Staw Charcota (stopa Charcota) – powikłanie stopy cukrzycowej

Cukrzyca jest stanem podwyższonego poziomu glukozy we krwi, który dotyka około 6% populacji Stanów Zjednoczonych, blisko 16 milionów ludzi. Stopa cukrzycowa jest poważnym problemem zdrowotnym i częstą przyczyną hospitalizacji.

Większość schorzeń stóp, z którymi zmagają się cukrzycy powstaje w wyniku dwóch poważnych powikłań tej choroby: uszkodzenia nerwów i słabego krążenia.

Jednym z najpoważniejszych problemów ze stopami, do którego mogą doprowadzić wspomniane powikłania, jest artropatia Charcota, która deformuje kształt stopy i prowadzi do kalectwa.

Istnieją różne metody leczenia szerokiej gamy chorób stóp występujących u cukrzyków. Jednakże najbardziej efektywnym sposobem leczenia pozostaje prewencja. Dla osób cierpiących na cukrzycę dokładna codzienna kontrola stóp jest kluczowa dla zachowania zdrowia i zapobiegania uszkodzeniom stopy.

Opis

Staw Charcota (stopa Charcota) – powikłanie stopy cukrzycowej

Ciężka infekcja palucha. Infekcja rozpoczęła się dwa dni wcześniej, jako mały pęcherz na czubku palca.

Uszkodzenie nerwów (neuropatia) to powikłanie cukrzycy, które prowadzi do utraty czucia w stopach. Niektóre osoby cierpiące na cukrzycę nie czują, kiedy coś drażni lub nawet przebija ich skórę. Rana tak drobna, jak pęcherz, może przerodzić się w poważną infekcję na przestrzeni zaledwie kilku dni.

Cukrzyca uszkadza również naczynia krwionośne, zmniejszając dopływ krwi do stóp. Upośledzone krążenie osłabia kość i powoduje zniszczenie kości i stawów w obrębie stopy i kostki. W rezultacie chorzy na cukrzycę mają duże ryzyko złamania kości stopy.

Kiedy chory na cukrzycę złamie kość stopy, może nie zdawać sobie z tego sprawy, z powodu uszkodzonych nerwów. Jeżeli będzie nadal chodzić na uszkodzonej stopie, dojdzie do coraz poważniejszych złamań i przemieszczeń w stawach.

Ostre brzegi złamanej kości znajdującej się w stopie mogą skierować się w dół, zwiększając ryzyko powstania przewlekłych ran na stopach, wywołanych nadmiernych uciskiem.

Staw Charcota (stopa Charcota) – powikłanie stopy cukrzycowej

(po lewej) Ten pacjent z artropatią Charcota w okolicy kostki rozwinął deformację, która powoduje nadmierny ucisk na zewnętrzną część kostki.   (po prawej) Ucisk prowadzi do powstania przewlekłej rany (owrzodzenia), którą bardzo trudno jest wyleczyć.

To połączenie uszkodzenia kości i urazu może wypaczać i deformować kształt stopy. Schorzenie nosi nazwę artropatii Charcota i jest jednym z najpoważniejszych problemów, z jakimi zmagają się cukrzycy.

Staw Charcota (stopa Charcota) – powikłanie stopy cukrzycowej

Ten pacjent z artropatią Charcota cierpi na poważną deformację spowodowaną uszkodzeniem stawu skokowego.  (Na podstawie: Harrelson JM: The diabetic foot: Charcot arthropathy. Instr Course Lect 1993; 42;141-146.)

Objawy

Mimo, że pacjenci z artropatią Charcota zazwyczaj nie odczuwają silnego bólu, mogą wystąpić u nich inne objawy.

Najczulszym objawem wczesnej artropatii Charcota jest opuchnięcie stopy. Może się pojawić bez widocznego zranienia.

Zaczerwienienie stopy może wystąpić we wczesnych stadiach

Opuchlizna, zaczerwienienie i zmiany w kościach widoczne na zdjęciu RTG mogą zostać pomylone z zakażeniem kości. Zakażenie kości jest mało prawdopodobne, jeżeli skóra jest nieuszkodzona i nie ma obecnego owrzodzenia.

Badanie lekarskie

Wywiad i badanie fizykalne

Twój lekarz zapyta Cię o ogólny stan zdrowia oraz ewentualne objawy. Jeżeli wiesz, w jaki sposób mogłeś uszkodzić stopę, powiedz o tym lekarzowi. Po omówieniu objawów i historii Twojej choroby lekarz dokładnie zbada Twoją stopę.

Badania obrazowe

Zdjęcie RTG

To badanie obrazowe umożliwia dokładne uwidocznienie zwartej struktury, takiej jak kość.

W bardzo wczesnym stadium choroby zdjęcie RTG może być prawidłowe. Jeżeli schorzenie postępuje, liczne złamania i przemieszczenia w obrębie stawów mogą być widoczne na zdjęciu.

Staw Charcota (stopa Charcota) – powikłanie stopy cukrzycowej

Zdjęcie RTG pacjenta, który zauważył opuchliznę stopy około 3 tygodnie temu, bez towarzyszącego uszkodzenia. Zdjęcie przedstawia kilka złamań (groty strzałek) i przemieszczenie pierwszej kości śródstopia (strzałka). Tak poważne uszkodzenie jest spotykane tylko po wysokoenergetycznym urazie u pacjentów bez cukrzycy.

Staw Charcota (stopa Charcota) – powikłanie stopy cukrzycowej

Te zdjęcia RTG przedstawiają artropatię Charcota w okolicy kostki, po upadku pacjenta 4 tygodnie wcześniej. Wskutek tego kilka kości zmieniło swoją pozycję (po prawej).

