Chroniczne zmęczenie – przyczyny, objawy i leczenie

Chroniczne zmęczenie – przyczyny, objawy i leczenie

Fot: leszekglasner / fotolia.com

Chroniczne zmęczenie to zespół objawów somatycznych, wśród których dominującym jest trwające przynajmniej 6 miesięcy uczucie permanentnego wyczerpania, bez przyczyny w postaci wzmożonego wysiłku fizycznego lub choroby i pomimo przeznaczania czasu na sen i wypoczynek.

Chorobę o nazwie chronic fatigue syndrome (CFS), czyli zespół chronicznego zmęczenia, wpisano do rejestru chorób w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku. Problem ten dotyka najczęściej ludzi w wieku 30–45 lat, żyjących bardzo aktywnie, w stresie, pod presją czasu i konieczności pogodzenia wielu obowiązków. W związku z tym CFS uznaje się za chorobę cywilizacyjną.

Zobacz także:

Bezsenność to problem kobiet. Dlaczego panie częściej mają problemy ze snem?

Stres związany z pandemią nasila zgrzytanie zębami i bóle twarzy

Polacy kupują coraz więcej antydepresantów

Ciągłe zmęczenie – przyczyny

Przewlekłe zmęczenie może być objawem wielu chorób, dlatego diagnozę zespołu chronicznego zmęczenia powinien poprzedzić szereg badań pod kątem innych poważnych schorzeń. Należy wykluczyć między innymi:

Wymienione choroby mogą powodować m.in. osłabienie, spowolniony metabolizm, które z kolei wywołują objawy charakterystyczne dla zespołu chronicznego zmęczenia – senność, problemy z koncentracją, bóle głowy. Powyższe problemy somatyczne wymagają wdrożenia zupełnie innego leczenia niż w przypadku CFS.

Przyczynami zespołu chronicznego zmęczenia są przede wszystkim: szybkie tempo życia pod nieustającą presją, stres, zbyt mała ilość snu, zbyt wysoki zakres odpowiedzialności i obowiązków, tak w zawodowym, jak i w prywatnym życiu.

Przewlekłe zmęczenie mogą wywołać także silne przeżycia na tle nerwowym, stany lękowe i wszelkie długotrwałe emocje. Samopoczucie jednostki cierpiącej na CFS pogarsza niezdrowa dieta (m.in.

niedobór witamin, magnezu, żelaza), brak ruchu, osłabiony system odpornościowy.

Objawy chronicznego zmęczenia

Dominującym objawem CFS jest stałe uczucie zmęczenia fizycznego i psychicznego, które nie ustępuje po odpoczynku. Nierzadko wyczerpanie ogarnia chorego tuż po przespanej nocy.

Wycieńczenie fizyczne, brak energii do działania, apatia i przewlekła senność towarzyszą mu przez cały dzień, zwykle wraz z permanentnym niepokojem i emocjonalnym napięciem.

Charakterystyczne dla CFS są także problemy z koncentracją i zapamiętywaniem.

Osoba dotknięta zespołem chronicznego zmęczenia przeważnie cierpi na nieustanne bóle głowy, bóle mięśni i stawów (ale bez cech zapalenia), może skarżyć się też na bóle gardła, bóle brzucha czy bóle w klatce piersiowej.

Częste są dolegliwości ze strony układu pokarmowego – zaburzenia odżywiania, nudności, wzdęcia, biegunki, zaparcia. Inne somatyczne objawy to kołatanie serca, powiększenie węzłów chłonnych (zwłaszcza szyjnych i pachowych), stany podgorączkowe, spadek libido, infekcje, alergie.

Wszystkie spośród wyżej wymienionych symptomów wpływają na zawodową i społeczną aktywność chorego, znacząco obniżając efektywność jego działania i komfort życia.

Sposoby na przewlekłe zmęczenie

W związku z szerokim zakresem przyczyn zespołu chronicznego zmęczenia, nie można wskazać jednej, skutecznej metody radzenia sobie z tą dolegliwością.

Leczenie CFS na pewno warto poprzedzić badaniami laboratoryjnymi krwi i moczu, które nie tylko pozwolą wykluczyć inne powody złego samopoczucia chorego, ale też ustalić odpowiednią dietę.

Przewlekłe zmęczenie nierzadko wiąże się bowiem z niedoborami witamin, magnezu, potasu, cynku czy żelaza.

Osoby cierpiące na CFS zwykle nabierają nieprawidłowych nawyków żywieniowych. Są zbyt wyczerpane, by troszczyć się o przygotowywanie regularnych, pełnowartościowych posiłków, co dodatkowo pogarsza ich samopoczucie.

Tymczasem odpowiednio skomponowana dieta – lekkostrawna, złożona z nieprzetworzonych produktów, bogata w niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu substancje odżywcze – to niezwykle istotny czynnik w walce z zespołem chronicznego zmęczenia.

W przypadku nieustalonej przyczyny CFS często zaleca się leczenie objawowe. Osobom z dolegliwościami bólowymi (bóle głowy, mięśni czy gardła) lekarze przepisują odpowiednie środki przeciwbólowe lub przeciwzapalne. Przy nasilonych objawach depresyjnych chorego można wspierać lekami przeciwdepresyjnymi.

W każdej sytuacji osoby cierpiące na zespół chronicznego zmęczenia powinny uregulować rytm swojego życia, przeznaczając w nim odpowiednią ilość czasu na sen, wypoczynek po pracy w ciągu dnia, a także na aktywność fizyczną.

Stwierdzono, że ruch w znaczący sposób niweluje objawy CFS.

Ponieważ osobie cierpiącej na tę chorobę trudno jest zdobyć się na forsowny wysiłek, należy stopniowo zwiększać regularne dawki ćwiczeń, zaczynając choćby od krótkich spacerów.

Proponowaną metodą walki z zespołem przewlekłego zmęczenia jest także terapia poznawczo-behawioralna, która pomaga choremu radzić sobie ze stresem.

Zespół chronicznego zmęczenia od lat uznaje się za samodzielną jednostkę chorobową wymagającą wdrożenia adekwatnego leczenia. Przede wszystkim jednak jest to przejaw swego rodzaju obrony ze strony organizmu, który w obliczu nadmiernej eksploatacji domaga się porządnego relaksu i wypoczynku.

