Złamanie kręgosłupa – objawy, leczenie, powikłania i rokowanie

Sierpień 26, 2018 Złamanie kręgosłupa – objawy, leczenie, powikłania i rokowanie

Złamania kompresyjne kręgosłupa uszkodzeniem obejmują trzony kręgowe , w których dochodzi do ich zapadnięcia oraz obniżenia wysokości. Złamania te dotyczą najczęściej kręgów w odcinku piersiowym, głównie Th 10-Th 12 oraz w górnym odcinku lędźwiowym – L1 – L2.

Do złamań kompresyjnych dochodzi w konsekwencji urazów, są to upadki, wypadki komunikacyjne bądź bezpośrednie urazy. Bardzo często złamania występują w przebiegu osteoporozy, wówczas nawet niewielkie siły prowadzą do poważnych uszkodzeń w obrębie trzonów kręgowych.

Ze względu na bogate unerwienie trzonów, złamanie charakteryzuje się silnymi dolegliwościami bólowymi. W przypadkach rozległych uszkodzeń może dojść do drażnienia struktur nerwowych znajdujących się w kanale kręgowym, co w konsekwencji prowadzi do zaburzeń neurologicznych (zaburzenia czuciowe i/lub ruchowe).

Postępowanie w przypadku złamań kompresyjnych obejmuje zarówno leczenie zachowawcze jak i chirurgiczne. W Polsce zdecydowanie częściej złamania kompresyjne leczy się zachowawczo, poprzez usztywnienie oraz odpoczynek i rehabilitację. Pojawia się jednak coraz więcej doniesień wskazujących na dużą skuteczność i pozytywne opinie zabiegów wertebroplastyki oraz kyfoplastyki balonowej.

Złamania kompresyjne – gdzie się lokalizują

Kręgosłup człowieka jest złożoną strukturą, która składa się ze sztywnych kręgów połączonych ze sobą poprzez stawy oraz uzupełniona przez więzadłami, zapewniające stabilizację. Kręgosłup tworzy pewnego rodzaju kolumnę  ułożonych na sobie kręgów, które składają się z poszczególnych elementów:

  • Złamanie kręgosłupa – objawy, leczenie, powikłania i rokowanietrzon kręgowy
  • łuk kręgowy
  • wyrostki poprzeczne
  • wyrostek kolczysty
  • wyrostki stawowe górne i dolne

Złamania kompresyjne lokalizują się najczęściej w trzonach kręgowych, a dokładniej w jego przednich częściach.

Uszkodzeniu ulega istota gąbczasta tkanki kostnej, w której dochodzi do rozkawałkowania oraz zmiażdżenia.

Rozległe urazy czasami prowadzą do uszkodzenia również w tylnej części trzonu, co ze względu na sąsiedztwo kanału kręgowego oraz biegnącego wewnątrz rdzenia, grozi ryzykiem powikłań neurologicznych.

Przyczyny złamań kompresyjnych

Do złamań kompresyjnych dochodzi w momencie zadziałania zbyt dużych sił na trzony kręgowe, które zapadają się, przyjmując kształt klina.

Czasami jednak przyczyna leży w zaburzonej strukturze tkanki kostnej bądź współistniejących chorobach. Zdrowy kręgosłup przystosowany jest do przyjmowania dużych obciążeń i absorbowania wstrząsów.

Jednak w sytuacji toczącego się procesu chorobowego (np. osteoporoza, zmiany nowotworowe) nawet niewielkie siły mogą doprowadzić do złamania kości.

Przyczyny złamań kompresyjnych kręgosłupa:

  1. Osteoporoza – stanowi bardzo częstą przyczynę złamań kompresyjnych, co wynika z postępujących zmian strukturalnych w obrębie tkanki kostnej. W zależności od stopnia zaawansowania osteoporozy, złamania mogą być wynikiem czynności dnia codziennego, takich jak: podniesienie przedmiotu, wykonanie gwałtowanego ruchu czy nawet tylko pochylenie się do przodu.

Złamanie kręgosłupa – objawy, leczenie, powikłania i rokowanie

  1. Upadek / uraz – złamania kompresyjne powstają w wyniku upadku na pośladki lub nogi (zeskok z podwyższenia) ale także podczas wypadków komunikacyjnych czy innych gwałtownych urazów, kiedy siły kompresyjno-ściskające przekraczają wytrzymałość tkanki kostnej.Złamanie kręgosłupa – objawy, leczenie, powikłania i rokowanie
  1. Choroba nowotworowa – zmiany nowotworowe bardzo często obejmują kości, doprowadzając do stopniowego niszczenia ich struktury, co w konsekwencji objawia się spadkiem odporności i wytrzymałości na siły zewnętrzne. Zaawansowana choroba nowotworowa powoduje, iż nawet niewielkie obciążenia mogą doprowadzić do złamania.

Objawy

Typowym objawem złamania jest ból, który w przypadku nagłego urazu jest ostry i zlokalizowany przede wszystkim na poziomie uszkodzenia.

Zdarza się jednak, zwłaszcza u osób starszych, iż złamania kompresyjne przebiegają bezobjawowo przez dłuższy czas.

Tego typu złamania mają tendencję do stopniowego narastania zmian w strukturze tkanki kostnej (zmiany te przebiegają nie dając żadnych objawów), dopiero w momencie zapadnięcia się trzonu kręgowego nagle pojawiają się silne dolegliwości.

