Guzy jajnika – guzy hormonalne na jajniku

Światowe raporty epidemiologiczne wskazują na stały wzrost tendencji do zachorowania na cichego zabójcę – jak określany jest potocznie przez lekarzy rak jajnika. Każdego roku na świecie umiera ponad 114 000 kobiet z rakiem jajnika. Większość nowotworów jajnika to guzy sporadyczne, a 5-10% stanowią przypadki uwarunkowane genetycznie.

Rak jajnika stanowi trudny problem w ginekologii onkologicznej, pomimo dużych wysiłków zmierzających do jego wczesnego wykrycia.

Poza przypadkami powikłanymi i rzadko spotykanymi guzami hormonalnie czynnymi, objawy raka jajnika są bardzo słabo wyrażane i najczęściej mają charakter nieswoisty.

Jak wynika z forum onkologicznego poświęconego tak podstępnej chorobie, jaką jest rak jajnika, symptomy towarzyszące schorzeniu są często mylnie utożsamiane z dolegliwościami ze strony układu pokarmowego.

Rokowania w raku jajnika zależą przede wszystkim od stopnia zaawansowania choroby, w którym została ona wykryta.

Objawy raka jajnika

W związku z tym, że symptomy raka jajnika nie niepokoją pacjentki lub są mylące, często też nie skłaniają lekarza do zalecenia szczegółowej diagnostyki ginekologicznej, co pozwoliłoby na wykrycie guza nowotworowego we wczesnym stadium jego rozwoju.

Często upływa wiele cennego czasu od pojawienia się objawów raka jajnika, które pozwalają postawić diagnozę, czyli do chwili wystąpienia znaczących symptomów, które świadczą już o istniejących powikłaniach związanych z zaawansowanym stadium choroby nowotworowej jajnika.

Warto pamiętać, że nowotwór w tej lokalizacji może mieć podłoże genetyczne. Kobiety będące nosicielkami wadliwych genów są narażone na rozwój dziedzicznego raka jajnika (mutacje BRCA1 i BRCA2)

W Polsce rak jajnika – jak wynika z forum onkologicznego –  jest szóstym co do częstości występowania nowotworem złośliwym u kobiet. Występuje u kobiet w każdym wieku, ale najwięcej zachorowań występuje w wieku od 40 do 70 roku życia.

Pojawienie się bardziej charakterystycznych objawów raka jajnika związane jest zazwyczaj z zaawansowaniem i rozrostem guza.

Objawy raka jajnika mają zazwyczaj cechy niecharakterystyczne, przez długi czas nowotwór rozwija się w organizmie w sposób utajony, a symptomy pojawiają się, gdy guz jajnika osiągnie znaczne zaawansowanie. Z tego powodu rak jajnika nazywany jest często cichym zabójcą.

Mogą to być dolegliwości uciskowe w postaci objawów dysurycznych, zaparć, wzdęć, uczucia pełności w brzuchu lub bólów w podbrzuszu. Wczesne symptomy, które wymieniają pacjentki z rakiem jajnika na forum onkologicznym to ból miednicy i brzucha, zwiększenie obwodu brzucha, szybkie uczucie pełności podczas jedzenia i zmiana częstotliwości oddawania moczu.
 

Guzy jajnika – guzy hormonalne na jajniku
 

Najczęstsze objawy raka jajnika:

    1. Najczęstszym objawem nowotworu jajnika, który skłania pacjentki do konsultacji u lekarza jest wodobrzusze (występuje u 30% chorych)
    2. Pacjentki skarżą się na ogół na uczucie ciężkości w jamie brzusznej, choć często występują bóle o nietypowej lokalizacji dla narządu rodnego.
    3. Dość rzadkie objawy raka jajnika to nerwobóle ud, okolicy kulszowej lub pachwinowej, w związku z zajęciem splotu nerwowego
    4. Uczucie ciężkości lub ucisku może być spowodowane przez własny ciężar dużej torbieli lub ucisk spowodowany przez naciekanie nowotworowe
    5. Powiększanie się rozmiarów guza może objawiać się uczuciem nagłego parcia na mocz, zaparciami oraz okresowo bolesnymi stosunkami płciowymi
    6. Sporadycznie mogą występować objawy raka jajnika w postaci nieprawidłowego krwawienia z dróg rodnych
    7. Wraz z postępem choroby do objawów zaawansowanego raka jajnika, jak można dowiedzieć się z forów onkologicznych, dochodzą: wzdęcia, niestrawność, selektywna nietolerancja pokarmów, nudności, wymioty, brak łaknienia oraz trudności w oddawaniu stolca.
    8. Mocno zaawansowana forma raka jajnika objawia się wyniszczeniem nowotworowym organizmu oraz charakterystycznym zaostrzeniem rysów twarzy
    9. W przypadku raka jajnika, który nie przekracza torebki guza, może wystąpić skręt szypuły guza, który powoduje ataki bólów w miednicy, ustępujące samoistnie, którym mogą towarzyszyć wymioty

Guz jajnika – symptomy choroby nowotworowej

Początkowy okres nowotworu jajnika przebiega najczęściej bezobjawowo, na co wskazuje wiele pacjentek na forum onkologicznym.

Poza guzami o wydzielaniu dokrewnym, nowotwory jajnika we wczesnym okresie nie dają na ogół żądnych objawów i niepokojących symptomów chorobowych, aż do czasu, gdy powiększy się obwód brzucha i wystąpi ból w podbrzuszu, krwawienie z pochwy, objawy ucisku na narządy sąsiednie.

Gdy nowotwór przekroczy torebkę jajnika pojawiają się wczepy komórek nowotworowych w otrzewnej i płyn w jamie otrzewnej. Skręt lub martwica guza jajnika objawiają się najczęściej bólem w jamie brzusznej, podrażnienie otrzewnej, a nawet rozwojem wstrząsu.

Prawdopodobieństwo, że wykryty guz jajnika jest rakiem (nowotworem złośliwym jajnika), wzrasta szczególnie w sytuacjach:

  • guz jajnika u kobiet w okresie około menopauzalnym i pomenopauzalnym;
  • duża średnica guza;
  • guz wielokomorowy, z ogniskami litymi lub lity;
  • obustronne guzy;
  • współistnienie wolnego płynu w jamie otrzewnej.

