Jakie są metody leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów?

Jakie są metody leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów?

Reumatoidalne zapalenie stawów (niegdyś określane jako gościec lub gościec przewlekle postępujący) jest schorzeniem o podłożu zapalnym, zajmującym najczęściej obszar małych stawów (dłoni i stóp). Reumatoidalnemu zapaleniu stawów towarzyszą dokuczliwe dolegliwości bólowe, deformacje stawów, a w przypadku braku terapii może dojść nawet do całkowitej niesprawności. Jakie są przyczyny RZS, kiedy udać się do lekarza, jak wygląda diagnostyka i leczenie?

Reumatoidalne zapalenie stawów – przyczyny, objawy, diagnostyka

Choć wiadomo, że RZS ma podłoże zapalne, to współczesna medycyna nadal nie do końca potrafi jednoznacznie wskazać konkretnej przyczyny występowania choroby. Zaobserwowano jednak zespół czynników, które – współistniejąc – zwiększają prawdopodobieństwo zachorowania na reumatoidalne zapalenie stawów. Wśród nich można wyróżnić m.in.:

  • czynniki genetyczne;
  • wadliwe działanie układu odpornościowego (rozpoznającego zdrowe tkanki jako „obce”);
  • płeć żeńską (kobiety chorują częściej niż mężczyźni);
  • palenie papierosów i stres;
  • wcześniejsze zakażenia wirusowe.

Wiadomo również, że RZS może dotknąć osoby w każdym wieku – zarówno seniorów, jak i osoby młode, u których rozpoznaje się młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów.

Jak objawia się reumatoidalne zapalenie stawów? Na początku choroba może nie dawać żadnych symptomów, co utrudnia prawidłową diagnostykę. Wczesnym objawem jest sztywność poranna stawów.

  Później pojawiają się objawy podobne do tych, które towarzyszą grypie: ogólne osłabienie organizmu, stan podgorączkowy, ból mięśni, a także zmniejszenie masy ciała. Zwykle już wtedy chory odczuwa również ból stawów.

Takie współistniejące symptomy zdecydowanie powinny skłonić pacjenta do wizyty u lekarza pierwszego kontaktu i rozpoczęcia diagnostyki pod kątem rozpoznania RZS.

W przypadku nieleczonego, reumatoidalnego zapalenia stawów, pojawiają się kolejne dolegliwości i powikłania – od bolesnych guzków reumatoidalnych, deformacji stawów, ich obrzęku i sztywności, poprzez ograniczenie ruchomości, aż po rozwój innych schorzeń w obrębie serca, układu nerwowego czy płuc.

W przypadku podejrzenia reumatoidalnego zapalenia stawów, diagnostyka – oczywiście oprócz szczegółowego wywiadu z pacjentem – opiera się na przeprowadzeniu badań laboratoryjnych (wśród których wyróżnia się oznaczanie przeciwciał anty-CCP, czynnika reumatoidalnego – RF, a także badania krwi pod kątem wskaźników OB i CRP) oraz obrazowych (zdjęcia RTG, ultrasonografia, a w razie potrzeby – tomografia komputerowa).

Sposoby leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów

Choć tak naprawdę reumatoidalne zapalenie stawów nadal pozostaje schorzeniem o tajemniczej etiologii, to współczesna medycyna wypracowała kilka metod jego leczenia, które – stosowane łącznie, w odpowiedniej intensywności – znacząco poprawiają komfort pacjentów z RZS, uśmierzają ból, a nawet mogą powstrzymać rozwój choroby. Wśród najpopularniejszych wyróżnia się:

  • terapię farmakologiczną lekami LMPCh, czyli modyfikującymi przebieg choroby. Dzieli się je na biologiczne i niebiologiczne – są one absolutną podstawą farmakoterapii pacjentów cierpiących z powodu RZS. Nie tylko znoszą one dolegliwości bólowe, ale również zatrzymują proces niszczenia stawów. Niestety, terapia musi być ciągła, ponieważ przerwanie leczenie skutkuje najczęściej nawrotami choroby;
  • doraźne podawanie glikokortykosteroidów, działających w taki sam sposób jak leki LMPCh, natomiast ze zwiększoną intensywnością – podaje się je więc zazwyczaj na samym początku choroby, jak i podczas okresów zaostrzenia objawów;
  • podawanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (mających na celu zmniejszenie obszaru zapalenia stawów, działają one również przeciw bólowo) oraz leków opioidowych (w sytuacji, gdy standardowa terapia nie uśmierza bólu w satysfakcjonującym dla pacjenta stopniu;
  • stosowanie zaopatrzenia ortopedycznego (zwłaszcza w formie ortez czy opasek uciskowych) – ich noszenie ma za zadanie odciążyć chore stawy i zapobiegać ich zniekształceniom);
  • dietoterapię, obejmującą spożywanie pokarmów bogatych w substancje budulcowe stawów (w celu wzmocnienia ich „od środka”) oraz rozumianą jako utrzymywanie wagi właściwej dla organizmu (nadwaga i otyłość powodują znaczną eksploatację stawów, co w sytuacji pacjentów z RZS jest nie tylko niewskazane, ale może być także niebezpieczne i prowadzić do zniekształceń oraz deformacji – zwłaszcza w obrębie nóg i stóp).

Oprócz wyżej wymienionych metod, w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów stosuje się również fizykoterapię, ćwiczenia i specjalne masaże, a dodatkowo zaleca się dbanie o odpowiednią jakość i ilość snu, zaprzestanie palenia papierosów oraz dostosowanie otoczenia pacjenta do jego możliwości ruchowych (np. poprzez wykorzystanie nakładek toaletowych, dodatkowych uchwytów łazienkowych i innych udogodnień).

Reumatoidalne zapalenie stawów to choroba o wciąż nie rozpoznanej etiologii, dotykająca zarówno młode, jak i starsze osoby. Jej przebieg polega na postępującym destrukcji stawów (zwłaszcza w obrębie dłoni i stóp), prowadzącym do ich deformacji, a w konsekwencji – do znaczącego ograniczenia sprawności ruchowej.