Kość skokowa (czerwona strzałka) jest w warunkach prawidłowych umiejscowiona poniżej kości piszczelowej. W wyniku artropatii Charcota kość skokowa przesunęła się do przodu, a kość piszczelowa obniżyła się.

Falista linia wskazuje nieprawidłową pozycję nasady dalszej piszczeli.

Rezonans magnetyczny i ultrasonografia

Te badania mogą lepiej zobrazować tkanki miękkie stopy i okolicy kostki. Mogą zostać zlecone, jeśli lekarz podejrzewa zakażenie kości. Jeżeli nie ma rany na skórze, infekcja kości jest niezwykle rzadka.

Scyntygrafia kości

Scyntygrafia kości jest badaniem z zakresu medycyny nuklearnej, które jest bardzo skuteczne w ustaleniu obecności infekcji kości. Scyntygrafia z użyciem indu jest specjalistycznym testem, w którym białe krwinki zostają oznakowane izotopem.

Komórki są obserwowane, aby ustalić, czy podążają do kości, żeby zwalczać infekcję. Zarówno artropatia Charcota jak i zakażenie kości wykażą dodatni wynik scyntygrafii (wzmożona aktywność).

Jednakże jedynie infekcja wykaże znacząco wzmożoną aktywność w scyntygrafii z użyciem indu.

Leczenie

  • Celem leczenia artropatii Charcota jest wyleczenie złamanych kości i zapobieganie dalszej deformacji i destrukcji stawu.
  • Leczenie zachowawcze
  • Opatrunek gipsowy

Wczesne stadia artropatii Charcota są zazwyczaj leczone za pomocą opatrunku gipsowego lub buta gipsowego, żeby osłaniać stopę i kostkę. Stosowanie gipsu jest bardzo skuteczne w zmniejszaniu opuchlizny i ochronie  kości.

Opatrunek gipsowy wymaga od pacjenta, by ten nie obciążał stopy, dopóki kości nie zaczną się goić.

Kule, balkonik lub wózek inwalidzki są zazwyczaj konieczne. Proces gojenia może czasem trwać 3 miesiące lub więcej. Opatrunek gipsowy będzie zazwyczaj zmieniany co jeden lub dwa tygodnie, żeby mieć pewność, że pasuje do stopy, w miarę jak opuchlizna będzie ustępować.

♦Obuwie na zamówienie

Po tym jak opuchlizna się zmniejszy i kości zaczną się zrastać, może być zalecone wykonanie specjalnego buta na zamówienie lub kupno obuwia dla diabetyków. Specjalne obuwie jest zaprojektowane tak, aby zmniejszyć ryzyko owrzodzeń (ran, które się nie goją). Niektórzy cukrzycy nie są w stanie nosić zwykłych butów dostępnych w sklepach, ponieważ nie pasują na zdeformowane stopy.

Leczenie chirurgiczne

Operacja może być zalecana, jeżeli deformacja stopy stwarza duże ryzyko owrzodzeń lub jeżeli obuwie ochronne jest nieskuteczne. Złamania niestabilne i przemieszczenia także mogą wymagać operacji.

Łagodna deformacja ze skróceniem ścięgna piętowego.

W niektórych przypadkach zniekształcenie jest niewielkie i towarzyszy mu skrócenie ścięgna
piętowego.

Owrzodzenia przedniej części stopy, które nie odpowiadają na leczenie za pomocą opatrunku gipsowego i ochronnego obuwia mogą być leczone za pomocą wydłużania ścięgna Achillesa.

Chirurgiczne wydłużanie ścięgna, które biegnie po tylnej stronie nogi i przyczepia się z tyłu pięty, zmniejsza nacisk na śródstopie i przodostopie. To umożliwia gojenie się owrzodzeń i zmniejsza prawdopodobieństwo ich nawrotów.

Wyniosłość kostna na spodniej stronie stopy.

Poważniejsza deformacja, która polega na powstaniu bardzo dużego kostnego guzka na spodzie stopy. Jeżeli nie da się tego problemu rozwiązać zmianą obuwia, wymaga leczenia chirurgicznego. Rodzaj operacji zależy od stabilności kości i stawów stopy.

Stabilna deformacja. Zabieg polega na prostym usunięciu widocznej wyniosłości, za pomocą jej ścięcia.

Niestabilna deformacja. Gdy kości są zbyt luźne w miejscu wypukłości, samo usunięcie guzka nie będzie skuteczne. Luźne kości łatwo się przemieszczą i wytworzy się nowa wyniosłość. W tym przypadku zespolenie i repozycja kości jest konieczna.

Złamania, które powstają w kościach cukrzyków są zazwyczaj bardziej skomplikowane. Operacja naprawcza wymaga większej ilości płyt i śrub, niż u pacjentów bez cukrzycy.

Śruby i płytki mogą być umiejscowione nawet wokół prawidłowego stawu, celem zapewnienia dodatkowej stabilizacji.

Staw Charcota (stopa Charcota) – powikłanie stopy cukrzycowej

(na górze) Na tym zdjęciu RTG w projekcji bocznej, pacjent cierpi na niestabilną artropatię Charcota w tylnej części stopy (w okolicy stępu). Przemieszczenie w obrębie stawu jest widoczne w miejscu, gdzie dwie kości tylnej części stopy nie są ustawione w jednej linii (strzałka).

(na dole) Przeprowadzono skomplikowany zabieg, mający na celu przywrócenie właściwej pozycji i zespolenie  kości, żeby zapobiec rozwojowi wypukłości i owrzodzeń. Ta operacja jest bardzo trudna do przeprowadzenia i niesie za sobą wysokie ryzyko powikłań, infekcji i amputacji, w porównaniu do rutynowej operacji złamania w okolicy kostki.