Złamania kompresyjne będące konsekwencją nagłego urazu charakteryzują się:

  • miejscowy ból, z możliwością promieniowania do boku
  • nasilanie dolegliwości bólowych przy ruchach, zwłaszcza podczas pochylania tułowia do przodu
  • miejscowa bolesność uciskowa
  • wzmożone napięcie mięśni przykręgosłupowych
  • zaburzenia neurologiczne w przypadku drażnienia korzeni nerwowych

Konsekwencje złamań kompresyjnych mają często charakter przewlekły i objawiają się:

  • przewlekłymi bólami grzbietu
  • pogłębioną kifozą piersiową
  • obniżeniem wzrostu (szacuje się, iż jeden złamany kręg powoduje obniżenie wzrostu o około 2,1 cm)
  • zmniejszenia pojemności oddechowej płuc (konsekwencja zaburzonej postawy ciała)
  • spadku wydolności układu krążeniowo-oddechowego

Diagnostyka

Diagnostyka złamań kompresyjnych opiera się na badaniu klinicznym pacjenta oraz badaniach obrazowych. Podstawowym badaniem jest RTG, które pozwala na ocenę lokalizacji oraz rozległości złamania.

W przypadku złamań obejmujących trzon kręgowy zarówno w jego części przedniej jak i tylnej, badaniem które warto wykonać jest MRI lub TK.

Są to dokładniejsze badania, które pozwalają także ocenić kanał kręgowy oraz tkanki miękkie, które często w przypadku rozległych złamań również ulegają uszkodzeniom.

Równie istotne jest badanie kliniczne, które pozwala ocenić stan pacjenta oraz podjąć decyzję o odpowiednim leczeniu. Elementy badania klinicznego:

  • wywiad (okoliczności wypadku, zgłaszane dolegliwości, styl życia)
  • badanie neurologiczne (ocena odruchów, czucia oraz siły mięśniowej)

Postępowanie lecznicze

Postępowanie lecznicze w przypadku złamań kompresyjnych prowadzone jest w sposób zachowawczy (zdecydowanie częściej) lub w niektórych przypadkach wymaga interwencji chirurgicznej. Tego typu złamania najczęściej nie ulegają przemieszczeniom (złamania stabilne), a ryzyko powikłań neurologicznych jest niewielkie.

Dlatego też w większości przypadków podejmuje się próbę leczenia zachowawczego. Warto jednak pamiętać, iż dużym problemem złamań  kompresyjnych okazują się utrzymujące się dolegliwości bólowe, które zaburzają prawidłowe funkcjonowanie.

W ostatnich latach rozkwit przeżywają metody leczenia małoinwazyjnego, których dużym atutem jest wysoka skuteczność oraz niewielkie ryzyko powikłań.

W przypadku leczenia zachowawczego, początkowo zastosowanie mają gorsety ortopedyczne, które mają za zadanie ustabilizować i stworzyć odpowiednie warunki dla gojenia się uszkodzonych struktur.

Równie ważny w początkowym okresie leczenia jest oszczędzający tryb życia, który daje możliwość tkankom na regenerację oraz korzystnie wpływa na redukcję dolegliwości bólowych. W związku z tym, iż trzony kręgowe są tkankami silnie unerwionymi, ich uszkodzenie wiąże się z intensywnym bólem.

Dlatego też konieczne okazuje się wsparcie farmakoterapią, o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym.

Gorsety ortopedyczne stosowane w złamaniach kompresyjnych kręgosłupa

Gorsety dobierane są indywidualnie po wcześniejszym badaniu pacjenta. Warto jednak pamiętać, że gorsety nie zawsze są konieczne (zwłaszcza przy złamaniach stabilnych), a także że niosą za sobą negatywne konsekwencje (osłabienie mięśni tułowia). Gorsety należy wykorzystać u pacjentów, u których jest to naprawdę konieczne

Złamanie kręgosłupa – objawy, leczenie, powikłania i rokowanie

Początkowym elementem postępowania zachowawczego jest fizjoterapia, obejmująca zarówno zabiegi z zakresu fizykoterapii jak i terapii manualnej oraz indywidualne ćwiczenia.

Zabiegi fizykoterapeutyczne wykorzystywane w złamaniach kompresyjnych ukierunkowane są na przyśpieszenie zrostu kostnego, redukcję stanu zapalnego, a przez to także dolegliwości bólowych. Dodatkowo mają na celu poprawę trofiki tkanek oraz normalizację napięć mięśniowych. Zastosowanie mają zabiegi:

  • magnetoterapia
  • laseroterapia
  • elektroterapia (jonoforeza, prądy Traberta, prądy interferncyjne, TENS)
  • krioterapia

Istotnym elementem postępowania zachowawczego jest indywidualna terapia, obejmująca zabiegi manualne, ćwiczenia wzmacniające oraz poprawiające zakresy ruchu, a także ćwiczenia kontroli postawy ciała.

Złamania kompresyjne wymagają odpoczynku oraz oszczędzającego trybu życia, co niestety prowadzi w konsekwencji do spadku siły mięśniowej, ograniczeń ruchomości w stawach kręgosłupa, a także zaburzeń postawy ciała.

W związku z powyższym terapia wykorzystująca:

  • mobilizacje stawowe
  • trakcje
  • mobilizacje tkanek miękkich
  • stymulacje do odzyskiwania prawidłowych wzorców ruchowych

dąży do niwelowania negatywnych konsekwencji gojenia się złamanego trzonu kręgowego.

Częstym powikłaniem leczenia zachowawczego okazuje się zaburzona postawa ciała, która objawia się pogłębioną kifozą piersiową.

Tego typu wada postawy niesie za sobą wiele konsekwencji, zarówno ze strony aparatu ruchu (ogromne przeciążenia dla kręgosłupa w odcinku szyjno-piersiowym) jak i innych narządów wewnętrznych.

