Nadczynność tarczycy a nadciśnienie i kołatanie serca

Nadczynność tarczycy a nadciśnienie i kołatanie serca

O chorobach tarczycy słyszy się coraz częściej i niemal każdy z nas zna kogoś, kogo dotyczą problemy z tym gruczołem. Nie jest to zaskakujące, biorąc pod uwagę, że już 5% kobiet i 2% mężczyzn cierpi na zdiagnozowaną niedoczynność tarczycy.
Sprawdź jakie badania wykonać, by przekonać się, czy problem nie dotyczy również Ciebie.

By przepisać odpowiednią metodę leczenia, lekarz musi najpierw ustalić, czy pacjent mierzy się z niedoczynnością czy nadczynnością tarczycy oraz, czy w grę wchodzi choroba Hashiomoto.

Wszystko zależy od wyników badań laboratoryjnych, które jasno obrazują sytuację.

Norma TSH wacha się między 0,270 a 4,200 mU/l, dlatego wszystkie odstępstwa od tego przedziału sugerują problemy związane z pracą tarczycy.

Niedoczynność tarczycy charakteryzuje się zbyt małą liczbą hormonów tarczycowych. Choć przysadka mózgowa wciąż pobudza tarczycę do działania, nie radzi sobie ona z wytworzeniem odpowiedniej ilości niezbędnych hormonów.

Choroba Hashimoto jest przewlekłym limfocytowym zapaleniem tarczycy. Ze względu na to, że jest chorobą autoimmunolonologiczną, w organizmie dochodzi do powstawania przeciwciał przeciwko własnej tarczycy.

Zapalenie to nie jest bolesna, ale stopniowo prowadzi do niszczenia gruczołu i zmniejszenia produkcji jej hormonów.

U pacjentów ze zdiagnozowaną niedoczynnością właściwie od razu zleca się również testy wykluczające ewentualny przypadek Hashimoto.

Nadczynność tarczycy jest zjawiskiem przeciwnym do niedoczynności i objawia się zbyt dużą produkcją hormonów tarczycy. Prowadzi ona do przerostu tego gruczołu i w rezultacie przyśpieszenie czynności serca. Pacjenci leczący nadczynność tarczycy często skarżą się kołatanie serca, wysokie ciśnienie, wzmożoną pobudliwość, a nawet bezsenność.

Choroby tarczycy bardzo często są przekazywane genetycznie. Jeśli wiesz, że w twojej rodzinie pojawiały się podobne problemy, powinieneś przykładać szczególną wagę do regularnych badań laboratoryjnych. Oczywiście zarówno niedoczynność, jak i nadczynność tarczycy mogą mieć całkiem inne przyczyny.

W przypadku niedoczynności są to:

  • Choroba Hashimoto,
  • Operacja usunięcia tarczycy spowodowana np. nowotworem,
  • Leczenie jodem promieniotwórczym,
  • Niedobór jodu,
  • Zapalenie tarczycy,
  • Reakcja na niektóre leki.

Przyczyny nadczynności tarczycy:

  • Choroba Gravesa-Basedowa,
  • Wole toksyczne,
  • Choroby zapalenia tarczycy,
  • Nadmiar jodu w organizmie,
  • Nadmiar hormonów tarczycy,
  • Guzy przysadki mózgowej,
  • Guzy trofoblastu.

Niestety, większość schorzeń tarczycy, zwłaszcza niedoczynność i choroba Hashimoto, są nieuleczalne.

Oznacza to, że od momentu postawienia diagnozy, do końca życia pacjenta konieczne będzie przyjmowanie leków i kontrolowanie rozwoju choroby.

Przepisane przez endokrynologa leki przyjmuje się rano, około pół godziny przed śniadaniem, a kontrolne wizyty lekarskie powinno się przeprowadzać przynajmniej raz na pół roku.

Choroby tarczycy to coś, z czym po prostu trzeba nauczyć się żyć. Gdy poziom hormonów będzie już w normie, nie będzie ona wpływała znacząco na jakość naszego życia.

Ta informacja szczególnie cieszy osoby, które ze względu na swoje dolegliwości przybierały na wadze i nie mogły pozbyć się niechcianych kilogramów.

Odchudzanie z normalnym poziomem TSH jest prostsze, choć nigdy nie będzie tak bezproblemowe, jak u osób całkowicie zdrowych.

Pożywienie, które spożywamy, ma duży wpływ na jakoś pracy tarczycy, dlatego warto zadbać o odpowiednią dietę.

W przypadku osób z niedoczynnością i chorobą Hashimoto należy obniżyć kaloryczność posiłków, ponieważ spowolniony metabolizm i zatrzymywanie się wody w organizmie często są przyczyną nadwagi.

Z kolei przy nadczynności kaloryczność dań powinna być wyższa, przynajmniej do osiągnięcia normalnego poziomu TSH.

Czego unikać przy niedoczynności tarczycy?

  • Brokułów,
  • Kalafiora,
  • Brukselki,
  • Kapusty,
  • Soi.

Co jeść przy niedoczynności tarczycy?

  • Ryby morskie (zwłaszcza dorsza, makrelę, tuńczyka, mintaja),
  • Jajka,
  • Buraki,
  • Chude mięso,
  • Pełnoziarniste produkty zbożowe,
  • Awokado,
  • Porzeczki.

Czego unikać przy nadczynności tarczycy?

  • Surowych owoców i warzyw,
  • Kapusty,
  • Grochu,
  • Dojrzewających serów,
  • Ostrych przypraw.

Co jeść przy nadczynności tarczycy?

  • Suszone owoce,
  • Oleje,
  • Orzechy,
  • Awokado,
  • Paprykę,
  • Truskawki,
  • Cytrusy.

Zdiagnozowanie choroby tarczycy jest szczególnie istotne dla kobiet starających się o dziecko. Niedoczynność tarczycy może nie tylko utrudniać samo zajście w ciąże, ale i jej utrzymanie. Ponadto nieleczona niedoczynność może prowadzić do wad rozwojowych u dziecka, a nawet przedwczesnego porodu.