Współczesna medycyna wyróżnia kilka czynników, które – jeśli współistnieją – mogą zwiększyć ryzyko zachorowania na RZS. Wśród nich wyróżnia się przede wszystkim predyspozycje genetyczne, płeć żeńską, wady w działaniu układu odpornościowego czy palenie papierosów.

Istnieje wiele metod leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów – począwszy od terapii farmakologicznej z wykorzystaniem m.in. leków LMPCh, glikokortykosteroidów oraz niesteroidowych leków przeciwzapalnych.

Jako leczenie towarzyszące (choć nie mniej ważne dla poprawy komfortu funkcjonowania pacjenta) zaleca się terapię osoczem bogatopłytkowym, dietoterapię, masaże, fizykoterapię oraz stosowanie zaopatrzenia ortopedycznego.

Źródła:

http://www.czytelniamedyczna.pl/5247,rola-diety-w-reumatoidalnym-zapaleniu-stawow-przeglad-systematyczny-badan.html

https://www.mp.pl/pacjent/reumatologia/choroby/63732,reumatoidalne-zapalenie-stawow

https://pdfs.semanticscholar.org/5db6/2f278f664a52e592705e7265bad5865525b6.pdf

Jakie są metody leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów? 2019-07-19

Reumatoidalne zapalenie stawów | Sport-Med Kraków

Spis treści:

1. Wstęp

2. Jakie są przyczyny reumatoidalnego zapalenia stawów?

3. Jakie są objawy reumatoidalnego zapalenia stawów?

4. Jakie są czynniki ryzyka rozwoju reumatoidalnego zapalenia stawów?

5. Jak przebiega diagnostyka reumatoidalnego zapalenia stawów?

6. Jakie są metody leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów?

1. Wstęp

Reumatoidalne zapalenie stawów to przewlekła, postępująca choroba autoimmunologiczna, mogąca prowadzić do niepełnosprawności. Powoduje ona stan zapalny, obrzęk i ból w obrębie stawów oraz innych narządów. Reumatoidalne zapalenie stawów najczęściej najpierw dotyczy dłoni i stóp, ale może objąć praktycznie każdy staw.

Zwykle dotyczy tych samych stawów po obu stronach ciała. Do najczęstszych objawów reumatoidalnego zapalenia stawów należy sztywność stawów, która pojawia się głównie rano po wstaniu z łóżka lub po dłuższej bezczynności. Niektóre osoby odczuwają ponadto zmęczenie i ogólne złe samopoczucie.

Szacuje się, że reumatoidalne zapalenie stawów dotyczy 1% światowej populacji.

Reumatoidalne zapalenie stawów jest chorobą układową, co oznacza, że dotyczy całego organizmu. Choroba rozwija się wskutek nieprawidłowego funkcjonowania układu immunologicznego, który mylnie rozpoznaje tkanki własne organizmu jako obce, które należy zniszczyć. Odpowiedź układu immunologicznego powoduje rozwój stanu zapalnego, który może dotyczyć stawów, płuc, oczu i serca.

2. Jakie są przyczyny reumatoidalnego zapalenia stawów?

Nie ustalono jednoznacznej przyczyny, która prowadzi do nieprawidłowego funkcjonowania układu immunologicznego. Uważa się, że czynniki genetyczne mogą odgrywać pewną rolę w rozwoju tej choroby. Podejrzewa się także rolę niektórych bakterii lub wirusów w inicjowaniu odpowiedzi zapalnej.

W przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów przeciwciała atakują błonę maziową stawów. W rezultacie rozwija się stan zapalny i pojawia się ból. Stan zapalny prowadzi do pogrubienia błony maziowej. Jeżeli nie zostanie wdrożone leczenie, może dojść do uszkodzenia chrząstki stawowej.

Ścięgna i więzadła mogą ulec osłabieniu i rozciągnięciu, a staw traci swój prawidłowy kształt i strukturę.

3. Jakie są objawy reumatoidalnego zapalenia stawów?

Reumatoidalne zapalenie stawów może powodować następujące objawy:

  • ból, obrzęk i sztywność więcej niż jednego stawu
  • symetryczne zajęcie stawów
  • zniekształcenie stawów
  • niestabilność podczas chodzenia
  • uogólnione złe samopoczucie
  • gorączka
  • utrata ruchomości
  • spadek masy ciała
  • osłabienie

Objawy reumatoidalnego zapalenia stawów pojawiają się i znikają. Podczas okresu remisji ustępują całkowicie lub mają niewielkie nasilenie. Podczas rzutu choroby dolegliwości mogą być bardzo silne.

Jakie są metody leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów?
Dłonie osoby chorej na reumatoidalne zapalenie stawów

4. Jakie są czynniki ryzyka rozwoju reumatoidalnego zapalenia stawów?

Do czynników zwiększających ryzyko rozwoju reumatoidalnego zapalenia stawów należą:

  • wiek 60 lat i powyżej
  • płeć żeńska
  • nierództwo
  • otyłość
  • palenie papierosów

5. Jak przebiega diagnostyka reumatoidalnego zapalenia stawów?

W początkowym stadium choroby rozpoznanie reumatoidalnego zapalenia stawów może być trudne, ponieważ schorzenie może przypominać inne choroby. Podczas pierwszej wizyty lekarz reumatolog zbierze dokładny wywiad chorobowy oraz przeprowadzi badanie fizykalne. Może zalecić wykonanie badań dodatkowych, takich jak:

  • Poziom CRP, czyli białka C-reaktywnego – podwyższony poziom CRP sugeruje obecność stanu zapalnego w organizmie. Badanie to nie jest specyficzne dla reumatoidalnego zapalenia stawów.
  • Morfologia krwi – obniżony poziom erytrocytów często występuje u osób z reumatoidalnym zapaleniem stawów.
  • Poziom RF, czyli czynnika reumatoidalnego – obecność tego przeciwciała może sugerować obecność reumatoidalnego zapalenia stawów, ale nie występuje u wszystkich osób z tą chorobą.
  • Poziom anty-CCP, czyli przeciwciał przeciwko cyklicznemu cytrulinowanemu peptydowi – występują one prawie wyłącznie w reumatoidalnym zapaleniu stawów.
  • Zdjęcie RTG – u osób z reumatoidalnym zapaleniem stawów można uwidocznić obrzęk tkanek miękkich, obecność ubytków kostnych, zwężenie szpar stawowych, zniekształcenie stawów.
Leia também:  Intranet O Que É E Como Funciona?

