Kleptomania – objawy, przyczyny i leczenie

Kleptomania jest zaburzeniem kontroli impulsów, charakteryzującym się niezdolnością do powstrzymania się od impulsu kradzieży.

Ważnym elementem kleptomanii jest brak motywów finansowych.

Z tego względu wśród np. wielu sklepowych kradzieży, tylko mniej niż 5% osób dokonujących tego typu aktów możemy nazwać osobami cierpiącymi na kleptomanię.

Zaburzenie to w postaci izolowanej występuje dość rzadko, częściej u kobiet niż u mężczyzn. Zwykle pojawia się pod koniec dorastania i w czasie wczesnej dorosłości. Zdarzają się jednak przypadki kleptomania również u dzieci w wieku szkolnym.

Kleptomania – objawy, przyczyny i leczenie

Jakie są objawy kleptomanii?

Kleptomania to zaburzenie, które cechuje się pewnymi charakterystycznymi objawami:

  • przed działaniem występuje narastające napięcie,
  • w czasie dokonywania kradzieży i tuż po niej, zadowolenie,
  • osoba nie ma na celu za wszelką cenę ukryć swojego postępowania,
  • osoba działa sama, nigdy nie prosi o pomoc innych.

Między kradzieżami pacjenci zwykle odczuwają lęk, poczucie winy. Według jednych źródeł, nie występują one jednak przed czy bezpośrednio po samym akcie oraz nie powodują zaprzestania działania.

Inni naukowcy z kolei twierdzą, że pacjenci zgłaszają poczucie winy w trakcie i po złodziejskich przypadkach oraz często obawiają się konsekwencji.

Charakterystyczne dla kleptomanii jest to, że chory zwykle nie może powstrzymać się od kradzieży.

Jest to impuls, a zabierane rzeczy są zazwyczaj bezużyteczne. Działanie takie ma na celu nie zysk a zmniejszenie napięcia, o którym wspomniano na początku artykułu.

  • Są jednak pewne czynniki, które pomimo silnej potrzeby angażowania się w kradzież, występującej u osób, u których zdiagnozowano kleptomanię, są na ogół w stanie powstrzymać pacjenta od nielegalnej działalności.
  • Musi istnieć znaczne i bezpośrednie prawdopodobieństwo wystąpienia konsekwencji a czynnikami takimi może być obecność ochroniarzy, policjantów lub aparatów fotograficznych.
  • Co więcej, osoby z kleptomanią są zwykle świadome moralności swoich działań i chętnie uznają, że kradzież jest złem.

Kleptomania – objawy, przyczyny i leczenie

Jak rozpoznać kleptomanię?

Specjalista rozpozna kleptomanię, gdy stwierdzi:

  • nawracającą utratę panowania nad impulsami kradzieży przedmiotów, które nie są potrzebne ani dla osobistego użytku, ani ze względu na ich wartość pieniężną;
  • rosnące poczucie napięcia bezpośrednio przed dokonaniem kradzieży;
  • przyjemność, zaspokojenie lub ulgę w czasie dokonywania kradzieży;
  • kradzież jest dokonywana bez zamiaru wyrażenia złości lub mściwości i, nie wynika z urojenia czy omamu;
  • dokonywania kradzieży nie można wyjaśnić jedynie występowaniem zaburzenia zachowania, epizodu maniakalnego czy antyspołecznego zaburzenia osobowości.

Kleptomania – przyczyny

Dokładnych przyczyn kleptomanii nie znamy. Badania rodzin osób cierpiących na kleptomanię wskazują jednak na występowanie u nich m.in. zaburzeń nastroju czy zaburzeń lękowych.

U osób chorych na kleptomanię wskazuje się również na współwystępowanie innych zaburzeń, takich jak:

  • zaburzenia odżywiania,
  • zaburzenia nastroju,
  • stosowanie używek.

Kleptomania może pojawić się również:

  • po niepowodzeniach w szkole,
  • po niepowodzeniach w pracy,
  • po przebytych traumach.

Może więc być reakcją na stres.

Jak się objawia kleptomania?

Jak już wspomniano, jeśli chodzi o kradzione przedmioty, to są one zwykle bezużyteczne dla chorego. Co do miejsc działania czy osób okradanych, to nie ma tutaj prawidłowości. Zwykle są to sklepy, ale nie tylko.

„Ofiarami” cierpiących na kleptomanię mogą zaś być m.in. członkowie rodziny czy współpracownicy.

Kleptomania – objawy, przyczyny i leczenie

Kleptomania – do kogo się udać po pomoc?

Najczęściej kleptomanię rozpoznaje psychiatra lub psycholog na postawie wywiadu i wyników odpowiednio dobranych testów, wykluczających zaburzenia, które lepiej opisują stan pacjenta.

Z jakimi chorobami współwystępuje kleptomania?

Diagnozując kleptomanię u swojego pacjenta, specjalista bierze też pod uwagę inne jednostki chorobowe, z którymi współwystępuje opisywane zaburzenie.

Choroby, z którymi  współwystępuje kleptomania to m.in.:

Co więcej, rozważając zachowania samobójcze u osób, u których zdiagnozowano kleptomanię, wpływ współistniejących rozpoznań i ogólnego upośledzenia czynnościowego odegrał prawie nieistotną rolę w myśli samobójczej, z których jedno badanie wykazało, że 92,3% prób samobójczych u tych pacjentów można bezpośrednio przypisać kleptomanii.

Kleptomania – klasyfikacja

  1. Klasyfikacja ICD 10 zalicza kleptomanię do kategorii F63, czyli zaburzenia nawyków i popędów (impulsów).

  2. Dla odmiany klasyfikacja DSM 5, zalicza kleptomanię do zakłóceń kontroli impulsów i zaburzeń zachowania, gdzie obejmuje ona choroby psychiczne wpływające na zdolność osób do regulowania ich emocji i zachowań.