Guzy jajnika – guzy hormonalne na jajniku

Raka jajnika – diagnostyka i wykrywanie

Potencjalne objawy raka jajnika powinny skłonić do wizyty u lekarza, który zleci odpowiednie badania.

Przy podejrzanych objawach mogących sugerować guza jajnika należy wykonać:

  • Badanie ginekologiczne dwuręczne poprzez pochwę i przez odbytnicę;
  • Badania obrazowe – ultrasonografia przez brzuszna i przez pochwowa, umożliwiająca wykrywanie zmian guzowatych, określenie ich wielkości oraz rozległości procesu nowotworowego;
  • Tomografia komputerowa oraz rezonans magnetyczny uzupełniają w wybranych przypadkach badanie ultrasonograficzne w kierunku raka jajnika;
  • W przypadku wodobrzusza można wykonać punkcję jamy otrzewnowej z pobraniem płynu do badania cytologicznego;
  • Diagnostyka laparoskopowa ma ograniczone zastosowanie w przypadku diagnostyka raka jajnika;
  • Badanie stężenia markerów nowotworowych w surowic krwi ( marker CA 125 w rakach jajnika, AFP, HCG, LDH w guzach zarodkowych). Stężenie markera CA 125 jest podwyższone u 80% pacjentek z rakiem jajnika, ale należy pamiętać, że marker może być podwyższony również w przypadku innych schorzeń, takich jak endometrioza, mięśniaki macicy lub stany zapalne w obrębie jamy brzusznej.

Raka jajnika – badanie ginekologiczne

Wczesny rak jajnika może być wykryty jako nieprawidłowa masa w miednicy podczas rutynowego badania lekarskiego. Obrazowanie za pomocą badania ultrasonograficznego, tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego może potwierdzić obecność guza, wskazującego na istnienie raka jajnika.

Warto pamiętać, że podstawowym badaniem w celu rozpoznania raka jajnika we wczesnym stopniu zaawansowania klinicznego jest dwuręczne badanie ginekologiczne, które pozwala określić wielkość, konsystencję (zmiana lita lub torbiel) oraz ruchomość jajników w stosunku do innych tkanek.
 

Nowotwór jajnika markery

U około połowy chorych we wczesnym stadium raka jajnika, objawia się on podwyższonym stężeniem markera nowotworowego CA-125.  Marker raka jajnika Ca-125 jest użyteczny w diagnostyce, monitorowaniu oraz prognozowaniu przebiegu choroby oraz rozpoznaniu jej nawrotu. Szacuje się, że ponad 80% kobiet chorych na raka jajnika ma podwyższone stężenie markera CA-125.

We wrześniu 2009 FDA zaakceptowała test o nazwie OVA1 jako dodatkowy w celu wykrywania raka jajnika. W teście OVA1 oznacza się w próbkach krwi stężenia pięciu białek, które zmieniają się jako objaw raka jajnika. Test OVA1 może pomóc zidentyfikować chore z guzem w miednicy.
 

Rak jajnika – rokowania

Rokowania w raku jajnika zależą od wielu czynników – przede wszystkim stopnia zaawansowania choroby. Około 70% chorych rozpoczyna leczenie raka jajnika w III lub IV stopniu zaawansowania klinicznego. Wczesne rozpoznanie guza jajnika ma najczęściej charakter przypadkowy.

Podsumowując, nowotwór jajnika ze względu na jego bezobjawowy rozwój we wczesnych fazach, niespecyficzne objawy raka jajnika oraz niedostępność skutecznego badania wykrywającego guz na wczesnym etapie rozwoju, najczęściej rozpoznawany jest w późnym okresie zaawansowania klinicznego. Późna diagnoza wiąże się z potrzebą wprowadzenia agresywnego leczenia onkologicznego i niepewnym rokowaniem.

Mimo udoskonalenie technik operacyjnych i wprowadzenia nowych metod leczenia raka jajnika, odsetek 5-letnich przeżyć na świecie nie zmienił się zasadniczo i wynosi około 50%. Rokowania w raku jajnika zależą od stopnia zaawansowania choroby, typu histologicznego guza, wieku pacjentki oraz zakresu przeprowadzonego leczenia operacyjnego i terapii następowej.

Rokowania raka jajnika pogarszają się wraz ze stopniem zaawansowania raka. Według statystyk epidemiologicznych dla stopni klinicznych przeżycia 5-letnie pacjentek z rakiem jajnika wynoszą: I stopień: 93%, II stopień – 70%, III stopień – 37%, IV stopień – 25%.

  • Najnowsze metody leczenia celowanego i immunoterapii oraz prowadzone na szeroką skalę badania kliniczne nad nowymi terapiami dają pewną nadzieję na poprawę rokowania w raku jajnika.
     
  • ZOBACZ WIĘCEJ:
  • NOWOTWORY GINEKOLOGICZNE
  • DZIEDZICZNY RAK JAJNIKA
  • ZBADAJ BRCA – PLATFORMA EDUKACYJNA O RAKU JAJNIKA

Rak Jajnika – Diagnostyka, Objawy

Rak jajnika to nowotwór wywodzący się z żeńskich narządów rozrodczych. Jajniki to para narządów, połączonych z macicą po jej stronach, zlokalizowanych w miednicy kobiety. Do ich głównych funkcji zalicza się produkcję żeńskich komórek rozrodczych (gamet, komórek jajowych) oraz hormonów płciowych (estradiolu, progesteronu).

Rak jajnika dotyka głównie kobiety po menopauzie, chociaż coraz częściej dotyczy też młodych kobiet. Do jego rozwoju przyczyniają się zaburzenia hormonalne, niepłodność, bezdzietność i późne macierzyństwo, ale też nieprawidłowości w profilu lipidowym (poziomie cholesterolu, trójglicerydów), wynikające z wysokotłuszczowej diety, otyłości i nikotynizmu.