6. Jakie są metody leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów?

W leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów stosuje się:

  • niesteroidowe leki przeciwzapalne
  • kortykosteroidy – zmniejszają ból i stan zapalny oraz spowalniają uszkodzenie stawów. Jeżeli niesteroidowe leki przeciwzapalne nie działają, lekarz może zalecić wstrzyknięcia dostawowe ze sterydów. Zwykle pacjenci bardzo szybko odczuwają ulgę, ale nie można przewidzieć jak długo utrzyma się efekt leku. Kortykosteroidy są stosowane w przypadku silnych objawów i krótkich rzutów choroby. Długoterminowe stosowanie sterydów wiąże się z poważnymi skutkami ubocznymi.
  • leki modyfikujące przebieg choroby. Leki z tej grupy mogą spowolnić postęp choroby oraz zapobiec trwałemu uszkodzeniu stawów i innych narządów. Leki modyfikujące przebieg choroby zwykle są przyjmowane do końca życia. Wyróżnia się leki „niebiologiczne” oraz „biologiczne”. Leki te są najbardziej skuteczne w przypadku wczesnych stadiów choroby. Pełne działanie tych leków rozwija się po 4-6 miesiącach. Do niebiologicznych leków z tej grupy należą m.in.: leflunomid, metotreksat, sulfasalazyna, minocyklina, chlorochina. Wyróżnia się kilka typów leków biologicznych, zależnie od ich miejsca działania. W leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów najczęściej stosuje się:
    • adalimumab
    • infliksymab
    • certolizumab
    • etanercept
    • abatacept
    • tocilizumab
    • golimumab
    • rytuksymab.
  • terapię zajęciową. Terapia ta ma na celu pomoc w wypracowaniu nowych skutecznych metod wykonywania codziennych czynności. Ma to na celu zmniejszenie obciążenia bolących stawów.

  • leczenie operacyjne. Jeżeli leczenie farmaceutyczne i fizjoterapia nie pomagają, lekarz może zalecić leczenie chirurgiczne. Do najczęściej proponowanych zabiegów należą:

    • artroplastyka – polega na zastąpieniu uszkodzonego stawu protezą
    • synowektomia – polega na usunięciu błony maziowej objętej stanem zapalnym
    • atrodeza – polega na trwałym połączeniu kości w celu usztywnienia stawu

Oprócz wymienionych metod leczenia, pomocna może być modyfikacja stylu życia.

Podczas okresów remisji, kiedy objawy są minimalne, chory powinien regularnie ćwiczyć fizycznie, by poprawić ogólny stan zdrowia oraz wzmocnić mięśnie wokół stawów.

Zaleca się ćwiczenia, które nie obciążają stawów, np. pływanie. Chorzy na reumatoidalne zapalenie stawów powinni także dbać o zdrową dietę, by utrzymywać prawidłową masę ciała.

Jeżeli występują u Ciebie dolegliwości, takie jak: ból, sztywność lub obrzęk stawów, koniecznie skonsultuj się ze specjalistą reumatologiem z naszej placówki.

Umów wizytę Powrót

RZS – współczesne możliwości terapeutyczne

Jakie są metody leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów?

Dr n. med. Beata NOWAK

  • Katedra i Zakład Farmakologii UM we Wrocławiu
  • Reumatoidalne zapalenie stawów –
  • współczesne możliwości terapeutyczne

Lecznie chorych na RZS jest złożone i opiera się na farmakoterapii oraz metodach niefarmakologicznych. Należy jednak pamiętać, że fundamentem terapii RZS są leki modyfikujące przebieg choroby.

Poszerzająca się wiedza na temat etiopatogenezy reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) oraz mechanizmów odpowiedzialnych za nieprawidłową odpowiedź immunologiczną w przebiegu tej choroby są przyczyną obserwowanej na przestrzeni lat ewolucji terapeutycznej oraz pozwalają na wprowadzanie nowych leków niosących nadzieje chorym.

Ze względu na wciąż zbyt małą wiedzę na temat przyczyn RZS wszystkie dostępne leki mają działanie objawowe i nie usuwają źródła choroby, jednak są one coraz bardziej skuteczne w hamowaniu destrukcji zmienionych zapalnie stawów.

Leczenie chorych na RZS jest złożone i opiera się o farmakoterapię (leki modyfikujące przebieg choroby (LMPCh), niesterydowe leki przeciwzapalne (NLPZ) oraz glikokortykosteroidy) oraz metody niefarmakologiczne (fizjo- i kinezyterapię, wsparcie psychologiczne, oraz poradnictwo zawodowe).  Należy jednak pamiętać, że fundamentem terapii RZS są LMPCh. Do tej grupy leków zaliczamy m.in.

wysoce skuteczne leki biologiczne skierowane przeciwko czynnikowi martwicy guza α(TNFα –tumour necrosis factor alpha), receptorowi dla interleukiny 1 (IL-1R), receptorowi dla interleukiny 6 (IL-6R), limfocytom B oraz czynnikom kostymulującym limfocyty T. Ponadto do grupy LMPCh zaliczamy tzw. syntetyczne (lub klasyczne) LMPCh, np. leflunomid, metotreksat i sulfasalazynę.

 Ostatnie lata poza nowymi LMPCh przyniosły także zmianę spojrzenia na strategie terapeutyczne w RZS. Przede wszystkim udowodniono skuteczność wczesnej agresywnej terapii LMPCh, a także wykazano, że dokładne monitorowanie aktywności choroby poprawia skuteczność terapii.