Dzieje się tak, ponieważ do około trzeciego miesiąca życia płodu nie ma on jeszcze zdolności produkowania hormonów tarczycy. Jedynym ich źródłem jest więc tarczyca matki. Hormony te są niezbędne do prawidłowego rozwoju mózgu maleństwa, a ich niedobór prowadzi do neuropsychologicznych wad rozwojowych oraz innych powikłań.

Podstawą leczenia objawów zaburzeń tarczycy jest odpowiednio dobrana dawka leku. Jednak by lekarz mógł ją przepisać, niezbędne będą tu wyniki badań laboratoryjnych pacjenta. Testy, które powinny zostać przeprowadzone, obejmują TSH, FT4 oraz FT3, a w wersji rozszerzonej także anty-TPO i anty-TG.

Z myślą o naszych pacjentach przygotowaliśmy specjalne pakiety badań diagnostycznych nakierowane właśnie na choroby tarczycy. Są to e-pakiet tarczycowy z konsultacją oraz e-pakiet tarczycowy rozszerzony z konsultacją. Znajdziesz w nich wyżej wspomniane testy, a także możliwość skonsultowania swoich wyników ze specjalistą online.

By zamówić pakiet lub domowe badania krwi wystarczy, że na naszej stronie wybierzesz czas i miejsce, w których mają zostać przeprowadzone testy. Wybrany specjalista przyjedzie we wskazane przez ciebie i pobierze odpowiednią próbkę.

Badania wraz z domowym pobraniem krwi możesz zamówić na naszej stronie

Nadciśnienie tętnicze

Nadciśnienie tętnicze to choroba układu krążenia, która charakteryzuje się przewlekle podwyższonym ciśnieniem tętniczym i prowadzi do przeciążenia serca, a z czasem może spowodować uszkodzenie narządów takich jak nerki, mózg, narząd wzroku i serce.

Ciśnienie krwi to nacisk wywierany przez krew na ściany tętnic i żył. Zależy ono od siły i częstości skurczów serca (które pompuje utlenowaną krew z lewej komory do tętnic krążenia dużego) oraz od oporu ścian naczyń krwionośnych.

Z kolei opór ściany naczynia krwionośnego zależy od jej elastyczności, średnicy naczynia i od ilości przepływającej przez nie krwi.

Ciśnienie krwi zmienia się dynamicznie; podnosi się i opada zależnie od poziomu aktywności osoby, pory dnia oraz obciążeń fizycznych i psychicznych. U osób zdrowych ciśnienie krwi pozostaje pod kontrolą autonomicznego układu nerwowego i jest regulowane przez hormony wytwarzane w nadnerczach.

Hormony nadnerczowe wpływają na ilość sodu, potasu i płynów wydalanych przez nerki, regulując objętość krwi krążącej. Przyspieszenie lub zwolnienie akcji serca i skurcz lub rozkurcz naczyń krwionośnych modyfikują wysokość ciśnienia.

Do przewlekłego wzrostu ciśnienia krwi dochodzi, kiedy jeden lub więcej czynników regulujących ciśnienie nie odpowiada prawidłowo na potrzeby organizmu.

Ocena ciśnienia tętniczego opiera się na pomiarze dwóch wartości:

  • ciśnienie skurczowe oznacza najwyższy nacisk wywierany na ściany naczyń krwionośnych w trakcie skurczu serca      
  • ciśnienie rozkurczowe – nacisk wywierany, gdy serce jest “rozluźnione” pomiędzy skurczami
  •    

Wartości ciśnienia podaje się w milimetrach słupa rtęci (mmHg) jako ciśnienie skurczowe “na” rozkurczowe. Np. ciśnienie 120/80 mmHg (czytane: 120 na 80 milimetrów słupa rtęci) oznacza, że ciśnienie skurczowe wynosi 120, a rozkurczowe 80 mmHg.

W zależności od wysokości ciśnienia wyróżniamy:

Nadczynność tarczycy a nadciśnienie i kołatanie serca

Zazwyczaj ciśnienie rozkurczowe zmienia się proporcjonalnie do ciśnienia skurczowego, jednak z wiekiem ciśnienie rozkurczowe stabilizuje się i u osób starszych stosunkowo często podwyższone jest przede wszystkim ciśnienie skurczowe (stan taki nazywamy izolowanym nadciśnieniem skurczowym).

Ogólnie w nadciśnieniu tętniczym prawdopodobieństwo uszkodzenia narządów jest tym wyższe, im wyższe ciśnienie utrzymuje się przez dłuższy czas. Normy ciśnienia tętniczego u dzieci są inne niż u dorosłych, a wysokość ciśnienia tętniczego u dziecka porównuje się z tzw. siatkami centylowymi dopasowanymi do wieku, wzrostu i płci dziecka.

W większości przypadków nadciśnienie tętnicze ma charakter idiopatyczny, tzn. jego przyczyna jest nieznana. Taką postać nadciśnienia określa się terminem: nadciśnienie samoistne lub pierwotne.

Nadciśnienie pierwotne występuje bardzo często, może rozwijać się u każdego i prawdopodobieństwo jego wystąpienia rośnie z wiekiem; statystycznie częściej występuje u mężczyzn (i w niektórych grupach etnicznych, np. u Afroamerykanów).

Nadciśnienie tętnicze jest najczęstszą chorobą układu krążenia w społeczeństwach rozwiniętych, uważa się, że aż 30% Polaków choruje na nadciśnienie tętnicze. Liczne badania epidemiologiczne wykazały, że podwyższone ciśnienie tętnicze u osób starszych wiąże się z większym ryzykiem wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych i incydentów naczyniowo-mózgowych, a skuteczne leczenie hipotensyjne istotnie zmniejsza umieralność z przyczyn sercowo-naczyniowych i liczbę udarów.