Skąd się bierze przewlekłe zmęczenie? Dowiesz się tego z filmu:


Czy artykuł okazał się pomocny?

CFS: skąd się bierze syndrom przewlekłego zmęczenia?

Nie jest to rzadka choroba, ale przypadłość, z którą boryka się coraz więcej osób. Biorąc pod uwagę rosnące tempo życia, można przypuszczać, że liczba osób cierpiących na CFS będzie rosnąć. Wpływ na to ma konieczność poświęcania coraz więcej czasu na pracę, presja dotycząca rozwoju osobistego, dążenie do coraz wyższego komfortu życia, a także niezdrowe jedzenie czy używki. 

Czym jest zespół zmęczenia?

Zespół przewlekłego zmęczenia charakteryzuje się długotrwałym zmęczeniem i innymi, występującymi jednocześnie, objawami, które mogą ograniczać możliwość wykonywania codziennych czynności. 

CFS nie jest łatwy do diagnozowania, chociaż początek choroby jest dość wyraźny. Problemy dotyczące tej choroby, która należy do dziedziny chorób psychosomatycznych, dotyczą nie tylko jej definicji, ale także profilaktyki i leczenia. 

Pewne kontrowersje budzi także jej nazwa, gdyż według niektórych trywializuje nieco stan zdrowia pacjentów cierpiących na CFS.  Stąd też oprócz zespołu przewlekłego zmęczenia proponowane są także inne określenia, takie jak „zespół dysfunkcji immunologicznej” lub „choroba royal free”

Zespół przewlekłego zmęczenia to choroba, której przyczyny nie są do końca wyjaśnione. Według niektórych badaczy przewlekłe zmęczenie to sygnał “wczesnego ostrzegania” o procesach chorobowych toczących się w organizmie, inni mówią o “pozakaźnym zespole zmęczenia”, będącym efektem przebytej infekcji.

Zespół zmęczenia może powodować różne objawy, ale zwykle dla wszystkich pacjentów cierpiących na CFS wspólne jest to, że mają oni osłabiony system odpornościowy. Może to być spowodowane przebytymi infekcjami wirusowymi, zaburzeniami hormonalnymi, brakiem pierwiastków śladowych czy przepracowaniem.

Uczucie zmęczenia po przebyciu infekcji lub spowodowane intensywną pracą może być zjawiskiem naturalnym, jednak po pewnym czasie powinno ono mijać.  Jeżeli tak się nie dzieje i bez wyraźnej przyczyny zmęczenie trwa przez dłuższy czas, wówczas można podejrzewać, że mamy do czynienia z zespołem przewlekłego zmęczenia.

Symptomem wskazującym, że możemy mieć do czynienia z CFS jest także fakt, że uczucie zmęczenia jest większe po przebudzeniu niż przed pójściem spać, a także towarzyszący temu zmęczeniu szereg innych objawów ze strony różnych narządów i układów. 

Zespół chronicznego zmęczenia – objawy

  • Kryteria diagnostyczne dotyczące choroby, jaką jest zespół chronicznego zmęczenia, oraz jego objawy, określone zostały między innymi przez Center for Disease Control of Prevention (CDC).
  • Oto kilka z nich: 
    zmęczenie utrzymujące się przez co najmniej sześć kolejnych miesięcy, nie związane z wysiłkiem i nie ustępujące po odpoczynku, a także nie będące wynikiem innych chorób, 
    -znaczne zmniejszenie poziomu dotychczasowej aktywności spowodowane zmęczeniem. 
  • Brane są także pod uwagę cztery lub więcej z poniższych objawów, które utrzymują się przez co najmniej sześć miesięcy:
  • -problemy z utrzymaniem równowagi lub omdlenia.

-zaburzenia pamięci i koncentracji,
-złe samopoczucie po wysiłku, 
-zaburzenia snu,
-bóle mięśni,
-bóle stawów,
-zaburzenie widzenia,

Inne często występujące objawy, charakterystyczne dla CFS, to bóle i powiększenie węzłów chłonnych, bóle głowy, gardła, ucha czy szczęki, biegunka, suchość gałek ocznych, stany podgorączkowe, utrata wagi, nieregularna praca serca. Zdarzają się nudności, brak apetytu, płytki oddech czy mrowienie lub drętwienie twarzy, rąk czy stóp.

Charakterystyczne jest też negatywne nastawienie do życia i świata oraz nerwowość.

Chorobie, jaką jest zespół zmęczenia, może także towarzyszyć depresja, jednak nie dotyczy ona każdego pacjenta i nie występuję częściej niż w przypadku innych chorób przewlekłych.

Zespół przewlekłego zmęczenia – diagnostyka

Symptomy pojawiając się przy CFS często mogą być objawami wielu innych chorób, dlatego zawsze trzeba wykonać diagnostykę w celu ich wykluczenia.

Krótkotrwałym czy przewlekłym zmęczeniem może się objawiać między innymi niedoczynność tarczycy, choroby autoimmunologiczne, mononukleoza, choroby nowotworowe czy zaburzenia psychiczne. Zmęczenie może być także skutkiem przyjmowania pewnych leków. W każdym przypadku trzeba ustalić powód zmęczenia. 

Gdy podejrzewany jest zespół przewlekłego zmęczenia, najczęściej zleca się wykonanie badań krwi, które pomogą ustalić, czy nie występują niedobory kwasu foliowego, witaminy B12, minerałów albo czy nie występują zaburzenia hormonalne, świadczące o nieprawidłowościach dotyczących pracy tarczycy lub nadnerczy.

Badany jest także poziom glukozy, poziom elektrolitów, poziom żelaza, wykonywane są badania dotyczące czynności wątroby. Zalecane jest wykonanie tzw. badania ANA, pomocnego przy podejrzeniu wystąpienia choroby autoimmunologicznej.

Sprawdza się czynnik OB oraz poziom białka reaktywnego CRP, wykonuje się badanie moczu.

Aby określić, czy choroba, z którą mamy do czynienia, to zespół zmęczenia, wykonywana jest także szczegółowa diagnostyka sprawdzająca działanie układu odpornościowego i występujących infekcji wirusowych. 

Leia também:  Como Se Chama Uma Pessoa Que Sabe Tudo?