Nowotwór w obrębie jajników może wywodzić się z różnych budujących go tkanek:

  • 90% guzów jajnika to guzy nabłonkowe, pochodzą z warstwy nabłonka pokrywającego ten narząd. Do tej grupy zaliczają się nowotwory surowicze, endometrialne czy śluzowe.
  • guzy mogą rozwijać się też w tkance zrębu jajnika, zawierającej komórki produkujące hormony. Są mniej agresywne i wcześniej wykrywane niż pozostałe typy raków jajnika.
  • guzy czasem pochodzą z komórek rozrodczych, czyli produkujących komórki jajowe. Są rzadsze, ale charakterystyczne dla nich jest występowanie u młodszych kobiet.
Leia também:  Como Saber As Calorias Que Consumo?

Rak jajnika często długo pozostaje niewykryty, ponieważ objawy daje późno, gdy rozprzestrzeni się w obrębie brzucha i miednicy. Im później zostanie rozpoznany, tym większe ryzyko odległych przerzutów, nawrotów choroby i gorsze rokowanie.

Rak jajnika przyczyny

Poza wymienionymi wyżej czynnikami ryzyka rozwoju raka jajnika, duży wpływ na jego powstawanie mają uwarunkowania genetyczne.

Geny, które zostały zidentyfikowane jako zwiększające ryzyko raka jajnika, to BRCA1 i BRCA2 (podnoszą też ryzyko zachorowania na raka piersi). Istotna jest więc historia raka jajnika w rodzinie.

Osoby z dwoma lub więcej bliskimi krewnymi z rozpoznaniem tej choroby, mają jej zwiększone ryzyko.

Ponadto, znaczenie ma starszy wiek- rak jajnika najczęściej występuje u kobiet w wieku od 50 do 60 lat. Szczególnie przy długotrwałym stosowaniu hormonalnej terapii zastępczej estrogenem (np. w celu złagodzenia objawów menopauzy) ryzyko istotnie wzrasta.

Rak jajnika objawy

Rak jajnika długo pozostaje bezobjawowy, dolegliwości daje dopiero przy osiągnięciu znacznych rozmiarów i przeniesienia się na sąsiadujące narządy jamy brzusznej. Przez bliskie sąsiedztwo jajników z różnymi narządami, nowotwór może zająć między innymi jelita, wątrobę czy śledzionę. Stąd objawy mogą obejmować dolegliwości z przewodu pokarmowego:

  • uczucie ciągłego wzdęcia, pełności w brzuchu
  • powiększenie obwodu brzucha
  • dyskomfort w okolicy brzucha lub miednicy
  • szybkie uczucie sytości podczas jedzenia
  • częstsze niż zwykle parcie na pęcherz

Zdarza się, że objawy są lekceważone, przypisywane problemom jelitowym i mylnie diagnozowane jako zespół jelita drażliwego. Dodatkowo, u młodszych kobiet, mogą pojawić się problemy takie jak przedwczesne dojrzewanie płciowe, zaburzenia cyklu miesiączkowego czy nieprawidłowe krwawienia.

Rak jajnika badania

Profilaktyczne badania w kierunku mutacji w genach BRCA są zalecane osobom z grup ryzyka, z historią rodzinną zachorowań na raka jajnika czy piersi lub inne choroby nowotworowe przed 50 rokiem życia (szczególnie w obrębie przewodu pokarmowego). Test genetyczny wykonywany jest z próbki śliny i można go wykonać samodzielnie w domu. W przypadku zdiagnozowania mutacji wzmożona jest częstość kontroli ginekologicznych, a pacjentce może być zaproponowane profilaktyczne usunięcie jajników.

Wykonaj badanie genetyczne w kierunku raka jajnika

W diagnozowaniu raka jajnika przydatne są USG jamy brzusznej oraz przezpochwowe USG jajników.

W przypadku podejrzenia przerzutów, lekarz może zlecić tomografię komputerową brzucha i miednicy oraz RTG klatki piersiowej.

W razie nieprawidłowości wykrytych w tych badaniach, niezbędny może okazać się zabieg wycięcia jajnika i wykonania badania histopatologicznego w celu oceny, z jakiego rodzaju tkanki wywodzi się nowotwór.

Ocena stężenia markerów raka jajnika we krwi, takich jak CA-125 oraz HE-4, jest użyteczna dopiero w bardziej zaawansowanych przypadkach nowotworu, gdyż duży odsetek wczesnych raków jajnika nie powoduje ich wzrostu. Czasem ocenia się też stężenia estrogenów (żeńskich hormonów płciowych), które zwiększają się w przypadku produkowania ich przez nowotwory zrębu jajnika.

Wysokie wartości CA125 są wykrywane u osób zmagających się:

  • z nabłonkowym nowotworem jajnika (80 – 85 %), w tym mniej niż u 50% chorych w stadium I (początkowym) zaawansowania klinicznego, u 80-90% w stadium II i u ponad 90% chorych w stadium III-IV
  • z rakiem gruczołowym w stadiach zaawansowanych
  • z rakiem piersi, nowotworem płuc czy nowotworami przewodu pokarmowego

Poza chorobami nowotworowymi wysokie stężenie CA125 obserwuje się u osób chorych z endometriozą, ostrym zapaleniem trzustki, marskością wątroby czy stanach zapalnych narządów miednicy u kobiet.

INFORMACJEDowiedz się więcej:

Rak piersi – przyczyny, objawy, zapobieganie

Scroll Up

Torbiele i guzy jajników

Torbiele jajników zwane także cystami, to pęcherzyki wypełnione płynem, które zazwyczaj mają charakter łagodny. Przyczyną ich powstawania mogą być zaburzenia hormonalne, endometrioza oraz uwarunkowania genetyczne.

Torbiel na jajniku w początkowych stadiach rozwoju nie powoduje dolegliwości, a jej wykrycie następuje zwykle podczas badania USG.

Duże cysty, mogące osiągać nawet rozmiar pomarańczy, powodują bóle brzucha, wzdęcia czy zaparcia, mogą przyczyniać się również do niepłodności. 

Guzy jajników mogą mieć natomiast różny poziom niebezpieczeństwa onkologicznego. Pod tym pojęciem mieszczą się zarówno zmiany łagodne, jak i złośliwe. Nowotwór jajnika jest poważnym problemem, który odczuwalne przez Kobietę objawy daje bardzo późno.