Aby nie dopuścić rozwinięcia się zaburzenia w postaci pogłębionej kifozy piersiowej należy rozpocząć wczesne usprawnianie, ukierunkowane na:

  • mobilizacje stawowe dla odcinków szyjnego, piersiowego oraz przejścia szyjno-piersiowego
  • ćwiczenia rozciągające dla mięśni piersiowych, a także mięśni prostowników głowy
  • ćwiczenia wzmacniające dla mięśni równoległobocznych,
  • odzyskanie prawidłowej ruchomości oraz prawidłowych wzorców ruchowych w kompleksach barkowych

Kolejnym elementem terapii są ćwiczenia, które początkowo pacjent wykonuje pod okiem terapeuty, a następnie samodzielnie w domu. Są to ćwiczenia wzmacniające oraz stabilizacyjne. Mają one na celu zapobieganie kolejnym urazom oraz redukowanie obciążeń poprzez utrzymywanie ergonomicznej postawy ciała.

W przypadkach kiedy leczenie zachowawcze nie przynosi zamierzonych efektów, a pacjenci uskarżają się na przewlekłe dolegliwości bólowe, skuteczne okazują się zabiegi wertebroplastyki bądź kyfoplastyki balonowej.

Zarówno jeden jak i drugi zabieg, zaliczane są do chirurgii małoinwazyjnej, a ich celem jest odbudowa wysokości oraz kształtu kręgu poprzez podanie cementu kostnego do uszkodzonego kręgu. Odtworzenie kręgu odbywa się poprzez niewielkie nacięcie skóry i podanie cementu do wnętrza poprzez igłę i prowadnicę.

Różnica pomiędzy zabiegami wertebroplastyki i kyfoplastyki balonowej polega na tym, iż w przypadku tego drugiego, wprowadza się do uszkodzonego kręgu balonik, którego zadaniem jest rozprężenie złamanego kręgu. Dopiero po uzyskaniu odpowiedniego kształtu podaje się do wnętrza półpłynny cement, a balonik jest usuwany.  Natomiast zabieg wertebroplastyki ogranicza się tylko do podania cementu.

Mało inwazyjne zabiegi (wertebroplastyki, kyfoplastyka) charakteryzują się bardzo dużą skutecznością w leczeniu dolegliwości bólowych – doniesienia naukowe wskazują na skuteczność na poziomie pomiędzy 80 a 97%.

Opracowała: mgr Katarzyna Kumor, fizjoterapeuta

Złamanie stawu biodrowego, złamanie biodra, objawy, rehabilitacja

2021-06-09

Złamanie kręgosłupa – objawy, leczenie, powikłania i rokowanie

Złamanie szyjki kości udowej u osób starszych

Kości osób starszych nie są tak wytrzymałe jak u osób młodszych i łatwiej ulegają złamaniom i pęknięciom.

W wyniku czego złamane biodro w starszym wieku jest częstym urazem w tej grupie wiekowej. Do powstania złamania szyjki kości udowej zwykle dochodzi w wyniku tzw.

urazu o niskoenergetycznego, czyli o niewielkiej sile. W praktyce są to zwykle upadki w wyniku potknięcia.

Złamanie szyjki kości udowej bardzo rzadko zdarza się u osób młodych. Jeśli jednak dojdzie do takiego urazu, zwykle powstaje on w wyniku działania dużej siły, np.

podczas wypadku lub upadku z dużej wysokości. W rzadkich przypadkach może dojść do tzw. złamania zmęczeniowego szyjki kości udowej.

Ten typ złamania dotyczy głównie sportowców, powstaje bez wcześniejszego urazu i wynika z powtarzającego się przeciążania biodra.

Złamanie biodra-objawy

Objawy złamania szyjki kości udowej to między innymi:

  • silny ból w pachwinie,
  • ograniczenie ruchomości biodra,
  • ustawienie kończyny w rotacji zewnętrznej,
  • skrócenie kończyny,
  • ból przy próbie ruchu.

Tak jak w każdym złamaniu mogą występować także: obrzęk, zasinienie, zwiększone ucieplenie, krwiak oraz zniekształcenie miejsca złamania.

Diagnostyka złamania kości w obrębie stawu biodrowego

Podstawą diagnostyki jest badanie lekarskie oraz odpowiednio dobrane badanie obrazowe. Zwykle wykonuje się zdjęcie rentgenowskie w projekcji przednio-tylnej oraz niekiedy osiowej. W większości przypadków jest to wystarczające dla postawienia rozpoznania.

Niekiedy konieczne może być uzupełnienie diagnostyki o badania tomografii komputerowej, szczególnie w przypadku złamań nieprzemieszczonych i zaklinowanych.

Inne badania, które mogą pomóc w trudnych diagnostycznie przypadkach to rezonans magnetyczny i scyntygrafii kości.

W przypadku podejrzenia złamania szyjki kości udowej nie należy zwlekać z wizytą u ortopedy, ponieważ ważne jest jak najszybsze podjęcie leczenia.

Leczenie złamania w obrębie stawu biodrowego

Ponieważ złamanie szyjki kości udowej występuje głównie u osób starszych, które są bardziej podatne na różnego rodzaju powikłania unieruchomienia, takie jak zapalenie płuc, zakażenia, zakrzepica czy powstawanie odleżyn, priorytetem jest jak najszybsze umożliwienie im samodzielnego poruszania się. Możliwość taką daje leczenie operacyjne. Operacja powinna być przeprowadzona w jak najkrótszym czasie, najlepiej w ciągu pierwszych dób od urazu.

W zależności od wieku pacjenta i jego obciążeń stosuje się zespolenie i stabilizację odłamów kostnych lub wymienia cały staw biodrowy na protezę (tzw. endoprotezoplastyka). Zwykle pierwszy rodzaj operacji stosuje się u osób młodszych, które mają większą szansę na uzyskanie zrostu kostnego.


W jaki sposób leczone jest
złamane biodro u starszej osoby?

Endoprotezoplastyka zazwyczaj wykonywana jest u starszych pacjentów, gdyż ich kości nie mają już tak dużych zdolności regeneracyjnych. Wybór najlepszej dla danego pacjenta metody jest jednak zawsze ustalany przez ortopedę w oparciu o indywidualny stan danego pacjenta.