Leia também:  Como Calcular A Quantidade De Agua Que Devemos Beber?

Po tym typie operacji zazwyczaj nie można obciążać stopy przez przynajmniej 3 miesiące. Obciążenie stopy i nieprzestrzeganie zaleceń lekarza najprawdopodobniej doprowadzi do powikłań, takich jak nawrót deformacji lub nawet jej pogłębienie.

♦Zniekształcenie kostki.

Artropatia Charcota w obrębie kostki  jest trudna do leczenia samym usztywnieniem lub butem ortopedycznym i zazwyczaj wymaga chirurgicznego zespolenia kostki i stawu poniżej (staw podskokowy), żeby utrzymać stopę prosto.

Biorąc pod uwagę destrukcję kości oraz słabą jakość tkanek miękkich, ryzyko, że kość nie będzie się goić i dojdzie do infekcji jest bardzo wysokie. Może być konieczna amputacja, jako zabieg z wyboru, lub celem naprawienia zespolenia, które się nie wygoiło lub uległo infekcji.

Staw Charcota (stopa Charcota) – powikłanie stopy cukrzycowej

Ten pacjent rozwinął zakażenie kości 9 miesięcy po zespoleniu stawu skokowego. Po nieskutecznych próbach wyleczenia infekcji niezbędna była amputacja stopy i kostki. Obecnie chodzi bez bólu, dzięki protezie.

Wnioski

Żeby zapewnić najlepszy wynik leczenia, niezbędne jest przestrzeganie zaleceń lekarza, co do obciążania stopy.

Dodatkowo, im wcześniej artropatia Charcota zostanie zdiagnozowana i zacznie być leczona, tym lepszy efekt. Pacjenci muszą codziennie dokładnie sprawdzać obie stopy oraz kontrolować poziom cukru we krwi.

Oba te obowiązki są ważne dla wczesnego rozpoznawaniu artropatii Charcota i unikania późniejszych komplikacji.

Celem zasięgnięcia dokładniejszych informacji na temat obserwacji stóp, przeczytaj: Pielęgnacja stopy cukrzycowej.

dr Jan Paradowski ©

Stopa cukrzycowa jako powikłanie cukrzycy. Wszystko, co trzeba wiedzieć

Stopa cukrzycowa to zespół specyficznych dolegliwości dotykających stopę. Jest jednym z przewlekłych powikłań cukrzycy i charakteryzuje się występowaniem owrzodzeń na stopie, zniekształceniem stopy, a także zaburzeniami czucia. Nieleczona lub nieodpowiednio leczona stopa cukrzycowa ma poważne konsekwencje, takie jak nieodwracalne deformacje stopy, martwica, a nawet amputacja kończyny.

Stopa cukrzycowa to jedno z przewlekłych powikłań cukrzycy. Występuje u chorych na cukrzycę typu 1, jak i u chorych na cukrzycę typu 2.

Powikłanie to charakteryzuje się powstawaniem płytkich lub głębokich owrzodzeń, zwykle na części podeszwowej lub grzbietowej stopy.

Owrzodzenia występują najczęściej pod główkami kości śródstopia, na grzbietach palców albo na pięcie. Owrzodzeniu towarzyszy zwykle deformacja stopy.

U niektórych cukrzyków rozpoznaje się tzw. stopę wysokiego ryzyka, czyli stopę zagrożoną powstaniem owrzodzenia w stosunkowo krótkim czasie.

Typowe dla stopy wysokiego ryzyka jest występowanie zaników mięśniowych, deformacji i palców pałeczkowatych oraz zrogowaceń.

U posiadaczy stopy wysokiego ryzyka czasami wystarczy jeden czynnik, taki jak niewłaściwa higiena czy zbyt ciasne obuwie, by doszło do powstania groźnego owrzodzenia.

Przyczyny stopy cukrzycowej

Na rozwój stopy cukrzycowej wpływ mają trzy elementy:

  1. Uszkodzenie nerwów powodujące zaburzenie chodu, zaników mięśniowych, osłabienia kończyn dolnych, pogorszenia lub zaniku czucia bólu, dotyku oraz temperatury.
  2. Upośledzenie ukrwienia, do którego dochodzi wskutek zwężenia tętnic o różnej średnicy, najczęściej drobnych. 
  3. Zbyt duże obciążenie niektórych okolic stopy, wynikające z nieprawidłowego sposobu stawiania stopy podczas chodzenia i zmiany jej kształtu. 

Objawy stopy cukrzycowej

Uszkodzenie nerwów w stopie powoduje, że ulega ona zniekształceniu: cała stopa zmienia kształt, również palce stają się młoteczkowate. Ważnym objawem stopy cukrzycowej jest zaburzenie czucia.

Chorzy nie odczuwają bólu i z tego powodu późno zgłaszają się po pomoc lub po prostu nieświadomie lekceważą pewne sygnały. Nie czują na przykład, że noszą zbyt ciasne obuwie, ani tego, że mogli nadepnąć na coś ostrego lub odparzyć skórę.

Ich czujność zostaje uśpiona, a w tym czasie dochodzi do powstawania uszkodzeń stopy.

  • Upośledzenie ukrwienia, do którego dochodzi na skutek zwężenia tętnic, prowadzi natomiast do zmniejszenia przepływu krwi, niedokrwienia stóp, co utrudnia gojenie się ran.
  • Również nieodpowiednie stawianie stóp lub zbyt duży nacisk na niektóre części stopy może prowadzić do jej zniekształcania, powstawania odcisków, owrzodzeń. 
  • Do charakterystycznych objawów stopy cukrzycowej zalicza się: zniekształcenie stopy i palców, powstawanie trudno gojących się owrzodzeń, ran, odcisków, utrata czucia w stopie.

