Zespół niespokojnych nóg – leczenie

Osoby cierpiące na zespół niespokojnych nóg (restless legs syndrome – RLS) skarżą się na nieprzyjemne odczucia w zakresie kończyn dolnych, pojawiające się głównie wieczorem, w czasie spoczynku czy po położeniu się do łóżka, które utrudniają zasypianie i mogą wywoływać bezsenność.

Odczucia te, zwane też parestezjami, często są trudne do opisania, ale zwykle mają charakter cierpnięcia, mrowienia, drętwienia, „niepokoju w nogach”. Częściową i niejednokrotnie tymczasową ulgę przynosi poruszanie nogami – charakterystyczny jest nawrót dolegliwości po zaprzestaniu ruchów nogami.

Eksperci oceniają, że częstość występowania RLS w populacji ogólnej wynosi około 10% i wzrasta z wiekiem. Zespół niespokojnych nóg często występuje u kobiet w ciąży (głównie III trymestr). RLS jest jedną z częstszych przyczyn przewlekłych zaburzeń snu – nieprzyjemne dolegliwości utrudniają i uniemożliwiają zaśnięcie.

Ponadto u większości osób dotkniętych RLS, w trakcie snu nocnego dochodzi do powtarzających się, krótkotrwałych ruchów kończyn dolnych (periodic limb movement syndrome – PLMS), które wybudzają ze snu. Skutkiem tych dolegliwości jest chroniczny deficyt snu i bezsenność, skutkujące gorszym funkcjonowaniem w ciągu dnia.

Mimo istotnego cierpienia wywoływanego przez zespół niespokojnych nóg, osoby dotknięte tymi dolegliwościami rzadko zgłaszają się do lekarza, a świadomość istnienie omawianego zespołu w środowisku medycznym nadal nie jest wystarczająca.

Zespół niespokojnych nóg – rozpoznanie

Rozpoznanie zespołu niespokojnych nóg wymaga w pierwszej kolejności wykluczenia mogących leżeć u podłoża dolegliwości chorób neurologicznych i metabolicznych (np. niedobór żelaza, niewydolność nerek).

Opisywane nieprzyjemne odczucia mogą też wiązać się z lekami, jakie przyjmuje pacjent.

W powyższych przypadkach wskazane jest postępowanie przyczynowe – leczenie choroby podstawowej lub zmiany w zakresie farmakoterapii.

Diagnostyka pierwotnego RLS opiera się na aktygrafii (pomiar aktywności ruchowej) i czasami na polisomnografii. To ostatnie badanie ma za zadanie wykluczyć istnienie innych zaburzeń snu (np. zespołu bezdechu sennego).

Leczenie zespołu niespokojnych nóg

Leczenie w przypadku pierwotnej postaci z RLS opiera się w pierwszej kolejności na wyrównaniu ewentualnych niedoborów żelaza i magnezu. Brak efektu takiego postępowania jest wskazaniem do omówienia ze specjalistą dalszych działań, które mogą polegać na wdrożeniu  doraźnej lub długoterminowej farmakoterapii.

Opracował lek. med. Paweł Brudkiewicz

Zespół niespokojnych nóg – leczenie Zespół niespokojnych nóg – leczenie Dlaczego nie wolno pić alkoholu w ciąży?

Wiadomo, że używanie alkoholu w czasie ciąży może być szkodliwe dla dziecka. Jednak nie jest jednoznacznie określone i zbadane jaka ilość alkoholu wypijanego w… »

Zespół niespokojnych nóg – leczenie Zespół niespokojnych nóg – leczenie Zespół niespokojnych nóg – leczenie Zespół niespokojnych nóg – leczenie Sen i bezsenność u kobiet w ciąży

Problemy ze snem u kobiet w ciąży są częstsze niż w populacji ogólnej. Niejednokrotnie utrudniają one funkcjonowanie i mogą być przyczyną gorszego samopoczucia w… »

Zespół niespokojnych nóg – leczenie Bezsenność – rozpoznanie i leczenie

Bezsenność to stan, w którym występują trudności zarówno w zakresie zasypiania, jak i utrzymania snu lub wczesne budzenie się. Zaburzenia to negatywnie wpływa na… »

Zespół niespokojnych nóg – leczenie Zespół niespokojnych nóg – leczenie

6 technik leczniczych na zespół niespokojnych nóg

Zespól niespokojnych nóg (ang. Restless leg syndrome – RLS) jest schorzeniem, z którym borykają się ludzie na całym świecie.