Choć określenie przyczyny nadciśnienia często jest niemożliwe, znane są czynniki, które zwiększają ryzyko wystąpienia nadciśnienia lub zaostrzają jego przebieg. Należą do nich:

  • nadwaga      
  • siedzący tryb życia      
  • palenie tytoniu      
  • nadmierne spożywanie alkoholu      
  • spożywanie nadmiaru sodu (m.in. w formie soli kuchennej)      
  • stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych      
  • używanie substancji, takich jak sterydy, kokaina, amfetamina i jej pochodne.
  •                      

W niektórych przypadkach nadciśnienie tętnicze jest spowodowane inną chorobą i wówczas określa się je jako nadciśnienie wtórne.

Rozpoznanie choroby podstawowej prowadzącej do nadciśnienia jest w tych przypadkach bardzo ważne.

Niektóre przyczyny można usunąć, a inne odpowiednio leczyć, co pozwala osiągnąć prawidłowe bądź zbliżone do prawidłowych wartości ciśnienia. Do przyczyn nadciśnienia wtórnego należą:

  • Choroby nerek – zmniejszają wydalanie soli i płynów z organizmu, zwiększając objętość krwi i ciśnienie. Ponieważ nadciśnienie powoduje uszkodzenia nerek, postęp choroby bez leczenia może być znaczny  
  • Choroby serca – mogą powodować zmiany rytmu i siły skurczu serca – nieleczone również mogą powodować postęp choroby      
  • Cukrzyca – może z czasem uszkadzać nerki i naczynia krwionośne      
  • Miażdżyca – stwardnienie tętnic, które upośledza ich elastyczność      
  • Zespół Cushinga – zespół objawów wynikający z podwyższonego poziomu kortyzolu, hormonu produkowanego w nadnerczach      
  • Zespół Conna (hiperaldosteronizm) – zwiększone wytwarzanie aldosteronu, hormonu który bierze udział w regulacji wydalania sodu w nerkach. Powodem może być (najczęściej łagodny) guz nadnerczy      
  • Guz chromochłonny – rzadki i zwykle łagodny guz nadnerczy, który wydziela w nadmiarze adrenalinę lub noradrenalinę, tzw. hormony stresu. Pacjenci mają często epizody ciężkiego nadciśnienia      
  • Choroby tarczycy – zarówno nadczynność, jak i niedoczynność tarczycy mogą powodować wzrost ciśnienia tętniczego      
  • Ciąża – nadciśnienie w ciąży może rozwinąć się w dowolnym momencie, jednak najczęściej występuje w trzecim trymestrze i wtedy może spowodować stan przedrzucawkowy charakteryzujący się wysokim ciśnieniem tętniczym i zatrzymaniem płynów.

U większości osób nadciśnienie jest bezobjawowe do czasu, kiedy zaczyna powodować uszkodzenia narządów – dlatego nazywane bywa “cichym zabójcą”.

U osób bez żadnych dolegliwości zwiększa ono ryzyko wystąpienia chorób serca i zawału, udaru, niewydolności nerek oraz ślepoty.

Ponieważ nadciśnienie występuje często i jest bezobjawowe, dlatego pomiar ciśnienia tętniczego wykonuje się podczas każdej wizyty u lekarza.U niektórych pacjentów chorujących na nadciśnienie tętnicze mogą wystąpić takie objawy jak:

  • niepokój i kołatanie serca,
  • bóle i zawroty głowy,
  • wzmożona potliwość,
  • okresowa bezsenność,
  • obniżenie sprawności psychicznej i fizycznej,
  • bóle za mostkiem,

Wykonywane badania mają na celu wykrycie wysokiego ciśnienia tętniczego; stwierdzenie, czy jest to stan przewlekły; określenie ewentualnej przyczyny nadciśnienia, która mogłaby być usunięta lub odpowiednio leczona (w przypadku podejrzenia nadciśnienia wtórnego); określenie stanu narządów przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia oraz ocenę skuteczności leczenia.

BADANIA LABORATORYJNE

Badania laboratoryjne nie pozwalają zdiagnozować, ale umożliwiają określenie przyczyny nadciśnienia tętniczego. Podstawowe badania laboratoryjne służą do oceny funkcji narządów. Z kolei specjalistyczne badania są zalecane w określonych przypadkach w celu wykrycia chorób, które mogą wywoływać lub zaostrzać nadciśnienie tętnicze.

Podstawowe badania obejmują:

  • Badanie moczu – pomocne w ocenie funkcji nerek
  • Hematokryt – jest częścią badania morfologii krwi, pozwala ocenić stosunek płynu (osocza) do krwinek w pełnej krwi
  • Mocznik i/lub kreatynina – służą do wykrycia i monitorowania uszkodzenia (niewydolności) nerek oraz do oceny wpływu leków na nerki
  • Potas – może być częścią tzw. panelu elektrolitów, który zawiera również m.in. sód i chlorki; służy do oceny równowagi elektrolitowej organizmu. Niektóre leki stosowane w leczeniu nadciśnienia mogą zakłócać tę równowagę zwiększając utratę sodu i potasu

Jakie są najczęstsze problemy z tarczycą?

Tarczyca to gruczoł, znajdujący się z tuż pod krtanią z przodu szyi. Choć jest niewielka, a jej ciężar nie przekracza 30 gramów, ma ogromny wpływ na prawidłowe funkcjonowanie naszego organizmu.

Jej zadaniem jest wydzielanie do krwi hormonów.

Dzięki temu wpływa na funkcje wzrostu, metabolizm, centralny układ nerwowy, układ kostny i mięśnie, działanie układu pokarmowego, regulację gospodarki lipidowej i pracę serca.

Nadczynność tarczycy

Nadczynność tarczycy występuje wtedy, kiedy gruczoł wydziela zbyt dużą ilość hormonów: tyroksyny (T4) i trijodotyroniny (T3).

Objawami choroby mogą być: nieregularne miesiączki, zaburzenia trawienia, łzawienie, duszności, kołatanie serca, nerwowość, drżenie palców, nadwrażliwość na ciepło i nadmierna potliwość, zmiany skórne, osłabienie mięśni nóg, a także pogarszająca się kondycja włosów i paznokci.