Dlatego często wykrywany jest dopiero, kiedy rokowania na wyzdrowienie są zdecydowanie mniejsze.

Rak jajnika w zaawansowanym etapie może powodować wzdęcia, uczucie pełności w brzuchu, powiększenie się obwodu brzucha, bóle w okolicy miednicy, nieprawidłowe krwawienia z dróg rodnych i ucisk w miednicy oraz ból w jej okolicy.

Leczenie torbieli i guzów jajników jest uzależnione od stadium ich rozwoju, dlatego bardzo ważne jest wykrywanie ich na wczesnym etapie. W tym celu należy regularnie, corocznie wykonywać badania profilaktyczne.

Guzy i torbiele mogą mieć negatywny wpływ na funkcjonowanie narządów rozrodczych, a z czasem mogą się powiększać i powodować ból w okolicy jajników.

Dlatego zachęcamy również wszystkie Kobiety do konsultowania z naszymi lekarzami każdego rodzaju nietypowych i niepokojących objawów.

Wykorzystywane metody leczenia

W Intima Clinic metodę leczenia torbieli i guzów jajników dobieramy indywidualnie dla każdej Pacjentki, po wcześniejszym dokładnym badaniu diagnostycznym. W tym celu lekarz wykonuje przezpochwowe badanie USG.

W przypadku podejrzenia guza złośliwego jajnika wykonuje się dodatkowo tomografię komputerową oraz rezonans magnetyczny. Zalecane jest również wykonanie badania: Test ROMA (ca-125 + He4).

U ponad połowy chorych we wczesnym stadium raka jajnika, jego poziomy są podwyższone.

Niektóre torbiele mogą same ulegać resorpcji i z każdym kolejnym cyklem miesiączkowym stopniowo zanikać. To tzw. torbiele czynnościowe. Czasem na skutek zaburzeń hormonalnych niedojrzałe pęcherzyki Graafa zamieniają się w małe torbiele.

Tego typu schorzenie należy leczyć odpowiednią terapią obejmującą również leczenie hormonalne. Z kolei torbiele endometrialne, powstałe w obrębie jajników, najczęściej usuwa się operacyjnie. W tym celu wykorzystujemy najmniej inwazyjną metodę laparoskopową.

Zabieg ten jest przeprowadzany w znieczuleniu ogólnym na sali operacyjnej.

Guzy jajników również można usunąć metodą laparoskopową. Tkanka pobrana w warunkach sterylności onkologicznej w czasie zabiegu poddawana jest badaniu histopatologicznemu. W ten sposób określamy, czy zmiany mają charakter złośliwy czy łagodny i w zależności od tego kierujemy Pacjentkę na dalszą drogę terapeutyczną. 

Zabieg laparoskopowego usuwania torbieli i guzów jajników polega na wykonaniu 3 niewielkich nacięć i wprowadzeniu przez nie narzędzi chirurgicznych oraz kamery, za pomocą której specjalista może dokładnie obejrzeć i usunąć patologiczne zmiany w obrębie jajników. Tkanka pobrana w trakcie operacji poddawana jest badaniu histopatologicznemu, dzięki któremu jesteśmy w stanie określić, czy zmiany miały charakter złośliwy czy łagodny. Zabieg trwa ok. 45-90 minut.

  • Wskazaniami do leczenia farmakologicznego są torbiele czynnościowe.
  • Wskazaniami do leczenia chirurgicznego/laparoskopowego są duże torbiele endometrialne, znacznych rozmiarów torbiele czynnościowe oraz guzy jajników. 

Przeciwwskazania do zabiegu

Przeciwwskazaniem do zabiegów są:

  • infekcje górnych dróg oddechowych;
  • brak zgody internisty lub anestezjologa na zabieg w znieczuleniu ogólnym;
  • zaburzenia krzepnięcia krwi;
  • miesiączka.

Zalecenia przed zabiegiem

W pierwszej kolejności należy umówić się na konsultację, na której lekarz omówi wszystkie szczegóły dotyczące zabiegu. Przed ustaleniem terminu operacji, należy wykonać zalecone badania diagnostyczne. Na 2 tyg. przed planowanym zabiegiem nie wolno przyjmować aspiryny ani jej pochodnych oraz leków przeciwkaszlowych i przeciwgrypowych.

Po przeprowadzeniu laparoskopii Pacjentka musi pozostać na oddziale przez ok. 12-48 h. Okres rekonwalescencji trwa ok. 2-3 tygodnie. W tym czasie nie wolno obciążać organizmu dużym wysiłkiem fizycznym, nie wolno współżyć, korzystać z wanny, basenu oraz sauny.

Na czas rekonwalescencji Kobieta dostaje dokładną instrukcję postępowania oraz receptę na środki farmakologiczne, które poprawiają efekty gojenia, wyeliminują możliwe odczucia bólowe i pozwolą uniknąć powikłań.

W razie wątpliwości, w każdej chwili Pacjentka może skontaktować się telefonicznie z lekarzem Intima Clinic, który przeprowadzał zabieg.

W okresie pooperacyjnym ważna jest szczególna higiena miejsc intymnych i okolicy blizn pooperacyjnych, które należy delikatnie podmywać pod bieżącą wodą z szarym mydłem. Następnie należy spryskiwać specjalnym płynem do dezynfekcji i osuszać sterylnymi gazikami. 

Po 7-14 dniach od zabiegu Pacjentka powinna pojawić się w Intima Clinic na wizycie kontrolnej.

Stosowanie się do zaleceń pooperacyjnych jest ważne dla szybkiej rekonwalescencji. Zabiegi laparoskopii gwarantują szybki powrót do pełnej sprawności, zapewniają minimalną ilość blizn i świetny efekt estetyczny. Warto stosować po zabiegu żele lub specjalne plastry niwelujące widoczność małych blizn pozabiegowych. 

Guzy jajników

Guz jajnika to szerokie pojęcie wszystkich patologicznych zmian w jajnikach zarówno tych o charakterze czynnościowym tj. ustępujących samoistnie, jak też zmian stopniowo rosnących i nie ustępujących stanowiących często zagrożenie dla zdrowia i życia pacjentki. Guzy dzielimy na tzw.

guzy o budowie litej oraz guzy torbielowate (torbiele) zawierające najczęściej treść płynną. Mogą też występować guzy o mieszanej strukturze tzw. guzy lito-torbielowate. Guzy mogą występować pojedynczo lub w większej liczbie. Rozmiary guzów też bywają różne – mogą mieć wielkość orzecha, ale zdarzają się również guzy o rozmiarach arbuza.