Występowanie jego objawów jest bardzo częste i szacuje się, że na syndromy z nim związane cierpi 5% ogólnej populacji świata oraz 10% osób powyżej 65 roku życia.

Co ciekawe – pomimo tak częstego występowania, do tej pory nie istnieje jedna konkretna i skuteczna metoda leczenia. Jakie metody walki z zespołem niespokojnych nóg oferuje nam współczesna fizjoterapia? Okazuje się, że niespodziewanie dobre! 

Objawy RLS

Zespół niespokojnych nóg (RLS) objawia się nad wyraz drażniąco dla pacjenta i ze względu na niewielką skuteczność wielu metod leczniczych wywołuje dużą frustrację.

Dolegliwości są przewlekłe i polegają na obecności uczucia bólu, mrowienia, gilgotania, uczucia „przelewania się” i „ciężkich” łydek. Co ciekawe, symptomy nasilają się głównie podczas statycznych pozycji, tj. siedzenie czy spanie.

RLS często bywa przyczyną bezsenności oraz obniżonego nastroju, a także bolesnych skurczów, które potrafią skutecznie wybudzić nawet z głębokiego snu.

Nauka podejmuje wiele wysiłków w celu znalezienia przyczyny powstawania zespołu niespokojnych nóg. Do tej pory, mimo wielkich starań, jednoznaczny powód nie został odnaleziony.

Sugeruje się, że objawy mogą być skutkiem niedoboru żelaza, kwasu foliowego lub magnezu, a także konsekwencją chorób nerek, cukrzycy, choroby Parkinsona. Poważne schorzenia tj.

choroby autoimmunologiczne czy stwardnienie rozsiane są upatrywane, jako jedne z możliwych przyczyn zespołu niespokojnych nóg.

Pacjenci cierpiący z powodu RLS często tracą nadzieję, gdyż przyjmowane przez nich farmaceutyki (np. antagoniści dopaminy), zazwyczaj nie przynoszą oczekiwanej ulgi. Ze względu na powszechność tego schorzenia z pomocą próbują przychodzić także firmy produkujące suplementy diety – jednak nie wydają się być skutecznym remedium na ten problem.

Zespół niespokojnych nóg – leczenie

Zespół niespokojnych nóg – leczenie

Tonący brzytwy się chwyta… tą brzytwą często okazują się metody naturalne i ruch, po które, o dziwo, sięga się w ostatniej kolejności.

Fizjoterapeuci, osteopaci, chiropraktycy postrzegają ten problem nieco inaczej i rozwiązania oferowane przez te specjalizacje potrafią przynieść ulgę nawet w sytuacjach, w których schorzenie trwa od lat.

Jako przyczynę nadmiernej ruchomości nóg upatruje się nadmierne napięcie mięśni łydek (zwłaszcza jej tylnego przedziału – mięśnia płaszczkowatego oraz brzuchatego łydki), które są ogromnymi magazynami krwi.

Dzięki ich wytężonej pracy i zjawisku pompy mięśniowej, podudzia są przez niektóre źródła postrzegane, jako „drugie serce człowieka”. W przypadku osób, u których stwierdzony zostaje zespół niespokojnych nóg zastoje żylne w tej części ciała mogą być bezpośrednią przyczyną odruchowego, częstego ruchu, przez który nasze ciało próbuje pozbyć się nadmiernej ilości krwi z miejsc, w których nie powinna ona być obecna. 

Metody fizjoterapeutyczne oferują dużą gamę technik, dzięki którym można skutecznie walczyć z zespołem RLS. To m.in.:

  • terapia manualna (techniki powięziowe, mobilizacje stawowe),
  • masaż funkcyjny,
  • suche igłowanie,
  • stosowanie aplikatorów wieloigłowych Lyapko,
  • kinesiotaping,
  • ćwiczenia ruchowe tj.:
    • ćwiczenia wzmacniające mięśnie podudzi,
    • nordic walking,
    • ćwiczenia rozciągające i uelastyczniające mięśnie łydek.