Gdy powstanie owrzodzenie, trzeba szybko podjąć działania, bo ryzyko jest wysokie.

Powierzchowne owrzodzenie może przerodzić się w owrzodzenie z towarzyszącym stanem zapalnym skóry i tkanek podskórnych, a nawet stanem zapalnym kości, ropowicą stopy.

Następnym stopniem zaawansowania stopy cukrzycowej jest ograniczona martwica sucha lub wilgotna. Gdy dojdzie do rozległej martwicy, stopę trzeba amputować.

Rana u cukrzyka ze stopą cukrzycową (Fot. Shutterstock)

Staw Charcota

Staw Charcota (osteoartropatia Charcota) to zniszczenie kości i stawów stopy o podłożu neuropatycznym. Niszczenie kości prowadzi do deformacji stopy, w wyniku czego może dojść do owrzodzenia. Staw Charcota charakteryzuje się: obrzękiem, nadmiernym ociepleniem stopy, zaczerwienieniem skóry, deformacją stopy.

Leczenie stopy cukrzycowej

Leczenie stopy cukrzycowej to trudny i złożony proces, w który powinni być zaangażowani specjaliści różnych dziedzin: diabetolog, chirurg, ortopeda. Leczenie jest długotrwałe i wymaga współpracy chorych. 

Główne cele leczenie stopy cukrzycowej:

  • kontrolowanie cukrzycy przez modyfikację diety i leczenie mające na celu zmniejszenie stężenia glukozy we krwi;
  • leczenie zaburzeń lipidowych;
  • rezygnację z palenia tytoniu;
  • dobór odpowiedniego obuwia lub wkładek ortopedycznych w przypadku stopy dużego ryzyka;
  • chirurgiczne opracowanie owrzodzenia;
  • odpowiednie leczenie zakażonych owrzodzeń (antybiotykoterapia, miejscowe stosowanie opatrunków);
  • odciążenie kończyny (np. poprzez chodzenie o kulach);
  • przeszczepienie skóry w przypadku dużych ubytków.

Zniekształcona stopa u cukrzyka ze stopą cukrzycową (Fot. Shutterstock)

Zapobieganie stopie cukrzycowej

Zapobieganie stopie cukrzycowej obejmuje przede wszystkim utrzymywanie glukozy we krwi na odpowiednim poziomie, czyli odpowiednie leczenie choroby. Niezwykle ważne jest również utrzymywanie prawidłowych wartości ciśnienia tętniczego i stężenia cholesterolu.

Zasady zapobiegania stopie cukrzycowej obejmują:

  • regularne oglądanie stóp;
  • odpowiednia higiena stóp: codzienne mycie w wodzie z szarym mydłem i dokładne osuszanie;
  • prawidłowe obcinanie paznokci;
  • noszenie odpowiedniego, wygodnego obuwia i wkładek ortopedycznych oraz przewiewnych skarpet;
  • unikanie przegrzewania stóp;
  • unikanie chodzenia boso, czyli minimalizowanie ryzyka powstania urazu mechanicznego;
  • aktywność fizyczna;
  • zabiegi podiatryczne: leczenie modzeli, wrastających paznokci, odcisków.

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: mp.pl

Artropatia neurogenna (neuroartropatia) czyli staw Charcota

Neuroartropatia (artropatia neurogenna, staw Charcota) jest bezbolesnym i stale nasilającym się zwyrodnieniem pojedynczego stawu lub wielu stawów, najczęściej stóp, wynikającym z uszkodzenia unerwienia.

Najczęściej rozwija się po wielu latach trwania cukrzycy.

Może też być wywołana takimi chorobami jak kiła trzeciorzędowa, trąd, jamistość rdzenia, niedokrwistość Addisona-Biermera, stwardnienie rozsiane i wiele innych.

Neuroartropatia (artropatia neurogenna, staw Charcota, stopa Charcota) zlokalizowana jest najczęściej jednostronnie, w stawach skokowych, śródstopnych i śródstopno-paliczkowych. Występuje z częstością 1 przypadek na 500 chorych na cukrzycę. Pojawia się niezależnie od wieku i w równym stopniu dotyczy kobiet jak i mężczyzn.

Początkowe zmiany w stawach wynikają z uszkodzenia włókien nerwowych, co objawia się może zaburzeniami w obrębie czucia bólu, czucia głębokiego i aktywności współczulnej.

Z tego powodu zakres ruchów w stawach staje się nadmierny i nie podlega ochronie wynikającej z ich odczuwania.

Dodatkowo, niekorzystnie mogą działać urazy zewnętrzne doprowadzając do tego, że torebka stawowa i więzadła ulegają rozciągnięciu i zwyrodnieniu. Pojawiają się nieodczuwane przez chorego nadwichnięcia.

  • Artropatie – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

Wraz z upływem czasu niewłaściwie ustawione powierzchnie stawowe przenoszą na przyległe części kostne nieprawidłowe wektory sił tarcia, ciśnienia i naprężenia, co doprowadza do zwłóknienia chrząstek stawowych, ich rozpadu i osteolizy.

Pojawia się przekrwienie czynne (aseptyczny odczyn zapalny), które pobudza resorpcję uszkodzonej kości i kości uprzednio prawidłowej.

Wskutek tego dochodzi do rozwoju osteoporozy i wystąpienia z nią związanych powikłań – złamań kości, ich zakażenia i amputacji.