Poniżej przedstawiono opracowane przez EULAR podstawowe zasady opieki nad chorymi na RZS oraz wytyczne dotyczące farmakoterapii.

I. Podstawowe zasady opieki nad chorymi na RZS

1.1. Opiekę nad chorymi na reumatoidalne zapalenie stawów powinien sprawować reumatolog

Chorzy na RZS znajdujący się od wystąpienia pierwszych objawów pod opieką reumatologa są szybciej diagnozowani, a w konsekwencji wcześniej leczeni. Poza tym w tej grupie chorych częściej i wcześniej są zalecane LMPCh, co istotnie poprawia rokowanie w tej grupie chorych.

Obserwuje się u nich mniejszą destrukcję stawową oraz lepszą sprawność fizyczną.

Zgodnie z wcześniej publikowanymi wytycznymi EULAR dotyczącymi postępowania we wczesnym zapaleniu stawów, chorzy powinni zostać skierowani do reumatologa przed upływem 3 miesięcy od wystąpienia pierwszych objawów zapalenia stawów.

1.2. Leczenie chorych na reumatoidalne zapalenie stawów powinno być oparte zasadę „najlepszej możliwej opieki” oraz współdecydowanie lekarza i pacjenta

1.3. Reumatolog, podejmując decyzje terapeutyczne, musi uwzględniać wysokie koszty bezpośrednie i pośrednie związane z reumatoidalnym zapaleniem stawów

Podejmując decyzje terapeutyczne reumatolog musi brać pod uwagę obowiązujące w danym kraju zasady refundacji leków i finansowania opieki medycznej. Ponadto należy uwzględnić koszty społeczne wynikające z długotrwałej niezdolności do pracy i niepełnosprawności chorego w następstwie zapalenia stawów.

II. Wytyczne EULAR dotyczące farmakoterapii RZS

2.1. Wczesna terapia LMPCh

U większości chorych na RZS w chwili postawienia rozpoznania RZS należy rozpocząć terapię klasycznymi LMPCh. Biorąc pod uwagę fakt, że pewne rozpoznanie wczesnego RZS może być trudne, w większości przypadków podejrzenie RZS powinno być wskazaniem do rozpoczęcia terapii LMPCh.

2.2. Remisja lub niska aktywność choroby jako podstawowe cele terapeutyczne

Niewątpliwie osiągniecie remisji lub niskiej aktywności choroby jest związane z lepszym rokowaniem niż przewlekłe utrzymywanie się minimalnej aktywności choroby. Remisja lub niska aktywność choroby powinny być podstawowym celem terapeutycznym w leczeniu wszystkich chorych na RZS.

Dopóki taki stan nie zostanie osiągnięty celowe jest ścisłe monitorowanie chorych oraz modyfikacja leczenia. W sytuacji idealnej remisję należy osiągnąć w ciągu pierwszych 3 miesięcy terapii, a gdy jest to niemożliwe nie później niż przed upływem 6 miesięcy. W tym okresie chory powinien być intensywnie monitorowany, a wizyty kontrole powinny się odbywać często – nawet co 1 miesiąc.

Monitorując aktywność choroby należy posługiwać się wskaźnikami złożonymi, np. DAS28, SDAI lub CDAI.

2.3. Metotreksat lekiem pierwszego rzutu

Metotreksat jest skutecznym LMPCh, a ostatnie badania wykazały wyższą skuteczność wysokich dawek (20-30 mg tygodniowo) niż stosowanych w przeszłości niskich dawek (7,5-15 mg tygodniowo).

Metotreksat jest zalecany jako lek pierwszego rzutu u chorych z aktywnym zapaleniem stawów  i „złoty standard” w terapii RZS. Może on być stosowany w monoterapii lub w terapii kombinowanej z innymi lekami.

U chorych na wczesne RZS, którzy nie otrzymywali w przeszłości żadnych LMPCh, skuteczność metotreksatu jest nie mniejsza niż innych klasycznych LMPCh lub leków biologicznych.

2.4. Leflunomid, sulfasalazyna i pozajelitowe preparaty soli złota

Brak jest danych wskazujących na mniejszą od metotreksatu skuteczność leflunomidu, sulfasalazyny i pozajelitowych preparatów soli złota w terapii RZS. Jednak z uwagi na profil bezpieczeństwa oraz koszty leczenia powinny  być one stosowane jako leki pierwszego rzutu tylko u chorych, u których istnieją przeciwwskazania do podawania metotreksatu.

W terapii RZS poza wymienionymi klasycznymi LMPCh zastosowanie znalazły leki antymalaryczne (hydroksychlorochina i chlorochina). Wykazują one pewną skuteczność w monoterapii i są stosowane jako element terapii kombinowanej.

W porównaniu do innych klasycznych LMPCh nie hamują one w satysfakcjonującym stopniu progresji zmian radiologicznych.

Niemniej, z uwagi na skuteczność kliniczną znajdują one zastosowanie w monoterapii u chorych z bardzo łagodną postacią RZS, u których stwierdzono przeciwwskazania do stosowania innych klasycznych LMPCh.

2.5. Klasyczne LMPCh – monoterapia czy terapia kombinowana?

Badania opublikowane w ciągu ostatnich dwudziestu lat wskazują na wyższą skuteczność terapii kombinowanej w porównaniu do monoterapii. Badania te obejmowały zazwyczaj chorych, u których wykazano nieskuteczność metotreksatu. W takich grupach dołączenie kolejnego klasycznego LMPCh wydaje się przynosić istotne korzyści.

Leia também:  Como Esquecer Uma Pessoa Que Não Te Ama?

Należy jednak pamiętać, że w kilku badaniach, w których chorzy nie otrzymywali glikokortykosteroidów, nie stwierdzono przewagi terapii kombinowanej LMPCh nad monoterapią.