Ze względu na liczne obciążenia zdrowotne wykonanie operacji może być przeciwwskazane u niektórych chorych. Stosuje się wtedy leczenie zachowawcze, polegające na unieruchomieniu złamanej kończyny w specjalnym opatrunku gipsowym. Niestety jest ono obarczone bardzo dużym ryzykiem wystąpienia powikłań, ze względu na konieczność unieruchomienia pacjenta w łóżku na okres kilku tygodni.

Rehabilitacja po złamaniu w obrębie biodra

Niezależnie od wybranej metody leczenia kluczowe jest jak najszybsze uruchomienie pacjenta. Pozwala to na uniknięcie potencjalnie śmiertelnych powikłań i zdecydowanie poprawia rokowanie. Pionizacja pacjenta zwykle ma miejsce już w pierwszej dobie po zabiegu.

Cały proces uruchamiania i rehabilitacji powinien przebiegać pod okiem fizjoterapeuty, który dobierze odpowiednie ćwiczenia i zadba, aby nie były zbyt obciążające dla biodra.

Rehabilitacja po złamaniu biodra powinna trwać aż do momentu uzyskania przez pacjenta sprawności sprzed złamania.

Złamanie w obrębie biodra-powikłania

Ze względu na wiek pacjentów złamanie szyjki kości udowej obarczone jest bardzo dużym ryzykiem powikłań.

Obejmują one między innymi brak zrostu kostnego, ograniczenie ruchomości w stawie na skutek nieprawidłowego zrostu lub przykurczy mięśniowych, powstawanie stawów rzekomych lub zmian zwyrodnieniowych w stawie biodrowym, martwicę głowy kości udowej oraz incydenty zakrzepowo-zatorowe. Powikłania te kończą się śmiercią aż dla 1/5 chorych.

Na podstronie specjalizacji ortopedia znajduje się więcej informacji dotyczących leczenia złamań stawu biodrowego w CMGamma.

Zapraszamy również do zapoznania się informacjami związanymi rehabilitacją po złamaniu stawu biodrowego.

Kręgoszczelina

Sama kręgoszczelina to uszkodzenie małego kawałeczka kości, a dokładnie kręgu. Od kręgu odchodzi para wyrostków stawowych: jeden do góry, a drugi w kierunku dolnym.

Przejście między nimi ulega uszkodzeniu – nazywa się to cieśnią kręgu lub węziną.

To bardzo drobne miejsce, za to przenosi  bardzo duże obciążenia, szczególnie w momencie wykonywania ruchu przeprostu, czyli odgięcia do tyłu lub zgięcia.

Kręgoszczelina – uwaga na zgięcia i przeprosty

Kręgoszczelinę traktuje się trochę jak złamanie zmęczeniowe. Jeżeli weźmiemy spinacz biurowy, raz go zegniemy i wyprostujemy, to nic się jeszcze nie stanie. Jeżeli jednak będziemy go stale prostować i zginać, to zsumują się mikrouszkodzenia i dojdzie do przerwania ciągłości.

Tak jest właśnie z kręgoszczeliną – do urazu dochodzi w przypadku trenowania sportów wymagających częstego zgięcia i przeprostu, zwłaszcza, jeśli towarzyszy im dodatkowa siła. Pewne grupy sportowców są bardziej predysponowane, np. piłkarze nożni, siatkarze, koszykarze, zapaśnicy.

Kręgoszczelina – problem co dwudziestego Europejczyka

Znaczącym czynnikiem powodującym powstawanie urazu jest to, jak elementy kostne układają się w stosunku do siebie.  Nie każdy ma właściwą predyspozycję anatomiczną do uprawiania danego sportu. Zwłaszcza, gdy dochodzi do sumowania się przeciążeń w krótkim okresie czasu.

Kręgoszczelina może być jedno- lub dwustronna, bo cieśń znajduje się po obu stronach kręgu. Pojawia się ona jako suma zbiegów okoliczności. Ze statystyk dotyczących mieszkańców Europy wynika, że kręgoszczelina (oraz kręgozmyk, który może być jej następstwem) dotyka około 5 procent ludzi.

U większości będzie ona bezobjawowa – te osoby nie będą nawet wiedziały o przypadłości, jeżeli nie będą nadwyrężać grzbietu. U sportowców to schorzenie występuje częściej – dotyka 7-10 procent.

Z badań wynika też, że uraz kręgoszczeliny – spośród wszystkich sportów – najczęściej dotyka… skoczków do wody! Uprawianie tej dyscypliny wiąże się z nieanatomicznymi ruchami przeprostu – z bardzo dużą siłą w krótkim czasie. Ponad 40 proc. skoczków ma problem z tych schorzeniem!

Kręgoszczelina – uraz dwóch kręgów lędźwiowych

Kręgoszczelina nie dotyczy oczywiście całego kręgosłupa, a jedynie jego części lędźwiowej i dwóch ostatnich kręgów: czwartego lędźwiowego i piątego lędźwiowego. To ponad 98 proc. wszystkich przypadków. Najczęściej też dotyka młodych osób przed 20.

rokiem życia – przeważnie pacjentów po 13. roku życia. Jest to jednak o tyle niemiarodajna statystyka, że kręgoszczelina jest jednym z najbardziej nierozpoznawalnych schorzeń.

W przypadku naszej kliniki badania diagnostyczne odbywają się nieco inaczej niż w otwartym lecznictwie, a to pozwala nam częściej wykrywać ten problem.