Staw Charcota: objawy

Początkowy okres choroby to okres destrukcji, w którym dochodzi do tworzenia się zmian zwyrodnieniowych, nadwichnięć, uszkodzenia chrząstek stawowych i pojawienia się ich szczątków w jamie stawu. Biopsja torebki stawowej w tym okresie wykazuje jej zwłóknienie, pogrubienie, a w wycinkach zatopione są drobne fragmenty odrywających się kości.

Leia também:  Como Saber Os Alimentos Que Me Engordam?

Drugi okres charakteryzuje się resorpcją drobnych fragmentów kostnych oraz zlewaniem się uprzednio powstałych większych odłamów kostnych. Ostatni okres choroby to okres rekonstrukcji – dochodzi do rewaskularyzacji i procesu gojenia się wraz z tworzeniem nowego, nieprawidłowego stawu.

Do typowych objawów w stopie cukrzycowej zależnej od neuropatii należą:

  • utrzymanie względnie dobrego stanu odżywienia tkanek
  • obecność tętna na tętnicach grzbietowych stopy i tętnicy piszczelowej tylnej
  • zmniejszenie lub brak czucia dotyku, temperatury, bólu, wibracji
  • brak odruchów ścięgnowych w kończynach dolnych
  • powstawanie palców młoteczkowatych i wysokiego łuku sklepienia stóp
  • modzele w punktach podparcia stóp
  • zniekształcenie stawów
  • opadanie stóp w przypadkach nasilonych
  • nakładanie się na objawy wymieniony wyżej objawów infekcji, owrzodzeń i zapalenia kości

Warto mieć na uwadze to, że u chorych na cukrzycę z neuroartropatią zajęte są szczególnie stawy śródstopno-paliczkowe.

Neuroartropatia: diagnoza

Powodem zgłoszenia się chorego do lekarza jest zwykle mało bolesny obrzęk stawu. Możliwe jest współwystępowanie dodatkowych objawów infekcji, np. neuropatycznego owrzodzenia podeszwy stóp.

W badaniu radiologicznym widoczne są zwyrodnieniowe, destrukcyjne zmiany. Ich rodzaj zależny jest od okresu rozwoju choroby. Początkowo stwierdza się cechy uszkodzenia powierzchni stawowych, nadwichnięcia, stwardnienia podokostnowe i wyrośla brzegowe.

W drugim okresie w radiogramach zaobserwować można zupełną destrukcję, osteolizę i resorpcję całych odcinków kości i członów palców lub śródstopia, aseptyczne martwiaki, osteoporozę i ogniska osteosklerozy.

W ostatnim stadium dochodzi do odbudowy zniszczonej kości.

Artropatia neurogenna: różnicowanie

Chorobę różnicuje się z uogólnionymi chorobami zapalnymi (reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń trzewny, twardzina, kolagenozy mieszane), spondyloartropatiami, artropatiami rozwijającymi się na tle metabolicznym, zwyrodnieniowym, infekcyjnym oraz przystawowymi zmianami reumatycznymi.

Stopa Charcota: zapobieganie, leczenie, rokowania

Wczesne rozpoznanie artropatii umożliwia ochronę stopy przed urazami. Leżenie w łóżku celem odciążenia stopy ogranicza destrukcję kości i ułatwia jej regenerację.

Przy bardziej nasilonych zmianach, w których doszło do zniszczenia kości i jej złamania, zalecane jest założenie lekkiego opatrunku gipsowego, który odciąży stopę.

Możliwe jest to po wyleczeniu obrzęku stawu i ewentualnej infekcji.

Należy pamiętać o tym, że opatrunek gipsowy u chorego z upośledzonym czuciem może łatwo spowodować powstanie owrzodzenia. Właściwy sposób jego założenia, odpowiednie podłożenie bandaża i gazy pod gips oraz ciągła kontrola zapobiegają temu niepożądanemu skutkowi. Po poprawie chory może zacząć chodzić o kulach – zakłada się opatrunek gipsowy przystosowany do chodzenia.

Po ustabilizowaniu się zmian chorobowych zaleca się stosowanie indywidualnie uformowanego skórzanego, sprężystego obuwia z wkładką z odpowiedniej gąbki.

Rokowanie w stawie Charcota, jest zależne od rozległości zmian destrukcyjnych powstałych w pierwszym okresie. Jeśli chorobę rozpozna się odpowiednio wcześnie, a stopę odciąży poprzez leżenie w łóżku i ochroni przed innymi urazami, zwiększają się szanse na stabilną fuzję części kostnych i samoistną rekonstrukcję.

Artropatia neurogenna, czyli staw Charcota

Z tekstu dowiesz się:

  • jakie mogą być przyczyny artropatii Charcota,
  • w jaki sposób się ona objawia,
  • w jaki sposób można leczyć stawy Charcota.

Staw Charcota to choroba rozwijająca się przede wszystkim w obrębie stóp oraz stawów skokowych. W jej przebiegu dochodzi do uszkodzeń nerwów w tkankach, co upośledza przepływ impulsów nerwowych i powoduje różnego rodzaju zaburzenia czucia.

Oprócz tego stopa Charcota cechuje się rozległymi stanami zapalnymi, wywołującymi destrukcję tkanek miękkich oraz kości.

Choroba może objąć jedną lub obie stopy – w ich obrębie dochodzi wtedy do przemieszczania stawów i kości występujących nawet przy minimalnych urazach.

Obecnie za główny czynnik ryzyka stawów Charcota uważa się cukrzycę – wówczas choroba obejmuje najczęściej właśnie stawy stopy, choć zdarzają się również przypadki występowania w innych stawach, m.in. kolanowym, biodrowym oraz stawach nadgarstka.