Dla pacjentki najważniejsze ma jednak znaczenie to, czy guz ma charakter łagodny, czy też złośliwy. Małe guzy rzadko kiedy dają wyraźne objawy. Często ich wykrycie jest czystym przypadkiem, np. na skutek kontrolnego badania USG. Większe zwykle dają już wyraźne objawy, do których zaliczamy bolesność podbrzusza, wzdęcia, zaparcia, częstomocz.

Jednym z niepokojących sygnałów mogących świadczyć o występowaniu guzów jajników są zaburzenia cyklu miesiączkowego, plamienia i krwawienia międzymiesiączkowe, bóle głowy, mdłości czy wymioty. Około 5–6% guzów jajnika wykazuje czynność hormonalną. Jak dotąd nie udało się ustalić jednoznacznych przyczyn powstawania guzów jajników.


Diagnostyka guzów jajnika polega na wykonaniu USG sondą dopochwową, czasami wykonania badania tomografii komputerowej czy rezonansu magnetycznego miednicy mniejszej. W ustaleniu rozpoznania pomocne są również badania krwi w kierunku tzw. markerów nowotworowych Ca-125, He-4, Ca 19.9.

Leia também:  Como Saber Que Ela Esta Apaixonada Por Mim?

Czasami nawet i te badania nie są wystarczające, aby postawić ostateczną diagnozę. Z pomocą przychodzi wówczas laparoskopia, która może mieć zarówno charakter diagnostyczny (pobranie próbek do badania histopatologicznego), jak i stanowić jednocześnie zabieg leczniczy (laparoskopowe usunięcie macicy z przydatkami i węzłami chłonnymi).

Coraz częściej na świecie, laparoskopia ma zastosowanie właśnie we wczesnej diagnostyce i leczeniu zmian nowotworowych złośliwych jajników.

Leczenie guza jajnika zależy od zaawansowania choroby oraz charakteru guza. Guzy łagodne można wyłuszczyć z jajnika, guzy graniczne najczęściej usuwa się z całym jajnikiem i jajowodem, wykonując tzw. usunięcie przydatków.

W przypadkach guzów złośliwych istnieje często konieczność usunięcia całego narządu rodnego, okolicznych węzłów chłonnych, wyrostka robaczkowego oraz sieci. Potem najczęściej zleca się chemioterapię. U młodszych kobiet usunięcie jajników oznacza przyśpieszoną menopauzę.

Bywa, że jej objawy są bardziej nasilone niż w przypadku naturalnego wygasania funkcji jajników. Wtedy lekarze decydują się w niektórych przypadkach na podanie pacjentce środków hormonalnych, łagodzących dolegliwości.

Zabieg laparoskopowy usunięcia guza (torbieli) jajnika wymaga specjalistycznego sprzętu laparoskopowego i odpowiednio przygotowanej sali operacyjnej, oraz bardzo doświadczonego i wyszkolonego zespołu operacyjnego.

Jest to zabieg wymagający od operatora znajomości technik preparacji przydatków i usuwania narządu rodnego oraz węzłów chłonnych w przypadku zaistnienia takiej konieczności. Zabieg przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym na stole operacyjnym przypominającym fotel ginekologiczny. Jest on pochylony w ten sposób, że pacjentka znajduje się w tzw.

pozycji Trendelenburga, czyli z głową ułożoną nieco niżej niż nogi. Na początku zabiegu podaje się do jamy brzusznej poprzez specjalną igłę dwutlenek węgla w celu wytworzenia odmy otrzewnowej. Gaz unosi powłoki brzuszne do góry oraz „rozpycha” jelita pozwalając na wprowadzenie narzędzi laparoskopowych.

Następnie poprzez niewielkie, około 10 milimetrowe, kosmetyczne nacięcie w pępku wprowadza się do jamy brzusznej kamerę oraz źródło światła. Na monitorze uzyskuje się kolorowy obraz w znacznym powiększeniu, o bardzo wysokiej rozdzielczości.

Poprzez trzy 5 milimetrowe nacięcia ponad spojeniem łonowym wprowadza się do jamy brzusznej dodatkowe mikro narzędzia. Przy ich pomocy wyłuszcza się guza z jajnika w całości lub otwiera i opróżnia jego zawartość. Usunięte zmiany umieszcza się we wprowadzonym do jamy brzusznej woreczku (tzw.

endobagu) i usuwa z jamy brzusznej przez jedno z wykonanych uprzednio nacięć. Po zakończeniu zabiegu narzędzia z jamy brzusznej usuwa się i wypuszcza wprowadzony uprzednio dwutlenek węgla. Na rany po wprowadzonych narzędziach zakłada się szwy kosmetyczne. Pacjentka uruchamiana jest około 6 godzin po zabiegu.

Kilka godzin po zabiegu pacjentka może pić płyny, a po pojawieniu się perystaltyki jelit, może zacząć spożywać lekkostrawne pokarmy. Pacjentka wypisywana jest domu następnego dnia po operacji. Ponieważ dolegliwości bólowe po zabiegu są bardzo niewielkie, stosuje w domu jedynie ogólnodostępne leki przeciwbólowe. Po zabiegu można powrócić do codziennych zajęć po 3 dniach, a do pełnej aktywności po około 7-10 dniach.

1-2 godzinyCzas trwania zabiegu 4 tygodnieZalecany czas pobytu pod kontrolą lekarza Zalecenia przed operacją:

Zabieg laparoskopowego wyłuszczenia guza (torbieli) jajnika lub usunięcia guza (torbieli) wraz z przydatkami jest wykonywany u kobiet. Jest zaliczany do większych zabiegów ginekologicznych.

W celu przygotowania się do zabiegu należy wykonać badania laboratoryjne oraz oznaczyć grupę krwi.

Wszystkie badania możemy wykonać bezpośrednio przed zabiegiem, jednak ich wcześniejsze wykonanie zwiększa prawdopodobieństwo wykonania zabiegu.