Naturalne leczenie RLS

W przypadku potrzeby uzupełnienia leczenia fizjoterapeutycznego, ulgę przynosi stosowanie ziół, które korzystnie wpłyną na krążenie krwi. To m.in. ruszczyk kolczasty czy gwiazdnica pospolita. Regularnie stosowanie imbiru, pieprzu czarnego oraz pieprzu Cayenne – może usprawnić krążenie przyczyniając się do zmniejszenia dolegliwości RLS.

Leczenie naturalne, w prostych słowach opiera się o ruch, wzmocnienie mięśni, rozluźnienie ich i usprawnienie krążenia.

Te pozornie trudne sposoby w praktyce często okazują się być prostym rozwiązaniem na uciążliwy problem zespołu niespokojnych nóg.

Jeśli cierpisz na objawy z nim związane, skonsultuj się ze specjalistą rehabilitacji ruchowej lub medycyny naturalnej w swojej okolicy, który pomoże w doborze metod leczniczych i powrocie do zdrowia.

Bibliografia:

  1. Comella, Cynthia L. “Treatment of restless legs syndrome.” Neurotherapeutics : the journal of the American Society for Experimental NeuroTherapeutics vol. 11,1 (2014): 177-87. doi:10.1007/s13311-013-0247-9
  2. Guo, Shiyi et al.

    “Restless Legs Syndrome: From Pathophysiology to Clinical Diagnosis and Management.” Frontiers in aging neuroscience vol. 9 171. 2 Jun. 2017, doi:10.3389/fnagi.2017.00171

  3. Heidi Tanno-Rast „Mięśniowo-powięziowe punkty spustowe.

    Diagnostyka, terapia, działanie” Wyd Edra Urban & Partner 2014

  4. Janet G. Travell, David G. Simons “Travell & Simons’ Myofascial Pain and Dysfunction: The Trigger Point Manual” wyd. LWW 1998
  5. Winter, Anke C et al.

    “Vascular risk factors, cardiovascular disease, and restless legs syndrome in women.” The American journal of medicine vol. 126,3 (2013): 220-7, 227.e1-2. doi:10.1016/j.amjmed.2012.06.040

Jakub Seremak D.O.

Magister fizjoterapii, osteopata. Specjalizuję się w rehabilitacji sportowej, ortopedycznej oraz nowoczesnych metodach usprawniania organizmu. Interesuję się także fizjologią, która jest podstawą do zrozumienia problemów pacjenta. W wolnym czasie uprawiam sport, słucham rocka i gram na basie.

Zobacz wszystkie moje artykuły

Zespół niespokojnych nóg RLS – przyczyny, objawy, sposoby leczenia

Syndromem niespokojnych nóg (RSL – ang. Restless Legs Syndrome) nazywamy zestaw charakterystycznych objawów dotykających pozostające w bezruchu nogi.

Symptomy pojawiają się najczęściej podczas snu zakłócając wypoczynek, a powstające w jego konsekwencji zmęczenie i brak energii są równie dokuczliwe co same objawy ociężałych nóg.

RLS zalicza się do zaburzeń neurologicznych, dlatego to lekarzy psychiatrzy są tą grupą specjalistów, która może udzielić najbardziej dokładnych porad w tej materii. Inna nazwa syndromu to zespół Wittmaacka-Ekboma.

Jakie są przyczyny schorzenia? Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Część specjalistów przypisuje mu tło genetyczne, co nie zawsze potwierdzają statystki.

Inne teorie za jego powstanie obwiniają problemy w układzie połączeń między rdzeniem kręgowym a mózgiem, a więc kłopoty z dopaminą, która pełni rolę neuroprzekaźnika. Zespół niespokojnych nóg może wynikać także z deficytu żelaza, które uczestniczy w syntezie dopaminy, oraz niedoboru magnezu.

Za przyczyną objawów może stać także przyjmowanie niektórych leków (np. antydepresantów lub leków przeciwpsychotycznych i histaminowych) oraz inne choroby, o czym mowa poniżej.

