Ostra biegunka – jakie ma przyczyny i jak leczyć ostrą biegunkę?

W znacznej większości, bo aż w 90% przypadków, za rozwój ostrej biegunki odpowiedzialne są drobnoustroje chorobotwórcze – bakterie, wirusy lub pasożyty oraz ich toksyny. Drogą zakażenia jest droga pokarmowa – spożycie skażonej żywności lub wody, a także dostarczenie do własnego układu pokarmowego patogenów za pośrednictwem brudnych rąk.

Czynniki ryzyka zakażenia to:

  • kontakt z zakażonym lub nosicielem,
  • spożycie surowych jaj i ich przetworów,
  • spożycie surowego lub niedopieczonego mięsa, owoców morza,
  • spożycie surowego mleka i jego przetworów,
  • wypicie skażonej wody,

Stosowane w ostrej biegunce

  • podróż do krajów rozwijających się i obszarów endemicznych występowania cholery,
  • antybiotykoterapia – biegunka poantybiotykowa,
  • bezkwaśność żołądka – zwiększenie podatności na zakażenia przewodu pokarmowego.

Ostra biegunka infekcyjna przebiega głównie pod postacią ostrego nieżytu żołądkowo-jelitowego. W jego przebiegu występują (nie w każdym przypadku wszystkie objawy są obecne):

  • biegunka – wodnista lub niekiedy krwista,
  • wymioty,
  • ból brzucha,
  • osłabienie,
  • objawy odwodnienia – od wzmożonego pragnienia, zmniejszenia objętości oddawanego moczu i suchości w ustach, po zaburzenia świadomości w najcięższych przypadkach,
  • gorączka.

Ostra biegunka infekcyjna w większości przypadków ma łagodny i samoograniczający przebieg – oznacza to, że leczenie ogranicza się do postępowania objawowego. Po ocenie stopnia odwodnienia najważniejsze jest uzupełnienie niedoboru płynów.

Służą do tego mieszanki elektrolitowe, zawierające sód, potas i chlorki. W biegunce przebiegającej bez gorączki i obecności krwi w stolcu stosuje się ponadto leki przeciwbiegunkowe, zmniejszające ilość oddawanych stolców.

Za korzystne w wielu przypadkach uznaje się również stosowanie preparatów zawierających bakterie probiotyczne – mają one wpływać na złagodzenie objawów i skrócenie czasu trwania biegunki.

Istotne jest również zastosowanie kilkudniowej diety – jej podstawę powinna stanowić gotowana skrobia, czyli makarony, ziemniaki lub ryż. Można ją wzbogacić o gotowane mięso i warzywa, krakersy, suchary czy jogurty.

Jedynie w nielicznych przypadkach przeprowadza się pogłębioną diagnostykę bakteriologiczną i rozważa podanie antybiotyku. Również niewielu pacjentów w przebiegu biegunki musi zostać poddanych hospitalizacji, a jej najczęstszą przyczyną jest ciężkie odwodnienie i konieczność dożylnego podawania płynów.

Ostra biegunka – jakie ma przyczyny i jak leczyć ostrą biegunkę?

Biegunka poantybiotykowa

Jest to szczególny typ biegunki, powstający w związku z przebyciem leczenia lekiem przeciwdrobnoustrojowym.

Przyczyną biegunki w większości przypadków jest zaburzenie równowagi naturalnej flory bakteryjnej przewodu pokarmowego i wynikające z niego upośledzenie trawienia niektórych składników pokarmowych.

Ten typ biegunki ma zwykle łagodny przebieg i ustępuje po zakończeniu antybiotykoterapii lub krótko po nim. Drugim mechanizmem powstawania biegunki poantybiotykowej jest wzrost w przewodzie pokarmowym populacji bakterii szczepu opornego na stosowany antybiotyk.

Najbardziej znanym przykładem takiego mechanizmu jest selekcja bakterii Clostridium Difficile, wytwarzających toksynę uszkadzającą nabłonek jelitowy i mogących doprowadzić do ciężkiego zapalenia jelita grubego.

Aby zapobiec biegunce poantybiotykowej, stosuje się preparaty probiotyczne, zawierające szczepy bakterii Lactobacillus rhamnosus lub Saccharomyces boulardii. Ich przyjmowanie zalecane jest zarówno w czasie trwania terapii lekiem przeciwdrobnoustrojowym, jak i przez około 4 tygodnie po jej zakończeniu.

Inne przyczyny ostrej biegunki

Ostra biegunka może być również konsekwencją stosowania niektórych leków. Część z nich wywołuje luźne stolce w początkowym okresie stosowania, ale po kilku dniach rytm wypróżnień wraca do normy. W przypadku przedłużania się biegunki konieczna może okazać się zmiana leku na inny.

Biegunka może także wystąpić po spożyciu pokarmu, który wywołuje u danej osoby nietolerancję. Najlepszym sposobem jej uniknięcia jest w tym przypadku wykrycie składnika lub produktu wywołującego nieprzyjemne objawy i wyeliminowanie go z diety.

Rzadką przyczyną ostrej biegunki są zatrucia substancjami toksycznymi, takimi jak środki chwastobójcze czy owadobójcze, ale także zawartymi w niejadalnych grzybach i roślinach. Toksyną często spotykaną i dobrowolnie przyjmowaną, a mogącą stanowić przyczynę biegunki jest również alkohol etylowy.

Biegunka może być także objawem ostrych zapalnych chorób jelit niewynikających z zakażenia, a na przykład z procesu autoimmunologicznego czy niedokrwienia.

Źródła:

  1. Mrukowicz, P. Daniel, „Biegunka”, Interna Szczeklika 2017, wyd. Medycyna Praktyczna,
  2. Mach, J. Mrukowicz, „Biegunka związana z antybiotykoterapią”, Interna Szczeklika 2017, wyd. Medycyna Praktyczna,
  3. Mach, J. Mrukowicz, „Ostra biegunka infekcyjna”, Interna Szczeklika 2017, wyd. Medycyna Praktyczna.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Przewlekła biegunka – kiedy trzeba poszukiwać jej przyczyn i wykonywać badania diagnostyczne?

