Ropne (bakteryjne) zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – jakie daje objawy i jak leczyć?

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci może rozwinąć się błyskawicznie. W najcięższych przypadkach zaledwie w ciągu jednego dnia stan dziecka może się tak pogorszyć, że dojdzie do śpiączki, a nawet śmierci.

Ropne (bakteryjne) zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – jakie daje objawy i jak leczyć?

Co to jest zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych?

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych zwane również zapaleniem opon mózgowych (meningitis cerebrospinalis purulenta) to choroba zaraźliwa i wysoce śmiertelna.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych polega na przedostaniu się drobnoustrojów  do płynu mózgowo-rdzeniowego, który powinien być jałowy.

Drobnoustroje mogą infekować:

  • najpierw skórę,
  • układ pokarmowy,
  • układ oddechowy,
  • układ moczowy (skąd przedostają się do krwi, wraz z którą dostają się do płynu mózgowo-rdzeniowego).

Do infekcji może dojść również:

  • podczas urazu czaszki,
  • w przebiegu zapalenia zatok,
  • w przebiegu zapalenia ucha środkowego.

W tkankach opon mózgowo-rdzeniowych pojawia się infekcja, najczęściej w oponie miękkiej i przestrzeni podpajęczynówkowej.

Może jednak dojść również do zapalenia mózgu, mówimy wtedy o zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci przyczyny

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych mogą powodować infekcje wirusami, bakteriami, grzybami i pasożytami.

W zależności od tego, co jest przyczyną choroby, wyróżniamy cztery rodzaje zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych:

  • wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (zapalenie aseptyczne);
  • bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych;
  • grzybicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych;
  • pasożytnicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Najczęściej zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci powodują wirusybakterie.

Przenoszą się one drogą kropelkową – osoba zakażona kaszle lub kicha, drobnoustroje unoszą się w powietrzu i osiadają na pobliskich przedmiotach. Dziecko wdycha je z powietrza lub dotyka skażonych przedmiotów, a następnie przenosi do nosa lub do ust.

Do zakażenia może dojść podczas dzielenia się jedzeniem, kiedy dziecko weźmie „gryza” kanapki od kolegi, poliże tego samego loda albo napije się z tej samej butelki.

Jakie wirusy wywołują zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci?

Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych zdarza się najczęściej, jednak nie jest najbardziej niebezpieczne dla naszych dzieci, ponieważ rzadko prowadzi do śmierci.

Do zgonu może jednak dojść, jeśli zaatakowany zostanie mózg dziecka.

Wirusy, które wywołują zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci:

Jakie bakterie wywołują zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci?

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych spowodowane przez bakterie jest najgroźniejszym rodzajem choroby. To właśnie bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych najczęściej prowadzi do śmierci dziecka albo trwałych poważnych powikłań.

Ropne (bakteryjne) zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – jakie daje objawy i jak leczyć?

Różne bakterie atakują różne grupy wiekowe dzieci, powodując zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Bakterie, które wywołują zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u noworodków:

  • pneumokoki,
  • paciorkowiec z grupy B,
  • bakterie Escherichia coli,
  • bakterie Listeria monocytogenes.

Bakterie, które wywołują zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u niemowląt i małych dzieci:

  • meningokoki,
  • pałeczka hemofilna typu b,
  • dwoinka zapalenia płuc.

Bakterie, które wywołują zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u starszych dzieci:

  • dwoinka zapalenia płuc,
  • pałeczka hemofilna typu b,
  • meningokoki,
  • gronkowce, 
  • paciorkowce, 
  • Listeria monocytogenes.

Dodatkowo szczególnie narażone na bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych są dzieci po urazie głowy.

Do zakażenia bakteryjnym zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych może dojść także w szpitalu, nawet podczas nieskomplikowanych zabiegów.

W szpitalu dzieci są atakowane najczęściej przez bakterie:

  • Escherichia coli,
  • Pseudomonas aeruginosa (pałeczka ropy błękitnej),
  • Klebsiella pneumoniae (pałeczka zapalenia płuc),
  • Staphylococcus aureus (gronkowiec złocisty).

Jakie grzyby wywołują zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci?

Na grzybicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych narażone są głównie dzieci, które:

  • mają obniżoną odporność,
  • chorują na nowotwór,
  • chorują na choroby krwi,
  • chorują na gruźlicę,
  • chorują na cukrzycę.

Grzybicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych najczęściej jest wywoływane przez dwa rodzaje grzybów:

  • Cryptococcus neoformans;
  • Coccidioides immitis.

Jakie pasożyty wywołują zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci?

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci mogą powodować także pasożyty:

  • Acantamoeba (rodzaj ameby);
  • Naegleria fowleri (pierwotniak);
  • Toxoplazma gondii (pierwotniak, który wywołuje również znaną odzwierzęcą chorobę – toksoplazmozę).

Dziecko może zachorować na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych również z innych powodów,  nieinfekcyjnych jak na przykład:

  • nowotwory (białaczka, nowotwory tkanki limfatycznej, guzy mózgu, przerzuty do mózgu);
  • sarkoidoza;
  • niektóre leki;
  • zatrucie ołowiem.

Ropne (bakteryjne) zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – jakie daje objawy i jak leczyć?