Grupy ryzyka RLS

Szacuje się, że na zespół niespokojnych nóg schorzenie cierpi ok. 5% społeczeństwa. Choć może pojawić ono praktycznie w każdym wieku, zagrożenie jego wystąpieniem wzrasta wraz z upływem lat, a w grupie seniorów po 60. roku zachorowalność może dochodzić nawet do 10%.

Nieznacznie częściej RLS zgłaszają panie: 6 na 10 chorych to kobiety. Z problemem często zmagają przyszłe mamy, szczególnie w ostatnim trymestrze ciąży, oraz osoby, które chorują na inne dolegliwości (np.

niewydolność nerek, niedobór żelaza, polineuropatie, cukrzycę), a objawy niespokojnych nóg mają u nich charakter wtórny.

Objawy syndromu niespokojnych nóg

Pacjenci, u których podejrzewa się chorobę Wittmaacka-Ekboma zgłaszają najczęściej następujące symptomy: drętwienie, mrowienie, drganie, swędzenie, pieczenie, cierpnięcie nóg. Objawy te mają najczęściej charakter opisowy, a pacjenci mogą mieć problemy ze sprecyzowaniem tego, co im dolega.

Dyskomfort pojawia się w obu nogach jednocześnie i obejmuje praktycznie całą powierzchnię kończyn dolnych. W bardziej zaawansowanych przypadkach dolegliwości mogą występować również na wysokości tułowia, a nawet kończyn górnych. Co charakterystyczne, objawy pojawiają się podczas bezruchu, np.

w czasie snu, przez co mogą powodować komplikacje z zaśnięciem, a nawet bezsenność. Jednak dolegliwości nie ograniczają się jedynie do snu – mogą również towarzyszyć podczas siedzenia: na kanapie, w kinie, teatrze, samolocie czy pociągu. Zazwyczaj uczcie ustępuje w momencie wykonania ruchu.

Intensywność i częstotliwości symptomów RLS różni się od siebie w zależność od długości trwania choroby. Im później podjęte leczenie, tym bardziej uciążliwe dla pacjenta będą dolegliwości i terapia.

Zespół niespokojnych nóg – leczenie

Preparaty na syndromy niespokojnych nóg

Diagnoza i leczenie

Stwierdzenie RLS bazuje przede wszystkim na dokładnym wywiadzie przeprowadzonym z pacjentem oraz wykluczeniu innych chorób (na drodze badań laboratoryjnych) i zaburzeń neurologicznych.

W przypadku pozytywnej diagnozy lekarze zalecają stosowanie suplementów witaminowych uzupełniających dawki: żelaza, magnezu, witamin C oraz B6 (pirydoksyny) i B12 (kobalamina). Ważne jest, żeby sięgnąć po preparat rekomendowany przez lekarza – nie każdy bowiem suplement zawiera pożądane proporcje składników.

W niektórych przypadkach terapia witaminowa może okazać się niewystarczająca. Można wtedy sięgnąć po medykamenty przepisywane na receptę, np. leki dopaminergiczne, opioidowe, przeciwpadaczkowe lub benzodiazepiny. Trzeba jednak pamiętać, że ich przyjmowanie może mieć skutki uboczne, a ich dawkowanie musi być bezwzględnie konsultowane z lekarzem.

Osobom borykającym się z RLS zaleca się także ćwiczenia relaksacyjne oraz odstawienie używek – kawy i alkoholu. Syndrom niespokojnych nóg nie jest leczony u kobiet w ciąży, a jego objawy ustępują po porodzie.

Zespół niespokojnych nóg – jak sobie poradzić?

Zespół niespokojnych nóg (RLS – Restless Leg Syndrome) jest to neurologiczne zaburzenie czuciowe związane z nieprzyjemnym odczuciem w nogach, a w konsekwencji nieodpartą chęcią do ich poruszania.

Ma to miejsce zazwyczaj w godzinach wieczornych, gdy dana osoba odpoczywa, a apogeum tych odczuć zwykle występuje w nocy.

Ze względu na nocne wybudzenia, RLS wpływa na jakość snu chorego, co prowadzić może nawet do bezsenności i spadku wydajności w ciągu dnia.