Biegunka to stan, w którym pacjent oddaje stolce o zbyt luźnej konsystencji z częstotliwością powyżej 3 razy na dobę. Biegunka może być objawem towarzyszącym wielu chorobom, a w tym również zakażeniom.

Ostra biegunka – jakie ma przyczyny i jak leczyć ostrą biegunkę?

Podstawowy podział rozróżnia biegunkę ostrą i przewlekłą. Biegunka ostra trwa poniżej dwóch tygodni i może być objawem zakażenia przewodu pokarmowego przez drobnoustroje lub skutkiem spożycia samych tylko toksyn bakteryjnych (w większości przypadków). To także możliwy efekt zażywania określonych leków, np.

antybiotyków o szerokim zakresie działania, leków hipotensyjnych, leków zobojętniających kwas solny, hormonów tarczycy lub leków antyarytmicznych. Biegunka ostra może być także skutkiem nadużywania leków przeczyszczających, zatrucia grzybami, alkoholem, czy też arszenikiem. To prawdopodobne następstwo nadwrażliwości pokarmowej.

Przewlekła biegunka – przyczyny

Przewlekła biegunka może mieć wiele przyczyn. Częste rozwolnienie uznaje się za biegunkę przewlekłą, gdy trwa ono dłużej niż 30 dni.

Biegunka przewlekła bardzo rzadko wiąże się z zakażeniem przewodu pokarmowego. Zazwyczaj występuje ona u chorych z niedoborem odporności.

Przewlekła biegunka najczęściej bywa objawem zespołu jelita drażliwego, nieswoistego zapalenia jelit lub raka okrężnicy.

Wyróżnia się następujące rodzaje biegunki przewlekłej:

  • biegunka osmotyczna – może ją spowodować zażywanie leków, a dokładniej: przeczyszczających z grupy środków osmotycznych oraz leków, które zobojętniają kwas solny. Biegunka osmotyczna może być również wynikiem nadużycia niektórych środków spożywczych i suplementów diety, czy też wiązać się ze spożywaniem słodyczy, w których obecne są mannitol, ksylitol lub sorbitol. Przyczyną przewlekłej biegunki może też być niedobór laktazy, zespół krótkiego jelita lub przetoki jelitowe.
  • biegunka sekrecyjna – częste rozwolnienie w tym przypadku mogą spowodować zażywane przez pacjenta leki przeczyszczające, które pobudzają motorykę jelit, toksyny, nadużywanie alkoholu, a także zaburzone wchłanianie kwasów żółciowych w jelicie krętym, będące skutkiem np. zespołu rozrostu bakteryjnego lub resekcji końcowego odcinka jelita krętego.
  • biegunka tłuszczowa może towarzyszyć zaburzeniom trawienia w przebiegu zapalenia trzustki, raka trzustki lub mukowiscydozy. Może występować przy zespole rozrostu bakteryjnego lub w cholestatycznych chorobach wątroby. To prawdopodobny objaw zaburzeń wchłaniania, do których doprowadzać mogą celiakia, giardioza, niedokrwienie jelita oraz enteropatia z utratą białka.
  • Przewlekła biegunka u osób starszych może być biegunką zapalną, która może pojawić się przy nieswoistym zapaleniu jelit (takim jak np. wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna), w mikroskopowym lub niedokrwiennym zapaleniu jelita, gdy u chorego występuje nadwrażliwość pokarmowa, niedobory odporności, nowotwory jelit. Może ją też wywoływać nadużywanie i przedawkowanie określonych leków. Przewlekła biegunka u dziecka może być sygnałem dla rodziców, że w ciele dziecka są obecne pierwotniaki jelitowe, np. Giardia lamblia lub inne pasożyty.

Przewlekła biegunka u dziecka i osoby dorosłej – diagnostyka i leczenie

Przewlekła biegunka u osób starszych lub dzieci wymaga natychmiastowej diagnostyki i leczenia pod ścisłą kontrolą lekarską. Nie eksperymentuj z lekami na własną rękę. Wykonaj niezbędne badania i pokaż ich wyniki swojemu lekarzowi.

Kiedy pojawia się przewlekła biegunka, jej diagnostyka powinna się zacząć od oceny stopnia nawodnienia chorego. Lekarz ocenia także wygląd stolców i charakter biegunki na podstawie dokładnego wywiadu.

Może też być wymagane chwilowe odstawienie pokarmów i pozostanie przez kilkanaście godzin na czczo.

Lekarz powinien wykluczyć biegunkę rzekomą, a przy odwodnieniu ciężkim konieczna może być hospitalizacja i nawodnienie dożylne – niezbędne zwłaszcza wtedy, gdy u chorego występują także wymioty. Nawodnienie to podstawowa metoda leczenia objawowego biegunki. Zazwyczaj wystarcza przyjmowanie dużej ilości płynów z jedzeniem lub piciem.

U dzieci i osób starszych skuteczne bywa też podawanie hipoosmolarnego doustnego glukozo-elektrolitowego płynu nawadniającego, najlepiej w postaci schłodzonej, który pije się często, ale w małych porcjach.

Lekarz może skierować pacjenta na dodatkowe badania, gdy podejrzewa niedożywienie, niedobory witamin lub pierwiastków śladowych, które wywołała przewlekła biegunka.

W sytuacji, gdy została zdiagnozowana przewlekła biegunka, przyczyny zostały określone przez lekarza, konieczne może być zastosowanie leków przeciwbiegunkowych – np. loperamidu lub diosmektytu.

Leki te przyjmuje się doustnie, część ze środków przeciwbiegunkowych zwiększa wchłanianie wody w jelitach i zmniejsza dzięki temu ostatecznie liczbę wypróżnień.

Loperamid ma niewielkie prawdopodobieństwo wywołania skutków ubocznych.