Biorąc pod uwagę rozbieżność wyników opublikowanych dotychczas badań oraz zwiększone ryzyko toksyczności związane z terapią kombinowaną, u chorych z RZS, którzy nie otrzymywali w przeszłości LMPCh wskazane jest rozpoczęcie leczenia od monoterapii LMPCh.

2.6. Glikokorykosteroidy

Glikokortykosteroidy wykazją nie tylko silne działanie przeciwzapalne lecz także można je zaliczyćdo leków modyfikujących przebieg choroby.

Dołączenie do monoterapii klasycznym LMPCh lub do terapii kombinowanej klasycznymi LMPCh glikokortykosteroidów w niskich  (< 10 mg prednizonu dziennie) lub umiarkowanie wysokich dawkach jest korzystne w początkowej fazie leczenia. Należy jednak dążyć do jak najszybszej redukcji ich dawki.

2.7. Dołączanie leków biologicznych czy zamiana na inny klasyczny LMPCh – rola czynników prognostycznych

U chorych z niekorzystnymi czynnikami rokowniczymi, u których monoterapia klasycznym LMPCh nie pozwoliła na uzyskanie założonego celu terapeutycznego celowe jest rozważenie dołączenia do terapii leku biologicznego.

U chorych, u których nie stwierdzono niekorzystnych czynników ryzyka, należy zamienić nieskuteczny LMPCh na inny LMPCh.

Decyzję o wskazaniach do włączenia leczenia biologicznego należy podjąć wówczas po kolejnych 3-6 miesiącach terapii.

Do niekorzystnych czynników rokowniczych, które należy wziąć pod uwagę należą:

  • obecność autoprzeciwciał (czynnika reumatoidalnego i/lub przeciwciał przeciwko cytrulinowanym peptydom)
  • wysoka aktywność choroby mierzona wskaźnikami złożonymi (DAS, DAS28, CDAI, SDAI), stężeniem białka C-reaktywnego lub ilością obrzękniętych stawów
  • wczesne stwierdzenie nadżerek kostnych

2.8.  Leki hamujące aktywność TNF-α

U chorych, u których stwierdzono nieskuteczność terapii metotreksatem  i/lub innymi klasycznymi LMPCh wskazane jest włączenie do terapii leków biologicznych. Lekami pierwszego rzutu powinny być leki hamujące aktywność TNFα (adalimumab, certolizumab, etanercept, golimumab lub infliksimab), które należy stosować w terapii kombinowanej z metotreksatem.

Podejmując decyzję o rozpoczęciu terapii lekiem hamującym aktywność TNFα należy uwzględnić lokalne wytyczne (w Polsce zgodnie z warunki Programu lekowego finansowanego przez NFZ).

2.9. Abatacept, rituksimab i tocilizumab

W przypadku nieskuteczności leku hamującego aktywność TNFα wskazane jest zastosowanie innego leku z tej grupy, abataceptu, rituksimabu lub tocilizumabu.

2.10. Azatiopryna, cyklosporyna A lub cyklofosfamid

U chorych, u których stwierdzono nieskuteczność lub przeciwwskazania do stosowania wspomnianych powyżej klasycznych LMPCh i leków biologicznych celowe jest rozważenie terapii azatiopryną lub cyklosporyną A (a w szczególnych przypadkach cyklofosfamidem) w monoterapii lub w terapii kombinowanej. Wskazania do stosowania tych LMPCh są ograniczone przez ich działania niepożądane.

Zgodnie z aktualnymi wytycznymi, z uwagi na brak przekonujących danych o skuteczności, z grupy LMPCh wyłączono: D-penicylaminę, minocyklinę, auranofinę, takrolimus i chlorambucyl.

2.11. Intensywna terapia

U każdego chorego należy rozważyć zastosowanie agresywnej terapii (terapia inicjująca obejmujaca metotreksat i glokokortykosteroidy lub metotreksat, lek biologiczny i glikokortykosteroidy), mając jednak na uwadze fakt, ze chorzy z niekorzystnymi czynnikami prognostycznymi odniosą większe korzyści.

2.12. Zmniejszanie dawek lub wycofywanie leków biologicznych

Brak jest jednoznacznych danych, które pozwoliły na ustalenie wytycznych dotyczących przerywania terapii lekiem biologicznym u chorych ma RZS, u których osiągnięto remisję.

Wydaje się, że po osiągnięciu stabilnej remisji (wg opinii ekspertów trwającej co najmniej 12 miesiecy), która utrzymuje się pomimo zakończenia terapii glikokortykosteroidami, można rozważyć zakończenie terapii biologicznej, szczególnie jeśli chory otrzymuje równocześnie klasyczny LMPCh.

W takich sytuacja lek biologiczny należy odstawiać powoli zwiększając stopniowo odstęp  pomiędzy kolejnymi dawkami.

2.13. Zmniejszanie dawek lub wycofywanie klasycznych LMPCh

Stopniową redukcję dawek klasycznych LMPCh można rozważyć tylko u chorych, u których uzyskano stabilną remisję, utrzymującą się po odstawieniu glikokortykosteroidów i leków biologicznych. Należy jednak pamiętać, że w świetle dostępnych wyników badań odstawienie LMPCh wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zaostrzenia RZS.

2.14. Leki biologiczne jako terapia inicjująca

U chorych z bardzo niekorzystnymi czynnikami prognostycznymi i wysoką aktywnością choroby można rozważyć terapie inicjująca  opartą o metotreksat i lek biologiczny hamujący aktywność TNFα (w Polsce terapia nie jest refundowana przez NFZ).

2.15. Indywidualizacja terapii

Podejmując decyzje terapeutyczne należy uwzględnić nie tylko czynniki związane z RZS, ale także choroby współistniejące oraz preferencje chorego.

Przygotowano na podstawie wytycznych EULAR; ARD Online First, published on May 5, 2010; doi: 10.1136/ard.2009.126532.

„Przegląd Reumatologiczny” 2010, nr 3 (32), s. 5.