Kiedy dziecko jest szczególnie narażone na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych?

Niektóre dzieci są wystawione na większe ryzyko zachorowania na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych niż inne.

Czynniki, które zwiększają ryzyko zachorowania na bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych to:

  • przebywanie w dużych zbiorowiskach ludzi np. żłobki, przedszkola, domy dziecka;
  • ostre lub przewlekłe zapalenie zatok obocznych nosa czy zapalenie ucha środkowego;
  • urazy czaszki, szczególnie pęknięcia kości czaszki;
  • choroba nowotworowa;
  • zabiegi neurochirurgiczne, wszczepienie drenu odprowadzającego płyn mózgowo-rdzeniowy w przebiegu wodogłowia.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci  objawy

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u niemowląt i małych dzieci jest trudniejsze do rozpoznania niż u dorosłych, bo nie daje charakterystycznych objawów.

Objawy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, które mogą wystąpić u dzieci to:

  • gorączka (choć stopy i dłonie mogą być zimne);
  • bóle głowy;
  • światłowstręt;
  • sztywność szyi (objaw oponowy);
  • brak apetytu, nudności, wymioty;
  • biegunka;
  • rozdrażnienie;
  • drgawki;
  • krwawe wybroczyny na skórze, które nie bledną przy ucisku.

Nieco inne objawy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych mogą występować u niemowląt:

  • senność, osłupienie;
  • drażliwość, nerwowość;
  • rozpaczliwy płacz;
  • gorączka lub przeciwnie – temperatura ciała niższa niż normalnie;
  • sztywność ciała i szyi;
  • odchylanie główki do tyłu;
  • brak apetytu;
  • żółtawy odcień skóry;
  • pulsujące lub wypukłe ciemiączko.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci leczenie

Zapalenie wywołane bakteriami

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych wywołane bakteriami leczy się antybiotykami.

Noworodkom podaje się ampicylinęaminoglikozyd, niemowlętom ampicylinę i aminoglikozyd lub cefalosporynę III generacji, którą podaje się też dzieciom powyżej 3. miesiąca życia.

Dziecko musi przebywać na oddziale chorób zakaźnych.

Jeśli przyczyną zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych u dziecka są meningokoki, również osobom z bliskiego otoczenia – rodzicom, rodzeństwu – podaje się antybiotyki.

Zapalenie wywołane wirusami

  • Leczenie wirusowego zapalenia opon mózgowych u dziecka polega jedynie na podawaniu leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych, ponieważ jest to tylko leczenie objawowe.
  • Dziecko powinno przebywać pod całodobową opieką lekarza, a więc musi być hospitalizowane.
  • W gruźliczym zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych podaje się leki przeciwprątkowe.

Ropne (bakteryjne) zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – jakie daje objawy i jak leczyć?

Zapalenie wywołane grzybami

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych spowodowane grzybami należy leczyć antybiotykiem przeciwgrzybiczym (amfoterycyna B) i  lekiem przeciwgrzybiczym o szerokim spektrum działania (flukonazol).

Zapalenie wywołane pasożytami

Pasożytnicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych leczy się poprzez podanie amfoterycyny B lub pirymetaminysulfadiazyną lub spiramycyną.

Dziecko chore na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych bezwzględnie musi leżeć w łóżku. Powrót do zdrowia zajmuje ok. 2-3 tygodnie.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci powikłania

Powikłania zapalenia opon mózgowo rdzeniowych u dzieci są nieco inne niż u dorosłych. Dziecko przede wszystkim może mieć w późniejszym wieku kłopoty z nauką i koncentracją.

Mogą wystąpić następujące powikłania:

  • zaburzenia snu,
  • drgawki,
  • napady padaczkowe,
  • trudności z oddychaniem,
  • spadek ciśnienia tętniczego krwi.

Dziecko może mieć również:

  • kłopoty neurologiczne,
  • kłopoty emocjonalne (np. trudności z opanowaniem złości),
  • mogą pojawić się również zachowania agresywne.

Odległe powikłania zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych to:

  • zaburzenia wzroku,
  • utrata słuchu,
  • zaburzenia czynności nerek i nadnerczy.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci – szczepionka

Istnieją szczepionki przeciwko bakteriom wywołującym zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, głównie przeciw meningokokom i pneumokokom, które najczęściej zagrażają dzieciom.

Szczepienia przeciw meningokokom nie są w Polsce obowiązkowe i dlatego są odpłatne.

Szczepienia przeciw pneumokokom w 2017 r. zostały dodane do listy szczepień obowiązkowych i szczepieniom podlegają wszystkie dzieci urodzone po 31 grudnia 2016 roku.

Oba szczepienia można rozpocząć od 2. miesiąca życia dziecka.

Przed zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych chronią też szczepionki przeciw:

  • Hib,
  • polio,
  • odrze,
  • śwince.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dzieci – jak zapobiegać?

W wielu przypadkach wystarczy zachować odpowiednią higienę, by uchronić dziecko przed zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych.

Leia também:  Como Fazer Com Que Os Pelos Nao Crescem?