  3. Zaburzenia w tej kategorii mogą również obejmować osoby z kontrolą impulsową i behawioralną oraz problemy z autorytetem.

Kleptomania – objawy, przyczyny i leczenie

Kleptomania a wzory kradzieży

Według DSM-5 (Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne), kleptomania zazwyczaj podąża za jednym z trzech wzorów kradzieży:

  • z krótkimi epizodami kradzieży z przerywanymi i długimi okresami remisji,
  • z dłuższymi okresami kradzieży z krótkimi okresami remisji,
  • ciągłe epizody kradzieży z niewielką fluktuacją częstotliwości.

Leczenie kleptomanii

Osoby chore rzadko zgłaszają się do specjalisty, gdyż wstydzą się swojego zachowania. Niesłusznie, gdyż patologiczne kradzieże są objawem choroby, którą trzeba leczyć.

W leczeniu kleptomanii pomocna jest:

  • farmakoterapia (zaliczmy do niej inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny).
  • psychoterapia

Interwencje psychologiczne polegają np. na zastosowaniu terapii poznawczo – behawioralnej. Polega ona m.in. na zmianie nawyków pacjenta, nauce rozładowywania jego napięcia w sposób społecznie pożądany.

Kleptomania – jak postępować?

Zalecane postępowanie w przypadku kleptomanii:

  • patologiczne kradzieże są zaburzeniem z którym powinieneś zgłosić się po pomoc do specjalisty,
  • nie wstydź się swoich objawów,
  • specjalista profesjonalnie oceni, czy objawy nie są składową innego zaburzenia i podejmie odpowiednie leczenie. Stosuj się do jego zaleceń.

Kleptomania – objawy, przyczyny i leczenie

Źródła:

“Psychiatria – aktualności w rozpoznawaniu i leczeniu” Grzywa Anna (red.), Ebert M.; Lublin 2011, t2, s 671

“Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD 10” Vesalius, Warszawa 2000

“Diagnostic and statistical manual of mental disorders” The American Psychiatric Association, 2013, (5th ed.), Arlington, VA: American Psychiatric Publishing

“Suicide attempts in 107 adolescents and adults with kleptomania. Archives of Suicide Research” Odlaug, B.L., Grant, J.E., & Kim, S.W.; 16(4), 348-359; (Odlaug , Grant i Kim, 2012)

Dowiedz się więcej:

Kleptomania czy kradzież pospolita – trudności diagnostyczno-orzecznicze

http://www.psychiatriapolska.pl/uploads/images/PP_1_2018/81Sipowicz_PsychiatrPol2018v52i1.pdf

Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne w opiniowaniu sądowo-psychiatrycznym

http://www.amsik.pl/archiwum/2_2009/arch2_2009.pdf#page=81

Skala impulsywności Barratta

http://old.ipin.edu.pl/ppn/archiwum/2008/1/t17n1_10.pdf

Kleptomania – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie

Kleptomania jest zaburzeniem psychicznym polegającym na braku kontroli nad powstrzymaniem się od kradzieży. Poznaj ciekawe przyczyny tego zaburzenia oraz sposoby jego leczenia.

Janek ukradł dzisiaj z drogerii w galerii handlowej błyszczyk do ust. Nie podaruje go dziewczynie, ani nie użyje go sam. Po wyjściu ze sklepu wyrzuci go do kosza. Wieczorem podwędzi z domu kolegi książkę poświęconą samochodom. Nie przeczyta jej. Robi to, bo jest kleptomanem. O co chodzi w tym zaburzeniu psychicznym?

Czym jest kleptomania?

WHO uznaje kleptomanię za chorobę psychiczną polegającą na braku możliwości powstrzymania się od kradzieży rzeczy. Obiektem pożądania kleptomana są rozmaite przedmioty. Ich wspólnym mianownikiem jest fakt, że nie są one mu potrzebne. To, co motywuje go do działania to sam czyn i towarzyszące mu emocje, bynajmniej nie potrzeba zawłaszczania sobie cudzych rzeczy.

Termin kleptomania pochodzi z greckich “klepto” oznaczającego kraść oraz “mania”, której raczej tłumaczyć nie trzeba.

Choć historia tego zaburzenia jest imponująca, bowiem pierwsze wzmianki o nim pochodzą z XIX wieku, do dzisiaj wywołuje ono kontrowersje.

Mianowicie niektórzy specjaliści zaliczają ją do zaburzeń kontroli nawyków (zaraz obok piromanii i hazardu), gdy inni jednoznacznie mówią, że dla kradzieży jako przestępstwa nie powinno być żadnego wytłumaczenia.

Zobacz: Zbieractwo patologiczne, czyli czym jest syllogomania i jak ją leczyć

Kleptomania – objawy, przyczyny i leczenie

Jakie są przyczyny kleptomanii?

My jednak postaramy się jakoś tę kleptomanię wytłumaczyć, a jeśli chodzi o teorie ją wyjaśniające, to są naprawdę ciekawie.

Entuzjaści nurtu psychodynamicznego uważają, że zaburzenie to ma na celu zapełnienie pustki w życiu kleptomana, a z kolei jej źródeł należałoby szukać w jego dzieciństwie.

Tak rozpatrywany problem może być traktowany jako mechanizm obronny zapobiegający pojawieniu się u chorego niechcianych emocji i uczuć.

Wyznawcy podejścia poznawczo-behawioralnego uważają, że zaburzenie rozwija się ze wzmocnieniami towarzyszącymi kolejnym aktom kleptomanii. Jeśli kleptoman odczuwa pozytywne emocje pojawiające się z kradzieżą, skojarzy je właśnie z nią. A fakt, że nie jest karany za swoje zachowanie wzmacnia jego doznania.

Mamy jeszcze teorie biologiczne wskazujące na poziom neuroprzekaźników w mózgu kleptomana jako podłoże jego problemów. Jeśli cierpi on na ich niedobór np. serotoniny, może być wewnętrznie “popychany” do kradzieży.