Zalecenia po operacji:

  • prowadzenie oszczędzającego trybu życia i unikanie dużych wysiłków fizycznych przez 7-10 dni
  • stosowanie diety lekkostrawnej przez 3 dni
  • samodzielna pielęgnacja ran po wkłuciach preparatem odkażającym i codzienna zmiana naklejonych, jałowych opatrunków
  • doraźne stosowanie ogólnodostępnych leków przeciwbólowych
  • zgłoszenie się do lekarza celem usunięcia szwów około 7 dnia po zabiegu
  • powstrzymanie się od współżycia do czasu kontroli lekarskiej
  • odebranie po 14 dniach od zabiegu wyników badań histopatologicznych i zgłoszenie się z wynikami do kontroli u lekarza

Nowotwory jajnika czynne hormonalnie • Postępy Nauk Medycznych 4/2008 • Czytelnia Medyczna BORGIS

© Borgis – Postępy Nauk Medycznych 4/2008, s. 223-227

  • *Romuald Dębski
  • Nowotwory jajnika czynne hormonalnie
  • Hormonally active ovarian tumors

Klinika Położnictwa i Ginekologii Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w WarszawieKierownik Kliniki: prof. CMKP dr hab. med. Romuald Dębski

StreszczenieDo hormonalnie czynnych nowotworów jajnika należą guzy posiadające zdolność syntezy hormonów steroidowych – estrogenów i progesteronu, ale także innych hormonów, nie mających bezpośredniego związku z tkanką jajnikową.

Można do nich zaliczyć rakowiaka, wole tarczycowe jajnika (struma ovarii), czy nowotwory germinalne produkujące β-HCG.

Guzy hormonalnie czynne mogą należeć do każdej grupy nowotworów jajnika, jednak najczęściej zdolność taką posiadają nowotwory gonadalne, które wywodzą się z tkanek typowych dla gonady, zarówno żeńskiej, jak i męskiej. Częstość ich występowania ocenia się na 3-8% wszystkich nowotworów jajnika.

Nowotwory produkujące żeńskie hormony płciowe powodują nadprodukcję estrogenów i prowadzą między innymi do patologicznych rozrostów endometrium, a nawet raka. Nowotwory wydzielające androgeny z kolei powodują objawy wirylizacji.

SummaryHormonally active ovarian tumors produce steroid hormones – estrogens and progesterone, but also other hormones, having no direct connection with the ovarian tissue. Example of this tumors are carcinoid, struma ovarii or germinal tumors, producing β-HCG.

The hormonally active tumors can have different histological structure, but most often there are gonadal tumors, which originate from female or male gonadal tissue. They account for 3 to 8% of all ovarian tumors. Tumors producing female sex hormones cause hyperestrogenism, leading to endometrial hyperplasia and cancer.

Tumor producing androgens cause virilisation.

Niezwykle złożony i słabo jeszcze poznany proces przemian komórek prawidłowych w nowotworowe wiąże się z utratą pewnych własności typowych dla dobrze zróżnicowanych komórek i nabyciem innych cech charakterystycznych dla nowotworu.

Różnica pomiędzy komórką prawidłową i nowotworową nie jest skokowa, jest to zjawisko ciągłe, na jednym jego biegunie znajduje się na przykład prawidłowo zróżnicowana komórka gruczołowa, na drugim rak anaplastyczny. Pomiędzy tymi skrajnymi postaciami możemy jednak jeszcze znaleźć gruczolaka, dobrze zróżnicowanego raka itd.

Stopień nasilenia odmienności od komórki wyjściowej jest proporcjonalny do utraty funkcji tej komórki i wiąże się z nabyciem cech typowych dla nowotworu, często przypominających cechy charakterystyczne dla pierwotnych komórek płodowych.

Dlatego też nowotwory posiadające zdolność syntezy substancji charakterystycznych dla dojrzałych tkanek są najczęściej nowotworami o stosunkowo niskiej złośliwości, natomiast nowotwory wydzielające białka charakterystyczne dla tkanek płodowych cechują się zazwyczaj niższym stopniem zróżnicowania i wyższą złośliwością.

Pojęcie nowotworów czynnych hormonalnie jajnika może być definiowane bardzo różnorodnie. Najwęższą grupę stanowią nowotwory gonadalne posiadające, typową dla komórek z których się wywodzą, zdolność syntezy hormonów sterydowych – estrogenów, androgenów i rzadziej progesteronu.

Niewątpliwie do guzów czynnych hormonalnie zaliczyć można rakowiaka i wole tarczycy w obrębie potworniaków dojrzałych jajnika. Do guzów czynnych hormonalnie można również zaliczyć te wszystkie nowotwory jajnika, które produkują białka płodowo-rakowe posiadające aktywność hormonalną – np.

nowotwory germinalne produkujące gonadotropinę kosmówkową. Z drugiej strony właściwie każda postać nowotworu jajnika w wyniku nieswoistej stymulacji komórek zrębu może prowadzić do zwiększonej syntezy hormonów sterydowych – estrogenów, rzadziej androgenów.

Nadmierną syntezę hormonów sterydowych opisano w guzie Brennera, włókniaku jajnika a także w przerzutach nowotworowych do jajnika.

Najczęstszymi guzami jajników wiążącymi się z nieprawidłową czynnością hormonalną są jednak zmiany nowotworopodobne – torbiele czynnościowe – torbiel pęcherzykowa i torbiel ciałka żółtego, torbiele tekaluteinowe. Do grupy tej zaliczane są również schorzenia nie posiadające morfologicznej postaci guza takie jak zwyrodnienie drobnopęcherzykowe jajników (PCO) i hipertekoza jajników.

Nowotworopodobne torbiele jajników to powszechnie występujące schorzenie charakteryzujące się obecnością niekiedy dość dużych, często czynnych hormonalnie otorbionych zbiorników płynu występujących u kobiet w okresie reprodukcyjnym.

Najczęstszymi ich postaciami są torbiele pęcherzyka jajnikowego, ciałka żółtego, torbiel endometroidalna i torbiele tekaluteinowe. Czynne hormonalnie są dwie pierwsze, kolejne dwie są uzależnione od hormonów, ale z reguły same ich nie produkują.