Zalecenia

  • Pilnuj, by dziecko często myło ręce, bezwzględnie zawsze przed jedzeniem czy po wyjściu z toalety.
  • Naucz je, by nie dzieliło się jedzeniem,
  • nie piło z tej samej szklanki co ktoś inny,
  • nie używało tych samych sztućców.

To uchroni twoje dziecko przed wieloma drobnoustrojami, które mogą wywołać zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Ropne (bakteryjne) zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – jakie daje objawy i jak leczyć?

Dowiedz się więcej:

Ostre wodogłowie w przebiegu zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych o etiologii Listeria monocytogenes

http://www.ptnd.pl/nd/neurologia_38-89-94.pdf

Przebieg aseptycznego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu u dzieci i dorosłych

http://www.wbc.poznan.pl/Content/304346/index.pdf

Meningitis and encephalitis in Poland in 2014

http://www.przeglepidemiol.pzh.gov.pl/files/peissues/PE_nr_3_2016_TOP_do_internetu_calosc_z_okladka.pdf#page=27

Zapalenie opon mózgowych – objawy, przyczyny, rokowanie. Na czym polega leczenie zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych (ZOMR)?

Ropne (bakteryjne) zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – jakie daje objawy i jak leczyć? Bakteryjnemu zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych oraz niektórym postaciom wirusowym można zapobiegać, stosując szczepienia ochronne. Ich skuteczność ochrony przed zachorowaniem szacowana jest na ok. 90%. scyther5/123rf.com

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (ZOMR) to groźna choroba zakaźna. Pomimo wysokiej dostępności szczepień ochronnych, śmiertelność w wyniku zapalenia opon mózgowych pozostaje na stosunkowo wysokim poziomie, zwłaszcza wśród dzieci. Choroba ta polega na zapaleniu tkanek otaczających mózg, do którego dochodzi wskutek działania patogenów, takich jak: wirusy, bakterie, a także, choć rzadziej, pierwotniaki lub pasożyty. Na skuteczność leczenia zapalenia opon mózgowych wpływ ma szybkie zdiagnozowanie choroby. Zobacz, jak rozpoznać objawy zapalenia opon mózgowych.

ZOMR, czyli zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, potocznie nazywane zapaleniem opon mózgowych, to choroba wywoływana głównie przez wirusy lub bakterie, czasem także pierwotniaki i pasożyty.

Patogeny przedostają się do płynu mózgowo-rdzeniowego i tą drogą trafiają do opon mózgowych, które otaczają mózg i rdzeń kręgowy. Początkowe objawy zapalenia opon mózgowych mogą przypominać grypę, a są to: gorączka, ból głowy, wymioty, sztywność karku. Jednak pojawiają się nagle i szybko postępują.

W ciągu jednej doby stan chorego może się pogorszyć do tego stopnia, że może dojść do śpiączki, a nawet zgonu.

Każde zachorowanie na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (ZOMR), bez względu na czynnik, który je wywołuje, jest stanem zagrożenia zdrowia i życia pacjenta.

Przyczyny zapalenia opon mózgowych

Wśród najczęstszych przyczyn zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych wymienia się w pierwszej kolejności wirusy (zapadalność na ZOMR o tej etiologii wynosi 10,9 na 100 000 osób), w drugiej zaś – bakterie. Znacznie rzadziej dochodzi do stanów zapalnych tkanek okołomózgowych wywołanego działaniem pierwotniaków, grzybów, pasożytów albo szczególnych chorób, lub preparatów medycznych.

Do wirusów odpowiedzialnych za zapalenie opon mózgowych zalicza się m.in.:

  • wirus świnki,
  • wirus kleszczowego zapalenia mózgu,
  • enterowirusy,
  • arbowirusy,
  • wirusy opryszczki, półpaśca i ospy wietrznej.

Przyczynić się do wystąpienia wirusowego zapalenia mózgu może również pośrednio wirus SARS-CoV-2. Covid-19 wywoływany przez nowego koronawirusa mimo, że jest uznawany za chorobę układu oddechowego, prowadzi także do uszkodzenia innych układów m.in.

nerwowego, w tym mózgu i do wystąpienia powikłań neurologicznych (bóle głowy, zaburzenia węchu i smaku, stany lękowe, dezorientacja). Wirus do mózgu przedostaje się przez błonę śluzową nosa, przez którą wnika również do organizmu.

Dostaje się tam w niewielkich ilościach, jednak atakuje astrocyty, komórki mózgu odpowiedzialne za odżywianie neuronów, w skutek czego neurony obumierają. Do mózgu wirus może się przedostać również przez krwiobieg.

Wirusowe zapalenie opon mózgowych najczęściej przebiega w dwóch fazach, z których pierwsza przypomina objawami przeziębienie, a po kilku dniach poprawy rozwija się druga, związana z objawami neurologicznymi. ZOMR w wyniku zakażenia wirusowego przeważnie przebiega znacznie łagodniej niż w przypadku zakażeń bakteryjnych, a objawy ostre ustępują zwykle do pięciu dniach.

Z najbardziej zjadliwą postacią choroby wiążą się zakażenia bakteryjne, w przypadku których ciężki stan skutkujący zagrożeniem życia może rozwinąć się w ciągu jednego dnia. Bakteryjne zapalenie opon mózgowych często ma charakter ropny. Prowadzi także do niezwykle poważnych powikłań, niejednokrotnie stanowiąc przyczynę trwałej niepełnosprawności.