W zależności od wyników badań i indywidualnych objawów, wdraża się odpowiednią terapię. Jeżeli u podłoża CFS leżą zaburzenia hormonalne lub infekcje, najpierw trzeba się uporać z podstawowym problemem.

Nie istnieje lek na syndrom przewlekłego zmęczenia. Jeżeli wyeliminowane zostaną choroby somatyczne, leczenie sprowadza do sfery psychicznej.

Skuteczna bywa terapia behawioralno-poznawcza, która ma za zadanie nauczyć pacjenta dbania o siebie. Pomocne bywa nauczenie się sztuki relaksacji, odpoczywania i redukowania stresu.

W tym celu przydatna jest na przykład hydroterapia, aromaterapia czy masaże. 

W celu zniwelowania objawów choroby, jaką jest zespół zmęczenia, i zapobieganiu jej nawracania zalecane jest prowadzenie zrównoważonego tryb życia, obejmującego stosowanie odpowiedniej diety, dostarczającej potrzebnych składników odżywczych oraz mikroelementów, odstawienie używek, podejmowane umiarkowanego wysiłku fizycznego, stosownie do możliwości organizmu .

Efektem terapii ma być stopniowy powrót do poprzedniego poziomu aktywności, jednak z zachowaniem równowagi między pracą i odpoczynkiem. Syndrom przewlekłego zmęczenia ma bowiem tendencje do nawrotów.
 

Źródła: 
Kopacz T., Zespół przewlekłego zmęczenia jako problem terapeutyczny, Sztuka Leczenia 2014, nr 3-4 str. 45-54
Donoghue, P., Siegel, M.

,  Sick and Tired of Feeling Sick and Tired: Living with Invisible Chronic Illness (New Edition). Wydawnictwo: W.W. Norton & Company, 2000
Clements, A., Sharpe, M., Simkin, at.

al, Chronic Fatigue syndrome: a qualitative investigation of patients beliefs about the illness. Journal of Psychosomatic Research, 1997, 42(6), s. 615-624

Bjørkum, T., Wang, CE., Waterloo, K.  Patients experience with treatment of chronic fatigue  syndrome. Tidsskr Nor Laegeforen, 129(12), s. 1214-1216, 2009 

Data dodania: piątek, 20 sierpnia 2021

Zespół przewlekłego zmęczenia (CFS)

Inne określenia: Chroniczne zmęczenie i zespół dysfunkcji immunologicznej

Charakterystycznym objawem zespołu przewlekłego zmęczenia (ang. CFS) jest skrajne i obezwładniające poczucie wycieńczenia. Osoby cierpiące na CFS źle śpią i budzą się zmęczone. Często miewają bóle głowy, mięśni oraz stawów, bolące gardło, problemy z koncentracją i pamięcią. Natężenie i rodzaj objawów może się zmieniać z dnia na dzień.

W czasie, gdy natężenie objawów jest niewielkie, chory jest w stanie funkcjonować niemalże prawidłowo, natomiast podczas “gorszego dnia” może być niezdolny do wstania z łóżka.

Zespół przewlekłego zmęczenia niegdyś lekceważąco nazywano”grypą yuppie” i uważano, że jest to połączenie depresji, stresu i wypalenia występującego u młodych kobiet rasy białej, pochodzących z wyższych warstw społecznych. Obecnie wiadomo, że CFS występuje na całym świecie, u osób w każdym wieku, niezależnie od rasy i płci.

Uważa się, że choroba występuje cztery razy częściej u kobiet, niż u mężczyzn, wynikać to może z faktu, że kobiety częściej zgłaszają lekarzowi swoje objawy, i to wydaje się powszechne 40. a 60. rokiem życia.Znużenie, ból oraz inne, liczne objawy, które są związane z CFS mogą być frustrujące zarówno dla pacjenta, jak i lekarza.

Objawy często sprawiają, że pacjent jest nieszczęśliwy, jednak nie powodują widocznych, mierzalnych nieprawidłowości. Z tego powodu niektórzy sceptycznie podchodzą do istnienia CFS, mimo, iż większość znaczących organizacji zdrowotnych uznaje CFS jako odrębną jednostkę chorobową.

Niektórzy lekarze przypisują objawy swoich pacjentów depresji lub przeżywanemu stresowi, bądź uważają, że są to objawy innej nierozpoznanej jeszcze choroby czy zaburzenia. Wprawdzie niektórzy pacjenci z CFS cierpią również na depresję, jednak nie dotyka ona wszystkich chorych. Depresja towarzyszy temu schorzeniu tak samo często, jak i innym chorobom przewlekłym.

Istnieje wiele chorób, zaburzeń oraz stanów klinicznych, które mogą powodować, lub objawiają się krótkotrwałym lub przewlekłym zmęczeniem.

Należą do nich niedoczynność tarczycy, mononukleoza, zaburzenia natury psychologicznej, zaburzenia łaknienia, nowotwory, choroby autoimmunizacyjne, infekcje, nadużywanie narkotyków lub alkoholu, reakcja na przyjmowane leki oraz niewystarczająca ilość nieprzerwanego snu.

W takich przypadkach można ustalić i leczyć powód występowania zmęczenia. Należy jednak pamiętać, że ani krótkotrwałe, ani przewlekłe zmęczenie nie jest równoznaczne z zespołem przewlekłego zmęczenia i należy te dwa stany rozróżniać.

Najistotniejszym problemem dla naukowców, lekarzy i pacjentów, jest fakt, że przyczyny występowania zespołu przewlekłego zmęczenia nie są znane. Przez wiele lat CFS było określane, jako samoistne przewlekłe zmęczenie o nieznanym podłożu.

W późnych latach 80-tych ubiegłego wieku amerykańskie Centrum Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) wraz z międzynarodową grupą prowadzącą badania nad zespołem przewlekłego zmęczenia, przyjęło definicję tej jednostki chorobowej.

Definicja ta została zmodyfikowana i zaktualizowana w 1994 roku.