Jej objawy pojawiają się u osób po 30. roku życia, kilka lat po rozpoznaniu cukrzycy. Warto jednak pamiętać, że artropatia Charcota może się rozwinąć również jako powikłanie innych chorób przewlekłych, niekiedy bywa także skutkiem nadużywania alkoholu.

Bezpośrednią fizjologiczną przyczyną rozwoju stawów Charcota są zaburzenia tzw. obrotu kostnego, czyli bilansu procesów tworzenia i resorpcji kości. Procesy tworzenia to przyrost masy kostnej na skutek aktywności osteoblastów, z kolei resorpcja to utrata kości na skutek zmniejszenia ich masy z powodów fizjologicznych lub patologicznych.

Artropatia Charcota ma dwa zasadnicze stadia – ostre oraz przewlekłe, które cechują się nieco innymi objawami klinicznymi.

I tak w stadium ostrym u pacjenta można zaobserwować:

  • obrzęk stawu skokowego i stopy,
  • zaczerwienie w miejscu ucisku tkanki,
  • wyraźny wzrost temperatury skóry stopy,
  • osłabienie stabilności aparatu więzadłowo-torebkowego,
  • nienaturalne wydłużenie ścięgien,
  • podwichnięcia w stawach,
  • nieprawidłowe ustawienie stopy
  • zwiększenie ruchomości stawów.

Charakterystyczne jest to, że stopa Charcota w ostrym stadium nie wywołuje u pacjenta dolegliwości bólowych lub są one niewielkie.

Wykonane w tym okresie prześwietlenie rentgenowskie lub inne badanie radiologiczne wykazuje jedynie niewielkie zmiany – widoczne mogą być resorpcja kości na skutek przekrwienia, nadżerki chrząstek stawowych oraz przemieszczenia i fragmentacje kości, choć oczywiście z biegiem czasu zmiany pogłębiają się i dochodzi do zaawansowanej destrukcji kości oraz objęcia stanem zapalnym również tkanek miękkich.

Przewlekłe stadium stawów Charcota cechuje się poprawą stanu zdrowia chorego, umożliwiającą np. rekonstrukcję kości. Objawy w postaci obrzęku czy podwyższenia temperatury ulegają osłabieniu, wzrasta stabilność stopy, ale zmiany deformacyjne utrwalają się.

Niestety, dość często występującym powikłaniem stawów Charcota są owrzodzenia zlokalizowane po stronie podeszwowej stopy. Ich główną przyczyną jest nacisk wywierany na tkanki miękkie w miejscu deformacji kości. Początkowo przyjmują one postać modzeli, krwawych wylewów, a w najbardziej zaawansowanym stadium – owrzodzeń o różnej głębokości i wielkości.

Artropatia Charcota może być leczona na różne sposoby, zależnie od stadium choroby, stopnia jej zaawansowania oraz ewentualnych powikłań:

Ma ono na celu przywrócenie stopie właściwych funkcji podporowych, hamowanie postępu choroby oraz zapobieganie powikłaniom. U pacjentów stosuje się m.in. specjalne aparaty odciążające, buty i wkładki ortopedyczne, łuski stabilizujące, a nawet opatrunki gipsowe – z gipsu standardowego lub termoplastycznego.

Wykonuje się je w celu usunięcia deformacji kości, zredukowania niestabilności stawów oraz poprawy kształtu stopy. W trakcie operacji mogą zostać wykonane korekcja ustawienia stawów, wypełnienie ubytków kostnych przeszczepami kostnymi oraz usunięcie owrzodzeń.

Są jedną z metod leczenia owrzodzeń będących powikłaniem stopy Charcota.

W zależności od potrzeb stosuje się przeszczepy skóry pełnej grubości, przeszczepy skóry pośredniej grubości oraz płaty przesunięte skórno-tłuszczowe i skórno-mięśniowe.

Oczywiście do przeszczepu przygotowane musi być również podłoże, ze źródłem unaczynienia oraz ziarniną umożliwiającą wrastanie naczyń krwionośnych w obręb przeszczepu.

  • Terapia czynnikami wzrostu

Leczenie owrzodzeń w przebiegu stawów Charcota może być prowadzone także z użyciem czynników wzrostu, pozyskiwanych bezpośrednio z krwi pacjenta poddanej procesowi wirowania. Po odpowiednim przygotowaniu preparat z czynnikami wzrostu nakłada się w formie opatrunku na owrzodzenie poddane wcześniej opracowaniu chirurgicznemu.

Jeśli stosowane metody leczenia nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, stopa traci swoje funkcje podporowe, owrzodzenia nie goją się, pojawiają się zgorzele i zagrożenie sepsą, wskazana jest amputacja – początkowo pojedynczych palców stopy.

Wyższe amputacje, np. całej stopy lub kończyny w okolicy kolana, wykonuje się u pacjentów ze zmianami naczyniowymi.

Zarówno przed planowaną amputacją, jak i po operacji konieczna jest odpowiednia rehabilitacja, która ma pomóc pacjentowi odzyskać maksymalną sprawność.

Stopa cukrzycowa

Stopa cukrzycowa należy do przewlekłych powikłań cukrzycy. Występuje zarówno u chorych na cukrzycę typu 1, jak i typu 2. Jest to owrzodzenie (płytkie albo głębokie przerwanie ciągłości skóry) zlokalizowane zwykle na części podeszwowej lub grzbietowej stopy.