Osoba z objawami biegunki przewlekłej powinna dużo odpoczywać, unikać intensywnego wysiłku fizycznego, a po ustąpieniu symptomów stosować zbilansowaną i pełnowartościową dietę, w celu uzupełnienia ewentualnych niedoborów. Przez jakiś czas po skutecznym zakończeniu leczenia wskazane są lekkostrawne potrawy, przyjmowane w mniejszych porcjach, a częściej, by dać organizmowi czas na pełną regenerację.

Jeżeli zauważysz u siebie lub u bliskiej Ci osoby niepokojące objawy, wówczas niezwłocznie skonsultuj się ze specjalistą, który wdroży właściwe leczenie.

Leia também:  Como Lidar Com O Marido Quando Ele Bao Faz Caso?

Bibliografia:

  1. Biegunka [w:] Interna Szczeklika 2019/20. Mały podręcznik, pod red. Piotra Gajewskiego, Kraków 2019, s.38–43.
  2. Andrea Horvath, Hanna Szajewska, Ostra biegunka infekcyjna, Klinika Pediatrii WUM.

Co na biegunkę? Przyczyny i leczenie biegunek ostrych

Najczęstszą przyczyną biegunki ostrej (trwającej do 2 tygodni) są infekcje wirusowe, rzadziej wywołują ją bakterie lub pierwotniaki. Biegunka, czyli częste oddawania wodnistego stolca, zwykle mija samoistnie.

Ważne jest jednak, by w jej efekcie nie doszło do odwodnienia organizmu, co jest szczególnie ryzykowne u małych dzieci i u seniorów Jak postępować przy biegunce i jakie leki stosować, by złagodzić jej uciążliwe objawy?

Ze względu na czas trwania objawów, biegunkę dzielimy na:

  • Ostrą – utrzymuje się do 2 tygodni
  • Przetrwałą – utrzymuje się 2-4 tygodni
  • Przewlekłą – utrzymuje się ponad 4 tygodnie

Biegunki ostre zwykle nie wymagają wizyty u lekarza, chyba, że w ich wyniku doszło do odwodnienia organizmu.

W większości przypadków, przy prawidłowym postępowaniu (nawadnianiu organizmu) ustępują po 2-7 dniach, przy czym objawy towarzyszące biegunce, takie jak wymioty czy gorączka utrzymują się jedynie w pierwszych dniach choroby.

Jeśli biegunka trwa dłużej (biegunka przetrwała i biegunka przewlekła) to może obyć objawem wielu różnych schorzeń, dlatego wymaga konsultacji lekarskiej i przeprowadzenia szczegółowej diagnostyki.

>> Tu kupisz: Leki na biegunkę, elektrolity

Biorąc pod uwagę nasilenie objawów mówimy o biegunce:

  • Łagodnej – jeśli nie zaburza codziennego funkcjonowania
  • Umiarkowanej – jeśli ogranicza codzienne aktywności
  • Ciężkiej – jeśli uniemożliwia zwyczajowe funkcjonowanie

Objawy biegunki

Biegunka to częste oddawania stolca (ponad 3 razy dziennie) o zmienionej, półpłynnej lub wodnistej konsystencji, w którym może pojawiać się krew i ropa.

W przypadku biegunki ostrej, konieczność częstego korzystania z toalety może być jedynym objawem infekcji, choć zwykle biegunka występuje z innymi dolegliwościami, tj.: bóle brzucha, wymioty nudności, gorączką, osłabienie.

  Jeśli przyczyną problemy jest infekcja wirusowa przewodu pokarmowego, wówczas biegunki łatwo się rozprzestrzenia, a jej objawy pojawiają się u kilku osób z najbliższego otoczenia pacjenta.

Ostra biegunka wirusowa jest potoczne nazywana „grypą jelitową” bądź „grypą żołądkową”, ponieważ jej objawy bywają podobne do objawów grypy – pojawiają się nagle, biegunce najczęściej towarzyszy gorączka, wymioty i ogólnie złe samopoczucie.

Wirusy wywołujące biegunkę

  • Rotawirusy – biegunki rotawirusowe występują głównie u małych dzieci; szczyt zachorowań i najcięższy przebieg biegunki przypada na okres do 2 roku życia. Z każdym kolejnym zakażeniem rotawirusem organizm radzi sobie lepiej, stąd u dzieci starszych biegunki rotawirusowe są rzadsze a jeśli się zdarzają to mają łagodniejszy przebieg. Biegunki rotawirusowe częściej niż inne prowadzą do odwodnienia. Biegunka rotawirusowa ma nagły początek, zwykle zaczyna się od wymiotów, po nich pojawia się gorączka.

Ostra biegunka to częsta przyczyna hospitalizacji niemowląt i małych dzieci.

  • Norowirusy i sapowirusy – pierwsze odpowiedzialne za biegunki o łagodniejszym przebiegu u dzieci i dorosłych, drugie za biegunki o ostrzejszym przebiegu u dzieci. Norowirusy wywołują też biegunkę podróżnych (choć ta w zdecydowanej większości przypadków wywoływana jest przez bakterie). Zakażenie noro i sapowirusami zwykle trwa krótko (kilka godzin do 3 dni), oprócz biegunki towarzyszą mu nudności, wymioty i skurcze brzucha.
  • Adenowirusy jelitowe – atakują zarówno dzieci, jak i dorosłych, są odpowiedzialne za biegunki o łagodnym przebiegu.

Biegunki bakteryjne to najczęściej efekt niedostatku higieny i  złych warunków sanitarnych. Występują głównie w krajach rozwijających się i o ciepłym klimacie. Bakteryjną przyczynę mają zazwyczaj biegunki podróżnych.

W praktyce, w przypadku biegunki ostrej rzadko określa się, czy jest ona pochodzenia bakteryjnego czy wirusowego. Istnieją wprawdzie kryteria oceny typu infekcji, jednak są one nieostre i mogą być mylące.