Zgodnie z definicją, u pacjenta z CFS występować muszą następujące objawy:

  • ciężkie przewlekłe zmęczenie trwające pół roku lub dłużej przy wykluczeniu, za pomocą badań klinicznych, innych stanów patologicznych
  • równocześnie, występują cztery lub więcej z 8 poniżej podanych objawów
  • istotne pogorszenie funkcjonowania pamięci krótkotrwałej lub uwagi,
  • bolące gardło,
  • tkliwe węzły chłonne,
  • bóle mięśni,
  • ból wielu stawów, bez występowania obrzęku i zaczerwienienia,
  • bóle głowy, innego niż dotychczas rodzaju, natężenia lub częstości,
  • sen, który nie regeneruje (zmęczenie po obudzeniu się),
  • złe samopoczucie występujące po wysiłku, które utrzymuje się ponad 24 godziny.

Objawy, które nie występowały przed pojawieniem się przemęczenia utrzymują się lub nawracają, przez co najmniej sześć kolejnych miesięcy.Wprawdzie powyższa definicja jest powszechnie akceptowana i stosowana w prowadzonych badaniach i procesie diagnostycznym, jednak nadal nie ma zgodności, co do przyczyn CFS.

Wielu badaczy uważa, że przyczyną CFS może być infekcja wirusowa, jednak do tej pory nie wyizolowano żadnego mikroorganizmu, który mógłby ją wywoływać.

Inni badacze są zdania, że infekcja, uraz, przeżyty stres lub alergia powoduje przewlekłą reakcję ze strony układu odpornościowego i że reakcja ta powoduje CFS.

Trzecia teoria mówi, że istotną rolę odgrywa tu ośrodkowy układ nerwowy oraz, że choroba ta powiązana jest z gospodarką hormonalną organizmu.

Niektórzy badacze sądzą, że objawy CFS mogą być występować lub wzmagać się w wyniku depresji, zespołu obniżonego ciśnienia (zaburzenia regulacji ciśnienia krwi) lub zaburzeń, które wpływają na jakość i głębokość snu. Większość badaczy twierdzi, że CFS nie jest chorobą zakaźną. Zaobserwowano jednak, że predyspozycje pewnych osób do występowania CFS mogą być dziedziczne, ponieważ wielu pacjentów podaje w wywiadzie występowanie podobnych chorób w rodzinie. Uważa się również, że zespół przewlekłego zmęczenia nie jest pojedynczą chorobą, ale grupą różnych zaburzeń o zbliżonych skutkach.

Wiadomo, że początek objawów zespołu przewlekłego zmęczenia jest zauważalny, a pacjent jest w stanie określić, do kiedy czuł się dobrze i miał wystarczającą ilość energii by prawidłowo funkcjonować.

W 75% przypadków wystąpienie CFS poprzedza infekcja przypominającą grypę.

W pozostałych przypadkach choroba pojawia się po okresie wzmożonego wysiłku fizycznego lub napięcia emocjonalnego, lub też rozwija się powoli, a pacjent zauważa stopniowy spadek energii oraz pogorszenie się samopoczucia.

Poza głównymi objawami CFS, istnieje szereg innych, często występujących objawów, do których zaliczają się:

  • Bóle brzucha
  • Alergie i wrażliwość na pokarmy, zapachy, chemikalia, leki i dźwięk
  • Wzdęcia
  • Bóle klatki piersiowej
  • Przewlekły kaszel
  • Depresja i niepokój
  • Biegunka
  • Zawroty głowy
  • Suchość gałek ocznych lub śluzówki w jamie ustnej
  • Bóle ucha
  • Nieregularna praca serca
  • Ból szczęki
  • Poranna sztywność
  • Nudności i utrata apetytu
  • Poty nocne
  • Płytki oddech
  • Drętwienie, mrowienie lub pieczenie w obrębie twarzy,rąk, stóp

Obecnie nie istnieją badania, pozwalające na bezpośrednie rozpoznanie CFS. Proces diagnostyczny polega na wykluczeniu innych schorzeń. Pod uwagę bierze się:

  • Historię choróby pacjenta
  • Wyniki wykonanych badań
  • Wyniki badań funkcji poznawczych
  • Wykluczenie innych stanów klinicznych, które mogą powodować lub wzmagać zmęczenie (i/lub rozpoznanie i leczenie ich, o ile jest to możliwe)
  • Spełnienie kryteriów definicji CFS według Centrum Kontroli i Prewencji Chorób (CDC)
  • Obserwację pacjenta w celu wykrycia innych chorób

Badania laboratoryjne mogą być pomocne w rozpoznaniu schorzeń o podobnych objawach oraz zaburzeń, które należy rozpoznać i leczyć przed rozpoznaniem CFS. CDC zaleca wykonanie kilku następujących badań ogólnych:

Badania laboratoryjne

  • Kompleksowy panel badań – w celu oceny poziomu elektrolitów, białek, czynności wątroby i nerek oraz poziomu wapnia i glukozy
  • Morfologia krwi – w celu wykrycia ewentualnej niedokrwistości oraz nieprawidłowości dotyczących krwinek białych i czerwonych
  • Odczyn opadania krwinek czerwonych (OB) nieswoisty wskaźnik stanu zapalnego
  • TSH (tyreotropina) i/lub inne badania tarczycy, gdyż niedoczynność tarczycy może powodować objawy podobne do CFS
  • Badanie stężenia żelaza – w celu ustalenia ewentualnych niedoborów w organizmie, lub też nieprawidłowości związanych z jego magazynowaniem lub użyciem
  • Badanie moczu – w celu wykrycia ewentualnej infekcji oraz obecności cukru, białek lub produktów ubocznych przemiany materii, wydalanych wraz z moczem.

Dalsze badania zlecić można w celu wyjaśnienia nieprawidłowych wyników badań ogólnych oraz objawów występujących u pacjenta. Badania uzupełniające wykonuje się w celu rozpoznania lub wykluczenia chorób czy też zaburzeń mogących powodować zmęczenie, jednak nie stanowią one o bezpośrednim rozpoznaniu CFS. Należą do nich:

  • ANA (badanie przeciwciał przeciwjądrowych) wykonywane, gdy istnieje podejrzenie wystąpienia choroby autoimmunizacyjnej.
  • Tuberkulinowy test skórny, by sprawdzić czy w organizmie pacjenta obecne są prątki wywołujące gruźlicę
  • Badanie na obecność boreliozy, w przypadku podejrzenia choroby oraz jeżeli powszechnie występuje ona w miejscu zamieszkania pacjenta
  • Oznaczenie czynnika reumatoidalnego, by rozpoznać ewentualne reumatoidalne zapalenie stawów
  • Test na obecność wirusa HIV, by sprawdzić czy nie doszło do zakażenia.
  • Badanie kortyzolu, w przypadku podejrzenia jego niskiego stężenia i/lub ograniczonej czynności gruczołów nadnerczy.
Leia também:  Ból dłoni – co jest przyczyną i jak leczyć ból stawów dłoni?