Nowe osiągnięcia w leczeniu chorób reumatycznych – Infarma Związek Pracodawców Innowacyjnych Firm Farmaceutycznych

Jakie są metody leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów? W ciągu ostatnich dekad nastąpił ogromny postęp w leczeniu chorób reumatycznych. Zawdzięczamy to zarówno coraz skuteczniejszym formom terapii, jak i dokładniejszym metodom oceny aktywności stanu zapalnego. Dzięki technikom inżynierii genetycznej dostaliśmy do ręki leki biologiczne, dzięki którym udaje się opanować ciężkie, oporne na leczenie postaci zapaleń stawów. Aktualne podejście do leczenia zapalnych chorób narządu ruchu, nakierowane na uzyskanie wczesnej i trwałej remisji manifestuje się powstawaniem wielu nowych rekomendacji towarzystw reumatologicznych. Poniżej przedstawiono najważniejsze osiągnięcia w leczeniu poszczególnych jednostek chorobowych w ostatnim czasie. W codziennej praktyce klinicznej warto pamiętać, że osoby z podejrzeniem zapalnej choroby reumatycznej powinny jak najszybciej trafić do specjalisty (reumatologa), który dysponuje odpowiednią wiedzą dotyczącą współczesnych możliwości terapeutycznych.

Reumatoidalne zapalenie stawów

W 2010r.powstały nowe kryteria klasyfikacyjne RZS opracowane wspólnie przez ACR i EULAR. Ich celem jest rozpoznawanie choroby zapalnej stawów na jak najwcześniejszym etapie, umożliwiające szybkie włączenie leku modyfikującego przebieg choroby (LMPCh) .

Wśród LMPCh złotym standardem leczenia RZS pozostaje metotreksat, mający korzystny profil bezpieczeństwa i udowodnioną skuteczność . Przeprowadzone w ostatnim czasie badania sugerują,  że skuteczność MTX jest większa w dawkach 20-30 mg/tydzień niż w mniejszych.

Nowym skutecznym lekiem będącym alternatywą dla metotreksatu (stosowanym przy jego nietolerancji lub w przypadku przeciwwskazań) jest leflunomid.

Przełomem w leczeniu ciężkich postaci RZS okazały się leki biologiczne, przede wszystkim przeciwciała skierowane przeciwko czynnikowi martwicy nowotworów TNF (adalimumab, certolizumab,  golimumab, infliksymab), rekombinowane białko efektorowe dla TNF alfa (etanercept), antagonista receptora dla interleukiny – 6 (tocilizumab), a także leki hamujące aktywację limfocytów B (rytuksymab) i limfocytów T (abatacept). Ich skuteczność została udowodniona w wielu dużych, randomizowanch badaniach. Zastosowanie leków biologicznych należy rozważyć u pacjentów z brakiem dostatecznej skuteczności leków pierwszego rzutu zwłaszcza przy współistnieniu niekorzystnych czynników prognostycznych (abatacept zarejestrowany jest również jako lek pierwszego rzutu). Niestety u pewnej grupy pacjentów nie udaje się osiągnąć satysfakcjonującej poprawy pomimo stosowania kolejnych schematów leczenia. Należy mieć nadzieję, że nowe cząsteczki będące w trakcie badań okażą się skuteczne w tej grupie chorych.

Łuszczycowe zapalenie stawów

ŁZS jest chorobą o bardzo różnorodnym obrazie klinicznym, zarówno pod względem zajęcia stawów (postać obwodowa i osiowa), jak i lokalizacji pozastawowych (łuszczyca skóry i paznokci, zapalenie przyczepów ścięgnistych, palce pałeczkowate).

Z uwagi na brak wystarczającej liczby badań klinicznych dotyczących samego ŁZS, rekomendacje terapeutyczne są częściowo oparte na badaniach przeprowadzonych u pacjentów z RZS, zesztywniającym zapaleniem stawów oraz łuszczycą skóry.

Zgodnie z rekomendacjami EULAR z 2011r  w zależności od stopnia aktywności choroby i jej głównych manifestacji klinicznych w leczeniu stosuje się NLPZ, syntetyczne LMPCh (metotreksat, leflunomid, sulfasalazyna) , ewentualnie w skojarzeniu z glikokortykosteroidami.

W przypadku braku skuteczności tych leków, a także u pacjentów z ciężką postacią choroby w leczeniu  można rozważyć cztery leki biologiczne będące inhibitorami TNF ( adalimumab,  golimumab, infliksymab, etanercept).

Okazały się one skuteczne zarówno w zmniejszaniu zarówno zmian skórnych jak i zmian stawowych.  Należy podkreślić, że trwają badania nad kolejnymi lekami biologicznymi, które już niedługo dołączyć do tej listy (takimi jak ustekinumab, tocilizumab, abatacept czy rytuksymab)

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa

Podobnie jak w przypadku omawianego wcześniej reumatoidalnego i łuszczycowego zapalenia stawów, również w ZZSK wielki nacisk kładzie się na jak najwcześniejsze rozpoznanie choroby –najlepiej zanim dojdzie do zmian strukturalnych stawów widocznych w zdjęciach radiologicznych. Lekami pierwszego rzutu pozostają NLPZ, które zmniejszają ból i sztywność stawów, jak również hamują tworzenie wyrośli kostnych. Zastosowanie LMPCh (głównie sulfasalazyny) jest ograniczone do obwodowych postaci choroby. Również tutaj leki biologiczne – w tym przypadku inhibitory TNF (infliksymab, etanercept, adalimumab i golimumab) okazały się skuteczną terapią u osób z ciężkim przebiegiem choroby. Największą korzyść z terapii biologicznej odnoszą prawdopodobnie pacjenci, u których jest ona włączona na wczesnym etapie choroby..

Toczeń rumieniowaty układowy

Toczeń rumieniowaty układowy pozostaje nadal wyzwaniem dla współczesnej medycyny. Pomimo znacznej poprawy w rokowaniu pacjentów z SLE, większość badanych leków biologicznych nie przyniosła oczekiwanego rezultatu.