Biegunka wirusowa  Biegunka bakteryjna 
 

  • szczyt zachorowań przypada jesienią i zimą, przenoszony drogą pokarmową, do zakażenia wystarczy znikoma ilość materiału zawierającego wirusy

 

 

  • szczyt zachorowań przypada latem, przenoszony drogą pokarmową, do zakażenia wystarczy znikoma ilość materiału zawierającego wirusy

 

 

  • stolce są obfite, wodniste bez domieszek w postaci krwi, śluzu, resztek pokarmowych

 

 

  • stolce są rozwodnione, papkowate, z domieszkami w postaci resztek jedzenia, krwi, ropy; objętościowo mniej niż w przypadku biegunek wirusowych.

 

 

  • często biegunce towarzyszą wymioty

 

 

  • wymioty nie występują, z wyjątkiem zatruć pokarmowych toksynami

 

Biegunki ostre, podobnie jak grypa, mają charakter samoograniczający się – należy je „przechorować”, a przyjmowane leki mogą jedynie złagodzić ich objawy.

Biegunka ostra sama w sobie nie jest niebezpieczna o ile nie dojdzie do odwodnienia organizmu i zaburzeń elektrolitowych. Ryzyko odwodnienia jest szczególne wysokie u niemowląt i małych dzieci, u seniorów, osób chorych przewlekle i pacjentów o obniżonej odporności.

Jak leczyć biegunkę?

Leczenie biegunki ostrej sprowadza się do:

  • Nawadniania organizmu
  • Stosowania odpowiedniej diety
  • Stosowania leków łagodzących jej objawy

Nawadnianie to nie tylko dostarczanie organizmowi płynów, ale też glukozy i sodu. Dlatego podczas biegunki ważne jest, żeby pić lekko osłodzone napoje, ale też np. jeść lekko posoloną zupę czy słone krakersy.

To, czym się nawadniamy nie powinno być ani bardzo słodkie, ani bardzo słone, bo wtedy zamiast nawadniać może na zasadzie osomozy wyciągać wodę z organizmu i wzmagać biegunkę.

Dobrze sprawdzą się rozcieńczone soki owocowe i warzywne, lekko posłodzona herbata, kompot oraz oczywiście czysta woda.

Jeśli boimy się zaburzeń elektrolitowych można nawadniać się gotowymi preparatami do picia, dostępnymi w aptekach

W czasie biegunki należy unikać głodzenia się. Obecne rekomendacje odnośnie żywienia wskazują, że pacjent powinien odżywiać się tak, jak przed chorobą. Przy braku apetytu należy stosować dietę lekkostrawną oraz zjadać mniejsze porcje, ale częściej. Można unikać błonnika, aby dodatkowo nie pobudzać pracy jelit.

Jakie leki stosować przy biegunce?

  • Probiotyki – szczepy Saccharomyces boulardi oraz Lactobacillus GG, zalecane są dzieciom i dorosłym, zmniejszają ryzyko nawrotu biegunki. Przykładowe preparaty: Vivomixx, Enterol, LoGGic30, Osłonka Gastro.
  • Diosmektyn  – powleka błonę śluzową przewodu pokarmowego, zwiększa wytrzymałość śluzu na czynniki drażniące, absorbuje bakterie i toksyny i ułatwia ich usunięcie z orgnaizmu.
  • Racekadotryl – hamuje wytwarzanie przez jelita soku jelitowego.
  • Loperamid – lak hamujący motorykę przewodu pokarmowego (preparat Stoperan, do stosowania u dorosłych, nie u dzieci).
  • W razie gorączki lub silnego bólu brzucha można doraźnie zastosować paracetamol i leki przeciwskurczowe.
  • Czytaj więcej: Choroba Leśniowskiego-Crohna (nieswoiste zapalenie jelit) – objawy i leczenie
  • Czytaj więcej: Zespół jelita drażliwego (nerwica żołądka) – objawy, leczenie. Dieta przy zespole jelita drażliwego

Biegunka – przyczyny, sposoby leczenia i zapobieganie

  • Bez recepty
  • Kosmetyki i dermokosmetyki
  • Mama, ciąża, dziecko
  • Sprzęt i wyroby medyczne
  • Żywienie medyczne

rzuć palenie, pharmaceris h, łupież, zestawy, pharmaceris f, pharmaceris a, fluidy intensywnie kryjące, ochrona przed słońcem, witaminy, resource, siwienie włosów, pharmaceris e, żywienie specjalistyczne, drinki odżywcze, makijaż, wypadanie włosów, driniki odżywcze

witaminy, przeciw owadom, ból stawów, grypa, ranking, zakażenie układu moczowego, mleka modyfikowane, koronawirus, preparaty na włosy, emolienty, witaminy na odporność, rzucanie palenia, na alergię, kosmetyki do opalania i po opalaniu, leki na niestrawność, hemoroidy

Biegunka przytrafia się dość często. Związana jest ona ze zmianą konsystencji stolca oraz zwiększeniem liczby wypróżnień w ciągu doby.

Jest wiele przyczyn wywołujących rozwolnienie, jednak do najczęstszych należą wirusy i bakterie.

Jak radzić sobie z problemem? Po jakie leki na biegunkę sięgać? Jak powstrzymać jej nawroty? Wszystkiego można dowiedzieć się z poniższego artykułu opracowanego przez naszych Ekspertów.

Oddawanie płynnego lub półpłynnego stolca więcej niż 3 razy na dobę albo nawet 1 wypróżnienie w którym obserwuje się krew lub śluz określane jest jako biegunka. Często towarzyszą jej również dodatkowe objawy jak wzdęcia, ból brzucha, wymioty, nudności, osłabienie czy też gorączka.

W przebiegu biegunki bardzo niebezpieczne jest odwodnienie organizmu. Dlatego też jest ona dość groźna w przypadku niemowląt i osób starszych, które szybko wytracają wodę i elektrolity wraz z kałem. Kiedy biegunka trwa do 14 dni określana jest jako ostra, powyżej uznaje się ją za stan przewlekły.

Bardzo ważne jest ustalenie przyczyny biegunki, ponieważ w zależności od etologii choroby inaczej wygląda jej leczenie.