Rutynowe badania na obecność wirusów, takich jak CMV (wirus cytomegalii), EBV (wirus Epsteina-Barra), opryszczki, enterowirusów, adenowirusów oraz badanie na obecność Candida albicans (drożdżaki) nie mają wartości diagnostycznej w rozpoznaniu CFS.Inne badania laboratoryjne wykonywać można w ośrodkach naukowych w celu lepszego zrozumienia przyczyny i przebiegu CFS, jednak obecnie ich przydatność kliniczna jest niewielka.Testy pozalaboratoryjne

Czasami zleca się wykonanie rezonansu magnetycznego (MRI), w celu wykluczenia stwardnienia rozsianego jako przyczyny przewlekłego zmęczenia u pacjenta. Inne testy i badania techniką obrazową można wykonać w celach badawczych, jednak obecnie nie mają one przydatności klinicznej.

Leczenie zespołu przewlekłego zmęczenia to przede wszystkim łagodzenie objawów i zmiana trybu życia. Obecnie nie istnieje lek na CFS. Stan wielu chorób z czasem może się polepszyć, jednak choroba w pewnym stopniu może utrzymywać się latami lub nawet przez całe życie.

Eksperci zalecają pacjentom zarządzanie poziomem swojej energii poprzez planowanie swojego czasu i aktywności. Prawidłowe, regularne odżywianie się oraz umiarkowane (lecz nie nadmierne) ćwiczenia fizyczne mogą pomóc w utrzymaniu sprawności i wpłynąć na poprawę samopoczucia i jakości snu pacjenta.

Zaleca się  techniki relaksacyjne w tym: joga, ćwiczenia oddechowe, medytacje, masaż.

Istnieją również grupy wsparcia i poradnictwo dla pacjentów z CFS – może to okazać się pomocne w rozwiązaniu problemów dotyczących sprawności fizycznej, zdrowia psychicznego, finansów i współżycia społecznego, z którymi zmagają się chorzy.

Łagodzenie objawów polega przede wszystkim na poprawie jakości snu pacjenta oraz łagodzeniu bólu. Chory wspólnie z lekarzem, powinien dobrać indywidualne leczenie najlepsze w jego przypadku, ponieważ nie istnieje uniwersalna terapia, skuteczna dla wszystkich pacjentów. Wielu pacjentów z CFS jest wyjątkowo podatnych na skutki uboczne leków.

Chroniczne zmęczenie – przyczyny, objawy, leczenie

Chroniczne zmęczenie jest zespołem objawów, do których należy nie tylko wrażenie permanentnego zmęczenia, ale i inne sygnały zwiastujące zaburzenia organizmu. Nieustające zmęczenie może być objawem wielu chorób, ale i być chorobą. Mowa o zespole chronicznego zmęczenia.

Brak energii, osłabienie (zarówno fizyczne, jak i psychiczne), senność, wrażenie przemęczenia, które nie ustępuje po odpoczynku i nie jest związane z podejmowaniem nadmiernej aktywności fizycznej, apatia, brak motywacji, ospałość, uczucie niepokoju, problemy z zapamiętywaniem i koncentracją, wypalenie emocjonalne i drażliwość, napięcie emocjonalne to objawy chronicznego zmęczenia.

Pojawiają się też inne objawy, takie jak:

  • bóle: głowy, gardła, mięśni i stawów, klatki piersiowej,
  • stany podgorączkowe, które nie są powiązane ze stanem zapalnym,
  • objawy ze strony układu pokarmowego: utrata masy ciała, bóle brzucha, biegunki lub zaparcia, brak apetytu, nudności i zaburzenia odżywiania,
  • powiększenie węzłów chłonnych, częste infekcje, nasilone reakcje alergiczne,
  • spadek libido, zaburzenia miesiączkowania.

Zmęczenie? Jednym z objawów mogą być także mroczki przed oczami. Więcej na ten temat w wideo poniżej:

Przyczyny chronicznego uczucia zmęczenia nie zostały do końca poznane. Wiadomo, że na najczęściej narzekają na nie osoby między 30. a 45. rokiem życia. Specjaliści są zdania, że największym winowajcą jest styl życia: pośpiech, intensywność, przepracowywanie się, funkcjonowanie pod presją.

Nie bez znaczenia jest kiepska dieta, brak odpowiedniej ilości regeneracyjnego snu, zaniedbana sfera relaksu i odpoczynku, a także przewlekły stres i napięcie emocjonalne. Ma to swoje konsekwencje.

Zaburzona praca neuroprzekaźników prowadzi do spadku poziomu serotoniny, która odpowiada za jakość nastroju i poziom energii.

Chroniczne zmęczenie może mieć różne przyczyny. Często odpowiada za nie zespół chronicznego zmęczenia (Chronic Fatique Syndrome – CFS). To jednostka chorobowa, którą po raz pierwszy zdiagnozowano w latach 80. XX wieku. Typowe dla niej jest to, że uczucie krańcowego wycieńczenia towarzyszy od co najmniej od sześciu miesięcy, a nie można go powiązać z wysiłkiem ani żadną chorobą.

Wrażenie nieustającego zmęczenia towarzyszy nie tylko zespołowi przewlekłego zmęczenia, ale i wielu chorobom oraz zaburzeniom, takim jak: anemia, niedoczynność tarczycy, cukrzyca, niewydolność nerek, choroby układu krążenia, choroby układu oddechowego, borelioza, wirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW C), a także schorzenia natury psychologicznej, na przykład choroba dwubiegunowa czy depresja. Przyczyną chronicznego zmęczenia może być także niedobór witamin, mikro- i makroelementów. Może to być także skutek zbyt niskiego ciśnienia tętniczego krwi (poniżej 90/60 mmHg).

Ustaleniem, czy za chroniczne zmęczenie odpowiada zespół chronicznego zmęczenia czy inny problem, zajmuje się lekarz. Ten do przyczyny dyskomfortu oraz dolegliwości musi dojść drogą eliminacji.