Nadzieją ostatnich lat okazał się belimumab, będący inhibitorem rozpuszczalnego czynnika stymulującego limfocyty B, którego skuteczność udowodniono u pacjentów z seropozytywnym toczniem (SLE) o wysokiej aktywności.

Leia também:  Como Arranjar Microondas Que Nao Aquece?

Udało się również opracować nowe schematy lecznicze toczniowego zapalenia nerek będące skuteczną i bezpieczniejszą alternatywą dla cyklofosfamidu – stosowanymi coraz częściej lekami jest rytuksymab i mykofenolan mofetylu.

Osteoporoza

Złamania osteoporotyczne kości i wynikająca z nich niesprawność są niedocenianym problemem starzejącego się społeczeństwa.

Osiągnięciem ostatnich lat jest opracowanie algorytmu FRAX (link), pozwalającego ocenić 10-letnie ryzyko złamań kości i pomocnego w podejmowaniu decyzji terapeutycznych.

Obecnie mamy do dyspozycji kilka grup leków o udowodnionej skuteczności przeciwwłamaniowej – oprócz stosowanych od dawna bisfosfonianów na uwagę zasługują nowe substancje – ranelinian strontu i  denozumab, a także teryparatyd, który można zastosować w ciężkich postaciach osteoporozy.

Reumatoidalne zapalenie stawów – przyczyny, jak leczyć? | HelloZdrowie

Reumatoidalne zapalenie stawów RZS to jedno z najczęściej występujących schorzeń autoimmunologicznych, którego początek przypada najczęściej na 4 i 5 dekadę życia.

W przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów dochodzi do rozwoju stanu zapalnego i zmian zwyrodnieniowych stawów, choć to nie jedyna lokalizacja procesu chorobowego.

Leczenie RZS polega na stosowaniu odpowiedniej farmakoterapii, diety, a także rehabilitacji ruchowej.

Reumatoidalne zapalenie stawów (gościec) to choroba autoimmunologiczna, która rozwija się w efekcie nadreaktywności układu immunologicznego. Rozpoznaje on błędnie własne tkanki jako obce i syntetyzuje przeciwko nim przeciwciała, które prowadzą do uszkodzenia komórek.

Autoprzeciwciała generują powstanie stanu zapalnego w błonie maziowej stawów, co prowadzi do jej przerostu i pogrubienia. W kolejnych etapach choroby dochodzi do niszczenia przylegających do błony maziowej struktur – więzadeł, ścięgien, chrząstki czy kości.

Ostatecznie – dochodzi do zwyrodnienia stawów.

Czy reumatoidalne zapalenie stawów jest dziedziczne? W rozwoju RZS na pewno znaczenie mają predyspozycje genetyczne – ryzyko wystąpienia choroby u dzieci tych rodziców, którzy chorują na RZS jest kilkukrotnie wyższe.

Nie oznacza to jednak pewności, że osoba obciążona rodzinnym występowaniem reumatoidalnego zapalenia stawów na pewno zachoruje – do tego konieczne jest współoddziaływanie rozmaitych czynników środowiskowych.

Czynniki ryzyka rozwoju RZS to przede wszystkim:

  • płeć żeńska – kobiety chorują 3 razy częściej niż mężczyźni,
  • wiek – ryzyko zachorowania wzrasta wraz z wiekiem,
  • stres,
  • palenie papierosów,
  • zakażenia bakteryjne i wirusowe.

Reumatoidalne zapalenie stawów – objawy

Pierwsze objawy reumatoidalnego zapalenia stawów nie są charakterystyczne i nie wskazują jednoznacznie na chorobę reumatyczną. Często nie są one też na tyle dokuczliwe, aby udać się od razu do lekarza. Choroba może rozwijać się i niszczyć tkanki przez kilka tygodni lub miesięcy bez postawienia prawidłowego rozpoznania.

Gdy rozwija się reumatoidalne zapalenie stawów, objawy wczesne przypominają grypę. Pojawia się ogólne osłabienie i zmęczenie, stan podgorączkowy lub gorączka, bóle mięśni i stawów, zwłaszcza dłoni i nadgarstków.

Dolegliwościom towarzyszą obniżenie nastroju, ogólne rozbicie, problemy ze snem. Chory zauważa, że rano potrzebuje kilka minut, aby się rozruszać (sztywność poranna) i nie jest w stanie całkowicie wyprostować sylwetki lub rąk, a precyzyjne ruchy palców sprawiają trudności.

Następnie dochodzą obrzęki i długotrwały ból stawów, który jest powodem wizyty lekarskiej.

Do objawów artretyzmu zalicza się:

  • silny ból stawów i kości, który utrudnia lub uniemożliwia poruszanie się,
  • zniekształcenie, wykrzywienie, przykurcze stawów,
  • obrzęk stawów,
  • sztywność poranną – sztywność, która uniemożliwia wykonywanie przez około godzinę po przebudzeniu się,
  • przewlekłe uczucie zmęczenia i osłabienia,
  • stany podgorączkowe i gorączki bez infekcji,
  • brak apetytu, spadek wagi.

Ogólnoustrojowe objawy reumatoidalnego zapalenia stawów dotyczą: przewlekłego uczucia zmęczenia, występowania stanów podgorączkowych, braku apetytu i niewielkiej utraty masy ciała. Pojawia się także osłabienie siły mięśniowej, ból mięśni oraz ich zaniki.

U chorych rozwija się osteoporoza i neuropatie nerwu łokciowego, pośrodkowego lub piszczelowego. W ścięgnach nad wyprostną częścią stawów wyrastają guzki reumatoidalne, czyli niebolesne zgrubienia.

Mogą one pojawić się także w narządach wewnętrznych: płucach, nerkach i mięśniu sercowym.

Podstawowymi kryteriami rozpoznania reumatoidalnego zapalenia stawów są:

  • sztywność poranna,
  • obrzęk minimum 3 stawów,
  • zapalenie stawów rąk,
  • typowe zmiany radiologiczne,
  • obecność czynnika reumatoidalnego wykryta w badaniach krwi,
  • zapalenie błony maziowej co najmniej jednego stawu,
  • czas trwania objawów wynosi powyżej 6 tygodni.

