, kwiatowych barw — przyciągają zatem wszelkie owady.
  3. Silny zapach perfum, wszelkich dezodorantów, jak również potu, zwabiają owady — należy ich unikać.
  4. Warto unikać przebywania wśród kwitnących roślin — są one skupiskiem pszczół i os.
  5. Wszelkie pojemniki na śmieci, odpadki i resztki żywności należy szczelnie zamykać.
  6. Nie należy jeść słodkich pokarmów (owoców, dżemów itp.) na świeżym powietrzu.
  7. Warto pamiętać, że chodzenie boso zwiększa ryzyko użądlenia.
  8. W sytuacji, gdy owad użądlił osobę w naszym otoczeniu, należy oddalić się od niej na minimum 50 metrów — mogą bowiem przylecieć inne owady.
  9. W razie ataku owadów należy bezwzględnie chronić głowę [2].

Uczulenie na komary, osy i inne owady. Objawy i leczenie

Kłopoty z alergią?

Sprawdź konsultacje

Uczulenie na komary, a także pszczoły, osy i inne owady może powodować bezpośrednie zagrożenie dla życia. W skrajnych przypadkach kontakt z substancjami zawartymi w jadzie lub ślinie prowadzi do potencjalnie śmiertelnego wstrząsu anafilaktycznego.

Naukowcy za najgroźniejsze uznają ukąszenia owadów błonkoskrzydłych, przede wszystkim pszczół, w nieco mniejszym stopniu os, trzmieli, szerszeni. Coraz częściej zwraca się uwagę także na odczyny alergiczne będące następstwem wstrzyknięcia śliny przez owady niebłonkoskrzydłe, w tym komary, pchły, meszki, chrząszcze, biedronki.

Uczulenie na komary

Wbijając się w skórę, samica komara wstrzykuje do organizmu człowieka swoją ślinę. W jej składzie zawierają się między innymi liczne białka – substancje mające najsilniejsze działanie alergizujące dla gatunku ludzkiego.

Ze względu na powszechność występowania tych owadów na całym świecie, uczulenie na komary należy do alergii spotykanych najczęściej, choć przeważnie nie do końca docenianych.

Powodem jest sporadyczne jedynie występowanie ciężkich odczynów. W większości przypadków reakcja organizmu jest niegroźna. Niegdyś sądzono, że obrzęk i świąd, czyli główne objawy ukąszenia komara, są prostym efektem wstrzyknięcia histaminy.

Dziś uważa się, że następująca reakcja jest bardziej złożona i ma charakter typowo alergiczny. Co istotne, u osób uczulonych na komara, stwierdza się sezonowo podwyższony poziom przeciwciał IeG oraz IgG.

To właśnie one, reagując z białkami, odpowiadają za reakcje alergiczne, w tym między innymi okazałe bąble w miejscu ukąszenia, ale też reakcje ogólnoustrojowe (bardzo rzadkie), takie jak astma czy śmiertelny wstrząs anafilaktyczny.

Uczulenie na pszczoły

Reakcją na ukąszenie pszczoły zazwyczaj jest miejscowy obrzęk, któremu towarzyszy bolesność, niekiedy lekkie objawy grypopodobne, na przykład gorączka lub stan podgorączkowy.

Możliwe jest jednak wystąpienie silnego wstrząsu anafilaktycznego, w rezultacie którego dojść może do utraty przytomności, zatrzymania oddychania oraz krążenia i tym samym – śmierci.

Uwaga: uczulenie na pszczeli jad jest najczęstszą przyczyną reakcji anafilaktycznych biorąc pod uwagę wszystkie znane alergie. Szacuje się, że ostre miejscowe odczyny po użądleniu pszczoły występują u 2,4 do nawet 26 procent osób (w zależności od populacji i kryterium badania), natomiast wstrząsy anafilaktyczne możliwe są u 0,3 – 7,5 proc. populacji.

W szczególnej grupie zawodowej, jaką są pszczelarze, odsetek osób uczulonych na pszczoły sięga natomiast aż 40 procent. Substancją wywołującą odczyn alergiczny po użądleniu pszczoły, są zawarte w jadzie białka, w tym takie polipeptydy, jak melityna.