Pierwsza diagnoza problemu następuje zazwyczaj podczas oznaczenia poziomu TSH – o nadczynności tarczycy świadczy wynik poniżej normy. Nadmierna produkcja hormonów prowadzić może do tworzenia guzków, które grożą zezłośliwieniem.

Do dodatkowych badań, jakie zlecić może w tym wypadku lekarz należą: określenie poziomu T3 i T4 oraz przeciwciał przeciwtarczycowych, USG, scyntygrafia , biopsja aspiracyjna cienkoigłowa i prześwietlenie klatki piersiowej. Dzięki nim określić można występowanie i rozmiar guzków, a także stwierdzić, czy są one złośliwe czy też nie.

Nadczynność tarczycy leczy się lekami przeciwtarczycowymi, zmniejszającymi wydzielanie hormonów: Metizol, Thyrosan, Thyrozol, a także beta-blokerami, wspomagającymi łagodzenie objawów choroby: Propranolol, Metocard. Ich dokładny opis znajdziemy na stronie KtoMaLek.pl. Alternatywą leczenia może być również podanie radioaktywnego jodu. W przypadku nowotworu tarczyca poddawana jest wycięciu.

Nadczynność tarczycy a nadciśnienie i kołatanie serca

Niedoczynność tarczycy

Niedobór hormonów tarczycy powoduje jej niedoczynność. W zależności od nasilenia choroby objawy mogą mieć różne natężenie, a w początkowych stadiach, przy niskiej niedoczynności wręcz niezauważalne. Warto jednak obserwować swój organizm i trzymać rękę na pulsie, ponieważ nieleczona niedoczynność prowadzić może do chorób serca i układu krążenia.

Do popularnych objawów należą: senność, stałe uczucie zimna, spłycenie oddechu, duszność wysiłkowa, przyrost wagi, spadek nastroju, zmniejszenie libido, sucha skóra, obrzęk szyi, ochrypły głos, ból stawów, zaparcia, gorsza pamięć, wypadanie włosów, sztywność mięśni i zatrzymanie wody w organizmie.

Tak jak w przypadku nadczynności kluczowym badaniem jest oznaczenie stężenia TSH we krwi oraz sprawdzenie poziomu fT4. O pierwotnej niedoczynności tarczycy świadczy podwyższone stężenie TSH oraz obniżony poziom fT4.

W przypadku niedoczynności wtórnej i trzeciorzędowej poziom TSH jest obniżony.

Dla odpowiedniej diagnozy wykonać można również oznaczenie stężeń przeciwciał przeciwtarczycowych – anty-TPO i anty-TG, USG tarczycy, a czasami również RTG klatki piersiowej.

Leczenie polega na przyjmowaniu preparatów tyroksyny, czyli brakujących hormonów tarczycy: Euthyrox, Letrox, Eltroxin. Dawkę, według indywidualnych potrzeb, ustala lekarz.

Choroba Hashimoto

Choroba Hashimoto to przewlekłe zapalenie tarczycy, które występować może zupełnie bezobjawowo.

Czasami dochodzi do powiększenia gruczołu i tworzenia charakterystycznego wola, a sama tarczyca jest nierówna, twarda i spoista. Ilość hormonów wydzielana u osób chorujących na Hashimoto może być prawidłowa lub zbyt wysoka.

Pacjenci ci jednak po miesiącach, a czasami i latach walki ze schorzeniem chorować zaczynają na niedoczynność, która znacznie pogarsza ich stan.

Objawami choroby mogą być: zaparcia, tycie, bóle mięśni i stawów, wysoki poziom cholesterolu, wypadanie włosów, suchość skóry, ciągłe uczucie zimna, obfite miesiączki, zmienność nastroju, skłonność do depresji, kłopoty z pamięcią i koncentracją, ciągłe zmęczenie i senność.

I w tym przypadku lekarz zleca określenie poziomu TSH. Jeśli jest on podwyższony przy prawidłowym lub obniżonych stężeniu fT4 i fT3, niedoczynność może być spowodowana chorobą Hashimoto.

Diagnozę potwierdza badanie na obecność przeciwciał tarczycowych.

Schorzeniu towarzyszyć mogą guzki, dlatego często wykonuje się również USG, aby określić ich ewentualny rozmiar, oraz biopsję cienkoigłową dla ustalenia ich charakteru.

Leczenie choroby Hashimoto polega na usuwaniu skutków, a nie przyczyny dolegliwości. Przy stwierdzonej niedoczynności podaje się syntetyczne preparaty tyroksyny, których zadaniem jest wyrównanie poziomu hormonów tarczycy we krwi. Większość chorych zmuszona jest do przyjmowania tych leków przez całe życie.

Wszystkie treści zamieszczone w Serwisie, w tym artykuły dotyczące tematyki medycznej, mają wyłącznie charakter informacyjny. Dokładamy starań, aby zawarte informacje były rzetelne, prawdziwe i kompletne, jednakże nie ponosimy odpowiedzialności za rezultaty działań podjętych w oparciu o nie, w szczególności informacje te w żadnym wypadku nie mogą zastąpić wizyty u lekarza.

Tarczyca i serce

Nadczynność tarczycy a nadciśnienie i kołatanie serca

Tabela 1. Ogólnoustrojowe objawy podmiotowe nadczynności i niedoczynności tarczycy

Receptory dla hormonów tarczycy znajdują się we wszystkich komórkach organizmu człowieka, dlatego hormony tarczycy mają ogromny wpływ na funkcjonowanie całego ustroju (tab. 1).

Znamienne jest działanie hormonów tarczycy na układ krążenia, wszelkie zmiany w ich aktywności mają odzwierciedlenie w zaburzeniach czynności serca.

Wpływ tarczycy na rozwój i różnicowanie układu krążenia jest słabo poznany, wiadomo natomiast, że niedoczynność tarczycy nie hamuje rozwoju serca [1-4].

Tarczycaprodukuje głównie tyroksynę (T4), która jest prohormonem, a jej działanie jest 3-8 razy słabsze od aktywnej obwodowo trójjodotyroniny (T3).