Trzy najczęściej wywołujące zapalenie opon mózgowych rodzaje bakterii to:

  • dwoinka zapalenia opon mózgowych, gram-ujemna bakteria nazywana inaczej meningokokiem, atakująca zarówno dzieci, jak i dorosłych. Jest to najczęstsza bakteryjna przyczyna ZOMR, w dodatku bakteria ta może wywoływać także zapalenie płuc czy posocznicę meningokokową (sepsę),
  • dwoinka zapalenia płuc, gram-dodatnia bakteria inaczej nazywana pneumokokiem, która wywołać może nie tylko ZOMR oraz zapalenie płuc, ale także zapalenia ucha środkowego, zatok, stawów, szpiku, otrzewnej, tkanek otaczających serce, tkanki łącznej oraz ropień mózgu.
  • Haemophilus influenzae, gram-ujemna bakteria nazywana inaczej pałeczką grypy, rozprzestrzeniająca się drogą kropelkową, odpowiedzialna przede wszystkim za zakażenia dróg oddechowych, a także trzecia najczęstsza bakteryjna przyczyna ZOMR.

Bakteryjne zapalenie opon mózgowych bywa także związane z zakażeniami pałeczką okrężnicy, gronkowcami, paciorkowcami Streptococcus agalactiae sive pyogenes, a także prątkami gruźlicy.

Istnieją skuteczne szczepienia ochronne uodparniające organizm na atak meningokoków, pneumokoków, pałeczek grypy oraz wirusa kleszczowego zapalenia mózgu.

W Polsce mają one status szczepienia zalecanego, a więc nieobowiązkowego.

Zalecane są osobom przebywającym często w dużych skupiskach ludzkich, mających obniżoną odporność, a także narażonych na bezpośredni kontakt ze źródłem zakażenia. Są więc szczególnie istotne w przypadku:

  1. dzieci uczęszczających żłobka, przedszkola, czy szkoły,
  2. uczniów zamieszkujących w internacie, studentów oraz żołnierzy,
  3. osób nieposiadających sprawnej śledziony,
  4. osób nieposiadających odpowiedniej odpornościowej odpowiedzi humoralnej,
  5. personelu medycznego,
  6. podróżników, którzy udają się do miejsc, w których odnotowano przypadki zakażenia.

W związku z tym, że bakteryjne zakażenia odpowiedzialne za zapalenie opon mózgowych szerzą się drogą kropelkową, największy wskaźnik zachorowań dotyczy dzieci.

  • Szczepionka przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu

U osób dorosłych oraz dzieci najczęściej obserwowane objawy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych to:

  • pulsujące, silne bóle głowy, niereagujące na leki przeciwbólowe,
  • sztywność karku,
  • zaburzenia świadomości,
  • wymioty,
  • gorączka,
  • objaw Brudzińskiego należący do grupy objawów oponowych (występuje u 5 proc. dorosłych pacjentów z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych). Objawia się on jako odruchy: karkowy (górny) – zbliżenie brody do klatki piersiowej w czasie badania sztywności karku wywołuje odruchowe zgięcie nóg w stawach kolanowych i biodrowych, policzkowy – po ucisku na policzek poniżej kości jarzmowej następuje uniesienie przedramion i ich zgięcie lub łonowy (dolny) – podczas ucisku na spojenie łonowe następuje odruchowe zgięcie kończyn dolnych w stawach kolanowych i biodrowych.

Zapaleniu opon mózgowych towarzyszyć może też ból gardła, wysypka, światłowstręt, zaburzenia mowy, podwójne widzenie, porażenie mięśni oraz napady padaczkowe.

Początkowe objawy choroby łatwo bywają mylone z przeziębieniem, a są to podwyższenie temperatury ciała, ból głowy i gardła oraz sztywność karku, co znacznie podnosi ryzyko wystąpienia stanu ciężkiego w przypadku zakażenia bakteryjnego i może okazać się śmiertelny. Objawem alarmującym bywa krwistoczerwona wysypka, która często towarzyszy rozwojowi zapalenia opon mózgowych wywołanym zakażeniem meningokokami.

U niemowląt znacznie trudniej rozpoznać objawy charakterystyczne dla zapalenia opon mózgowych, w dodatku nie zawsze występuje u nich gorączka.

Pojawiają się inne objawy, niespecyficzne dla tego schorzenia, takie jak utrata apetytu, biegunka, wymioty, brak zainteresowania otoczeniem, rozdrażnienie i płaczliwość albo odwrotnie – nadmierna senność.

Rozwój choroby prowadzi także do powiększenia się ciemiączka oraz wyczuwalnego napięcia tej okolicy.

W Polsce niemowlęta szczepi się przeciw pneumokokom i meningokokom, a także przeciw pałeczkom grypy, niestety nie stosuje się szczepionki przeciw wirusowi kleszczowego zapalenia mózgu dla niemowląt.

Leczenie zapalenia opon mózgowych (ZOMR)

Stosowana w przypadku zapalenia opon mózgowych farmakoterapia różni się w zależności od przyczyny wywołującej chorobę. Wirusową, łagodną odmianę choroby najczęściej leczy się objawowo, włączając leki ogólnie podtrzymujące.