Jakie badanie krwi na reumatoidalne zapalenie stawów warto wykonać? Na pewno wskazane jest oznaczenie poziomu czynnika reumatoidalnego RF, przeciwciał przeciwko cyklicznemu peptydowi cytrulinowemu anty – CCP oraz OB.

Reumatoidalne zapalenie stawów – jak leczyć?

Środki farmakologiczne stosowane w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów łagodzą objawy choroby oraz zapobiegają niszczeniu tkanek i komórek stawów.

Powinny zostać wdrożone od razu po rozpoznaniu, ponieważ zwiększa się wtedy szansa na łagodniejszy przebieg, uniknięcie ciężkich powikłań i jak najdłuższe zachowanie sprawności fizycznej.

Farmaceutyki, które są stosowane w leczeniu artretyzmu, dzieli się na dwa typy: łagodzące ból i objawy zapalne oraz leki modyfikujące przebieg choroby.

Leki łagodzące ból i objawy to niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) i glikokortykosteroidy (GKS). Pierwsze z nich nie zapobiegają uszkodzeniom tkanek, a ich działanie jest wyłącznie objawowe.

Hamują wydzielanie enzymów, które biorą udział w procesie zapalnym, dzięki czemu redukują ból i obrzęk. Glikokortykosteroidy wykazują bardzo silne działanie immunosupresyjne. Zmniejszają ilość i aktywność limfocytów odpowiedzialnych za niszczenie komórek.

Poza tym blokują wydzielanie enzymu fosfolipazy A2, biorącej udział w zapaleniu. Działają szybko, redukują objawy w zaledwie kilka dni.

Środki farmakologiczne modyfikujące przebieg choroby spowalniają jej postęp, ograniczają uszkodzenie stawów, poprawiają ruchomość i zmniejszają ból. Ich działanie polega na hamowaniu błędnych reakcji układu immunologicznego. W leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów lekiem z wyboru jest metotreksat.

Jedną z nowocześniejszych metod są leki biologiczne. Są wytwarzane metodą inżynierii genetycznej, dlatego mogą naśladować funkcje białek ludzkich i wpływać na receptory komórkowe.

Ich zastosowanie już na wczesnym etapie choroby znacząco zmniejsza nasilenie objawów i zapobiega uszkodzeniom stawów. W każdym innym stadium zmniejszają ból i powstrzymują progresję, dlatego są stosowane w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów o przebiegu agresywnym.

Leki biologiczne przedłużają okresy remisji i poprawiają jakość życia chorych.

Produkty, które spożywa osoba, zmagająca się z chorobami stawów, powinny dostarczać substancji niezbędnych do ich budowy oraz regeneracji. Niedobory pewnych składników przyspieszą proces chorobowy: degenerację i niszczenie tkanek. Dieta w reumatoidalnym zapaleniu stawów powinna zawierać:

  • białko, ponieważ jest budulcem chrząstek, mięśni i struktur okołostawowych. Jego głównym źródłem są: rośliny strączkowe, ziarna zbóż, orzechy, otręby, niełuskany ryż, soczewica, ciecierzyca, soja, kasza gryczana oraz drób, mleko i przetwory mleczne (jeżeli nie wykazano alergii i nietolerancji),
  • antyoksydanty, które opóźniają starzenie się stawów. Ich źródłem są surowe owoce i warzywa: kapusta, buraki, ogórki, marchew, szpinak, pietruszka, brokuły, porzeczki, wiśnie, truskawki, żurawina, jagody, borówki, winogron,
  • nienasycone kwasy tłuszczowe omega-3, ponieważ zwiększają ruchomość w stawach i zapobiegają powstawaniu miażdżycy. Najwięcej tego składnika znajduje się w: rybach (łosoś, makrela, halibut, tuńczyk, sardynki), owocach morza, orzechach włoskich, siemieniu lnianym, olejach roślinnych (oliwa z oliwek, olej lniany),
  • przyprawy, które wykazują działanie przeciwzapalne: imbir, szałwia, goździki, kurkuma, mięta, majeranek, chrzan, bazylia,
  • błonnik pokarmowy, który wykazuje działanie zmniejszające wskaźniki zapalne. Znajduje się w pełnoziarnistym pieczywie, płatkach owsianych, grube kasze, brązowy ryż,
  • produkty bogate w witaminę D (ryby), wapń (ryby, migdały, napoje sojowe), żelazo (zielone rośliny, czerwone mięso).

Pewne produkty wykazują działanie, które może predysponować do powstania stanu zapalnego. Ponadto utrudniają wchłanianie niektórych składników niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. W reumatoidalnym zapaleniu stawów dieta nie powinna zawierać:

  • tłuszczów zwierzęcych, ponieważ zwiększają możliwość zachorowania na miażdżycę i zmniejszają wydzielanie soku żołądkowego,
  • produktów przetworzonych oraz zawierających konserwanty: fast foody, chipsy, słodycze, przekąski, zupy i sosy z torebek,
  • kwasów omega-6, ponieważ utrudniają wchłanianie kwasów omega-3. Są one zawarte w oleju słonecznikowym, sojowym, rzepakowym,
  • tłuszczów trans, ponieważ nasilają stan zapalny: margaryna i masło roślinne, tłuszcze zwierzęce,
  • warzyw psiankowatych, ponieważ nasilają objawy. Są to: pomidory, bakłażan, papryka,
  • składników, które mogą powodować alergie i nietolerancje pokarmowe zawarte w produktach mlecznych (laktoza), pszennych (gluten) i w drobiu.

Bibliografia:

  1. Luft S., Metody diagnostyki serologicznej w reumatologii; Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996
  2. Odrowąż – Sypniewska G., Diagnostyka laboratoryjna wybranych chorób reumatycznych; MedPharm Polska 2011

Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*