Badacze nie mają jednak pewności, która teoria jest najbliżej prawdy. Dokładne przyczyny tego zaburzenia do dzisiaj pozostają dosyć enigmatyczne.

Kleptomania – objawy, przyczyny i leczenie

Jak rozpoznać kleptomana?

Nietrudno o odpowiedź na pytanie, jak rozpoznać kleptomana. Musi kraść i to nie po to, by przeżyć czy wzbogacić się, bynajmniej nie o to chodzi. Osoba cierpiąca na kleptomanię kradnie dla sztuki. Stąd właśnie przykłady przywołane we wstępie – kleptoman może wyrzucić ukradziony przedmiot.

Pewne jest, że nie jest on mu do niczego potrzebny i obszedł by się bez niego, ale ukradł, bo musiał, co ma związek z jego wewnętrznymi konfliktami. Możliwe, że dopóki nie spełnił swojej potrzeby, nie mógł się skupić i miał złe samopoczucie. Akt kradzieży oczywiście go z niego wyprowadził.

Leia também:  Como Recuperar Cartão Sd Que Não Reconhece?

Dostarczył my pozytywnych emocji i bodźców.

Życie kleptomana nie wygląda jednak jakby naciągnąć na nie filtr różowych okularów.

Może cierpieć on z powodu poczucia winy, ale jego choroba jest jak uzależnienie i musi jakoś wypełniać swój “głód”, bo inaczej jest smutny, sfrustrowany i nieszczęśliwy.

Stąd u niego inne objawy jak zaburzenia lękowe, depresja, uzależnienia czy problemy z odżywianiem. Możliwe jest również współwystępowanie z kleptomanią zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych.

Kleptomania – objawy, przyczyny i leczenie

Jak leczyć kleptomanię?

Nie ulega wątpliwości, że kleptomania jest chorobą o dużej szkodliwości społecznej, stąd konieczność leczenia kleptomanów.

Odciąć się od problemu można uczęszczając na psychoterapię w nurcie psychodynamicznym czy poznawczo-behawioralnym.

Jej celem jest oczywiście oduczenie pacjenta nawyku kradzieży i zastąpienie go społecznie pożądanym zachowaniem. Lekarz może również zdecydować o zastosowaniu farmakoterapii.

Kleptomania – co to jest, przyczyny, objawy i leczenie

Kleptomania, to tendencja do zabierania dla siebie rozmaitych, zazwyczaj małych przedmiotów. Kleptomania jest schorzeniem kontroli impulsów, wyróżniającym się niezdolnością do powstrzymania się od bodźca grabieży. Kleptomaniak nie działa z chęci zysku, kieruje nim ogromny bodziec oraz niebezpieczne napięcie nerwowe, przechodzące z chwilą dokonania grabieży.

Co to jest kleptomania?

Wedle klasyfikacji DSM IV kleptomania to schorzenie kontroli impulsów. Jest ona uważana za chorobę przewlekłą. Osoba, jaka ma symptomy kleptomanii nie jest złodziejem.

Jej pierwszy epizod zdarza się przeważnie przed ukończeniem 30. roku życia, lecz po czasie pokwitania. Kleptomania zazwyczaj nie występuje u dzieci.

W ich wypadku potencjalne grabieże są przeważnie rezultatem konieczności zwrócenia na siebie uwagi dorosłych.

Kleptomania – objawy, przyczyny i leczenie

Kliknij “Polub tę stronę”, a będziesz na bieżąco z najnowszymi artykułami.

Kliknij “Polub tę stronę”, a będziesz na bieżąco z najnowszymi artykułami.Kleptomania – objawy, przyczyny i leczenie

Wedle ewidencji kleptomania dotyczy zwłaszcza pań, jednak analiza taka może pochodzić z faktu, iż panowie rzadziej poszukują profesjonalnej pomocy. Kleptomania może dotyczyć każdego, niezależnie od finansowego lub społecznego statusu. Pacjent nie kradnie bowiem z konieczności posiadania danych obiektów.

Zazwyczaj także wybiera rzeczy o małej cenie rynkowej. Kleptoman jest przy tymże świadom faktu, iż kradzież jest zakazana oraz nietolerowana społecznie. Po jej dokonaniu ma wyrzuty sumienia, gdyż jest to postępowanie sprzeczne z jego moralnymi wzorcami.

Odczuwany dyskomfort powoduje, iż pacjent zazwyczaj ukrywa własną dolegliwość przed bliskimi.

Jeśli psychiatra stwierdzi u chorego kleptomanię (odbieraną jako schorzenie emocjonalne), jest on chroniony poprzez prawo oraz nie ponosi konsekwencji karnych za własne czyny. Przeważnie przywłaszczane są przedmioty nie mające ogromnej wartości rynkowej.

Zdarza się tak, iż osoby dotknięte kleptomanią kradną wszystko, co jedynie zdołają unieść oraz ukryć, natomiast po wyjściu ze sklepu bądź czyjegoś mieszkania mogą wyrzucić wszystko, co z niego wyniosły. Chęć zysku nie jest zachętą do kradzieży. Jest nią tylko konieczność wyładowania impulsu.

Osoby cierpiące na kleptomanię wiedzą, iż kradzież jest złem oraz niedługo po dokonaniu kradzieży czują skruchę.

Przyczyny kleptomanii

Jest co najmniej parę rozmaitych teorii dotyczących owego, jakie są przyczyny kleptomanii. Przeważają pośród nich różnorodne hipotezy psychologiczne.

Można tu jako przykład podać choćby ujęcie psychodynamiczne, wedle którego podejmowanie się kradzieży poprzez kleptomana miałoby poniekąd zapełniać pewną istniejącą w jego świadomości lukę (jakiej źródła mogłyby leżeć chociażby w pewnych ciężkich doświadczeniach z czasu dzieciństwa).