Uczulenie na osy

Wszelkie badania wykazują, że największe ryzyko reakcji alergicznych występuje w przypadku ukąszenia przez owady z rzędu błonkoskrzydłych. Oprócz wspomnianej osy, zaliczyć do nich można także między innymi trzmiele i szerszenie.

O ile te ostatnie mają charakter wybitnie nieagresywny, o tyle osom stosunkowo często zdarza się atakować człowieka. Podobnie, jak w przypadku pszczół, możliwe jest szerokie spektrum reakcji, od miejscowego odczynu nawet po potencjalnie śmiertelny wstrząs anafilaktyczny.

W tym przypadku drastyczne odczyny zdarzają się jednak zdecydowanie rzadziej, co ma związek z dużo mniejszą porcją jadu wstrzykiwanego przez osę w porównaniu z pszczołą.

Objawy uczulenia na pszczoły, osy, komary i inne owady

Objawy związane z użądleniem przez owada znacznie się różnią u osób nieuczulonych oraz uczulonych. O ile w pierwszym przypadku mówimy głównie o niegroźnych, miejscowych odczynach, o tyle uczulenie na owady wiąże się zazwyczaj z poważniejszymi konsekwencjami miejscowymi lub uogólnionymi. Do najczęstszych reakcji alergicznych należą:

  • duży obrzęk w miejscu ukąszenia, o średnicy przekraczającej 10 centymetrów,
  • wysypka wokół miejsca ukąszenia, ale też na całym ciele,
  • nudności, zawroty głowy, wymioty,
  • wstrząs anafilaktyczny – stan bezpośredniego zagrożenia życia. Występuje w różnym nasileniu, zazwyczaj wielonarządowo. Obejmuje takie objawy, jak pokrzywka skórna, zaburzenia oddychania, świadomości, krążenia, zatrzymanie akcji serca, utrata przytomności.

Zastrzyk z adrenaliny na uczulenie

W przypadku wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego jedynym działaniem ratującym życie jest zastrzyk z adrenaliny.

Może zostać wykonany samodzielnie, choć jeśli jest taka możliwość (czas), lepiej by zrobił to lekarz lub pielęgniarka.

Co istotne, zastrzyk można zrobić wyłącznie w przypadku uzasadnionym medycznie (ciężki odczyn związany z ukąszeniem) i wyłącznie gdy wiemy, że dana osoba jest uczulona, co zostało wcześniej potwierdzone w testach.

Adrenalinę w zastrzykach można kupić w aptekach, ale wyłącznie z przepisu lekarza. Dlatego osoby uczulone (głownie na jad pszczeli) często profilaktycznie udają się po receptę i wykupują adrenalinę, by zawsze mieć ją pod ręką. Na wszelki wypadek.

W lżejszych przypadkach leczenie zazwyczaj nie jest potrzebne, co najwyżej można zastosować leki przeciwhistaminowe łagodzące objawy, lub środki ziołowe, na przykład wyciąg z rumianku, łagodzący obrzęk. Stosowane są też liczne sposoby domowe, np. smarowanie miejsc ukąszonych octem.

W przypadkach nie nagłych (nie związanych bezpośrednio z ukąszeniem) pacjenci uczuleni na pszczoły, osy, komary i inne owady mogą zostać podani immunoterapii, a więc leczeniu polegającemu na przyzwyczajaniu organizmu do coraz większych dawek alergenu. Terapia trwa nawet kilka lat.

  • Autor: Piotr Brzózka
  • Czytaj też:
  • Źródła:
  • Joanna Matysiak, Jan Matysiak, Zenon J. Kokot, Anna Bręborowicz, Alergia na jad owadów błonkoskrzydłych ze szczególnym uwzględnieniem pszczoły miodnej (Apis mellifera) – aktualny stan wiedzy, Alergia Astma Immunologia 2011, 16 (4)
  • Joanna Matysiak, Zenon J. Kokot, Jan Matysiak, Alergia na jad pszczeli u pszczelarzy, Alergia Astma Immunologia 2017, 22 (1)
  • Edward Rudzki, Alergia na ślinę komarów, Alergia Astma Immunologia 2011, 16 (4)
  • Krzysztof Buczyłko, Emilia Majsiak, Aneta Wagner, Alergia na owady niebłonkoskrzydłe, Alergia Astma Immunologia 2015, 20 (3)

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*