Jeżeli wirusowe zapalenie opon mózgowych przyjmuje postać ciężką, wykorzystywane są preparaty wirostatyczne, takie jak gancyklowir oraz białka z grupy interferonów, odpowiedzialne za wyzwalanie mechanizmów obronnych ze strony układu immunologicznego.

Leia também:  Como E Onde Adotar Um Cao?

W przypadku bakteryjnego zapalenia opon mózgowych leczenie obejmuje antybiotykoterapię lekami o szerokim spektrum działania.

Najczęściej wykorzystywane farmaceutyki to ampicylina oraz cefalosporyny III generacji, takie jak ceftriakson lub cefotaksym, znane z oddziaływania również na antybiotykoodporne szczepy bakterii, a także niższą toksyczność, niż stosowane w leczeniu ZOMR aminoglikozydy czy wankomycyna.

Leczenie zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych wywołanego przez prątki gruźlicy związane jest z podaniem klasycznych leków przeciwgruźliczych, do których zaliczają się pirazynamid, izoniazyd, ryfampicyna, streptomycyna i etambutol.

Ropne (bakteryjne) zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – jakie daje objawy i jak leczyć?

Uwaga! Te bakterie są odporne na antybiotyki – 6 najbardziej…

Zapalenie opon mózgowych bywa wywoływane także przez zakażenia grzybicze. Wówczas farmakoterapia polega na zastosowaniu leków przeciwgrzybiczych, flukonazolu i amfoterycyny B.

Powikłaniami najbardziej zagrożeni są pacjenci przechodzący ciężkie bakteryjne zapalenie opon mózgowych. Znacznie rzadziej występują one w wyniku choroby o innej etiologii.

Powikłania po zapaleniu opon mózgowych należą do bardzo ciężkich i często oznaczają trwałe kalectwo.

Jeżeli w wyniku choroby dojdzie do zapalenia i uszkodzeń mózgu możliwa jest nieodwracalna utrata słuchu lub wzroku, zaburzenia mowy, pamięci i koncentracji, porażenie, niedowład lub paraliż, a także różnego stopnia upośledzenia umysłowe.

Bakteryjne zapalenie opon mózgowych może także skutkować niewydolnością krążeniową i wybroczynami, stanowiąc okazję do rozwinięcia się gangreny, której wystąpienie może oznaczać amputację kończyn. Powikłaniem po ZOMR bywa również sepsa. U noworodków i małych dzieci dochodzi jeszcze możliwość wystąpienia porażenia mózgowego lub wodogłowia, związanego z powstawaniem zrostów pozapalnych.

Czy syropy na odporność działają? Odpowiada lekarz Łukasz Durajski

Zapalenie opon mózgowych – wszystko, co musisz wiedzieć. Przyczyny, objawy i leczenie

Ropne (bakteryjne) zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – jakie daje objawy i jak leczyć?

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych to niebezpieczna choroba zakaźna – cechuje się wysoką śmiertelnością, a niekiedy pozostawia trwały ślad w organizmie. Może wystąpić jako powikłanie pozornie niegroźnych infekcji – zapalenia zatok czy ucha środkowego. Jakie są przyczyny zapalenia opon mózgowych, jakie daje ono objawy i jak przebiega leczenie?

Czym jest zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych?

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych jest groźną chorobą zakaźną wywoływaną najczęściej przez wirusy lub bakterie, rzadziej przez pierwotniaki, pasożyty i niektóre leki. Rozwija się w wyniku przeniknięcia drobnoustrojów do płynu mózgowo-rdzeniowego – u osób zdrowych jest on jałowy.

Może do tego dojść za pośrednictwem krwi, na skutek przejścia z obszarów skażonych w przypadku urazu czaszki lub w przebiegu innych chorób. Schorzenie obejmuje przede wszystkim opony – zazwyczaj oponę miękką i podpajęczynówkową – oraz przestrzeń podpajęczynówkową. Czasem stwierdza się także zajęcie mózgu – wówczas mamy do czynienia z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu.

Zapalenie opon mózgowych – rodzaje

Wyróżniamy trzy podstawowe rodzaje zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych:

  • bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (ropne lub nieropne),
  • wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych,
  • grzybicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Gorsze rokowania oraz zwiększone ryzyko powikłań dotyczą zwłaszcza zapalenia opon mózgowych o podłożu bakteryjnym, szczególnie postaci ropnej. Ten rodzaj choroby występuje jednak bardzo często – zapalenia bakteryjne to nawet połowa wszystkich stwierdzonych przypadków schorzenia, a zakażenia ropne stanowią 90% z nich.