W teorii psychodynamicznej zakłada się także, iż kleptomania może poniekąd stanowić proces ochronny – kradzieże oraz połączone z nimi emocje miałyby przeciwdziałać pojawianiu się u człowieka rozmaitych przykrych (i przede wszystkim – niepożądanych) emocji oraz uczuć. Pozostałe z kolei miałyby być przyczyny kleptomanii wedle specjalistów poznawczo-behawioralnych.

Tacy profesjonaliści są zdania, iż kłopot zwiększa się wraz z następnymi dokonywanymi kradzieżami. Wówczas, kiedy kleptoman bierze sobie czyjeś rzeczy, towarzyszą temu – chociaż najpierw – przyjemne doznania. Jeśli nie jest on za to karany, dochodzi do tzw. pozytywnego wzmocnienia: czynność zapewnia korzyść, w związku z czym jest ona później wciąż oraz wciąż powtarzana.

Symptomy kleptomanii

Osoby uzależnione od kradzieży odczuwają dużą radość, gdy coś sobie zabiorą. Chociażby wówczas, gdy wiedzą, iż byłoby ich stać na zakup tychże rzeczy.

Jednakże emocje, które towarzyszą kradzieży oraz podniesiony poziom adrenaliny nie dają za wygraną.

Wówczas, kiedy minie okres napięcia, rozpoczynają mieć wyrzuty sumienia oraz ogarnia ich lęk i zatrwożenie, jak pomyślą sobie, iż takie sytuacje będą się powtarzać.

Kleptomania przypomina pod tymże względem uzależnienie od hazardu – gracz czuje pobudzenie, gdy ryzykuje, natomiast po całym wydarzeniu zaczyna wszystkiego żałować. Zdaje sobie jednakże sprawę z owego, iż jeśli nadarzy się jeszcze sposobność do zagrania, na pewno z niej skorzysta.

Kleptomania jest kwalifikowana do zaburzeń emocjonalnych. Wiąże się niejednokrotnie z występowaniem zmian nastroju oraz stanów lękowych. Nieraz zdarza się, iż towarzyszy jej także anoreksja lub bulimia.

Badaczom nie udało się jednakże nadal do końca objaśnić związku kleptomanii z pozostałymi schorzeniami.

Kleptomania – leczenie

Osoby cierpiące na kleptomanię niezwykle sporadycznie poszukują pomocy, i czasem chociażby nie zdają sobie sprawy z własnego kłopotu. Niejednokrotnie tylko kłopoty natury prawnej bądź trudności w relacjach interpersonalnych zmuszają osoby cierpiące na kleptomanię do zaczerpnięcia porady.

Ekspert w dziedzinie zdrowia psychicznego może pomóc na przykład poprzez psychoterapię. Jednakże niezwykle efektywna technika leczenia kleptomanii to podanie środków, jakie podnoszą poziom serotoniny.

W tenże sposób osoba cierpiąca na kleptomanię nie czuje tak ogromnego bólu oraz poprzez to nie poddaje się impulsom skłaniającym ją do kradzieży. Osoby dotknięte kleptomanią niejednokrotnie boją się na przykład robienia zakupów, gdy zdadzą sobie w końcu sprawę z własnej choroby.

Podczas zakupów, w każdym czasie osoba może czuć ogromną chęć kradzieży, jaka, gdy nie zostanie zaspokojona, doprowadza do kłopotów psychicznych.

Jak rozpoznać kleptomanię? – Psychologia

Kleptomania – objawy, przyczyny i leczenie

Chorym kieruje niepohamowany wewnętrzny przymus. Kradnie drobne, zwykle mało wartościowe przedmioty z różnych miejsc. Nie robi tego dla zysku. W ten sposób rozładowuje wewnętrzne napięcie. Tak zachowuje się kleptoman/kleptomanka. Może mieć bowiem różne oblicze, pojawić się na różnym etapie dorosłości, zarówno u osób mających status biednych, jak i bogatych. Osoby, które kradną zazwyczaj jednak stać na to, aby sobie kupić te rzeczy.

Co to jest kleptomania?

Chorobę tę opisano już w XIX wieku. Wówczas Światowa Organizacja Zdrowia uznała kleptomanię za chorobę – schorzenie psychiczne, które polega na braku kontroli nad impulsami, kierującymi zachowaniami. Jest obok hazardu, piromanii i trichotillomanii (chorobliwe wyrywanie włosów) kolejnym w kategorii zaburzeń nawyków i popędów.

Definicja kleptomanii mówi o tym, że jest to schorzenie, które polega na „powtarzającej się trudności lub niemożności powstrzymania się od kradzieży przedmiotów, które nie są zabierane dla osobistego użytku ani z chęci zysku.

Zamiast tego rzeczy skradzione mogą być wyrzucane, rozdawane lub zbierane. Zachowanie to idzie również w parze ze wzrastającym uczuciem napięcia przed kradzieżą i gratyfikacji podczas tego czynu oraz bezpośrednio po jego dokonaniu”.

Nie każda kradzież oznaczać jednak musi kleptomanię. Jeśli ktoś przywłaszcza sobie cudzie rzeczy dla zysku, z premedytacją, z zemsty lub z powodu innych zaburzeń psychicznych (np. afektywnych, depresyjnych), wówczas nie jest klasyfikowany jako kleptomaniak.

Sama choroba jest chroniczna, a jej pierwszy epizod ma najczęściej miejsce przed ukończeniem 30. roku życia.

Kto to jest kleptoman – definicja kleptomaniaca

Czym charakteryzuje się osoba, która patologicznie kradnie? Co to znaczy kleptomanka/kleptoman? To osoba, która nie radzi sobie z wewnętrznym przymusem przywłaszczania rzeczy należących do innych.

Dla motywów swoich czynów nie ma racjonalnego wytłumaczenia. Ten stan pojawia się nagle. Często tę przypadłość ukrywa zarówno przed otoczeniem, jak i sobą samą/samym. Dlaczego? Bo się wstydzi.