Najpierw musi wykluczyć choroby, których objawy przypominają CFS. W tym celu zleci wykonanie badań laboratoryjnych krwi.

To na przykład morfologia, żelazo, TSH, glukoza, poziom witamin oraz badanie ogólne moczu.

Co brać na chroniczne zmęczenie? Zespół przewlekłego zmęczenia leczy się objawowo, w zależności od objawów i przyczyny. I tak jeśli przyczyną chronicznego zmęczenia jest anemia czy niedobory witamin, należy skupić się na uzupełnieniu brakujących witamin czy minerałów.

To najczęściej żelazo, magnez, witaminy B, C i D, cynk. W przypadku stanów depresyjnych konieczne bywa włączenie leków antydepresyjnych.

Jeżeli powodem chronicznego zmęczenia jest niedoczynność tarczycy, cukrzyca czy inne choroby, należy dążyć do ich wyleczenia bądź ustabilizowania.

Chroniczne zmęczenie wymaga zmiany trybu i stylu życia. Sprawdzi się przewidywalny harmonogram dnia, w którym jest czas na pracę i obowiązki, ale i odpoczynek, relaks, przyjemności oraz sen. Korzystna może okazać się także psychoterapia. Bardzo ważna jest aktywność fizyczna.

Badania przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Georgii dowiodły, że regularna aktywność fizyczna łagodzi uczucie przemęczenia i braku energii. Ma to związek z tym, że ruch podnosi poziom neuroprzekaźników odpowiadających za aktywność dopaminy, noradrenaliny i serotoniny.

Chroniczne zmęczenie – przyczyny i leczenie ALFA-LEK

Zespół chronicznego zmęczenia został sklasyfikowany jako jednostka chorobowa z grupy chorób cywilizacyjnych, chociaż może również występować jako jeden z objawów innych oddzielnych chorób. Można tę chorobę zdefiniować jako powstające bez żadnej przyczyny i powodu przewlekłe zmęczenie, które nie ustaje po odpoczynku, ani po odpowiednio długim śnie.

Przyczyny choroby są zróżnicowane i powstaje ona na kilku płaszczyznach.

Większość lekarzy jest zdania, że choroba ta ma podłoże w układzie odpornościowym i że mogą ją wywoływać takie czynniki, jak infekcje wirusowe, a nawet alergie; przewlekłe zmęczenie jako objaw występuje w większości chorób autoimmunologicznych, np.

choroba Hortona, stwardnienie rozsiane. Chroniczne zmęczenie może być wywołane zaburzeniami hormonalnymi ze strony nadnerczy i tarczycy (zarówno przy niedoczynności, jak i nadczynności tarczycy).

Wywołują je także niektóre choroby gastrologiczne (uczuciem chronicznego zmęczenia charakteryzuje się chociażby wirusowe zapalenie wątroby typu C), nietolerancja pokarmowa oraz niezdrowy tryb życia i źle zbilansowana dieta, niedostarczająca potrzebnych składników odżywczych do organizmu;

  • Do głównych objawów zespołu przewlekłego zmęczenia zaliczamy:
  • – ciągle utrzymujące się zmęczenie, które może trwać nawet kilka lat i zdominować funkcjonowanie chorego w społeczeństwie (pracy, towarzystwie, rodzinie). Nie ustępuje ono po żadnej formie odpoczynku, a wręcz odwrotnie – może nasilać się rano, po przebudzeniu;
  • – bezsenność lub zaburzenia snu;
  • – problemy z pamięcią i koncentracją;
  • – próby podjęcia jakiejkolwiek aktywności są bardzo źle znoszone przez organizm chorego, który musi odespać wysiłek;
  • – ból różnego pochodzenia: stawów, głowy, barków, krzyża, gardła, mięśni – występujący bez powodu;
  • – brak apetytu.

Diagnoza tej choroby ma charakter złożony, tzn. lekarz najpierw musi wykluczyć inne choroby o podobnych objawach (choroby serca, anemię, HIV, sarkoidozę, boreliozę, cukrzycę, choroby psychosomatyczne – np. depresję).

Zespół chronicznego zmęczenia stanowi prawdziwe wyzwanie dla lekarzy i jest leczony długoterminowo, a często przy pomocy psychoterapii i fizjoterapii. Zalecana jest pacjentowi aktywność fizyczna na miarę jego możliwości (chociażby codzienny 15-minutowy spacer), odpowiednio dobierana energetyzująca dieta i wprowadzenie uregulowanego rytmu dobowego.

POWRÓT

Tagi:

zmęczenie, chroniczne zmęczenie, bezsenność, brak apetytu, ból

*Wszystkie artykuły medyczne prezentowane na stronie są zgodne z wiedzą medyczną, ale żaden nie może być traktowany jako diagnoza lekarska, lecz wyłącznie jako materiał edukacyjny. W przypadku zaobserwowania u siebie niepokojących objawów należy skonsultować się z lekarzem.

Chroniczne (przewlekłe) zmęczenie – objawy, przyczyny | Poradnik NN.pl

Chroniczne zmęczenie jest chorobą, która wymaga odpowiedniej terapii. Zobacz, jak leczyć przewlekłe zmęczenie.

Częste uczucie zmęczenia, które utrudnia codzienne funkcjonowanie, może być objawem choroby – zespołu chronicznego zmęczenia. Szacuje się, że problem ten dotyka nawet 8% populacji [1], w tym dzieci. Gdy zauważysz niepokojące dolegliwości, udaj się do lekarza i rozpocznij odpowiednią terapię.

Zmęczenie, wyczerpanie lub brak energii może odczuwać każdy – bez względu na to, jaki tryb życia prowadzi.

Problem pojawia się jednak wtedy, gdy z jego powodu niemożliwe jest podjęcie pracy zawodowej lub podejmowanie codziennych aktywności.

Chroniczne zmęczenie może przyjąć tak ciężką formę, że staje się ona przyczyną niepełnosprawności. Dodatkowo aż 75% chorych nie jest w stanie z tego powodu pracować [2].

Leia também:  Como Ver Quanto Dinheiro Tenho No Telemovel?

Co to jest chroniczne zmęczenie?