Rodzaj patogenów wywołujących zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych zależy głównie od kondycji układu immunologicznego oraz czynników ryzyka, do których zalicza się m.in. wiek. Chorobę powodują najczęściej:

Bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych Rodzaj patogenów
Ropne
  • ·        
    meningokoki (Neisseria meningitidis)
  • ·        
    pneumokoki (Streptococcus pneumoniae)
  • ·        
    pałeczki Haemophilus influenzae
  • ·        
    pałeczki Escherichia coli
  • ·        
    paciorkowce grupy B (Streptococcus agalactiae)
  • ·        
    gronkowce złociste (Staphylococcus aureus)
Nieropne
  1. ·        
    prątki gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis)
  2. ·        
    pałeczki Listeria monocytogenes
  3. ·        
    krętki Borrelia (przenoszone przez kleszcze)

Istnieje szereg czynników, które mogą zwiększać ryzyko zachorowania na bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Wśród nich wymienia się:

  • przebywanie w dużych zbiorowiskach ludzi, co sprzyja zakażeniu meningokokami, mogącymi wywoływać również sepsę;
  • ostre lub przewlekłe zapalenie zatok lub zapalenie ucha środkowego;
  • urazy czaszki, a zwłaszcza pęknięcia kości czaszki;
  • leczenie immunosupresyjne;
  • inne choroby: nowotwór, cukrzyca, marskość wątroby;
  • zabiegi neurochirurgiczne.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych często konsekwencją bliskiego kontaktu z osobą zakażoną lub nosicielem danego rodzaju bakterii. Patogeny mogą więc przedostać się do organizmu podczas kichania, pocałunku czy na skutek używania tych samych przedmiotów – szklanki lub sztućców.

Zapalenie opon mózgowych – objawy

Niezależnie od rodzaju bakterii, zapalenie opon mózgowych ma podobny przebieg. Symptomy choroby zazwyczaj występują po upływie 2-5 dni od zarażenia. Charakterystyczne dla tej choroby objawy to:

  • wysoka gorączka, sięgająca nawet 40°C, często z dreszczami,
  • bóle mięśniowo-stawowe,
  • silne bóle głowy i karku,
  • nudności, wymioty,
  • sztywność karku.

W ciężkich przypadkach zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych obserwuje się ponadto zaburzenia świadomości, drgawki, senność oraz apatię.

Jakie mogą być powikłania zapalenia opon mózgowych?

Z zachorowaniem na bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych wiąże się ryzyko powikłań neurologicznych, takich jak:

  • padaczka,
  • ropnie mózgu,
  • niedowłady lub porażenia kończyn,
  • głuchota lub słaby słuch,

zaburzenia mowy czy zaburzenia osobowości.

Ten typ choroby obarczony jest też wysoką śmiertelnością, wynoszącą około 20% – największe zagrożenie niesie ze sobą zakażenie gronkowcem złocistym.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych jest chorobą, którą bezwzględnie należy leczyć w szpitalu. Diagnoza stawiana jest m.in.

na podstawie obrazu klinicznego, jednak dla przebiegu i skuteczności leczenia kluczowe jest szybkie ustalenie rodzaju patogenu, który spowodował chorobę.

W tym celu najczęściej badany jest płyn mózgowo-rdzeniowy pobrany podczas punkcji lędźwiowej. W rozpoznaniu wykorzystuje się ponadto tomografię komputerową głowy, posiewy krwi i wymazy z gardła.

Leczenie opon mózgowych o podłożu bakteryjnym polega przede wszystkim na podaniu antybiotyku – na ogół dożylnie. Postępowanie terapeutyczne dodatkowo obejmuje stosowanie leków przeciwzapalnych oraz przeciwobrzękowych. Chory powinien także pozostawać w łóżku – co najmniej przez 2 do 3 tygodni.

Zapalenie opon mózgowych – jak uniknąć?

Najlepszą metodą zapobiegania bakteryjnemu zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych są szczepienia ochronne, szczególnie przeciwko głównym patogenom – meningokokom, pneumokokom oraz Haemophilus influenzae typu B. W przypadku kontaktu z osobą zakażoną zastosowana może zostać również chemioprofilaktyka poekspozycyjna, czyli jednorazowe podanie antybiotyku.

Jako że choroba może pojawić się jako powikłanie zapalenia zatok lub ucha środkowego, należy wdrożyć odpowiednie leczenie tych schorzeń.

W zależności od rodzaju i nasilenia objawów mogą to być dostępne w aptekach popularne preparaty na przeziębienie lub grypę bądź leki przepisane przez lekarza.

Ponadto w trakcie opieki nad osobą chorą, trzeba używać maseczek ochronnych na twarz i rękawiczek oraz pamiętać o higienie osobistej – przykładowo przy pomocy kosmetyków do twarzy i ciała.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych jest niebezpieczną chorobą, która wiąże się z ryzykiem powikłań. Dla jej prawidłowego leczenia niezbędna jest więc właściwa diagnostyka oraz szybkie rozpoczęcie terapii – dzięki temu ryzyko ich wystąpienia będzie znacznie mniejsze.

Bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Przyczyny, objawy, leczenie

Bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych jest ostrym, inwazyjnym zakażeniem, które zajmuje błony i przestrzenie płynowe otaczające mózg i rdzeń kręgowy, a w skrajnych przypadkach rozszerza się na cały mózg.

Najczęściej wywołują je: meningokoki, pneumokoki, Haemophilus influenzae, E. coli, paciorkowce z grupy B, gronkowce, prątki gruźlicy i krętki Borrelia.

Bakteryjne zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych dzieli się zwykle na ropne i nieropne (aseptyczne).

Oprócz zapalenia opon mózgowych o podłożu bakteryjnym diagnozuje się wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych oraz grzybicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Infekcje bakteryjne stanowią połowę wszystkich przypadków, choć nie są częste i powszechne.