Leia também:  Como Ajudar Alguém Que Se Corta?

Torbiele pęcherzykowe to bardzo częste, jednokomorowe, z reguły jednostronne zmiany o średnicy od 3 do przeszło 8 cm. Są to zbiorniki wypełnione niezresorbowanym płynem pęcherzykowym wysłane nabłonkiem niedojrzałego pęcherzyka jajnikowego.

Zawierają przezroczysty płyn, przeważnie jasny, mogą jednak w przypadku pęknięcia naczynia w ścianie torbieli, tak jak i inne zmiany nowotworopodobne, przybrać postać torbieli krwotocznej. Najczęściej nie dają one dolegliwości, większość z nich jest nierozpoznawana, ulegają samoistnej resorpcji.

Torbiele pęcherzykowe są najczęściej czynne hormonalnie – produkują estrogeny, w wyniku czego dochodzić może do zaburzenia cyklu miesięcznego. Większość torbieli pęcherzykowych ulega w ciągu dwu miesięcy samoistnej resorpcji, bez żadnego leczenia. Proces ten można przyśpieszyć, a ponadto przywrócić rytm krwawień miesiączkowych stosując doustne tabletki antykoncepcyjne.

Zarówno podanie progesteronu, syntetycznego progestagenu jak i doustnej tabletki antykoncepcyjnej prowadzi do obniżenia stężenia gonadotropin, co sprzyja zanikowi torbieli. Przed podaniem syntetycznego progestagenu lub doustnej tabletki antykoncepcyjnej powinniśmy upewnić się jednak, że jednokomorowa torbiel jajnika nie współwystępuje z ciążą.

Jeżeli torbiel jajnika utrzymuje się dłużej niż dwa cykle miesiączkowe, i pomimo jej obecności wystąpiły miesiączki, to prawdopodobnie nie jest to zmiana czynnościowa, co uzasadnia wykonanie laparoskopii, a w wybranych dokładnie przeanalizowanych przypadkach punkcji torbieli pod kontrolą ultrasonograficzną.

Torbiele ciałka żółtego ziarnisto-luteinowe są zazwyczaj mniejsze, średnica ich nie przekracza 4-5 cm, wysłane są one warstwą zluteinizowanych komórek ziarnistych otoczonych grubą ścianą łącznotkankową. Zawartość ich jest najczęściej krwista.

Mogą być one przyczyną dolegliwości bólowych w podbrzuszu, produkując hormony – estrogeny i/lub progesteron prowadzą do zaburzeń cyklu miesiączkowego. Ich obraz kliniczny jest często podobny do skąpoobjawowej ciąży ektopowej. Mogą ulegać pęknięciu czy skręceniu dając ostre objawy otrzewnowe zmuszające do interwencji w trybie pilnym.

Również i te torbiele ulegają samoistnej resorpcji, której sprzyjać może blokada hormonalna osi podwzgórze-przysadka-jajnik.

Niekiedy jednak, pacjentki z ziarnisto-luteinową torbielą ciałka żółtego, ze względu na dolegliwości i niezupełnie uspokajający obraz ultrasonograficzny (gruba ściana, wyraźny przepływ w naczyniach, niejednorodna echogeniczność zawartości – skrzep krwi) są kwalifikowane do laparoskopii lub laparotomii. Dość często w trakcie tych zabiegów mylnie rozpoznawana jest torbiel endometrioidalna jajnika.

Torbiele tekaluteinowe nie są guzami czynnymi hormonalnie, a powstają w wyniku silnej stymulacji hormonalnej jajnika klasycznie w przebiegu ciążowej choroby trofoblastycznej. Tkanki zaśniadu groniastego lub raka kosmówki produkują bardzo duże ilości gonadotropiny kosmówkowej oddziaływującej na jajniki podobnie do hormonu lutenizującego.

Obserwowane są one również u pacjentek z zespołem PCO leczonych clomifenem, oraz u pacjentek stymulowanych gonadotropinami menopauzalnymi i gonadotropiną kosmówkową. W ostatnich latach najczęściej torbiele tekaluteinowe obserwuje się u pacjentek skutecznie leczonych zapłodnieniem pozaustrojowym.

Torbiele tekaluteinowe to obustronne, bardzo duże, wielokomorowe torbiele, wypełniające niekiedy całą jamę brzuszną. Dolegliwości bólowe z reguły są niewielkie, nieadekwatne do wielkości gigantycznych torbieli. U pacjentek ciężarnych dość typowe są nasilone nudności i wymioty oraz często występuje drażliwość i bolesność gruczołów piersiowych.

Wielkość torbieli oraz płyn gromadzący się w jamie otrzewnowej i opłucnej mogą prowadzić do wystąpienia uczucia duszności. Pęknięcie torbieli, samoistne lub w trakcie badania ginekologicznego może prowadzić do wystąpienia krwawienia do jamy otrzewnowej i zmusić do podjęcia dramatycznej decyzji o wykonaniu laparotomii.

Operacja zszycia jajnika z torbielami tekaluteinowymi jest niezwykle trudna, ponieważ cały on składa się z licznych, kilkucentymetrowych cienkościennych torbieli, które rozpadają się przy jakiejkolwiek ingerencji operatora. W przypadku ciążowej choroby trofoblastycznej terapia polega na opróżnieniu jamy macicy, torbiele znikają samoistnie w dwa-trzy miesiące po usunięciu tkanek zaśniadowych.

W przypadku zespołu hiperstymulacyjnego prowadzi się terapię zachowawczą, hospitalizacja, leżenie, wyrównanie zaburzeń elektrolitowych, niedoborów białkowych, ewentualna substytucja gestagenna, terapia lekami niesterydowymi przeciwzapalnymi, a w dramatycznych sytuacjach przerwanie ciąży.

Hipertekoza lub tekomatoza jajnika z reguły prowadzi do nieznacznego powiększenia jajników. Obraz kliniczny jest podobny i często mylony z ciężką postacią zwyrodnienia drobnopęcherzykowego jajnika.

Rozpoznanie stawiane jest z reguły na podstawie badania materiału pooperacyjnego.