Konwersja T4 do T3 odbywa się przez dejodowanie przy udziale dejodynaz, głównie dejodynazy D1 występującej przede wszystkim w wątrobie i nerkach oraz D2 występującej w mózgu i przysadce.

Dejodynaza D3, która występuje w mózgu, łożysku i ciężarnej macicy, inaktywuje zarówno T4 i T3, chroniąc w ten sposób płód przed nadmiarem hormonów tarczycy.

Hormony tarczycy pozostają w ujemnym sprzężeniu zwrotnym z hormonem tyreotropowym (TSH) produkowanym przez przysadkę, który z kolei jest kontrolowany w tym samym mechanizmie przez tyreoliberynę (TRH) produkowaną w podwzgórzu. W komórkach T3 wiąże się ze swoistymi receptorami jądrowymi, które są czynnikami transkrypcyjnymi aktywującymi lub hamującymi ekspresję genów docelowych. Działania T3 ujawniają się z opóźnieniem koniecznym do indukcji syntezy białek [1-4].

Nadczynność tarczycy

Nadczynność tarczycy jest zespołem objawów spowodowanym różnymi patologiami tarczycy, w tym najczęściej chorobą Gravesa-Basedowa, wolem guzkowym toksycznym, pojedynczym guzkiem autonomicznym, jodem (m.in. poamiodaronowa nadczynność tarczycy typu I ) lub zapaleniem tarczycy (przejściowa nadczynność występująca w pierwszej fazie niektórych zapaleń tarczycy).

Nadczynność tarczycy może być jawna, gdy dochodzi do rozwoju objawów wywołanych przez nadmiar hormonów tarczycy lub subkliniczna (utajona), w której nie ma objawów lub są one niewielkie. Skrajnym stadium jest przełom tarczycowy, który jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia.

Wpływ nadczynności tarczycy na układ krążenia

Hormony tarczycy działają na serce inotropowo i chronotropowo dodatnio.

Ich nadmierna produkcja powoduje objawy krążenia hiperkinetycznego z przyspieszeniem częstości pracy serca, zwiększeniem siły skurczu mięśnia sercowego, rzutu serca, frakcji wyrzutowej oraz wzrostem ciśnienia rozkurczowego w lewej komorze.

 W konsekwencji rośnie zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen i dochodzi do przerostu mięśnia lewej komory. Wwyniku poszerzenia lewej komory serca może dojść do wypadania płatka zastawki mitralnej z jej niedomykalnością, która może doprowadzić do rozwoju nadciśnienia płucnego.

Wtórnie może dochodzić do niedomykalności zastawki trójdzielnej. Nadciśnienie płucne może być również spowodowane zwiększonym rzutem serca bez współistniejącego spadku oporu w naczyniach płucnych i najczęściej ustępuje w trakcie leczenia nadczynności tarczycy. Wszystkie te czynniki upośledzają czynność skurczową i rozkurczową serca [1-4].

Wiele objawów podmiotowych nadczynności tarczycy związanych jest z układem krążenia. Jednymi z głównych dolegliwości zgłaszanych przez pacjentów są kołatania serca. Wynikają one z dodatniego chronotropowego działania hormonów tarczycy, co wywołuje spoczynkową tachykardię nasilającą się w czasie wysiłku. Często występują zaburzenia rytmu serca, najczęściej pochodzenia nadkomorowego.

Uczucie kołatania serca może wynikać również ze zwiększonej siły skurczu serca wskutek dodatniego działania inotropowego hormonów tarczycy. Objawy niewydolności serca związane są ze zmniejszoną rezerwą sercową. Występują głównie u osób z wcześniejszą dysfunkcją skurczową lub rozkurczową serca, a także mogą być wywołane współistniejącym migotaniem przedsionków.

Duszność w nadczynności tarczycy rzadziej wynika z niewydolności serca. Jej przyczyną jest najczęściej osłabienie mięśni oddechowych. U osób z wcześniejszą chorobą niedokrwienną serca zwiększone w nadczynności tarczycy zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen nasila bóle w klatce piersiowej.

Bóle dławicowe mogą pojawić się również u osób bez choroby wieńcowej, częściej u kobiet z powodu skurczu naczyń wieńcowych [1-4].

W badaniu przedmiotowym stwierdza się przyspieszenie czynności serca, niemiarowość ekstrasystoliczną lub zupełną związaną z zaburzeniami rytmu serca. Szmer skurczowy najczęściej jest związany z wypadaniem płatka lub niedomykalnością zastawki mitralnej wskutek poszerzenia lewej komory. Można również wysłuchiwać szmer niedomykalności zastawki trójdzielnej.

Objawy przedmiotowe niewydolności serca występują rzadko i najczęściej u osób z wcześniejszą dysfunkcją mięśnia sercowego lub w wyniku nakładającej się tachyarytmii. Siu i wsp.

 [5] niewydolność serca obserwowali tylko u 6% pacjentów z nadczynnością tarczycy, w tej grupie u 94% chorych współistniało migotanie przedsionków, a u 47% dysfunkcja skurczowa lewej komory.

W badaniach laboratoryjnych obserwuje się zmniejszone stężenie TSH (zwiększone we wtórnej nadczynności tarczycy), zwiększone stężenia wolnych hormonów tarczycy, zmniejszenie stężenia cholesterolu całkowitego i cholesterolu LDL, nieznaczne zwiększenie stężenia HDL2 (HDL3 pozostaje bez zmian) oraz niewielkie zmniejszenie stężenia trójglicerydów [1-4].

Nadczynności tarczycy może towarzyszyć wzrost stężenia NT-proBNP, nawet jeśli nie stwierdza się niewydolności serca [6]. Do zwiększenia NT-proBNP dochodzi również w umiarkowanej jatrogennej nadczynności tarczycy [7].

Stężenie NT-proBNP u chorych z nadczynnością tarczycy koreluje dodatnio z wymiarem końcowo-rozkurczowym lewej komory i grubością przegrody międzykomorowej oraz ujemnie z frakcją wyrzutową lewej komory [6].