Złamanie kręgosłupa – objawy, leczenie, powikłania i rokowanie

Kręgoszczelina – gdy przerwa niewiele daje…

Objawy kręgoszczeliny są bardzo niecharakterystyczne – bolą po prostu plecy. Zwykle zaczyna się od bólu po jednej stronie, później bolą obie strony albo tylko druga. Ten ból występuje szczególnie podczas aktywności fizycznej. Trenerzy zwykle nakazują wówczas przerwę i ból ustępuje.

Tyle że podczas powrotu do treningu – znów się pojawia. Gdy takie coś się zaniedba i przejdzie z nim do porządku dziennego, ból stanie się stały, np. podczas jakiejkolwiek aktywności w domu. Wciąż największy będzie jednak podczas dużego wysiłku fizycznego.

Przeważnie taki pacjent ma zaleconą przerwę w uprawianiu sportu, przechodzi diagnostykę, którą zwykle jest normalne zdjęcie rentgenowskie. Takie zdjęcie jest w stanie zasygnalizować problem z kręgoszczeliną, ale zwykle stanowi tylko o podejrzeniu tego schorzenia.

  Badanie diagnostyczne powinno być wykonane wtedy w trzech klasycznych projekcjach: z przodu, z boku i skośnie.

Kręgoszczelina – dodatkowa diagnoza

Bardzo często trzeba przeprowadzić dodatkową diagnozę. Idealna w tej sytuacji będzie tomografia, która znakomicie pokazuje kość i jej strukturę. Bardzo często kręgoszczelina to taka malutka szczelinka, która ma mniej niż milimetr w obrębie kości.

Problemem może być fakt, że dzieciom 13-, 14- czy 15-letnim badania tomografem nie powinno się wykonywać, poza szczególnymi przypadkami, jak nowotwór. Niektóre pracownie rezonansu magnetycznego, m.in. w Rehasport Clinic, mają specjalny program do obróbki obrazów rezonansowych.

Nazywa się to rezonansem izowolumetrycznym i na jego podstawie można zobaczyć kręgoszczelinę, bo daje obraz przestrzenny.

Generalnie, aby doszło do urazu kręgoszczeliny, musi nastąpić kilka rzeczy:

  • dotyczy osoby młodej
  • w ruchu występuje ból
  • ważny jest charakter aktywności
  • problemy pojawiają się podczas wysokiej aktywności, a także podczas aktywności wyczynowej
  • jest efektem częstych ruchów mających charakter zgięciowo-wyprostny

Pacjent bardzo często mówi, że po całkowitym odpoczynku ból ustępuje, a po klasycznej rehabilitacji nie tylko nie ustępuje, ale nawet narasta.

Kręgoszczelina – proces leczenia

Leczenie staramy się prowadzić tak, by nie trzeba było ingerować zabiegowo. Kręgoszczelina dotyczy przeważnie młodych ludzi, aktywnych ruchowo, więc staramy się rehabilitować pacjentów bez konieczności przeprowadzania zabiegu operacyjnego. Proces rehabilitacji jest jednak inny niż przy klasycznych urazach grzbietu. Unikamy bowiem wykonywania ruchów zgięciowych czy przeprostnych.

Zwykle proces leczenia zaczyna się od pięciu, sześciu tygodni całkowitej rezygnacji z uprawiania sportu. Dodatkowo – pacjent ma „reżim wyprostny”, powinien chodzić prosto i unikać pochylania. W niektórych przypadkach zalecamy używanie specjalnego gorsetu, który będzie przypominał o prostej postawie.

Kręgoszczelina – drugi etap leczenia zachowawczego

Ten dość długi okres pierwszej części rehabilitacji bywa frustrujący dla młodych ludzi, którzy są przyzwyczajeni do sporej aktywności fizycznej.

W drugim etapie przechodzimy do właściwej rehabilitacji i stopniowo wprowadzany proces aktywizacji mięśniowej. Początkowo odbywa się on bez ruchu, później włączane są ruchy tułowia i kończyn, z coraz większą siłą.

Wszystko odbywa się pod kontrolą fizjoterapeuty, który ocenia też możliwość zwiększenia zakresu ruchu.

Ten drugi okres trwa około sześciu tygodni i staramy się go nie skracać. Całość daje dużą szansę powodzenia – po 12-tygodniach prosimy, by pacjent wrócił do aktywności, ale bez pełnego zaangażowania w początkowej fazie. Warunkiem pełnego powrotu do sportu jest brak bólu. Należy też pamiętać o przeciwwskazaniach: trzeba wyłączyć z treningu te najbardziej niekorzystne ruchy.

Kręgoszczelina – konieczność operacji

Niestety, czasem zdarza się, choć rzadko, że takie trzymiesięczne leczenie zachowawcze nie wystarczy i trzeba operacyjnie przeprowadzić zespolenie kręgoszczeliny. Ponieważ jest to bardzo mały element kostny, to zespala się go bardzo małymi prętami. Malutka śrubka łączy dwa elementy, a my to robimy przezskórnie, czyli bez rozcinania skóry.

Po operacji następuje ten sam protokół leczenia, który trwa znów trzy miesiące. Bardzo często rodzice, jeśli dowiadują się o konieczności przeprowadzania operacji, zalecają swoim dzieciom rezygnację z intensywnego trenowania sportu. Bardzo ważna jest świadomość – rodzice powinni zwracać uwagę, czy dzieci nie są zbyt eksploatowane podczas zajęć.

Jeżeli mamy kręgoszczelinę po obu stronach, to wówczas rozwija się już inne schorzenie, a mianowicie kręgozmyk. Jest on następstwem kręgoszczeliny i częściej dotyka osób starszych, którym kręgoszczelina nie przeszkadzała w życiu. Zaniedbany uraz się jednak rozwijał.

Autor: dr n. med. Łukasz Bartochowski, ortopeda Rehasport

Złamania kręgosłupa szyjnego lub kręgosłupa (złamany kręgosłup lub kręgosłup szyjny)

Kręgosłup rozciąga się od podstawy czaszki do kości ogonowej. Składa się z 33 elementów kostnych (kręgów), które podtrzymują całe ciało.