I boi, że nikt nie uwierzy, że robi to z wyniku choroby, a nie z innych powodów.

W naszym społeczeństwie obowiązuje stereotyp, że jeśli ktoś kradnie, to od razu jest definiowany jako złodziej. Boi się również odpowiedzialności karnej za swoje czyny.

Ryzyko związane z kradzieżą podnosi adrenalinę, wprowadza osobę przywłaszczającą jakąś rzecz w stan podniecenia. Gdy jednak już po fakcie emocje opadną, pojawiają się wyrzuty sumienia.

Schorzenie, na które cierpi, niezwykle destrukcyjnie wpływa na życie takiej osoby.

Z racji tego, że na leczenie zgłasza się zazwyczaj więcej kobiet niż mężczyzn, kleptomania uważana jest raczej za domenę płci żeńskiej. One też częściej robią zakupy, podczas których ta choroba najczęściej się ujawnia. Raczej nie występuje u dzieci. Nawet jeśli przydarzy im się jakaś drobna kradzież, to wynika ona raczej z chęci zwrócenia na siebie uwagi niż objawów chorobowych.

Leia também:  Como É Que Se Fazem Panquecas?

Zazwyczaj ukradzione przedmioty kleptoman czy kleptomanka wyrzucają do kosza przed sklepem, z którego je zabrali lub obdarowują nimi znajomych. Pokusa, jej realizacja i poczucie błogiego zadowolenia są silniejsze od konsekwencji, których również mają świadomość.

                                                                                             

Objawy kleptomanii

Do charakterystycznych objawów kleptomanii, które bierze się pod uwagę przy jej diagnozowaniu, zalicza się:

  • przywłaszczanie przedmiotów, które jest rozłożone w czasie i odbywa się cyklicznie – znaczenia nie mają pojedyncze przypadki,
  • spontaniczny impuls do kradzieży i niemożność przeciwstawienia się mu,
  • towarzyszące incydentowi napięcie zastępuje po dokonaniu kradzieży uczucie przyjemności, ulgi i satysfakcji,
  • ukrywanie objawów przed najbliższymi i otoczeniem,
  • permanentne poczucie wstydu,
  • ciągła obawa przed tym, że znowu pojawi się impuls do kradzieży,
  • poczucie satysfakcji bezpośrednio po przywłaszczeniu przedmiotów,
  • podwyższony poziom adrenaliny, który towarzyszy kradzieży,
  • pojawiające się krótko po przywłaszczeniu nieswojej rzeczy lęk i poczucie winy,
  • bezsilność związana z niemożnością opanowania impulsu,
  • obawa, że kradzieże będą się powtarzać.
    • Nie do końca wiadomo, skąd bierze się kleptomania. Zaobserwowano za to, że u osób, które na nią cierpią, występują zazwyczaj także inne zaburzenia o podłożu psychicznym. Dotyczą one np. odżywiania (bulimia, anoreksja), nastroju, obsesje seksualne czy uzależnienia od używek. Niektórzy psychiatrzy twierdzą, że jest to schorzenie uwarunkowane genetycznie. Oznacza to, że w rodzinie kleptomana występują problemy z samokontrolą, alkoholem i zaburzeniami nastroju u innych jej członków. Ujawnieniu się tendencji do patologicznych kradzieży sprzyjają także niepowodzenia w pracy i w szkole oraz problemy życiowe, w relacjach z partnerem. Skłonność do kleptomanii wzrasta zazwyczaj w wyniku negatywnych emocji, czyli niezadowolenia z siebie, na skutek odrzucenia przez bliską osobę czy braku akceptacji ze strony innych. To wywołuje uczucie przygnębienia, samotności i bezradności.

      Leczenie kleptomanii

      Z błędnego koła kleptomanii nie można wyrwać się bez specjalistycznej pomocy. Chorzy rzadko zgłaszają się do specjalisty z własnej potrzeby. Stoi za tym wstyd przez to, co robią.  Swoje zachowanie oceniają jako złe, ale ciągle potrzebują adrenaliny i rozładowania napięcia. Z reguły też leczą się na co innego, czyli np. na stany lękowe oraz depresyjne. Na profesjonalną terapię trafiają najczęściej wtedy, kiedy zostaną przyłapani na kradzieży. Jak można walczyć z kleptomanią? Jednym z rozwiązań jest psychoterapia. Są różne metody, w tym terapia poznawczo-behawioralna, dzięki której można kleptomana oduczyć nawyku kradzieży. Jego przypadłość zastępuje się innym zachowaniem, społecznie w pełni akceptowalnym. Terapia racjonalno-emotywna z kolei dąży do tego, aby osoba chora zmieniła swoje dotychczasowe schematyczne myślenie, będące przyczyną aktów patologicznego przywłaszczania różnych przedmiotów. W jaki sposób jeszcze leczy się kleptomanię? Ponieważ przebiega ono podobnie jak terapia innych schorzeń z gatunku zaburzeń kontroli impulsów, to jednym ze sposób jest również farmakoterapia. Stosuje się wówczas preparaty zwiększające aktywności zwrotnego inhibitora serotoniny, czyli m.in. leki antydepresyjne. W wyniku ich przyjmowania kleptoman ma lepsze samopoczucie, a incydenty chorobowe zdarzają się wówczas rzadziej. 