W EKG często występują zaburzenia rytmu serca, prawie zawsze pochodzenia nadkomorowego, w tym najczęściej częstoskurcz nadkomorowy, migotanie lub trzepotanie przedsionków. Dość rzadko rejestruje się przedwczesne pobudzenia komorowe. Obserwuje się również nieswoiste zmiany odcinka ST i załamka T.

Migotanie przedsionków (atrial fibrillation, AF) występuje u ok. 10% chorych z nadczynnością tarczycy, co stanowi 10% wszystkich przypadków AF.

 U osób starszych odsetki te są większe i wynoszą odpowiednio 25-35% i 15%. W nadczynności tarczycy ryzyko utrwalenia migotania przedsionków jest 3-krotnie większe.

Próby przywrócenia rytmu zatokowego są często nieskuteczne, dopóki nie uzyska się stanu eutyreozy [1].

W badaniu z udziałem 40 628 pacjentów z jawną nadczynnością tarczycy u 8,3% pacjentów obserwowano migotanie lub trzepotanie przedsionków. Ryzyko ich wystąpienia rosło u mężczyzn, z wiekiem oraz w przypadku współistnienia choroby niedokrwiennej serca, niewydolności serca i wady zastawkowej [8].

Przebieg nadczynności tarczycy u osób starszych często bywa skąpoobjawowy i choroba może ujawnić się tylko pod postacią migotania przedsionków, objawów wieńcowych (świeżych lub nasilenia wcześniejszych dolegliwości) lub objawów niewydolności serca (tzw. zespół tarczycowo-sercowy).

Subkliniczną lub utajoną nadczynność tarczycy rozpoznajemy, gdy stężenie TSH jest obniżone, a stężenie wolnych hormonów w surowicy pozostaje prawidłowe. Ryzyko progresji do jawnej nadczynności wynosi 4-8% rocznie, natomiast w ok. 50% przypadków dochodzi do samoistnej normalizacji stężenia TSH.

Subkliniczna nadczynność tarczycy może być endogenna (czyli wynikać z patologii tarczycy, a przyczyny są takie jak w jawnej nadczynności) lub egzogenna (czyli wynikać z nadmiernej podaży hormonów tarczycy).

Ta ostatnia może być zamierzona (np. gdy w przypadku raka tarczycy stosuje się leczenie supresyjnymi dawkami lewotyroksyny) lub niezamierzona (np.

w przypadku przedawkowania hormonów tarczycy w trakcie leczenia jej niedoczynności).

Choroby tarczycy a serce

Nadczynność tarczycy a nadciśnienie i kołatanie serca
CHOROBY TARCZYCY A SERCE Hormony tarczycy odpowiadają za prawidłowe funkcjonowanie większości tkanek naszego organizmu, w tym również za pracę układu sercowo-naczyniowego.

W niedoczynności tarczycy procesy metaboliczne ulegają spowolnieniu, ponieważ gruczoł tarczowy produkuje i uwalnia zbyt mało hormonów w stosunku do potrzeb organizmu. Nie pozostaje to bez konsekwencji dla serca. Chorzy na niedoczynność tarczycy mogą doświadczać wielu dolegliwości ze strony układu sercowo-naczyniowego i nie zdawać sobie sprawy, że są one objawami zaburzeń czynności tarczycy.

  • Wchodzisz na II piętro, a masz wrażenie, że zdobyłaś Mount Everest?
  • Masz niskie lub podwyższone ciśnienie krwi?
  • Brakuje Ci werwy i wigoru, a Twoje tętno nie przekracza 50 uderzeń na minutę?

Czy wiesz, że te dolegliwości mogą być objawami niedoczynności tarczycy?

Zmniejszona tolerancja wysiłku, nadciśnienie tętnicze i zwolniona czynność serca mogą świadczyć o zaburzeniach funkcji gruczołu tarczowego.

Kiedy gruczoł tarczowy wytwarza zbyt dużą ilość hormonów, przekraczającą zapotrzebowanie tkankowe, mówimy o nadczynności tarczycy. Wówczas przyspieszeniu ulegają procesy metaboliczne organizmu, również czynność serca.

Objawy takie jak:

  • szybkie tętno, zwykle ponad 100 uderzeń na minutę,
  • uczucie nieregularnej pracy serca,
  • wysokie ciśnienie krwi

mogą wydawać się normą w naszym stresującym, codziennym życiu i dlatego nie dostrzegamy, że właśnie te dolegliwości wskazują na nadczynność tarczycy.

Jeśli zaobserwowałeś u siebie lub u swoich bliskich powyższe objawy, należy skonsultować je z lekarzem rodzinnym, który przeprowadzi podstawową diagnostykę. Większość postaci chorób tarczycy może być leczona przez lekarza rodzinnego, jednak w trudniejszych przypadkach wymagana jest konsultacja z endokrynologiem

Czy wiesz, że nieleczona niedoczynność tarczycy może prowadzić do rozwoju miażdżycy, choroby niedokrwiennej i niewydolności serca?

Zaburzenia czynności tarczycy zwiększają ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, dlatego nie lekceważ żadnych objawów!

Konsultacja merytoryczna: dr n. med. Agnieszka Żak-Gołąb

Uniwersyteckie Centrum Kliniczne im. prof. K. Gibińskiego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach

Referencje:

  1. Gietka-Czernel M. Niedoczynność tarczycy a układ sercowo-naczyniowy. Post Nauk Med 2012; 11: 876-881.
  2. Żórawska-Wasilewska X. i wsp. Wpływ zaburzeń czynności tarczycy na choroby serca. Kardiol Dypl 2015; 7/8(14): 32-35.
  3. Klein I. I wsp. Thyroid disease and the heart. Circulation 2007; 116(15): 1725-1735.

Leki stosowane w chorobach tarczycy

Zaburzenia funkcjonowania tarczycy obejmują wiele sytuacji klinicznych, z których najczęściej wymieniane to nadczynność, niedoczynność, powiększenie gruczołu (wole), ale także nowotwory tarczycy. Jakie informacje na temat tych dolegliwości mogą być przydatne w codziennej pracy farmaceuty?