Chroniczne zmęczenie (a dokładniej zespół chronicznego zmęczenia) jest zaburzeniem charakteryzującym się występowaniem długotrwałego uczucia ciężkiego wyczerpania, które trwa co najmniej pół roku i towarzyszą mu przynajmniej cztery dodatkowe objawy.Może ono pojawić się w każdym wieku, także u dzieci. Zdecydowanie częściej rozpoznaje się je u kobiet.

Chroniczne zmęczenie rozpoznaje się wyłącznie wtedy, gdy zostaną spełnione określone warunki oraz lekarz wykluczy wszystkie inne jednostki chorobowe mogące odpowiadać za dany stan.

Specjaliści najczęściej posługują się kryteriami Fukudy – nazwano je tak na cześć amerykańskiego lekarza, który w 1994 roku zdefiniował to zaburzenie (musisz jednak pamiętać, że istnieją także inne narzędzia tego typu).

Zgodnie z nimi rozpoznanie można postawić, gdy:

  • długotrwałe zmęczenie nie ma wyraźnej przyczyny,
  • zmęczenie nie ustępuje (lub nie ulega złagodzeniu) po odpoczynku,
  • przewlekłe zmęczenie ma swój określony początek (nie towarzyszy danej osobie przez całe życie),
  • chroniczne zmęczenie utrudnia codzienne życie,
  • zmęczeniu towarzyszą przynajmniej cztery dodatkowe objawy (np. nietolerancja wysiłku, brak poprawy samopoczucia mimo wystarczającej długości snu, permanentne bóle głowy, dolegliwości bólowe ze strony gardła, stawów, węzłów chłonnych, mięśni, a także zaburzenia pamięci i koncentracji).

Diagnostyka przewlekłego zmęczenia opiera się przede wszystkim na wywiadzie lekarskim oraz stwierdzeniu obecności objawów klinicznych. Lekarz może zlecić także inne badania (np. poziom stężenia hormonów) oraz konsultacje specjalistyczne w celu wykluczenia innych przyczyn dolegliwości.

Przyczyny chronicznego zmęczenia

Przyczyny chronicznego zmęczenia nie zostały do końca poznane. Przypuszcza się, że schorzenie może mieć związek z zaburzeniami ze strony przysadki mózgowej, nadnerczy lub zaburzeniami układu immunologicznego.

Choroba badana jest także pod kątem specyficznych mutacji genowych.

Większość badaczy skłania się jednak ku twierdzeniu, że etiologia przewlekłego zmęczenia jest złożona, co oznacza, że rozwija się pod wpływem wielu różnych czynników.

Część badaczy przyczyny chronicznego zmęczenia upatruje w depresji. Te przypuszczenia nie zostały potwierdzone, jednak faktem jest, że oba schorzenia często ze sobą współwystępują. Zauważono także, że osoby cierpiące na przewlekłe zmęczenie mogą zmagać się też z alergiami, migreną, chorobą Hashimoto, zespołem jelita drażliwego oraz zespołem Raynauda.

Objawy chronicznego zmęczenia

Objawy chronicznego zmęczenia to:

  • brak energii,
  • uczucie wyczerpania,
  • brak siły do podjęcia jakiejkolwiek aktywności,
  • szybkie męczenie się,
  • złe samopoczucie po wysiłku,
  • częste bóle głowy,
  • ból mięśni,
  • ból stawów (bez obrzęków i innych objawów),
  • brak uczucia odpoczynku po przespanej nocy,
  • zaburzenia koncentracji,
  • osłabienie pamięci.

Istotne jest, że zmęczenie i współistniejące dolegliwości utrzymują się przynajmniej pół roku i nie ustępują po odpowiednim odpoczynku.

Osoby, które cierpią na chroniczne zmęczenie, mogą zaobserwować u siebie także inne, mniej charakterystyczne objawy. Należą do nich: ból gardła, tkliwość węzłów chłonnych, zawroty głowy, a niekiedy także nudności.

Ich pojawienie się jest wskazaniem do konsultacji z lekarzem pierwszego kontaktu.

Jak leczyć chroniczne zmęczenie?

Warto podkreślić, że nie ma jednego sposobu na to, jak leczyć chroniczne zmęczenie. Terapia musi być indywidualnie dostosowana do każdego pacjenta. Najczęściej stosuje się:

  • terapię psychologiczną,
  • uzupełnienie niedoborów pierwiastków i witamin,
  • częsty odpoczynek,
  • aktywność fizyczną (dostosowaną do możliwości i wprowadzaną stopniowo).

Leczenie przewlekłego zmęczenia u psychologa to najczęściej terapia poznawczo-behawioralna. Jej celem jest zmiana sposobu myślenia oraz zmniejszenie jego wpływu na zachowanie. Odnotowano polepszenie się jakości życia u osób, które przeszły psychoterapię.

Leczenie chronicznego zmęczenia powinno obejmować także terapię współistniejących chorób (np. depresji). To może wiązać się nawet z koniecznością hospitalizacji.

To z kolei wymaga nakładów pieniężnych, a niekiedy także uniemożliwia otrzymanie pełnego wynagrodzenia (w przypadku zwolnienia chorobowego wypłacana jest tylko część wynagrodzenia).

Pewnym zabezpieczeniem swojej (oraz rodzinnej) sytuacji finansowej może być ubezpieczenie na wypadek pobytu w szpitalu (o ile kupisz je przed uzyskaniem diagnozy). Jeśli zdecydujesz się na naszą polisę, wypłacimy Ci odpowiednie świadczenie, gdy Twoja hospitalizacja z powodu choroby potrwa dłużej niż trzy dni.

Źródła:

Przewlekłe zmęczenie: 10 najczęstszych przyczyn

  • POLEĆ
  • TWEETNIJ
  • UDOSTĘPNIJ
  • Pobierz

Fot. PAP/Jacek Turczyk

Według lekarzy pierwszego kontaktu, przewlekłe zmęczenie, utrzymujące się bez wyraźnego powodu, należy obecnie do najczęstszych problemów zdrowotnych, z jakimi zgłaszają się do nich pacjenci. Niestety, diagnozowanie i leczenie tej dolegliwości nie jest łatwe, z uwagi na dużą liczbę możliwych przyczyn oraz czynników ryzyka. 

Generalnie, eksperci dzielą przyczyny uporczywego osłabienia na trzy grupy: 

  • Psychologiczne
  • Fizyczne 
  • Związane ze stylem życia.