Jakie są objawy zespołu niespokojnych nóg?

  • pulsujące, mrowiące bóle w nogach
  • nieodparta potrzeba poruszania się
  • okresowy ruch kończyn – regularne, mimowolne drgania rąk i nóg w nocy
  • odczuwalna poprawa objawów na skutek aktywności chorego

Co może być przyczyną zespołu niespokojnych nóg?

W większości przypadków jednoznaczna przyczyna wystąpienia zespołu niespokojnych nóg nie jest poznana. Istnieją jednak przesłanki, które wskazują na to, że pierwotny zespół niespokojnych nóg, tj.

występujący samoistnie, może być uwarunkowany genetycznie. Jak wynika z badań, RLS może być efektem dysfunkcji pewnej części mózgu, która odpowiada za kontrolę ruchu za pomocą substancji – dopaminy. Odpowiada ona m.in.

za płynną ruchowość mięśni, a zakłócenie jej działania może prowadzić do ruchów mimowolnych.

Wtórny zespół niespokojnych nóg nie występuje samoistnie, a jest uwarunkowany innymi czynnikami, m.in.:

Kto jest narażony na wystąpienie zespołu niespokojnych nóg?

Zespół niespokojnych nóg może wystąpić w każdym wieku, choć zwykle jest cięższy w przebiegu u osób w wieku średnim lub starszym. To kobiety są grupą bardziej narażoną na jego wystąpienie.

A w szczególności będą to panie w ciąży – RLS najczęściej rozwija się u nich w ostatnim trymestrze.

Prawdopodobnie związane jest to z niedoborem żelaza, a w większości przypadków objawy ustępują w ciągu 4 tygodni po porodzie.

Jak leczyć zespół niespokojnych nóg?

Pierwszym krokiem, jaki powinien podjąć pacjent, jest próba wykluczenia chorób towarzyszących. Warto w związku z tym zwrócić się do lekarza, w celu sprawdzenia stanu nerek i wątroby. Wykonanie morfologii krwi pozwoli na oznaczenie poziomu żelaza czy wykluczenie przewlekłych chorób zapalnych.

Zanim sięgnie się po jakiekolwiek leki, warto zacząć od zmiany stylu życia. Kroki te polegać mogą na ograniczeniu bądź wyeliminowaniu alkoholu i nikotyny, dbałości o higienę snu czy na regularnej, umiarkowanej aktywności fizycznej. W przypadku napadu bólu w nocy, pomocne okazać się mogą kąpiele w ciepłej wodzie, masowanie nóg czy stosowanie poduszki grzewczej.

Niedobór żelaza natomiast uzupełnić można suplementacją. Preparaty z żelazem można kupić w aptece, także bez recepty, np. Ascofer czy Actiferol Fe, a przykładami leków na receptę są Feroplex i Sorbifer Durules.

Warto pamiętać, że żelazo najlepiej przyjmować rano, na czczo, a w towarzystwie witaminy C lepiej się wchłania w organizmie. W przypadku niedoborów magnezu, również można zastosować preparaty z apteki dostępne bez recepty, np.

Magne B6, Maglek B6.

Lekami pierwszego wyboru w leczeniu RLS, które są wydawane z przepisu lekarza, są leki przeciwpadaczkowe, m.in.: gabapentyna (np. Gabapentin Teva, Symleptic) czy pregabalina (np. Lyrica, Egzysta).

Przy złej tolerancji leków przeciwpadaczkowych, lekarz może przepisać leki, które zwiększają uwalnianie wcześniej wspomnianej substancji – dopaminy i zazwyczaj są one stosowane są w leczeniu choroby Parkinsona. W terapii RLS stosuje się m.in.: ropinirol (np. Polpix SR, Aparxon PR), pramipeksol (np. Oprymea) czy rotygotynę (np. Neupro).

W przypadku ciężkich postaci RLS możliwe jest zastosowanie silnych leków przeciwbólowych z grupy opioidów (np. Methadone Hydrochloride Molteni, Talvosilen).

Polub nasz profil

Żelazo w leczeniu zespołu niespokojnych nóg

Koronawirus (COVID-19) – zasoby

Wprowadzenie

Zespół niespokojnych nóg jest częstą chorobą, charakteryzującą się nieprzyjemnym uczuciem związanym z potrzebą poruszania nogami. Uczucie to pojawia się wieczorem i w nocy i powoduje problemy ze snem.