Najczęściej występuje pod główkami kości śródstopia, na grzbietach palców albo na pięcie. Za główną przyczynę stopy cukrzycowej uważa się neuropatię obwodową. Stopa cukrzycowa jest pozbawiona czucia bólu i temperatury. Owrzodzeniu może towarzyszyć deformacja stopy.

Leia também:  Como Saber A Quem Pertence Um Apartado?

Stopa wysokiego ryzyka to stopa zagrożona powstaniem w krótkim czasie owrzodzenia. Dla takiej stopy typowe jest występowanie zaników mięśniowych, palców młoteczkowatych i zrogowaceń. Jeżeli zaistnieją dodatkowe czynniki, takie jak nieodpowiednia higiena stóp, źle dobrane obuwie i uraz mechaniczny cieplny lub chemiczny, powstanie owrzodzenie.

W celu dokładniejszej charakterystyki stopy cukrzycowej stosuje się między innymi klasyfikację Wagnera:

  • stopień 0 – stopa wysokiego ryzyka
  • stopień 1 – owrzodzenie powierzchowne
  • stopień 2 – owrzodzenie z towarzyszącym stanem zapalnym skóry i tkanek podskórnych
  • stopień 3 – jw. i dodatkowo stan zapalny kości, ropowica stopy
  • stopień 4 – ograniczona martwica sucha lub wilgotna
  • stopień 5 – rozległa martwica, wskazania do amputacji.

Przyczyny i objawy stopy cukrzycowej

Stopa cukrzycowa powstaje w wyniku współistnienia trzech elementów.

  • Uszkodzenie nerwów prowadzące do zaburzeń chodu, zaników mięśniowych, osłabienia kończyn dolnych, pogorszenia lub zaniku czucia bólu, dotyku oraz temperatury. Stopa, w której doszło do uszkodzenia unerwienia, ulega zniekształceniu – zmienia się jej kształt, a palce stają się młoteczkowate. Chory nie odczuwa bólu, a zatem nie dociera do niego wiele ważnych informacji. Nie czuje ucisku zbyt ciasnego obuwia, przedmiotu, który wpadł do buta, ani tego, że chodząc boso, nastąpił na leżący na podłodze kawałek szkła albo inny ostry przedmiot. Wszystko to może prowadzić do uszkodzenia stopy, jej otarcia lub owrzodzenia. Chory nie odczuwa również we właściwy sposób temperatury, dlatego łatwo o oparzenie nogi, np. w wyniku ogrzewania stóp przy grzejnikach lub kąpieli w zbyt gorącej wodzie.
  • Upośledzenie ukrwienia, do którego dochodzi wskutek zwężenia tętnic o różnej średnicy, najczęściej drobnych. Zwężenie to powoduje zmniejszenie przepływu krwi, niedokrwienie stóp i innych części kończyn dolnych, co znacznie utrudnia gojenie.
  • Zbyt duże obciążenie różnych okolic stopy, wynikające z nieprawidłowego sposobu stawiania stopy podczas chodzenia i zmiany jej kształtu. W miejscach nacisku tworzą się odciski, w których najczęściej powstają owrzodzenia. Do mechanicznego uszkodzenia stopy, spowodowanego na przykład zbyt ciasnym obuwiem lub ostrym przedmiotem w bucie czy na podłożu, szczególnie często dochodzi u chorych, którzy cierpią na opisane powyżej uszkodzenie nerwów i związane z tym upośledzenie odczuwania bólu.

Zapobieganie powstawaniu stopy cukrzycowej

  • Wyrównanie cukrzycy (utrzymywanie stężenia glukozy we krwi w zalecanych granicach).
  • Wczesne rozpoznanie cukrzycy oraz jej prawidłowe wyrównanie już od początku zachorowania zmniejszają częstość występowania uszkodzeń nerwów oraz zmian naczyniowych w obrębie kończyn.
  • Utrzymywanie prawidłowych wartości ciśnienia tętniczego i stężenia cholesterolu, szczególnie ważne w zapobieganiu miażdżycy naczyń kończyn dolnych, a tym samym w unikaniu pogorszenia ich ukrwienia.
  • Regularne oglądanie stóp, zarówno ich części grzbietowej oraz podeszwowej, jak i przestrzeni międzypalcowych, pozwala zauważyć pęknięcia skóry, rogowacenie, odciski, owrzodzenia i zmiany zabarwienia. W przypadku trudności można użyć lusterka.
  • Higiena stóp. Wskazane jest codziennie mycie stóp w letniej wodzie, z użyciem na przykład szarego mydła. Umyte stopy należy starannie osuszyć i dokładnie wytrzeć, zwłaszcza między palcami, a następnie natłuścić kremem, przede wszystkim w miejscach, gdzie naskórek jest zgrubiały. Jeśli skóra jest wilgotna, można użyć niewielkiej ilości talku. Nie wolno korzystać z pumeksu, maści na odciski czy chemicznych środków używanych przez osoby zdrowe. W wyjątkowych przypadkach można delikatnie zetrzeć zrogowaciałą skórę pumeksem. Brak higieny oznacza duże zagrożenie stopą cukrzycową
  • Prawidłowe obcinanie paznokci – równo z czubkiem palca, niezbyt krótko. Wrastającym paznokciem powinien się zająć specjalista.
  • Noszenie odpowiedniego obuwia, wkładek oraz skarpet. Obuwie noszone przez chorych na cukrzycę, zwłaszcza tych, u których już występują zaburzenia unerwienia i ukrwienia stóp, powinno być wygodne, szerokie i wykonane ze skóry. Najlepiej, by buty miały wysokie nosy, pozwalające na swobodne ułożenie w nich stopy. Wskazane jest noszenie obuwia w rozmiarze o jeden większym niż rozmiar stóp. Do butów trzeba dobrać specjalistyczne wkładki, pozwalające na odciążenie określonych okolic stopy. Przed założeniem butów należy sprawdzić, czy nie ma w nich jakiegoś przedmiotu (np. kamienia). Na kartce papieru warto wykonać obrys stopy, który można potem włożyć do buta przy jego zakupie. Butów nie można zbyt ciasno sznurować, a ze względu na ryzyko otarcia nie powinno się również wkładać ich na gołe stopy. Najlepiej używać bawełnianych skarpet bez szwów.
  • Unikanie urazów mechanicznych i termicznych. Ze względu na możliwość urazu niewskazane jest chodzenie boso. Niebezpieczne jest również stawanie gołymi stopami na nagrzanym brzegu basenu. Nie wolno też ogrzewać nóg przy grzejnikach ani używać poduszek elektrycznych i termoforów. Te środki ostrożności dotyczą szczególnie stopy pozbawionej czucia bólu i temperatury.
  • Ćwiczenia fizyczne. Rozsądnie dawkowany wysiłek fizyczny, np. spacery, poprawia ukrwienie stóp. Pacjenci, u których występują zaburzenia unerwienia i ukrwienia, powinni skonsultować z lekarzem rodzaj i czas aktywności fizycznej.
  • Zabiegi podiatryczne. Modzele oraz wrastające paznokcie mogą doprowadzić do powstania owrzodzeń i infekcji stóp. Należy podkreślić, że usuwaniem tych zmian powinny się zajmować jedynie osoby kompetentne i doświadczone w opiece nad chorymi na cukrzycę, takie jak personel gabinetów stopy cukrzycowej działających przy klinikach diabetologicznych, personel poradni chirurgicznych oraz niektórych gabinetów podiatrycznych.