  • 1. Przyczyny biegunki
  • 2. Leczenie biegunki
  • 3. Domowe sposoby na biegunkę

4. Probiotyki na biegunkę – jak zapobiegać?

Przyczyny biegunki

Zanim odpowiemy na pytanie co na rozwolnienie najlepiej zastosować trzeba poznać ewentualną przyczynę biegunki. Tych natomiast może być bardzo wiele. Biegunka niekiedy pojawia się w wyniku infekcji, ale również na skutek zaburzeń mechanicznych, hormonalnych i psychologicznych.Najczęstsze przyczyny biegunki:

  • Infekcje przewodu pokarmowego

Najczęściej do dysfunkcji dochodzi na skutek zakażenia bakteryjnego (E. coli, Salmonella, Shihella, Camphylobacter jejuni) lub wirusowego (rotawirus, norawirus).  Zdarzają się również biegunki wywołane kolonizacją grzybów w przewodzie pokarmowym lub infekcją pasożytniczą (Giardia lamblia, Entamoeba histolytica).

Wywołane spożyciem pokarmu zawierającego bakterie lub toksyny bakteryjne (intoksykacja), np. zatrucie jadem kiełbasianym.

  • Nietolerancja lub alergia pokarmowa

Często biegunka występuje po zjedzeniu produktu spożywczego zawierającego laktozę lub gluten.

  • Choroby w obrębie przewodu pokarmowego, które powodują zaburzenia trawienia

Najczęściej do tego typu dysfunkcji dochodzi w przebiegu niewydolności trzustki, w zespole utraty kwasów żółciowych czy też w stanach po resekcji żołądka i nowotworach jelita grubego.

Zarówno te o charakterze przewlekłym, jak i nieswoiste (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego – Crohna).

  • Zaburzenia hormonalne (m.in. nadczynność tarczycy)
  • Zespół jelita drażliwego
  • Reakcja polekowa

Biegunka wywołana jest stosowaniem m.in. antybiotyków, metforminy, nadmiernej ilości środków przeczyszczających, moczopędnych, preparatów magnezowych i cytostatyków.

Przy nasilonych objawach nerwicy, lęku oraz w przypadku nadmiernego stresu może wystąpić biegunka.

Rozwolnienie może wystąpić po zjedzeniu dużej ilości świeżych owoców lub produktów słodzonych alkoholami cukrowymi (mannitol, ksylitol, sorbitol).

Tzw. biegunka podróżnych związana jest z kilkoma czynnikami, m.in. stresem towarzyszącym podróży, zmianą diety, ewentualną infekcją. Często ma to związek z wyjazdem do ciepłych krajów.

Leczenie biegunki

Postępowanie w wyniku biegunki polega przede wszystkim na niedopuszczeniu do odwodnienia pacjenta. Dlatego w pierwszej kolejności należy sięgnąć po elektrolity na biegunkę. Są one wskazana również wtedy, kiedy biegunce towarzyszą wymioty. Powinny być jednak podawane małymi porcjami, najlepiej schłodzone, aby nie pogłębiać odruchu wymiotnego.

W przypadku infekcji bakteryjnych bądź wirusowych często pojawiają się również inne objawy oprócz biegunki. Dlatego kiedy wystąpi gorączka czy też ból głowy należy zastosować leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe.  Równie pomocne będą preparaty na wzdęcia oraz leki o działaniu rozkurczowym na ból brzucha.

Co na biegunkę można jeszcze zastosować?

Węgiel aktywny na biegunkę wykazuje dużą zdolność absorpcyjną, przez co działa przeciwbiegunkowo i zapierająco.

Dodatkowo pokrywa śluzówkę przewodu pokarmowego i chroni ją przed działaniem szkodliwych substancji. Aby efekt działania został osiągnięty należy zastosować od 800 – 1200 mg węgla kilka razy na dobę.

Jest to dość duża dawka, problematyczna do przyjęcia, szczególnie kiedy biegunce towarzyszą wymioty.

  • Preparaty na biegunkę o działaniu ochronnym na błonę śluzową jelit – taninian żelatyny, dismektyd

Powlekają śluzówkę jelit, wzmacniając jej barierę ochronną. Łagodzą stan zapalny i przywracają prawidłową funkcjonalność jelit. Co ważne nie wchłaniają się z przewodu pokarmowego, a Taninnian żelatyny może być stosowany już u niemowląt od 6. miesiąca życia.

  • Leki zatrzymujące biegunkę zawierające loperamid

Substancja z grupy opioidów, która działa na receptory opioidowe w jelitach. Szybko i na długo hamuje perystaltykę jelit, zwiększa napięcie zwieracza odbytu oraz zmniejsza utratę wody i elektrolitów.

Mimo wysokiej skuteczności lek ten nie powinien być zbyt często stosowany. Nie zaleca się go w biegunkach ostrych, których przyczyną są zazwyczaj wirusy i bakterie.

Biegunka stanowi naturalny mechanizm obronny organizmu, który ma za zadanie ewakuację z przewodu pokarmowego szkodliwych patogenów oraz toksyn.

Zahamowanie biegunki infekcyjnej zaburza ten naturalny proces, a co za tym idzie bakterie, wirusy i toksyny zostają w jelitach pogłębiając stan zapalny. Loperamid jest to lek, który sprawdza się u osób dorosłych w przypadku biegunki wywołanej stresem lub w przebiegu wielu chorób jelit.

  • Leki przeciwbakteryjne, np. nifuroksazyd

Działa wyłącznie w świetle przewodu pokarmowego i pozbawiony jest działania ogólnoustrojowego. Wykazuje aktywność wobec bakterii gram – dodatnich i gram – ujemnych wywołujących zakażenia w obrębie jelit.

W niektórych przypadkach konieczne jest jednak wykonanie badania bakteriologicznego kału. Wtedy otrzymuje się odpowiedni antybiogram wskazujący na które antybiotyki bakteria występująca w kale jest wrażliwa.

Taki proces diagnostyki oraz leczenia musi odbywać się zawsze pod kontrolą lekarza.

  • Saccharomyces boulardii – probiotyki na biegunkę

Doustny lek przeciwbiegunkowy należący do probiotyków. W świetle jelita wykazuje działanie przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe oraz metaboliczne. Może być stosowany zarówno leczniczo jak i w profilaktyce.