Jajniki z hipertekozą produkują nadmierną ilość estrogenów i androgenów, w związku z tym w obrazie klinicznym u kobiet w okresie prokreacyjnym dominują cechy hiperandrogenizacji, po menopauzie zaś nieprawidłowe krwawienia związane z nadmierną stymulacją estrogenną endometrium.

Rzadko występującą zmianą jest żółtczak ciążowy (luteoma of pregnancy) zaliczany do nowotworopodobnych zmian czynnościowych lub do grupy nowotworów lipidowokomórkowych. Powstaje w okresie ciąży, jest utworzony przez liczne guzki zbudowane z komórek lutealnych, często występuje obustronnie.

Najczęściej ma pięć do dziesięciu centymetrów średnicy, opisywano guzy sięgające i dwudziestu centymetrów. Na przekroju jajnika widoczne są miękkie, brązowe masy tkankowe z licznymi, drobnymi ogniskami wylewów.

Guz ten może produkować androgeny, opisywano przypadki maskulinizacji płodów płci żeńskiej.

W związku z tym, że są to często zmiany obustronne, proponuje się przy przypadkowym rozpoznaniu w trakcie cięcia cesarskiego, pobranie wycinka z jednego jajnika, lub jednostronne usunięcie przydatków i ocenę śródoperacyjną. Jest to zmiana łagodna, ustępująca samoistnie po porodzie.

NOWOTWORY CZYNNE HORMONALNIE

Guzy czynne hormonalnie należeć mogą do każdej z grup nowotworów jajnika, jednak najczęściej aktywność posiadają nowotwory gonadalne. Nowotwory te wywodzą się z komórek typowych dla gonad – komórek ziarnistych, komórek otoczki, komórek Leydiga, Sertoliego lub z fibroblastów.

W piśmiennictwie angielskojęzycznym nazywane są one nowotworami sznurów płciowych i zrębu jajnika (sex-cord tumors, sex-cord stromal neoplasms). Częstość występowania nowotworów gonadalnych oceniana jest na 3-8% wszystkich nowotworów jajnika.

Do grupy tej należą: błoniak ziarnisty, otoczkowiak, włókniak, włókniakomięsak, oraz nowotwory wywodzące się z komórek Sertoliego i Leydiga, w której wyróżnia się guzy zbudowane z samych komórek Sertoliego – sertolioma, z samych komórek Leydiga – leydigoma, oraz najczęściej występujące postacie mieszane – androblastoma.

Błoniak ziarnisty, ziarniszczak, (granulosa cell tumor, foliculoma) wywodzi się z komórek wyściełających rozwijające się pęcherzyki jajnikowe. Pierwszy opis tego nowotworu, autorstwa C. Von Kahldena pochodzi z 1895 roku.

Są to guzy kilku-, kilkunastocentymetrowe, wielokomorowe, lito-torbielowate, bardzo rzadko przyjmują postać jednokomorowej, grubościennej torbieli. W ostatnich latach, na podstawie różnic w budowie mikroskopowej i pewnej różnicy w klinice nowotworów wyróżnia się postać młodzieńczą (5%) i dorosłą (95%) ziarniszczaka.

Nowotwór ten produkuje estrogeny, objawy tego są różne w zależności od wieku kobiety. Sporadycznie tylko torbielowata postać ziarniszczaka posiada zdolność syntezy androgenów. Około 5% nowotworów rozwija się w okresie dziecięcym, konsekwencją tego jest przedwczesne rzekome dojrzewanie płciowe.

Szacuje się że do 10% przypadków przedwczesnego dojrzewania płciowego jest konsekwencją nowotworów produkujących estrogeny. Przeszło 60% błoniaków ziarnistych rozpoznawanych jest u kobiet w okresie prokreacyjnym – powodują one nieprawidłowe, nieregularne krwawienia. Około 30% ziarniszczaków rozwija się po menopauzie.

Są one przyczyną ustąpienia objawów wypadowych i wystąpienia nieprawidłowych krwawień pomenopauzalnych. Postać młodzieńcza występuje najczęściej u młodych dziewcząt, sporadycznie tylko występuje po 30. roku życia. Postać dorosła występuje w późniejszym okresie życia, przeciętny wiek rozpoznania wynosi około 50 lat.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Piśmiennictwo

1. Baker VV: Premaligant and Maligant Disorders of the Ovaries and Oviducts. W: DeCherney AH, Pernoll ML: Current Obstetrics & Gynecologic Diagnosis & Treatment. Appleton & Lange 1994, 745.

2. Goldfien A, et al: Basic & Clinical Endocrinology. Appleton & Lange 1994, 419.

3. Kędzia H. (red.) Nowotwory narządów płciowych kobiety. OWN Poznań 1997.

4. Haji AG, et al: Androgen secreting steroid cell tumor of the ovary in a young lactating women with acute onset of severe hyperandrogenism: a case report and review of literature. J. Med. Case Reports. 2007; 1: 182.

5. Hayes MC, Scully RE: Stromal luteoma of the ovary. a clinopathological analysis of 25 cases. Int. J. Pathol. 1987; 11, 883.

6. Nasu K, et al: Granulosa cell tumor associated with secondary amenorrhea and serum luteinizing hormone elevation. Int. J. Clin. Oncol. 2007; 12, 3, 228-230.

7. Regnier C, et al: Intraoperative Testosterone Assay for Virilizing Ovarian Tumor Topographic Assessment: Report of a Leydig Cell Tumor of the Ovary in a Premenopausal Woman with an Adrenal Incidentaloma. J. Clin. Endocrinol. Metab., 2002; 87, 7, 3074-3077.

8. Riva JM: Pelvic Malignances. W Beck WW Jr: Obstetrics and Gynecology, 3rd ed. Harwal Publishing, 1993, 385.

9. Wheeler JE, Woodruff JD: Benign Disorders of the Ovaries & Oviducts. W DeCherney AH, Pernoll ML: Current Obstetrics & Gynecologic Diagnosis & Treatment. Appleton & Lange 1994, 745.

10. Young RH, Scully RE: Ovarian Sertoli-Leydig cell tumors: a clinopathological analysis of 297 cases. Am. J. Surg. Pathol., 1985, 9, 543.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*