Kręgi chronią ponadto rdzeń kręgowy, swoisty pień układu nerwowego, przez który przesyłane są infromacje z mózgu do innych częsci organizmu. Załamana (fractured) kość w odcinku szyjnym czy innym kręgosłupa może mieć bardzo poważne konsekwencje.

W niektórych wypadkach może prowadzić do paraliżu (paralysis) lub śmierci (death). Kluczowe znaczenie ma tu pomoc doraźna.

Usztywnić odcinek szyjny i uszkodzenia kręgosłupa (Spine Injuries)

Osoba z urazami szyi i kręgosłupa (spine injury) nie powinna się ruszać, ani być przemieszczana. Osoba poszkodowana powinna leżeć nieruchomo i czekać na przybycie zespołu ratowników. Pomocne może być delikatne podtrzymywanie głowy poszkodowanego obydwoma rękami do czasu przybycia pomocy. Jeśli poszkodowany jest w sytuacji zagrożenia i MUSI być przemieszczony:

  • Umiescić pod osobą poszkodowaną koc i ciągnąć go po podłożu.
  • Jeśli koc jest niedostępny, należy uchwycić poszkodowanego za barki. Głowę podpierać przedramionami. Następnie odciągnąć poszkodowanego w bezpieczne miejsce.

Kiedy należy udać się na oddział ratunkowy

Gdy istnieje prawdopodobieństwo urazu szyi lub innego odcinka kręgosłupa (spine injury), należy natychmiast zadzwonić na pogotowie. Nie próbować transportować osoby poszkodowanej na własną rękę. Objawy mogą obejmować:

  • Utratę przytomności (unconsciousness)
  • Ostry ból w plecach lub szyii (severe back or neck pain)
  • Zasinienie i opuchliznę odcinka szyjnego lub innego (bruising and swelling over the neck or back)
  • Mrowienie lub utratę czucia w dłoniach lub stopach (tingling or loss of feeling in the hands or feet)
  • Utratę kontroli nad zwieraczami (loss of bowel or bladder function)
  • Utratę czucia i niemożność ruchu poniżej urazu (loss of feeling and movement below the level of injury)

Czego spodziewać się na oddziale ratunkowym

  • Zostaną Państwo przebadani i zapytani o okoliczności wystąpienia urazu (injury). Na czas badania mogą Państwo zostać umieszczeni na desce ortopedycznej, która unieruchomi ciało.
  • Na szyję może być założony kołnierz ortopedyczny.
  • Odcinek szyjny kręgosłupa i/lub inne odcinki mogą zostać prześwietlone (x-rayed).
  • Może być zastosowana tomografia komputerowa (computed tomography (CT))lub obrazowanie przy pomocy resonansu magnetycznego (magnetic resonance imaging (MRI)). Metody te umożliwiają dokładne zobrazowanie struktur szyjnych oraz pozostałych odcinków kręgoslupa.
  • Aby zmiejszyć ból, mogą zostać podane leki.

Leczenie (treatment)

Celem leczenia (treatment) jest przywrócenie kręgosłupa szyjnego lub innego odcinka do prawidłowego położenia.

  • Niegroźne pęknięcie w odcinku szyjnym (minor neck fracture) lub w innym bez powikłań (simple spine fracture) można wyleczyć przy pomocy kołnierza ortopedycznego. Okres noszenia kołnierza może wynieść 6-8 tygodni, do zaleczenia urazu. Mogą Państwu być zalecone specjalne ćwiczenia podczas rekonwalescencji.
  • Poważne bądź rozległe złamania (fractures) często wymagają interwencji chirurgicznej (surgery). W takich wypadkach zostaną Państwo skierowani do specjalisty od układu kostnego (chirurg ortopeda) lub układu nerwowego(neurochirurg).

Operacje kompresyjnych złamań kręgów mogą być skuteczniejsze niż noszenie gorsetu

Wstępne obserwacje pokazały, że wertebroplastyka i kyfoplastyka nie tylko uśmierzają ból po złamaniach, ale mogą być wykonywane u pacjentów z osteoporozą bez obawy wywołania złamań sąsiednich kręgów

Osteoporozie często towarzyszą złamania kompresyjne kręgów – trzon kręgu zapada się, a cały krąg ulega zniekształceniu, co wywołuje ból i deformację kręgosłupa. Jako terapię stosuje się leczenie zachowawcze – noszenie gorsetu ortopedycznego, zażywanie środków przeciwbólowych i leżący odpoczynek – lub operacyjne: wertebroplastykę i kyfoplastykę.

Oba działania chirurgiczne polegają na wypełnieniu uszkodzonych kręgów tzw. cementem kostnym, choć innymi metodami. Jak sugerują chińscy naukowcy, operacje te łagodzą ból pleców skuteczniej niż leczenie konwencjonalne i nie podnoszą ryzyka wystąpienia złamań sąsiednich kręgów, co wskazywały niektóre badania.

Wertebroplastyka i kyfoplastyka wygrywają z bólem

Dr Tao Zhang z zespołem z Uniwersytetu Medycznego w Tiencin przeanalizowali dane z 12 badań: pięciu losowo kontrolowanych prób i siedmiu badań prospektywnych. Dwa studia porównały wertebroplastykę i symulowaną wertebroplastykę (bez użycia cementu), a 10 bezpośrednio porównywało wertebroplastykę albo kyfoplastykę z leczeniem zachowawczym.

Z 1328 pacjentów 768 poddało się operacji, a 560 było leczonych nieoperacyjnie. Okazało się, że wskaźniki całkowitego nowego złamania kręgowego ani wskaźniki nowych złamań kręgów przylegających do leczonego nie wykazały znaczącej różnicy między leczeniem chirurgicznym a standardowym. Za to obydwa rodzaje operacji przynosiły większą ulgę w dolegliwościach bólowych niż tradycyjne leczenie.