Domowe sposoby na biegunkę

Ze względu na to, że biegunka to dość częsta przypadłość to lista domowych sposobów na rozwolnienie jest bardzo długa. Przede wszystkim należy wprowadzić choremu lekkostrawną dietę, a jeśli nie ma on apetytu to nie należy zmuszać go do jedzenia.

Najważniejsze jest nawodnienie pacjenta, najlepiej za pomocą elektrolitów. Jak zatrzymać biegunkę za pomocą innych domowych sposobów?Warto sięgać po ziołowe napary, które załagodzą dolegliwości towarzyszące biegunce, jak i ją samą.

Należy wybierać takie zioła jak nagietek, szałwię oraz rumianek, które działają przeciwzapalnie i antyseptycznie oraz miętę, której picie daje efekt rozkurczowy, a tym samym łagodzi ból brzucha i wzdęcia towarzyszące biegunce.

Dobrze znany jest również napar z liści i owoców borówki brusznicy, który to działa przeciwbiegunkowo, przeciwbakteryjnie i ściągająco. Jest to dobre rozwiązanie dla dzieci.

Kiedy przyczyną biegunki jest stres można wspomóc się stosowaniem ziołowych tabletek uspokajających bądź piciem naparów z melisy lub głogu. Dobrze jest też w miarę możliwości odizolować chorego od negatywnych emocji.

Aby uchronić się przed nawrotami biegunki należy przede wszystkim przestrzegać zasad higieny. Częste mycie rąk oraz surowych warzyw i owoców przed spożyciem powinny być wpajane dzieciom od najmłodszych lat. Co brać na biegunkę już zostało omówione, ale jak można zabezpieczyć się przed biegunką.

Ta kwestia pojawia się bardzo często kiedy w szkole lub w pracy kogoś dopada biegunka, a także w sezonie urlopowym, ponieważ wakacje spędzone w toalecie na pewno nie będą zaliczać się do udanych. Bez wątpienia warto sięgać w takim wypadku po probiotyki. Według badań najlepsze działanie ochronne wykazują szczepy z gatunku Lactobacillus, Bifidobacterium oraz Saccharomyces boulardii.

Dotyczy to zarówno biegunki wywołanej przez wirusy oraz bakterie, ale również związanej z jelitem drażliwym, stresem bądź chorobami czynnościowymi i zapalnymi jelit. Probiotyki mogą być stosowane zarówno u dzieci jak i dorosłych. Preparaty które warto wybierać powinny być dobrej jakości, tzn. zarejestrowane jako leki bądź mające badania i udowodnioną skuteczność.

Bardzo ważne jest, aby szczepy probiotyczne były żywe. Bez tych informacji na opakowaniu podobną skuteczność działania wykaże zakupiony w sklepie jogurt i tym samym nie uzyskamy odpowiedniej ochrony przewodu pokarmowego przed patogenami wywołującymi biegunkę. Sposobem na zabezpieczenie przed ostrą biegunką wywołaną przez rotawirusy jest szczepienie ochronne niemowląt.

Gwałtowny charakter infekcji, z występującymi intensywną biegunką i wymiotami jest częstą przyczyną hospitalizacji, głównie dzieci, z powodu odwodnienia i utraty elektrolitów. Natomiast jak dowodzą badania odporność nabyta po szczepieniu chroni od 90 do 100% dzieci przed ciężką zagrażającą życiu i wymagającą hospitalizacji biegunką wywołaną przez rotwawirusy.

Ze względu na istotne efekty zdrowotne i wysoką skuteczność, stosunkowo niedawno, szczepienie to weszło do harmonogramu szczepień obowiązkowych.

Biegunka to objaw towarzyszący wielu zaburzeniom w obrębie przewodu pokarmowego. Pojawia się ona na skutek niestrawności i problemów trawiennych, ale może mieć też związek ze znacznie poważniejszymi schorzeniami.

Jeśli jest ona jedynym niepokojącym objawem można zahamować ją domowymi sposobami i zastosować probiotyki na biegunkę.

Nie mniej jednak w przypadku dzieci, osób starszych oraz kiedy wystąpią inne symptomy konsultacja ze specjalistą jest konieczna.

Bibliografia:

  1. Kimszal E., Van Damme-Ostapowicz K.; Biegunka podróżnych; DOI: http://dx.doi.org/10.20883/pielpol.2016.16.
  2. Wasielica-Berger J.; Ostra biegunka; Gastroenterologia Kliniczna 2018, tom 10, nr 1: 14–22.

27. Wrzesień, 2021
przez Redakcja
Komentarze: 0

Terapia onkologiczna jest bardzo inwazyjną metodą leczenia podczas której obserwuje się toksyczne zmiany w obrębie skóry, błon śluzowych oraz płytki paznokciowej.

Odpowiednia pielęgnacja po radioterapii i chemioterapii pozwoli ograniczyć powstawanie zmian skórnych i znacznie poprawi komfort życia pacjenta.

Jaki krem po chemioterapii najlepiej zastosować? Jak powinna wyglądać pielęgnacja skóry podczas i po radioterapii?

17. Wrzesień, 2021
przez Redakcja
Komentarze: 0

Zapalenie pęcherza u dzieci i dorosłych to najczęstsza infekcja dróg moczowych. Nieleczona może prowadzić do zakażenia nerek. U kogo częściej pojawia się ta choroba? Po jakie leki odkażające drogi moczowe bez recepty warto sięgnąć w przypadku zachorowania?

10. Wrzesień, 2021
przez Redakcja
Komentarze: 3

Silny układ odpornościowy skutecznie zwalcza zarazki, z którymi dziecko ma częstą styczność po powrocie do szkoły lub przedszkola. Jak wspierać rozwój układu immunologicznego? Jak dbać o odporność dziecka, aby zmniejszyć ryzyko zachorowania? Które preparaty na odporność dla dzieci warto podawać?