Ze wstępnych danych Państwowego Zakładu Higieny wynika, że w 2018 roku w Polsce zarejestrowano 869 zgłoszeń wystąpienia bakteryjnego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych o różnej etiologii (źródło).

Leia também:  Como Sabemos Que Estamos Apaixonados Teste?

Przyczyną bakteryjnego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych jest zakażenie bakteryjne ośrodkowego układu nerwowego, które szerzy się w obrębie błon i przestrzeni płynowych otaczających mózg i rdzeń kręgowy.

Patogeny mogą przeniknąć do płynu mózgowo-rdzeniowego za pośrednictwem krwi z innego obszaru ciała, na przykład w wyniku powikłań zapalenia ucha czy zatok, złamania kości czaszki czy czyraka wargi górnej.

Źródłem zakażenia drobnoustrojami wywołującymi bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych są osoby chore bądź nosiciele, którzy nie odczuwają żadnych objawów, ale rozsiewają patogeny drogą kropelkową. Podatność na zakażenie zależy od ogólnego stanu zdrowia i odporności organizmu.

Niektórzy ludzie znajdują się w grupie zwiększonego ryzyka zachorowania. Choć choroba może dotknąć w każdym wieku, szczególnie narażone na zakażenia są dzieci do 5. roku życia oraz w wieku szkolnym.

Nie bez znaczenia jest przebywanie w dużych zbiorowiskach ludzi, na przykład w żłobkach, przedszkolach, szkołach, akademikach czy dyskotekach.

Bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych rozwija się bardzo szybko, a objawy pojawiają się w ciągu kilku godzin do maksymalnie kilku dni (od 2 do 5) od zakażenia). Bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, niezależnie od bakterii, która wywołała zakażenie, manifestuje się takimi objawami jak:

  • wysoka gorączka (nawet 40 stopni Celsjusza),
  • dreszcze,
  • sztywność karku,
  • bóle: mięśni, stawów, głowy i karku,
  • nudności,
  • wymioty
  • nadwrażliwość na dźwięk i światło,
  • rozdrażnienie,
  • drgawki,
  • zaburzenia świadomości,
  • utrata przytomności
  • senność,

Bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych jest stanem bezpośrednio zagrażającym życiu, dlatego wymaga jak najszybszej diagnostyki i wdrożenia leczenia.

Chorobę rozpoznaje się na podstawie charakterystycznych objawów. Po postawieniu diagnozy włącza się antybiotyk o szerokim spektrum działania. Leczenie, polegające na podawaniu antybiotyku oraz leków przeciwzapalnych i przeciwobrzękowych, prowadzone jest w warunkach szpitalnych. Trwa kilka tygodni.

Ponieważ bardzo ważne jest ustalenie, jaka bakteria wywołała zapalenie opon mózgowych (oraz na działanie jakiego antybiotyku jest wrażliwa), zleca się badanie płynu mózgowo-rdzeniowego pobranego poprzez punkcję w okolicy lędźwiowej. Wykonuje się również posiew krwi, wymaz z gardła oraz tomografię głowy. Antybiotykoterapię włącza się bezpośrednio po wykonaniu punkcji lędźwiowej.

Bakteryjne zapalenie opon mózgowych jest chorobą niebezpieczną, ponieważ ma błyskawiczny przebieg, wiąże się z nią duże ryzyko powikłań, a nawet śmierci. Zdarza się, prowadzi do niedowładów lub porażenia kończyn, padaczki, osłabienie słuchu, zaburzeń mowy czy ropni mózgu. Powikłania dotyczą nawet 30 procent chorych.

Dzięki stymulacji mózgu można zwalczyć bólem, a nawet chorobę Parkinsona.  Zobacz fragment operacji

 Źródło: PZH

Jak rozpoznać objawy zapalenia opon mózgowych? Czy choroba jest groźna?

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych to choroba infekcyjna, wywoływana zazwyczaj przez wirusy i bakterie, które powodują stan zapalny w tkankach ochraniających mózg i rdzeń kręgowy. Bóle głowy, sztywność karku czy światłowstręt – te objawy powinny skłonić do natychmiastowej wizyty na pogotowiu. Dowiedz się, jak rozpoznać objawy zapalenia opon. Na czym polega leczenie tej choroby?

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych to stan zapalny tkanki otaczającej mózg, wywoływany przez bakterie, wirusy.

Mózg otoczony jest trzema błonami. Błona twarda stanowi zewnętrzną otulinę mózgu, a pajęczynówka jest błoną środkową, pod którą znajduje się błona wewnętrzna, zwana oponą miękką. Błony wraz z płynem mózgowym, znajdującym się pomiędzy środkową i wewnętrzną oponą, stanowią ochronę mózgu.

Zapalenie opon mózgowych jest chorobą opon, czyli tej ochrony pokrywającej mózg i rdzeń kręgowy. Przyczyną choroby są bakterie i wirusy, które wnikają do przestrzeni oponowej.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych można ,,złapać'' wszędzie. Mając do czynienia z dużą grupą osób, przebywając przez kilka godzin w samolocie, pociągu, a także sali szkolnej, ryzyko przekazania i złapania wirusa czy bakterii drogą kropelkową jest wysokie.