Bezpieczeństwo sąsiednich kręgów do potwierdzenia

Badacze uznali, że w leczeniu złamań kompresyjnych kręgu wywołanych osteoporozą wertebroplastyka i kyfoplastyka wydają się skuteczniejsze od leczenia konwencjonalnego: jako operacje chirurgiczne są minimalnie inwazyjne (podanie cementu następuje przez wkłucie igły lub niewielkie nacięcie skóry i założenie prowadnicy), natychmiast łagodzą ból pleców i w porównaniu z kuracją typową przynoszą mniejsze ryzyko pojawienia się nowych całkowitych złamań kręgowych oraz złamań sąsiadujących z leczonym kręgiem.

Naukowcy zastrzegają jednak, że tezę o niewywoływaniu przez operacje innych złamań powinny potwierdzić badania o dłuższym przebiegu, sprawdzające wskaźniki, takie jak gęstość mineralna kości, wiek pacjenta i technika wypełniania ubytków kostnych.

Złamanie kompresyjne kręgosłupa jak leczyć i zapobiegać. Sprawdź!

Złamanie kompresyjne kręgosłupa występuje w wyniku zadziałania dużych sił ściskających. Zlokalizowane jest najczęściej w odcinku lędźwiowym – ze względu na dodatkową masę kręgów z wyższych segmentów.

Złamanie kompresyjne kręgosłupa – objawy

Głównym objawem złamania kompresyjnego kręgosłupa jest ból w miejscu złamania. Dolegliwości bólowe mogą promieniować do bioder, pośladków, ud.

W zależności od rodzaju złamania i jego komplikacji mogą wystąpić objawy neuralne takie jak mrowienie, drętwienie, zaburzenia czucia, osłabienie siły mięśniowej w obrębie nóg, zaburzenia funkcji pęcherza moczowego i zwieraczy odbytu.

Wymienione objawy mogą świadczyć o ucisku odłamu kostnego na rdzeń kręgowy lub korzenie nerwowe.

Złamanie kompresyjne kręgosłupa – przyczyny

Upadek  – Do złamania kompresyjnego kręgosłupa najczęściej dochodzi podczas upadku na pośladki lub nogi w wyniku, którego powstają duże siły ściskające (kompresja).

Osteoporoza – Jedną z przyczyn złamań kompresyjnych kręgosłupa jest osteoporoza. W wyniku choroby dochodzi do osłabienia struktury kostnej kręgosłupa.

Schorzenie dotyczy w przeważającej mierze ludzi w podeszłym wieku.

U młodych dorosłych osteoporoza może być wynikiem przewlekłej farmakoterapii (sterydy, leki przeciwpadaczkowe) oraz niektórych chorób tarczycy, wątroby, nerek, jelit lub stawów.

Złamanie kompresyjne kręgosłupa – leczenie

                Urazowe złamanie kręgosłupa

Jeśli po upadku występują uciążliwe dolegliwości bólowe należy zgłosić się do lekarza. Lekarz może zlecić wykonanie badań obrazowych (RTG, CT lub MRI). Leczenie złamania uzależnione jest od jego skali i komplikacji. Bardzo często tego typu urazy wymagają operacji stabilizującej odłamy kostne i złamany kręg w celu profilaktyki przemieszczeń w kierunku struktur nerwowych.

                Zwyrodnieniowe złamania kompresyjne

W przypadku złamań o podłożu zwyrodnieniowym najczęściej należy zastosować odciążenie kręgosłupa w gorsecie stabilizującym. Najpopularniejszy w Polsce jest obecnie gorset typu Javeta. Bardzo często ten rodzaj terapii jest wystarczający do uzyskania zrostu kostnego.

W następnej fazie ważna jest terapia choroby podstawowej np. osteoporozy oraz dobrze prowadzona rehabilitacja w celu wzmocnienia systemu stabilizacji kręgosłupa. Pacjenci najczęściej przechodzą specjalny program ćwiczeń, które poza właściwościami stabilizującymi kręgosłup poprawiają odżywienie struktur kostnych i stawowych.

Złamanie kompresyjne kręgosłupa – leczenie operacyjne

Uciążliwe złamania, powikłane przemieszczeniem odłamów kostnych są bezwzględnym wskazaniem do zespolenia chirurgicznego.

Umów wizytę

Co to jest złamanie kompresyjne? Jak się je leczy?

Złamanie kompresyjne to inaczej złamanie “zgnieceniowe”. Dochodzi do niego w trakcie upadku, przeważnie w pozycji siedzącej bądź z wyprostowanymi nogami.

Złamanie kompresyjne kręgosłupa jest dość częstym problemem klinicznym. Liczne są także przypadki zgniecenia kończyn. Leczenie złamania kompresyjnego to przede wszystkim działanie doraźne.

Na ogół wystarczające okazuje się usztywnienie i rehabilitacja.

Co to jest złamanie kompresyjne?

Złamanie kompresyjne to złamanie zgnieceniowe, które najczęściej dotyczy kręgosłupa, ale też kończyn. Dochodzi do niego zwykle podczas upadku, nawet z niewielkiej wysokości, kiedy na trzony kręgowe nagle oddziałuje duża siła kompresyjna, łamiąca ich naturalny opór.

Bardzo niebezpieczne, a zarazem dość częste, są upadki w pozycji siedzącej (na pośladki) oraz z wyprostowanymi nogami (na stopy). Podczas złamania kompresyjnego kręgosłupa poszczególne kręgi zostają uszkodzone, w wyniku czego zapadają się i zmieniają swoje położenie.