Różnicowanie między stopą cukrzycową a naczyniową

Stopa Charcota – szczególna postać stopy cukrzycowej

Stopa Charcota to jedno z najsłabiej poznanych powikłań cukrzycy. Mimo że dotyczy nawet do 7,5  proc. chorych z cukrzycą – dokładna patogeneza tego schorzenia nadal pozostaje tajemnicą. Co wiemy o tym powikłaniu cukrzycy?

Stopa Charcota to choroba dotycząca kości, stawów oraz tkanek miękkich stopy, rozwijająca się na podłożu neuropatii obwodowej i przebiegająca ze stanem zapalnym. Leczenie opiera się głównie na odciążeniu chorej kończyny i zabiegach ortopedycznych.

Stopa Charcota – powikłanie neuropatii

Powstawanie stopy Charcota wydaje się skomplikowanym procesem. Naukowcy nadal nie są do końca zgodni w kwestii dokładnej przyczyny powstawania tej deformacji stopy.

Pewne jest natomiast, że stopa Charcota powstaje tylko u osób z dysfunkcją układu nerwowego w postaci neuropatii. Współwystąpienie wielu czynników, takich jak neuropatia ruchowo-czuciowa, neuropatia autonomiczna, urazy, zaburzenia metaboliczne, prowadzi do zmian kostnych w obrębie stopy.

Jak wygląda stopa Charcota?

Zdecydowanie najczęstszy obraz stopy Charcota spotykany w gabinetach lekarskich to zniekształcenie typu „bieguna kołyski”, czyli pojawienie się wypukłości kostnej po stronie podeszwowej stopy.

Miejsce to staje się najbardziej predysponowanym obszarem do wystąpienia owrzodzenia, modzelu lub urazu. W okresie aktywnym choroby stopa może prezentować objawy stanu zapalnego takie jak: ucieplenie, zaczerwienie oraz obrzęk.

Czynniki ryzyka rozwoju stopy Charcota

Wśród najczęściej wymienianych czynników ryzyka jest przede wszystkim neuropatia. Inne choroby, które mogą predysponować do rozwoju tego schorzenia, to:

  • choroba Parkinsona,
  • zakażenie HIV,
  • sarkoidoza,
  • choroby reumatoidalne,
  • łuszczyca,
  • stany zapalne stopy,
  • zaburzenia czucia,
  • wcześniejsze zabiegi chirurgiczne w obrębie stopy.  

Rozpoznanie i diagnostyka stopy Charcota

Diagnoza stawiana jest na postawie dokładnie zebranego wywiadu oraz charakterystycznego obrazu klinicznego (ucieplenie, zaczerwienie, obrzęk stopy). W diagnostyce pomocne są badania obrazowe.

Pierwszym badaniem, które należy wykonać jest wykonanie zdjęcia rentgenowskiego. Badanie to może uwidocznić charakterystyczne dla tego schorzenia objawy, tj. mikrozłamania czy destrukcję kości. W razie niepewnego rozpoznania w celu potwierdzenia i dokładniejszego uwidocznienia struktur stopy można wykonać badanie rezonansu magnetycznego.

Leczenie stopy Charcota

Podstawowym sposobem leczenia stopy Charcota jest odciążenie kończyny. „Złotym standardem” jest technika TCC (ang. total contact casting), czyli dobrze dopasowane, częściowe usztywnienie stopy lekkim opatrunkiem gipsowym. Opatrunek gipsowy na początku leczenia zmieniany jest co kilka dni w celu inspekcji stanu stopy. Później zmiana gipsu odbywa się raz na tydzień.

W nieaktywnym okresie choroby, czyli po ustąpieniu objawów stanu zapalnego, można rozważyć leczenie chirurgiczne. Ma ono na celu usunięcie nieprawidłowych wypukłości stopy, by zminimalizować ryzyko urazu i tym samym powstania trudno gojącej się rany.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*