      Kleptomania a prawo

      Jak w świetle prawa traktuje się kleptomankę/kleptomana? Artykuł 33 Kodeksu karnego mówi o tym, że: „nie popełnia przestępstwa ten, kto z powodu choroby psychicznej […] nie mógł w czasie czynu rozpoznać jego znaczenia lub pokierować swoim postępowaniem”. Oznacza to, że jeśli dana osoba ma orzeczoną przez specjalistę kleptomanię, to nie ponosi sankcji karnych za swoje czyny. Jednak najpierw sąd w celu rozpoznania choroby powołuje biegłych psychiatrów. Jeśli stwierdzą oni schorzenie, to wówczas kierują kleptomana na przymusowe leczenie. W przypadku, gdy choroba ta zostaje wykluczona – osoba dokonująca kradzieży w pełni odpowiada za swój czyn. Patologiczna skłonność do przywłaszczania sobie cudzych rzeczy jest chorobą wzbudzającą społeczne kontrowersje. Kleptomaniak jednak nie umie sam nad tym zapanować. Dlatego bez specjalistycznej pomocy w jego przypadku się nie obędzie. Kleptomanię można wyleczyć, o czym warto pamiętać. Click on a star to rate it! Average rating 5 / 5. Vote count: 1

Zrecenzowano przez:

Hanna Mańkiewicz

Certyfikowany Specjalista Psychoterapii Uzależnień nr 238. Pracuje jako psychoterapeuta terapii krótkoterminowej oraz biegły sądowy w dziedzinie uzależnień. Prowadzi terapie dla Dorosłych Dzieci Alkoholików, hazardzistów, a także terapie dla par. Poza tym realizuje programy profilaktyczne dla młodzieży.

Kleptomania – co to jest?

Kleptomania – przyczyny

Kleptomania, nazywana inaczej patologicznymi kradzieżami, jest zaburzeniem kontroli impulsów, istotę którego można określić jako powtarzającą się chęć przywłaszczenia cudzej własności.

Zgodnie z definicją zawartą w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-10, kleptomania „polega na powtarzającej się trudności lub niemożności powstrzymania się od kradzieży przedmiotów, które nie są zabierane dla osobistego użytku ani chęci zysku.

Zamiast tego rzeczy skradzione mogą być wyrzucane, rozdawane lub zbierane. Zachowaniu towarzyszy wzrastające uczucie napięcia przed kradzieżą i gratyfikacji podczas tego czynu i bezpośrednio po jego dokonaniu”.

Według klasyfikacji Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego DSM-IV kleptomania jest uważana za chorobę chroniczną i charakteryzuje się spełnieniem następujących kryteriów:

  • chory nie jest w stanie przeciwstawić się impulsowi pchającemu go do kradzieży przedmiotów;
  • po dokonaniu kradzieży odczuwa ulgę;
  • kradzież nie jest wynikiem urojeń ani halucynacji, ani też nie zachodzi pod wpływem zemsty i złości;
  • przywłaszczenie przedmiotów nie wynika z antyspołecznej postawy lub zespołu maniakalnego;
  • przyczyną nie jest chęć zysku ani problemy materialne.

Warto też zaznaczyć, że w przypadku, gdy psychiatra orzeknie u pacjenta kleptomanię, będącą zaburzeniem psychicznym, jest on chroniony prawem i nie ponosi konsekwencji karnych za czyny.

Przyczyny kleptomanii nie są dokładnie znane, jednak istnieje kilka teorii na ten temat.

Jedną z nich jest fakt, że patologiczna skłonność do kradzieży często współwystępuje z innymi zaburzeniami: zaburzeniami odżywiania (u kobiet), uzależnieniami (stosowaniem używek), zaburzeniami nastroju, fobiami oraz zaburzeniami preferencji seksualnych.

Ponadto kleptomania może być spowodowana uwarunkowaniami genetycznymi, w rodzinie osób z tym zaburzeniem często występują problemy z alkoholem i innymi substancjami psychoaktywnymi, zaburzeniami psychicznymi, samokontrolą czy zaburzeniami nastroju.

Patologiczne kradzieże częściej dotykają kobiet, jednak pojawiają się też u mężczyzn, np. po przebyciu jakiejś traumy. Kompulsywne kradzieże są formą rozładowania napięcia emocjonalnego. Pierwsze epizody kleptomanii zdarzają się zwykle przed ukończeniem 20. roku życia.

Kleptomania – objawy

Przede wszystkim należy odróżnić kleptomanię od kradzieży podyktowanej chęcią zysku czy działaniami spowodowanymi przez używki lub chorobę psychiczną. Do objawów charakterystycznych, po których można zdiagnozować patologiczne kradzieże zalicza się:

  • podwyższony poziom adrenaliny towarzyszący kradzieży;
  • satysfakcja odczuwana bezpośrednio po kradzieży;
  • utrzymująca się w czasie potrzeba zawłaszczania cudzych przedmiotów (niemożność oparcia się potrzebie);
  • towarzyszące kradzieży napięcie emocjonalne, które zostaje rozładowane po fakcie, przynoszące ulgę;
  • uczucie bezsilności związane z niemożnością opanowaniu impulsu i obawa, że takie sytuacje będą się powtarzać;
  • obawa przed okazjami do kradzieży;
  • poczucie wstydu i ukrywanie zaburzenia przed najbliższym otoczeniem.

Kleptomania u dzieci

Jak wcześniej wspomniano, kleptomania występuje przed 30. rokiem życia.

Zwykle kompulsywne kradzieże nie występują u dzieci, a takie zachowania są najczęściej podyktowane chęcią zwrócenia na siebie uwagi osób dorosłych.

Jednak czynników, które napędzają dzieci do kradzieży jest sporo, a większość z nich nie jest związana z brakiem dóbr materialnych. Wśród popularnych powodów mogą być:

  • odreagowanie złości;
  • chęć zwrócenia na siebie uwagi dorosłych;
  • odreagowanie stresu związanego z sytuacjami w szkole, domu lub wśród rówieśników;
  • molestowanie psychiczne lub fizyczne.

Takie sytuacje wymagają dokładnego przeanalizowania i wyeliminowania czynników popychających dzieci do kradzieży.

Kleptomania – leczenie

Poczucie wstydu, które towarzyszy osobom chorym na kleptomanię sprawia, że rzadko szukają one pomocy u specjalisty (psycholog).

Zdarza się, że na terapię udają się dopiero, gdy zostaną złapane na kradzieży. Proces leczenia kleptomanii ma przebieg podobny do innych schorzeń z grupy zaburzeń kontroli impulsów.