U osób z zespołem niespokojnych nóg często występuje niskie stężenie żelaza we krwi. Niskie stężenie żelaza może być jednym z czynników powodujących ten zespół. Żelazo można przyjmować w postaci tabletek albo w formie zastrzyków.

Ten przegląd miał na celu sprawdzenie, czy suplementacja żelaza zmniejsza objawy zespołu niespokojnych nóg.

Charakterystyka badań

Do przeglądu włączono dziesięć badań. Do tych badań włączono 428 osób z zespołem niespokojnych nóg. Nie wszyscy uczestnicy mieli niskie stężenie żelaza we krwi. Wszyscy byli dorośli. W większości badań zastosowano zastrzyki z żelazem, w 3 badaniach podawano żelazo w formie tabletek.

W 9 badaniach oceniano suplementację żelazem w porównaniu z nieaktywną interwencją (tj. placebo). W jednym badaniu porównano podawanie żelaza z innym lekiem stosowanym w zespole niespokojnych nóg – agonistą dopaminy. Głównym celem przeglądu była ocena stopnia niepokoju ruchowego.

Był on zazwyczaj mierzony za pomocą ankiety zawierającej 10 pytań dotyczących ciężkości i skutków przymusowego poruszania nogami, zwanej Międzynarodową Skalą Oceny Ciężkości Objawów Zespołu Niespokojnych Nóg (International Restless Legs Syndrome Severity Rating Scale – IRLS).

Ankietę tę przeprowadzano w 2-4 tygodnie po zastrzyku żelaza lub w 12-14 tygodni po zastosowaniu żelaza w formie tabletek.

Cztery badania sfinansował producent leków. Dwa badania zostały sfinansowane przez amerykańskie Narodowe Instytuty Zdrowia. Dwa badania kliniczne zostały sfinansowane przez instytucje zatrudniające badaczy. W dwóch badaniach nie podano źródła finansowania. Cztery badania, które sfinansowali producenci leków, były największe. Do tych 4 badań włączono ponad połowę wszystkich uczestników.

Główne wyniki i jakość danych naukowych

W badaniach wykazano, że stosowanie żelaza jest lepsze niż placebo w zmniejszaniu objawów zespołu niespokojnych nóg, chociaż korzyści były małe lub umiarkowane. Ten wniosek opiera się to głównie na badaniach wykorzystujących zastrzyki, a nie tabletki z żelazem. Żelazo było pomocne, nawet jeśli stężenie żelaza we krwi był na początku badania w normie.

Jakość danych naukowych była umiarkowana, ponieważ wyniki nie wszystkich ukończonych badań zostały opublikowane, nie wszystkie istotne wyniki zostały zmierzone i nie zbadano wystarczającej liczby osób. Efekty uboczne nie występowały częściej w przypadku stosowania żelaza niż w przypadku placebo.

Na podstawie jednego badania stwierdzono, że skutki uboczne występowały rzadziej w przypadku żelaza niż innego powszechnie stosowanego w zespołu niespokojnych nóg leku, chociaż pewność co do wiarygodności tego wyniku jest bardzo niska.

Potrzebne są dalsze badania, aby umożliwić osobom z zespołem niespokojnych nóg i lekarzom podejmowanie decyzji, kto powinien stosować żelazo do leczenia zespołu niespokojnych nóg, jaką formę żelaza wybrać i jak długo powinna trwać suplementacja. Dane naukowe są aktualne do września 2017 roku.

Tłumaczenie: Magdalena Włodarska Redakcja: Wiktoria Leśniak

Zespół niespokojnych nóg

Zespół niespokojnych nóg (restless legs syndrome – RLS) to schorzenie będące zaburzeniem ruchowym dającym objawy nocą i podczas odpoczynku. Nawet co dziesiąta osoba podczas snu tańczy, biegnie – tak swoje przypadłości opisują osoby, które chorują na zespół niespokojnych nóg, coraz częściej diagnozowany.