Sprawdź, dlaczego nie wolno odkładać urlopu

Psychologiczne przyczyny chronicznego zmęczenia

Zaliczane są do nich m.in.: silny stres, wstrząsy emocjonalne, stany depresyjne i zaburzenia lękowe. 

„Psychologiczne przyczyny przewlekłego zmęczenia są znacznie bardziej powszechne niż przyczyny fizyczne. Większość psychologicznych przyczyn prowadzi do obniżenia jakości snu lub bezsenności, które powodują zmęczenie w ciągu dnia” – wyjaśniają eksperci na stronie internetowej angielskiej służby zdrowia (National Health Service – NHS), w sekcji dotyczącej tematyki snu oraz zmęczenia. 

Specjaliści z NHS jednocześnie zaznaczają, że źródłem silnego stresu w naszym codziennym życiu mogą być nie tylko złe lub przykre doświadczenia, lecz także zdarzenia pozytywne, takie jak np. przeprowadzka, ślub, korzystna zmiana pracy czy urodzenie dziecka. 

„Jeśli odczuwasz smutek, masz obniżony nastrój, brakuje ci energii i budzisz się rano zmęczony, to możesz mieć depresję” – ostrzegają eksperci, podkreślając, że jest to poważna choroba, którą trzeba leczyć, podobnie zresztą jak i zaburzenia lękowe.  

Fizyczne przyczyny przewlekłego zmęczenia

Do drugiej grupy możliwych przyczyn chronicznego zmęczenia należą różnego rodzaju, niezdiagnozowane lub nieleczone problemy dotyczące zdrowia fizycznego, w tym m.in.: 

Lista rozwijających się w naszym organizmie „po cichu” chorób, których niespecyficznym objawem może być przewlekłe zmęczenie jest jednak o wiele dłuższa i dotyczy praktycznie każdej możliwej grupy chorób.

Dlatego nie można takiego stanu na dłuższą metę ignorować i warto się pod tym kątem badać. Odkrycie prawdziwej przyczyny wyczerpania może nam bowiem uratować życie, np.

w przypadku gdy okaże się, że rozwija się u nas choroba nowotworowa, choroba nerek albo wątroby. 

„Jeśli czułeś się ciągle zmęczony przez okres dłuższy niż cztery tygodnie, dobrym pomysłem będzie wizyta u lekarza pierwszego kontaktu” – radzi NHS. 

Warto wtedy wykonać podstawowe badania diagnostyczne, przede wszystkim krwi i moczu, które są pierwszorzędnym źródłem informacji o stanie zdrowia.

Ale choroby i konkretne deficyty zdrowotne to niejedyne fizyczne przyczyny chronicznego zmęczenia. Należą do nich także niektóre naturalne zmiany i stany fizjologiczne, takie jak np. ciąża (zwłaszcza w ciągu pierwszych 12 tygodni). 

Ponadto, wyczerpanie psychofizyczne może być też skutkiem ubocznym leczenia farmakologicznego, np. chemioterapii onkologicznej, jak też radioterapii. 

Na tym oczywiście nie koniec. Eksperci NHS zwracają uwagę, że tajemnicze zmęczenie może być również efektem zatrucia jakąś toksyczną substancją, np. tlenkiem węgla wydobywającym się z naszej niesprawnej domowej instalacji grzewczej.  

Przewlekłe zmęczenie a niezdrowy styl życia

O ile w przypadku wymienionych wcześniej dwóch grup możliwych przyczyn przewlekłego zmęczenia nasz wpływ na ich wystąpienie może być dość ograniczony, to jednak w przypadku trzeciej grupy – czynników związanych ze stylem życia – naprawdę dużo już od nas zależy.

Chodzi tutaj przede wszystkim o różne niezdrowe nawyki, nałogi i zmysłowe „grzeszki”, a w szczególności: 

  • Nadużywanie alkoholu 
  • Brak ruchu (siedzący tryb życia)
  • Nadużywanie kofeiny (kawa, herbata, napoje energetyczne)
  • Niezdrowe, tzw. „śmieciowe” jedzenie i nieregularne posiłki. 

Istotnym czynnikiem prowadzącym do przewlekłego zmęczenia jest też przeciążająca praca (która może doprowadzić do tzw. syndromu wypalenia zawodowego). Kolejnym, związanym z życiem zawodowym czynnikiem ryzyka jest praca na nocną zmianę.

Dowiedz się, z jakim ryzykiem zdrowotnym wiąże się praca zmianowa

Zespół przewlekłego zmęczenia to choroba

Na koniec dodajmy, że w medycynie została też wyodrębniona jednostka chorobowa o nazwie zespół przewlekłego zmęczenia (znana też jako CFS, od chronic fatigue syndrome). 

Charakteryzuje się ona nawracającym lub stałym uczuciem ciężkiego zmęczenia, które utrzymuje się dłużej niż 6 miesięcy, nie ustępuje po odpoczynku, nasila się po wysiłku fizycznym lub umysłowym i nie jest objawem innego toczącego się procesu chorobowego. Wśród kryteriów diagnostycznych służących do rozpoznania tej choroby są też różne towarzyszące zmęczeniu objawy somatyczne, np.: ból mięśni, bóle stawów, ból gardła, tkliwe węzły chłonne lub bóle głowy, które nie występowały wcześniej. 

Niestety medycyna nie ma wciąż jasnej odpowiedzi na pytanie o przyczyny zespołu przewlekłego zmęczenia. Podejrzewa się, że mogą być wśród nich m.in.: zaburzenia czynności układu immunologicznego lub nadnerczy, infekcje wirusowe, a nawet doznanie silnego urazu w dzieciństwie.

Warto wiedzieć, że wśród metod terapeutycznych stosowanych w leczeniu CFS, poza odpoczynkiem i farmakoterapią, stosuje się tzw. terapię behawioralno-poznawczą (cognitive behavior therapy – CBT) oraz terapię opartą na stopniowaniu intensywności ćwiczeń fizycznych (graded exercise therapy).

Wiktor Szczepaniak, zdrowie.pap.pl 

  • Źródła: 
  • Informacje ze strony internetowej NHS 
  • Artykuł ekspercki na temat zespołu przewlekłego zmęczenia ze strony internetowej Medycyny Praktycznej

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*