Na zapalenie opon mózgowych chorują najczęściej niemowlęta, małe dzieci i nastolatkowie – są to okresy największej zapadalności na tę chorobę. Jednak na zapalenie opon może zachorować każdy, bez względu na wiek. Oprócz niemowląt najbardziej spektakularne, ciężkie i groźne zachorowania dotyczą seniorów.

Zapalenie opon groźne dla noworodków

Noworodki i niemowlęta do 1 roku życia są szczególnie narażone na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, gdyż w tym wieku bariera krew-mózg nie jest jeszcze w pełni wykształcona.

Bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

Bakteryjne zapalenie opon mózgowych to bardzo poważna i ciężka choroba wymagająca natychmiastowej pomocy medycznej.

Zakażenie powodują najczęściej:

Najgroźniejsze są zakażania meningokokami, bakteriami, które występują w nosie u dużej części populacji. Zakażenia te mają gwałtowny przebieg i mogą prowadzić do zagrażającej życiu sepsy meningokokowej. Szacuje się, że nawet co 8 minut 1 osoba na świecie umiera z powodu zapalenia opon mózgowych wywołanego przez meningokoki.

LECZENIE: bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych wymaga natychmiastowego leczenia antybiotykami, które mają szerokie spektrum działania i wprowadzane są bezpośrednio do krwiobiegu. Czas jest jednak wyjątkowo ważny. Im szybciej zostanie wdrożone leczenie, tym większe szanse, że osoba chora wyjdzie z tego cało.

Antybiotykoterapia trwa ok. dwóch tygodni. Leczenie zapobiegawcze stosowane jest także u osób z bliskiego otoczenia chorych.

Od zapalenia opon do sepsy

Gdy infekcja bakteryjna rozwija się bardzo szybko, bakteria może dotrzeć do krwi, zanim zostanie wdrożone leczenie. Wtedy dochodzi do zatrucia krwi zwanego sepsą (posocznicą). To sytuacja bezpośrednio zagrażająca życiu człowieka.

Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

Wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych występuje znacznie częściej niż bakteryjne i mają lepsze rokowania. Zakażenia wirusowe rzadko są śmiertelne (chyba, że dojdzie do zapalenia mózgu), ale mogą powodować bardzo ciężki stan.

Chorobę może wywoływać wiele wirusów m.in.:

Niektóre wirusy przenoszą się drogą kropelkową, inne mogą znajdować się w zanieczyszczonej ściekami wodzie.

LECZENIE: choć wirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych nie podlega leczeniu antybiotykami, to często podaje się je zapobiegawczo, gdy nie wiadomo jeszcze, co wywołało chorobę. Stosuje się leczenie objawowe i troskliwą opiekę nad chorym. Wyleczenie następuje zazwyczaj po upływie kilku tygodni.

Rozpoznanie zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych

Rozpoznanie choroby polega na badaniu płynu mózgowo-rdzeniowego, poprzez nakłucie lędźwiowe. Wykonuje się także badanie krwi, w celu wykrycia bakterii.

Objawy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych

W przebiegu zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych występuje charakterystyczna triada objawów:

  • ból głowy;
  • sztywność karku (nie można dotknąć podbródkiem klatki piersiowej);
  • światłowstręt.

Wśród innych objawów, jakie mogą towarzyszyć zapaleniu opon, wymienia się: wymioty, zaburzenia świadomości, objawy przypominające grypę, senność, bóle stawów, drgawki, wysypka plamicza (może świadczyć o sepsie meningokokowej).

Objawy zapalenia opon mózgowo rdzeniowych u niemowląt:

  • gorączka (dłonie i stopy mogą być zimne);
  • brak apetytu;
  • biegunka;
  • wymioty;
  • rozdrażnienie;
  • odgięcie głowy do tyłu;
  • osłupienie;
  • pulsujące ciemiączko;
  • senność;
  • wybroczyny, plamy na skórze.

Zapalenie opon: bakteryjne czy wirusowe

W przypadku zapalenia opon mózgowych o podłożu bakteryjnym przebieg choroby jest szybszy i cięższy. Natomiast zapalenie wirusowe poprzedzają zazwyczaj objawy grypopodobne.

Powikłania po zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych

Występowanie powikłań uzależnione jest rodzaju bakterii, ciężkości przebiegu choroby, sposobu leczenia, a także odporności osoby chorej. Szacuje się, że powikłania po chorobie dotyczą nawet 50 proc. wszystkich chorych na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Możliwe powikłania po zapaleniu opon:

  • niedowłady mięśni;
  • głuchota, ślepota;
  • porażenia nerwów czaszkowych;
  • wodniaki lub ropnie podtwardówkowe mózgu;
  • zaburzenia psychogenne (np. zaburzenia zachowania, zaburzenia snu);
  • zaburzenia somatyczne (głównie u dzieci, np. zaburzenia wzrostu, zmniejszona tolerancja wysiłku).

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych może prowadzić do śmierci.

Szczepienia ochronne są najskuteczniejszą formą ochrony przed bakteriami i wirusami mogącymi wywołać zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Źródło: korun.edu.pl; Puls medycyny;

Emma Nickerson, Choroby zakaźne, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2008

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*