03. Wrzesień, 2021
przez Redakcja
Komentarze: 21

U 1 na 10 osób rozwijają się kamienie nerkowe. Objawy najczęściej kojarzą się z silnym bólem, choć u części chorych w ogóle on nie występuje. Jakie się przyczyny kamicy nerkowej? Jakie leki na kamienie nerkowe są skuteczne i po które zioła warto sięgnąć?

26. Sierpień, 2021
przez Redakcja
Komentarze: 23

Potrzeby żywieniowe dziecka są bardzo indywidualne. Ze względu na problemy trawienne i nietolerancje pokarmowe nie każdemu niemowlakowi można podawać klasyczne mleko modyfikowane początkowe, a później mleko następne. W wielu przypadkach pomocne okazują się mleka specjalistyczne. Czym są tego typu produkty i dla kogo są one przeznaczone?

18. Sierpień, 2021
przez Redakcja
Komentarze: 5

Zarówno na etapie planowania jak i samej ciąży zapotrzebowanie na niektóre składniki znacznie się zmienia. Co warto suplementować według aktualnych rekomendacji Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, aby zadbać o prawidłowy przebieg ciąży i zapewnić dziecku najlepszy rozwój?

15. Sierpień, 2021
przez Redakcja
Komentarze: 2

Dyspepsja, która potocznie nazywana jest niestrawnością to często pojawiający się zespół objawów związanych ze złym trawieniem. Najczęściej niestrawność pojawia się po obfitych, ciężkostrawnych posiłkach, ale może być powodowana również przez nadmierny stres.

Objawy niestrawności jelit i żołądka występują również w przebiegu różnego rodzaju chorób układu pokarmowego, m.in. wrzodów żołądka, dwunastnicy, refluksu, zapalenia żołądka czy też nowotworów przewodu pokarmowego.

Jak objawia się dyspepsja i jak sobie z nią radzić?

08. Sierpień, 2021
przez Redakcja
Komentarze: 3

Sucha skóra to nie tylko problem estetyczny. Czasem nadmierne wysuszenie naskórka może wiązać się z poważnymi zaburzeniami zdrowotnymi. Jak radzić sobie z suchą skórą na co dzień, jak skutecznie ją nawilżyć i na jakie inne objawy zwrócić uwagę?

Jakie mogą być przyczyny biegunki i jak sobie z nimi radzić?

Biegunka – przyczyny

Zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) z biegunką (rozwolnieniem) mamy do czynienia, gdy oddawane są co najmniej 3 luźne lub wodniste stolce na dobę. Biegunka trwająca poniżej 14 dni to biegunka ostra, od 14 do 30 dni przetrwała, a powyżej 30 dni przewlekła.

Najczęstszą przyczyną biegunek są infekcje bakteryjne (Escherichia coli, Salmonella spp., Shigella spp., Campylobacter jejuni), wirusowe (norowirus, rotawirus), pasożytnicze (Giardia lamblia, Entamoeba histolytica) lub grzybicze przewodu pokarmowego.

Biegunki mogą być również konsekwencją zatruć pokarmowych (intoksykacje ), nietolerancji pokarmowych oraz alergii na produkty spożywcze.

Często towarzyszą chorobom, które prowadzą do zaburzeń trawienia (zespół utraty kwasów żółciowych, stan po resekcji żołądka, zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki, SIBO) i wchłaniania ( celiakia, niedobór laktazy, choroba Whipple'a, sprue tropikalna), przewlekłym stanom zapalnym jelit, nowotworom jelita grubego, zaburzeniom hormonalnym ( nadczynność tarczycy, wipoma, rakowiak, gastrinoma), nieswoistym zapaleniom jelit (choroba Leśniowskiego – Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego) oraz gdy wystąpi zespół jelita drażliwego. Wśród przyczyn biegunek można też wyróżnić: działanie niepożądane leków (najczęściej antybiotyków, ale także środków przeczyszczających, moczopędnych czy cytostatyków), stres, nerwicę, lęk, dietetyczne produkty spożywcze oraz słodycze zawierające sorbitol, mannitol lub ksylitol. Przyczyną biegunki przewlekłej rzadko jest zakażenie przewodu pokarmowego. Biegunka podróżnych, dotycząca najczęściej osób podróżujących do krajów egzotycznych, spowodowana jest przeważnie wieloczynnikowo przez czynniki infekcyjne, stres związany z podróżą, spożywanie potraw inaczej przyprawionych i przygotowanych, przegrzanie i wysiłek fizyczny.

Biegunka w ciąży

Biegunka dotyka około 34% kobiet w ciąży. Jej przyczyny są takie same jak w przypadku pozostałych osób, jednak do najczęstszych należą: błędy dietetyczne, leki, zaostrzenie zespołu jelita drażliwego oraz zakażenia wirusowe i bakteryjne.

Zazwyczaj dolegliwości trwają krótko oraz podlegają samoograniczeniu, co sprawia, że biegunka nie wymaga diagnostyki ani specjalistycznego leczenia. Tak jak w pozostałych przypadkach kluczowe jest nawodnienie oraz odpowiednia dieta.

Jeśli natomiast biegunka przedłuża się konieczne jest przeprowadzenie badania mikrobiologicznego pozwalające na wprowadzenie leczenia celowanego.

Biegunka u dziecka

W przypadku dzieci biegunką ostrą nazywa się stan, w którym dziecko karmione sztucznie oddaje ponad 3 stolce na dobę lub 1 stolec płynny z domieszką śluzu, krwi i ropy. U niemowląt karmionych piersią wydalanie 3 i więcej luźnych stolców jest zjawiskiem fizjologicznym.

WHO zaleca u dzieci z biegunką przetrwałą suplementację magnezu, miedzi, witaminy A i kwasu foliowego. Badania wskazują także, że podawanie probiotyków: Sacharomyces boulardi, Lactobacillus reuteri, Lactobacillus rhamnosus GG i Lactobacillus acidphilus skraca biegunkę o 1 dzień oraz ją łagodzi.