Jak rozpoznać zaburzenia tarczycy?

Oprócz objawów klinicznych, które niekiedy są niespecyficzne – zwłaszcza u osób w podeszłym wieku – jedną z podstawowych metod diagnozy jest badanie poziomu tyreotropiny (TSH) oraz hormonów tarczycy: tyroksyny i trijodotyroniny w postaci wolnej (FT4 i FT3). TSH jest hormonem tarczycy wydzielanym pulsacyjnie. Najwyższe stężenie osiągane jest w nocy, około godziny 23:00. Wykazuje również wahania sezonowe, więcej wydziela się go w zimie, a mniej w lecie [4].

Jakie są objawy dysfunkcji hormonów tarczycy ?

Hormony tarczycy regulują metabolizm organizmu, wpływają na proces termogenezy, wzrost i dojrzewanie, a także czynność serca i ośrodkowego układu nerwowego [2, 3].

NIEDOCZYNNOŚĆ TARCZYCY NADCZYNNOŚĆ TARCZYCY
Objawy ogólne
przyrost masy ciała, osłabienie, zmęczenie, senność, spowolnienie psychoruchowe, nietolerancja zimna utrata masy ciała, osłabienie, nietolerancja ciepła
Objawy skórne  
skóra sucha, zimna, blada, zmniejszona potliwość, nadmierne rogowacenie naskórka, obrzęk twarzy i powiek, włosy suche, łamliwe, przerzedzone wzmożona potliwość i przekrwienie skóry (skóra ciepła, różowa, wilgotna), łatwo wypadające cienkie i łamliwe włosy oraz paznokcie
Zmiany w układzie krążenia
bradykardia, osłabienie tętna, niskie ciśnienie (rzadziej nadciśnienie) kołatanie serca, tachykardia, nadciśnienie skurczowe
Zmiany w układzie nerwowym
parestezje, osłabienie odruchów, niestabilność emocjonalna, subkliniczna lub jawna depresja niepokój, drażliwość, pobudzenie psychoruchowe, bezsenność, trudności w skupieniu uwagi, drżenia rąk
Zmiany w układzie pokarmowym
przewlekłe zaparcia, w ciężkich przypadkach niedrożność jelit częste wypróżnianie i biegunka
Zmiany w układzie oddechowym
ochrypły, matowy głos, spłycenie i zmniejszenie częstotliwości oddechów duszność spowodowana uciskiem i zwężeniem światła tchawicy przez powiększoną tarczycę
Zmiany w układzie ruchu
zmniejszenie siły mięśniowej, łatwa męczliwość, spowolnienie ruchowe, bóle i kurcze mięśniowe, obrzęk stawów zmniejszenie masy i siły mięśniowej
Zmiany w układzie rozrodczym
zaburzenie miesiączkowania, niepłodność poronienia, zaburzenia wzwodu, libido czasami zmniejszenie libido, rzadkie miesiączki, zaburzenie wzwodu, ginekomastia
Inne charakterystyczne objawy
zmiany oczne, zmiany w obrębie szyi (powiększenie obwodu, uczucie ucisku)

Jak prawidłowo wykonać badanie poziomu hormonów tarczycy?

Badania powinny być przeprowadzone rano na czczo, najlepiej w tym samym laboratorium. W przypadku pacjentów zażywających doustne preparaty lewotyroksyny (LT4) zaleca się wykonanie badania przed przyjęciem leku.

Jakie leki mogą mieć wpływ na wyniki badań?

Heparyna, fenytoina, karbamazepina czy salicylanymogą wypierać hormony tarczycy z połączeń z białkami wiążącymi. Heparynaorazbiotyna mogą interferować z oznaczeniami laboratoryjnymi. Przy stosowaniu preparatów biotyny zaleca się jej odstawienie na około 2 dni przed badaniem [5].

Które leki wpływają na stężenie TSH?

Leki, które obniżają stężenie TSH, ale nie wywołują niedoczynności tarczycy to: dopamina, lewodopa, agoniści receptorów dopaminowych, glikokortykosteroidy, somatropina, oktreotyd czy metformina.

Z kolei ipilimumab, beksaroten czy mitotan obniżają poziom TSH i wywołują wtórną niedoczynność tarczycy.

Podwyższenie stężenia TSH następuje wskutek terapii antagonistami receptorów dopaminowych – metklopramidem, domperydonem, sulpirydem czy chloropromazyną [5].

Strona 1 z 4

Nadczynność tarczycy – objawy, przyczyny i leczenie. Nadczynność tarczycy w ciąży

Nadczynność tarczycy skutkuje nadmiarem hormonów tarczycy w organizmie. Subkliniczna nadczynność przebiega bez wyraźnych objawów i tylko u niektórych pacjentów wymaga leczenia. Jawna nadczynność tarczycy wiąże się z szeregiem symptomów z wielu układów i narządów.

Przełom tarczycowy jest natomiast stanem zagrożenia życia, który rozwija się wskutek nieleczenia lub niedostatecznego leczenia nadczynności tarczycy, najczęściej, gdy pojawi się dodatkowa choroba, infekcja czy uraz i możliwości zachowania równowagi w organizmie ulegną załamaniu.

Czym jest nadczynność tarczycy?

Nadczynność tarczycy to choroba, której istotą jest nadmierne i przekraczające zapotrzebowanie organizmu, wydzielanie hormonów tarczycy. Może rozwijać się przez kilka miesięcy, wiele lat lub pojawić się niespodziewanie.

Niektóre jej formy bywają przejściowe i ustępują samoistnie, może także posiadać zaostrzenia i ulegać remisji. Na początku występuje zwykle subkliniczna nadczynność tarczycy – objawy są wówczas nieobecne lub słabo wyrażone.