Wśród metod znajdują się: farmakoterapia, terapia poznawczo-behawioralna, terapia racjonalno-emotywna.

W przypadku farmakoterapii stosuje się leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI (selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny). Zwiększają one aktywność tego neuroprzekaźnika, dzięki czemu ograniczają impulsywną potrzebę dokonania kradzieży i poprawiają samopoczucie.

Terapia poznawczo-behawioralna pomaga pacjentom oduczyć się niepożądanego nawyku i zastąpić go innymi zachowaniami. Natomiast terapia racjonalno-emotywna ma za zadanie zmianę dysfunkcyjnych nawyków i schematów myślenia, które przyczyniają się do impulsów popychających do kradzieży.

Źródła:

  1. Sipowicz J., Kujawski R.; Kleptomania czy kradzież pospolita – trudności diagnostyczno-orzecznicze, Psychiatria Polska, 2018, 52(1): 81-91.
  2. Grant JE., Odlaug BL., Kleptomania: Clinical characteristics and treatment. Rev. Bras. Psiquiatr., 2008, 30: 11-15.
  3. Krasnovsky T., Lane R.C.; Shoplifting: a review of the literature. Aggresion and Violent Bahaviour, 3: 219-235.
  4. Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10. Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne.

Kleptomania, czyli nie chcę, ale muszę kraść

Kleptomania jako oddzielna jednostka chorobowa została opisana w XIX wieku. Lekarze uważali wtedy, że jest to rodzaj histerii właściwej wyłącznie kobietom. Jednak pogląd ten raczej nie wynikał z medycznej wiedzy, tylko z obserwacji obyczajów, z medycyną nie mających nic wspólnego.

Ponieważ kleptomania ujawnia się najczęściej w czasie zakupów (a w tamtym czasie zakupy były domeną kobiet), więc wyciągnięto prosty wniosek, że dotyka wyłącznie kobiety. Dzisiejsze badania także zdają się wskazywać, że kleptomania to choroba bardziej “kobieca” niż “męska”.

Ale tak naprawdę nie wiadomo, czy jest to pogląd oparty na wiedzy medycznej, czy raczej na fakcie, że kobiety znacznie częściej niż mężczyźni zgłaszają się do psychiatrów po pomoc.

Kleptomania jest zaburzeniem psychicznym. Umieszczono ją w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-10 i oznaczono numerem F63.2. Znajdziemy ją także w DSM-IV (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders), czyli w Klasyfikacji Zaburzeń Psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (polski przekład pod redakcją prof.

Jacka Wciórki z Instytutu Psychiatrii i Neurologii nosi tytuł “Kryteria diagnostyczne według DSM-IV-TR”). Należy ją wyraźnie odróżnić od kradzieży. Złodzieje, np. sklepowi, działają z premedytacją i z wyraźnej chęci zysku.

Osoby dotknięte kleptomanią działają spontanicznie, pod wpływem impulsu czy wręcz przymusu, a wartość przywłaszczonych przedmiotów nie ma dla nich żadnego znaczenia. Kradną rzeczy, które do niczego nie są im potrzebne i których kupienie nie przekraczałoby ich możliwości finansowych. Nie kradną dla własnych korzyści.

Zazwyczaj ukradzione przedmioty albo zwyczajnie wyrzucają, np. do kosza przed sklepem, w którym dokonali kradzieży albo komuś oddają, np. znajomym.

Nie chcę, ale muszę

Na tym polega podstawowy i największy problem osób dotkniętych kleptomanią. Zdają sobie sprawę z naganności kradzieży i nie chcą tego robić, a nie mogą się powstrzymać. “Robienie zakupów to było dla mnie przekleństwo, bo nigdy nie wiedziałam, kiedy mnie to napadnie – mówi 35-letnia Ewa W.

– Wiem, że kradzież to przestępstwo, wiem, że nie powinnam i nie wolno mi tego robić, ale muszę. To trochę tak, jak ważąca sto kilogramów osoba wie, że nie powinna zjeść ciastka, a nie może się powstrzymać. Pokusa i błogie poczucie cudownego zadowolenia są zbyt silne. Nie byłam w stanie nad tym zapanować.

Ten moment, kiedy niezauważenie zgarniałam coś z półki, cokolwiek, i ukradkiem chowałam do kieszeni albo do torebki, dawał mi takie poczucie spełnienia i ulgi, jak mało co w życiu”. Jednak kiedy minie euforia, przychodzi wstyd, poczucie winy i wyrzuty sumienia.

– Czasem czułam sama do siebie tak wielkie obrzydzenie, że nie mogłam patrzeć na siebie w lustrze – przyznaje Ewa.

– Nie wiem, czy jestem kleptomanką – opowiada 39-letnia Monika Z. – Nie byłam u żadnego lekarza, bo się strasznie wstydzę. Wiem za to, że jak dotąd trzykrotnie zdarzyło mi się ukraść coś w supermarkecie. Jakieś drobiazgi, za które bez problemu mogłam zapłacić przy kasie, bo miałam przy sobie nawet dość sporo gotówki.

Ale po prostu poczułam, że muszę je ukraść, choćby nawet ochrona miała mnie złapać, bo inaczej nie zaznam spokoju. Kiedy wyszłam ze sklepu i popatrzyłam na te ukradzione rzeczy, to nie rozumiałam, jakim cudem znalazły się w moim posiadaniu. Ani w ogóle po co mi one. Więc je wyrzuciłam.

Monika doskonale pamiętała moment kradzieży, ale kompletnie nie wiedziała, dlaczego to zrobiła.