Biegunka u dzieci stanowi jedną z 10 pierwszych przyczyn zgonów dzieci poniżej 4 roku życia. Jest tym bardziej niebezpieczna im dziecko jest młodsze.

Wskazanie do badania lekarskiego dzieci poniżej 3 roku życia, u których wystąpiła biegunka, stanowi: wiek poniżej 2 miesiąca życia, ciężka choroba przewlekła, przedłużające się wymioty, duża objętość stolców biegunkowych oraz objawy ciężkiego odwodnienia.

Około 40 – 50% wszystkich biegunek ostrych u dzieci spowodowanych jest przez rotawirusy. Przy biegunkach wirusowych dziecko jest osłabione, apatyczne, ma także zimne ręce i nogi. Z kolei charakterystycznym dla biegunek bakteryjnych jest obecność krwi w stolcu i wzrost temperatury ciała nawet powyżej 38 stopni Celsjusza.

Dieta przy biegunce

Przy biegunce zalecana jest dieta łatwostrawna z produktami o działaniu zapierającym: ryż gotowany na wodzie, tarte jabłko, chudy rosół z rozdrobnionym mięsem, z kaszą kukurydzianą, płatkami ryżowymi, kisiel z czarnych jagód, marchew z mięsem, dynia.

Zalecane są produkty białkowe takie jak: drób, mięso, jaja, sery twarogowe i jogurt. Źródłem węglowodanów poza ryżem mogą być: makaron, produkty mączne, ziemniaki, kasze. Warzywa powinny być podawane w formie gotowanej i rozdrobnionej. Szczególnie wskazane są warzywa i owoce bogate w pektyny: marchew, dynia, banany, jabłka.

Przeciwwskazane jest białe pieczywo, produkty zawierające dwucukry (laktoza, sacharoza) oraz cukry proste (glukoza, fruktoza), ponieważ mogą nasilać biegunkę. Ich źródłem są: słodkie mleko, cukier buraczany, miód, dżemy wysokosłodzone, słodycze, słodzone soki i napoje.

Nie należy też jeść warzyw wzdymających: kapustnych, cebuli, czosnku, suchych nasion roślin strączkowych. Niewskazane jest stosowanie ostrych przypraw, potraw ciężkostrawnych, smażonych, kawy, herbaty. U dzieci dieta bezlaktozowa skraca czas trwania ostrej biegunki.

Zaleca się spożywanie posiłków o mniejszej objętości, ale częściej. Jeśli przyczyną biegunki jest nietolerancja laktozy należy ją z diety wykluczyć.

Sposoby na rozwolnienie

Pierwszym i najważniejszym elementem leczenia biegunek jest nawadnianie. Zalecane są płyny zawierające sole mineralne oraz glukozę o niskiej osmolarności.

Dostępne są gotowe płyny, ale równie dobrze można samodzielnie przygotować taki roztwór, wystarczy do 1 litra przegotowanej i ostudzonej wody dodać płaską łyżeczkę soli i 8 płaskich łyżeczek cukru.

W większości przypadków ostrej biegunki do utrzymania odpowiedniego nawodnienia i poziomu elektrolitów wystarczy spożywanie wody, soków, lekkostrawnych zup, napojów izotonicznych oraz krakersów.

Leczenie biegunki w dalszej kolejności obejmuje odpowiednią dietę oraz podawanie probiotyków, leków zapierających, przeciwdrobnoustrojowych (w przypadku biegunek infekcyjnych, poza biegunkami o podłożu wirusowym. Wskazuje się również korzystny wpływ suplementacji cynkiem, zwłaszcza u dzieci dlatego też przy biegunkach WHO zaleca ją dzieciom poniżej 5 roku życia. Biegunkę pomagają też łagodzić napary z: koperku, owoców borówki czernicy, czarnej jagody, ziela bukwicy lekarskiej, liści jeżyny fałdowanej, mięty czy rumianku.

Biegunka a koronawirus

Biegunka może być jednym z objawów zakażenia koronawirusem SARS – CoV – 2. Jej przyczyny nie są do końca znane, prawdopodobnie infekcja wirusem powoduje zmianę przepuszczalności jelit prowadząc do pogorszenia wchłaniania składników odżywczych w jelitach. Infekcja koronawirusem SARS – CoV – 2 może również zwiększać ryzyko zapalenia jelit.

Średnio biegunka w przebiegu zakażenia koronowirusem trwa 4 dni. Według statystyk biegunka towarzyszy częściej przy zakażeniu SARS – CoV – 2 o ciężkim przebiegu. Przy wystąpieniu biegunki należy monitorować stopień nawodnienia i uzupełniać płyny oraz składniki mineralne.

Przy zastosowaniu antybiotyków i leków przeciwwirusowych wskazane jest również wprowadzenie suplementacji probiotykami.

Źródła:

  1. Krajewska J. Postępowanie w biegunkach. Lek w Polsce 2015; 25 (1): 6 – 12.
  2. Wasielica – Berger J. Ostra biegunka. Gastroenterologia kliniczna 2018; 10 (1): 14 – 22.
  3. Prystupa A. et al. Diagnostyka i leczenie pacjenta z przewlekłą biegunką w gabinecie lekarza rodzinnego. Medycyna ogólna 2010; 16; 1: 45 – 53.
  4. Szczeklik A. Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2005.
  5. Mach T., Szczeklik K. Algorytmy postępowania w ostrej biegunce infekcyjnej. Zakażenia XXI wieku 2008;1 (5): 245 – 252.
  6. Sawiec P. et al. Postępowanie w ostrej biegunce u dzieci. Medycyna praktyczna – Pediatria 2014; 4: 1- 14.
  7. Tylec – Osóbka E., Wojtuń S., Gil J. Podstawowe zasady postępowania w przebiegu chorób układu pokarmowego u kobiet w ciąży. Pediatr Med Rodz 2012; 8 (4): 315 – 323.
  8. D'Amico F. et al. Diarrhea during COVID – 19 Infections: Pathogenesis, Epidemiology, Prevention and Managment. Clin Gastroenterol Hepatol. 2020; 18 (8): 1663 – 1672.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*