Dalszy przebieg choroby zależy od jej etiologii i indywidualnych uwarunkowań. Choroba Gravesa- Basedowa (ChGB) to nadczynność tarczycy spowodowana chorobą autoimmunologiczną. Przeciwciała własne chorego (tzw. autoprzeciwciała), atakują receptor dla TSH w tkance tarczycy, stymulując tarczycę, podobnie jak sam TSH, do nadmiernego wydzielania hormonów tarczycy.

Nadczynność tarczycy – objawy

Objawy nadczynności tarczycy dotyczą wielu narządów i układów. Symptomy ogólne obejmują spadek masy ciała (mimo dobrego apetytu), osłabienie, wzmożoną potliwość i wrażliwość na ciepło.

Jawna nadczynność tarczycy – objawy narządowe:

  • oczne (wytrzeszcz, wrażenie wpatrywania się w wyniku retrakcji powiek),
  • z układu pokarmowego (wzrost częstotliwości wypróżnień),
  • z układu nerwowego (wzmożona drażliwość i nerwowość, niepokój psychoruchowy, trudności z koncentracją, zaburzenia snu, drżenie rąk),
  • skórne ( ciepła, przekrwiona, wilgotna skóra, wypadanie włosów, łamliwość paznokci),
  • z układu krążenia (kołatanie serca, niemiarowość serca, nadciśnienie skurczowe),
  • z układu kostno- mięśniowego (spadek masy i siły mięśniowej),
  • z układu oddechowego (duszność wynikająca z ucisku tchawicy przez powiększoną tarczycę),
  • zmiany w obrębie szyi (powiększenie obwodu),
  • z układu rozrodczego (zaburzenia libido, miesiączkowania, wzwodu).

Dla Choroby Gravesa-Basedowa, prócz powyższych objawów nadczynności tarczycy, charakterystyczne są dodatkowe symptomy oczne (wytrzeszcz, ból gałek ocznych, łzawienie, spadek ostrości wzroku, uczucie piasku pod powiekami, obrzęk powiek, ograniczenie ruchomości gałek ocznych, zaczerwienienie) i obrzęk przedgoleniowy (objaw zapalenia skóry typowy dla ChGB).

Nadczynność tarczycy – badania

Jeśli zaobserwujesz u siebie niepokojące objawy, koniecznie udaj się do lekarza, który oceni Twój stan zdrowia i poprowadzi diagnostykę. Podstawę rozpoznania stanowią wyniki badań hormonalnych: TSH, FT4, FT3.

Inne pomocne badania obejmują: przeciwciała przeciwko receptorowi TSH (w ChGB), przeciwciała anty-TPO i anty-TG, morfologię krwi czy lipidogram. W ramach badań obrazowych, możesz zostać skierowany na USG tarczycy, scyntygrafię i inne (np. TK oczodołów).

W przypadku guzka tarczycy, konieczna może okazać się biopsja. Wszystkie badania laboratoryjne możesz wykonać w Diagnostyce.

Sprawdź e-pakiety tarczycowe

Nadczynność tarczycy – przyczyny

Nadmiar hormonów tarczycy w organizmie może mieć różne przyczyny. Niekontrolowana uwalnianie hormonów przez tarczycę może wynikać z poporodowego zapalenia tarczycy czy fazy nadczynności w chorobie Hashimoto.

Nadmierna produkcja hormonów tarczycy związana jest z chorobą Gravesa- Basedowa, wolem guzkowym czy obecnością pojedynczego guzka. Do nadczynności może prowadzić także nadmiar TSH, czyli hormonu przysadki (co dzieje się np.

przy gruczolakach przysadki produkujących TSH) oraz nadmiar hCG, co ma miejsce np. w tyreotoksykozie ciążowej.

Gonadotropina łożyskowa, czyli hCG, pobudza bowiem tarczycę do wzmożonej produkcji hormonów.

Nadczynność tarczycy w ciąży w postaci tyreotoksykozy ciążowej zazwyczaj ma łagodny przebieg i przemija w II trymestrze. W cięższych przypadkach może prowadzić do niepowściągliwych wymiotów ciężarnych.

(Pamiętaj jednak, że nadczynność tarczycy w ciąży może mieć też inne przyczyny – np. ChGB i wymaga wtedy leczenia.)

Za nadmiar hormonów tarczycy odpowiedzialne mogą być także: poamiodaronowa nadczynność tarczycy, nadczynność indukowana jodem czy przerzuty raka tarczycy. Nie zapominaj, że przedawkowanie lewotyroksyny (stosowanej w leczeniu niedoczynności tarczycy) również może dać objawy nadczynności gruczołu.

Nadczynność tarczycy – skutki

Pamiętaj, że nieleczona nadczynność tarczycy i objawy jakie wynikają z nadmiaru hormonów tarczycy mogą być tragiczne w skutkach. Przełom tarczycowy jest stanem zagrożenia życia i wymaga rozpoczęcia natychmiastowego leczenia.

Powikłania nadczynności tarczycy związane są także z zaburzeniami rytmu serca. Migotanie przedsionków może prowadzić do powikłań zakrzepowo-zatorowych i skutkować np. udarem mózgu.

Choroba Gravesa-Basedowa niesie ryzyko trwałego uszkodzenia wzroku i zaburzeń ruchomości gałek ocznych.

Leczenie nadczynności tarczycy

Forma leczenia choroby zależy od jej nasilenia, etiologii i stanu pacjenta.

Leczenie farmakologiczne tyreostatykiem może stanowić podstawę terapii lub być jedynie sposobem przygotowania pacjenta do leczenia radykalnego – operacyjnego lub jodem promieniotwórczym.

Postępowanie w przełomie tarczycowym wymaga niezwłocznego leczenia w warunkach szpitalnych. Przydatne mogą okazać się także β- blokery, jod czy glikokortykosteroidy. Pamiętaj, że leczenie nadczynności tarczycy musi przebiegać pod okiem lekarza.

Bibliografia:

  • Interna Szczeklika – P. Gajewski, A. Szczeklik
  • „Nadczynność tarczycy w ciąży” – Miśkiewicz, T. Bednarczuk

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*