 

Najczęstsze obszary złamań kompresyjnych:

  • złamanie kompresyjne kręgosłupa piersiowego (odcinek Th10-Th12)
  • złamanie kompresyjne odcinka lędźwiowego (trzonu L1-L3)
  • złamanie kości piszczelowej (kłykcia bocznego)
  • złamanie kości promieniowej.

Jak może dojść do złamania kompresyjnego?

Złamanie kompresyjne to dość częsty przypadek medyczny. Tego typu uraz może powstać podczas upadku, nawet z niewielkiej wysokości – na przykład z krzesła. Bywa też konsekwencją skoków na wyproście, skoków do płytkiej wody na główkę, a także wypadków motocyklowych.

Złamania kompresyjne nazywa się przez to złamaniami “wybuchowymi”.

Dotyczą przede wszystkich młodych mężczyzn w wieku 20-30 lat, aczkolwiek w grupie ryzyka znajdują się również osoby starsze, szczególnie te, obarczone choroba nowotworową lub osteoporozą (metaboliczną chorobą kości, zwiększającą ich kruchość i łamliwość). 

Jakie są objawy złamania kompresyjnego?

Złamanie kompresyjne wywołuje przede wszystkim silny ból, który nasila się w trakcie chodzenia oraz siadania.

Trzony kręgowe są mocno unerwione, dlatego dolegliwości bólowe pojawiają się natychmiast, jeszcze w chwili urazu. Nie do końca dotyczy to jednak złamań powstałych w przebiegu osteoporozy.

Wiele takich urazów ma charakter stopniowy, a przez to zdecydowanie mniej intensywny, u niektórych pozornie bezobjawowy.

Złamanie kompresyjne daje się odczuć na tyle, na ile jest rozległe. Może być bardziej lub mniej bolesne, zwykle jednak wywołuje silny dyskomfort, niemożność utrzymania pozycji wyprostowanej i siedzącej (ulgę przynosi leżenie), zmiany w postawie ciała i w zarysie obszaru kontuzji. Często tego typu złamaniom towarzyszy, obrzęk, siniaki i krwiaki, rzadko jednak inne objawy. 

Inaczej jest w przypadku znacznego uszkodzenia kręgosłupa i złamania z przemieszczeniem, kiedy fragment kości uciska struktury nerwowe. Wówczas mogą pojawić się zaburzenia neurologiczne – uczucie drętwienia, mrowienia, a nawet porażenie i niedowład.

Zdarza się, że w wyniku rozległego złamania pojawiają się symptomy, wskazujący na uszkodzenie okolicznych struktur anatomicznych – o złamaniu żeber może świadczyć ból przy oddychaniu, a ból z bocznej części brzucha może oznaczać uszkodzenie wątroby lub nerek. 

Jak leczyć złamanie kompresyjne kręgosłupa?

Jeśli podejrzewa się złamanie kompresyjne, konieczne jest wykonanie badania radiologicznego (RTG). Niekiedy diagnostykę rozszerza się o rezonans magnetyczny (MR) lub tomografię komputerową (TK). Badania obrazowe to podstawa do postawienia rozpoznania.

Dzięki nim można dokładnie określić rozległość urazu i jego charakter, sprawdzić czy nie doszło do przemieszczeń czy uszkodzeń okolicznych tkanek. Duże znaczenie ma także wywiad i badanie przedmiotowe.

Lekarz powinien wziąć pod uwagę wiek pacjenta, jego styl życia, okoliczności, w jakich doszło do urazu, wszelkie dolegliwości, choroby współistniejące, a także ocenę odruchów, siły mięśniowej i czucia głębokiego.

U każdego pacjenta z podejrzeniem złamania kompresyjnego trzeba wykluczyć objawy neurologiczne i zaburzenia ze strony układu mięśniowo-stawowego. Złamanie kompresyjne choć daje dość dobre rokowania, wiąże się z szeregiem bardzo poważnych powikłań – trwałym niedowładem mięśniowym, zaburzeniem czucia, zmniejszoną pojemnością płuc, zwiększonym ryzykiem zmian zwyrodnieniowych. 

Leczenie złamań kompresyjnych zależy od cech indywidualnych pacjenta. W wielu przypadkach wystarczające jest leczenie zachowawcze, polegające na odciążeniu, usztywnieniu i rehabilitacji kręgosłupa. Chory przez kilka tygodni nosi gorset ortopedyczny, a objawy bólowe łagodzi przy pomocy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), zgodnie z zaleceniami. 

Złamania u osób chorych na osteoporozę leczy się farmakologicznie, choć dużym powodzeniem cieszą się w ostatnim czasie kifo-  i wertebroplastyka. To małoinwazyjne zabiegi, pozwalające wzmocnić osłabione kości.

Polegają na wypełnieniu trzonu kości cementem przy pomocy specjalnych trokarów.

W niektórych przypadkach zaleca się dodatkową ochronę kręgów w postaci stenów, czyli metalowych siateczek, tworzących coś na kształt rusztowania dla obciążonego trzonu. 

A jak długo zrasta się złamanie kompresyjne kręgosłupa? To kwestia bardzo indywidualna, niemniej jednak czyste złamanie kompresyjne z niewielkim zgnieceniem, nieprzekraczającym ⅓ trzony, wymaga około półrocznej rekonwalescencji.

U takich pacjentów ortezę zaleca się na 4-6 miesięcy, ale należy brać pod uwagę także czas na rehabilitację. Złamania “wybuchowe”, nawet po pozytywnie zakończonym leczeniu, mogą generować skutki uboczne w postaci nawracającego bólu, częstych przeciążeń, pourazowej sztywności, czy większej podatności na uszkodzenia.

Aby temu przeciwdziałać, warto przestrzegać wizyt kontrolnych u ortopedy i stosować się do wskazówek fizjoterapeuty.

Lek. Michał Dąbrowski

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*