Jeśli ktoś się dowie, że leczyłam się psychiatrycznie, mogę mieć problemy wśród znajomych albo w pracy

Każdy problem ma jakieś rozwiązanie

Badania sugerują, że około 5 proc. osób, które kradną, cierpi na kleptomanię. Jednak według psychiatry Stephena J. Huckera, profesora z Wydziału Psychiatrii Sądowej w Toronto, odsetek ten może być znacznie wyższy. Dlaczego? – Ponieważ wiele osób, które same podejrzewają się o kleptomanię, nie zgłasza się do lekarza.

Żyją w ogromnym stresie i z nieustannym poczuciem tajonego wstydu, bo boją się szukać leczenia psychiatrycznego – pisze profesor. Lęk przed przyklejeniem etykietki wariata jest bardzo silny. Tak właśnie jest w przypadku Moniki. – A jeśli ktoś się dowie, że leczyłam się psychiatrycznie? – mówi. – Mogę mieć na przykład problemy wśród moich znajomych albo w pracy.

To się tylko tak mówi, że psychiatra taki sam lekarz, jak każdy inny. Mimo to na kogoś, kto chodzi do psychiatry, ludzie inaczej patrzą. Jednak na pytanie, czy nie wolałaby wiedzieć, że jest dotknięta kleptomanią i rozpocząć leczenie, które rozwiązałoby wiele jej wynikających z choroby problemów i poprawić jakość jej życia, zdecydowanie odpowiada “tak”.

– Jeśli ktoś widzi u siebie symptomy kleptomanii, jeśli zmaga się z nieodpartą chęcią kradzieży, powinien poszukać pomocy u lekarza – pisze prof. Hucker. – Przyznanie, że ma się problem, na pewno nie będzie łatwe. Ale trzeba pamiętać, że lekarz nie jest zainteresowany ocenianiem pacjenta, tylko dbaniem o jego zdrowie.

Warto też wiedzieć, że w Polsce do psychologa czy psychiatry nie jest potrzebne skierowanie od lekarza pierwszego kontaktu.

Ewa leczy się od dwóch lat. Przyjmuje leki przeciwdepresyjne w mieszankach i dawkach specjalnie dobranych do jej przypadku. Chodzi na terapię poznawczo-behawioralną, dzięki której uczy się identyfikować negatywne impulsy i panować nad nimi. Przyznaje, że jest jej teraz łatwiej. Przede wszystkim przestała żyć w ciągłym strachu.

Wprawdzie wiedziała, że prawo w Polsce chroni osoby dotknięte chorobami psychicznymi czy zakłóceniami czynności psychicznych, ale strach przed tym, że zostałaby złapana, był potworny. Ewie pomaga rodzina. Prawdopodobnie bez tego terapia nie byłaby tak skuteczna, a ona sama miałaby dużo większe trudności w pokonaniu ataków kompulsywnej kradzieży.

– Nadal boję się chodzić po zakupy, ale już mniej, bo rzadko kiedy chodzę sama – mówi. – Zazwyczaj jest ze mną mój mąż, czasami mama. Kiedy zaczynam odczuwać to przeklęte mrowienie w dłoniach i stopach, kiedy zaczyna podskakiwać mi żołądek i oddech przyspiesza, mogę mężowi o tym powiedzieć. On przypilnuje, żeby nic się nie stało, żebym niczego nie ukradła.

A nawet jeśli coś zgarnę z półki, to on to odłoży.

Kleptoman to nie złodziej

Kleptomania sama w sobie jest przypadłością ciężką do zniesienia i trudno sobie wyobrazić, jak wygląda życie osób nią dotkniętych. Jednak nieleczona, może mieć jeszcze cięższe konsekwencje. Przede wszystkim emocjonalne. Kleptomani żyją w ciągłym strachu i napięciu.

Nieustannie dręczeni są wyrzutami sumienia i poczuciem winy. Mają świadomość, że to, co robią jest złe i trudno im znieść własną bezsilność wobec impulsów, które są silniejsze od nich.

Jeśli nie podejmą leczenia, wstręt do samych siebie, wstyd i często poczucie upokorzenia może doprowadzić do dezorientacji i bardzo poważnego rozchwiania emocjonalnego.

Takie stany mogą stać się przyczyną nadużywania alkoholu czy powstania innych uzależnień, zaburzeń odżywiania, a w skrajnych przypadkach depresji, a nawet myśli i zachowań samobójczych.

Monika przyznaje, że coraz częściej zaczyna myśleć, by jednak pójść do lekarza. – Nie wydaje mi się, żebym miała depresję – mówi – ale coraz większym problemem dla mnie robi się to, że nie rozumiem, co się ze mną dzieje. Mam wrażenie, że tracę kontrolę nad swoim życiem.

Choćby to, że idę do sklepu i nie wiem, co się w tym sklepie stanie. Zwykłe zakupy mogą się skończyć – ja wiem? – aresztowaniem. Przecież ja tamtych rzeczy nie ukradłam dlatego, że to sobie zaplanowałam. To się stało niezależnie ode mnie, sama byłam tym zaskoczona.

I ze smutkiem dodaje, że od czasu kradzieży trudno jej patrzeć na samą siebie.

– Moje życie z kleptomanią jest okropne – mówi Ewa. – Mimo leczenia żyję w ciągłym poczuciu zagrożenia, bo jest to choroba w gruncie rzeczy słabo rozpoznana i nigdy nie wiadomo, czy nie zdarzą się jakieś nawroty lub nagły atak potrzeby kradzieży.

Ale z drugiej strony przyznaje, że odkąd podjęła leczenie, jej lęki znacznie się zmniejszyły, a ona sama zaczęła mieć nadzieję na w miarę normalne życie. Obawiała się wprawdzie reakcji znajomych na wieść o jej przypadłości, ale spotkało ją miłe zaskoczenie – większość z nich ją wspiera, rozumiejąc, że kleptoman to nie złodziej.

– Kiedy będziesz pisała ten artykuł – poprosiła mnie – podkreśl to bardzo mocno. To jest niesłychanie ważne, by ludzie rozumieli, że kleptoman a złodziej to naprawdę wielka różnica.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*