Jest to zaburzenie ruchowe pojawiające się najczęściej podczas snu i wypoczynku, które powoduje męczący i uciążliwy przymus poruszania nogami oraz nieprzyjemne uczucie mrowienia, drętwienie, a nawet swędzenie w stopach, łydkach i udach. Chorzy, opisując je, mówią często o „milionie mrówek i igieł” w nogach zmuszające do przewracania się z boku na bok i niespokojnego snu.

Przyczyny

Przyczyny RLS nie są jednoznacznie rozpoznane. Specjaliści twierdzą, że w 60% przypadków powodem choroby może być podłoże genetyczne. Pierwsze symptomy choroby pojawiają się nawet między 20. a  30. rokiem życia.

Przez lata badań zaobserwowano również, że niektóre osoby są bardziej narażone na występowanie tej dolegliwości, np.

chorzy na cukrzycę, niewydolność nerek, schorzenia tarczycy czy reumatoidalne zapalenie stawów, a także osoby z chorobą Parkinsona, guzem rdzenia kręgowego i neuropatią obwodową.

I chociaż schorzenie częściej dotyka mężczyzn, na RLS skarży się także co piąta kobieta w ciąży, zwłaszcza w jej późniejszym okresie. Jednak w tym przypadku objawy choroby często same ustępują od razu po porodzie. Specjaliści zwracają uwagę na dietę – powodem rozwoju zespołu niespokojnych nóg może być niedobór żelaza.

Rozpoznanie i leczenie

Zespół niespokojnych nóg można rozpoznać jedynie podczas wywiadu z pacjentem, nie ma obecnie innych metod diagnostyki tej choroby. Zaleca się także serię badań, m.in. morfologię, oznaczenie stężenia żelaza we krwi, ferrytyny, magnezu oraz kreatyniny. Z chorobą można jednak skutecznie walczyć.

Czasem wystarczą jedynie zmiany w stylu życia – ograniczenie spożycia alkoholu, kofeiny, papierosów; ważna jest odpowiednia ilość płynu w organizmie; dieta bogata w żelazo, kwas foliowy oraz magnez; ćwiczenia relaksacyjne, jak joga czy bieganie są bardzo pomocne w RLS.

Ulgę w łagodnych dolegliwościach przynoszą także domowe sposoby – ból złagodzić można ciepłymi i zimnymi okładami, gorącą kąpielą oraz masażami rozluźniającymi napięte mięśnie nóg.

Pomoc specjalisty

Jeśli domowe sposoby na złagodzenie bólu nie przynoszą poprawy, konieczne jest leczenie farmakologiczne pod opieką lekarza specjalisty. Dobrze dobrana terapia daje pacjentom trwałą i odczuwalną ulgę.

Zespół niespokojnych nóg – przyczyny, objawy, leczenie

Wyobraź sobie, że ktoś lub coś każe Ci nieustannie poruszać nogami.

W ciągu dnia nie możesz wysiedzieć w pracy przy biurku, wieczorem niemożliwe jest spędzenie dwóch godzin w kinie, a przede wszystkim odruchy nie pozwalają Ci zasnąć.

Brzmi dramatycznie i wręcz nierealistycznie jak w baśni o czerwonych bucikach Hansa Christiana Andersena. Jednak ta przypadłość jest jak najbardziej prawdziwa i dotyczy osób zmagających się z zespołem niespokojnych nóg (RLS).

Środki masowego przekazu przedstawiają ten zespół raczej jako problem psychologiczny niż fizyczny. Dodatkowym utrudnieniem jest diagnoza, ponieważ nie istnieją specyficzne badania laboratoryjne, które mogą potwierdzać RLS.

Zatem chorzy często spotykają się z niezrozumieniem, które wynika z nieznajomości przyczyny dolegliwości. Zespół ten nie musi oznaczać pojedynczej choroby, a może stanowić jeden z objawów zaburzonej pracy mitochondriów.

Czym jest zespół niespokojnych nóg?

Zespół niespokojnych nóg inaczej RLS (restless legs syndrome) lub zespół Wittmaacka-Ekboma to szereg objawów parestezji i napięcia w nogach, które zmuszają do ich mimowolnego poruszania.

Objawy najczęściej określane są jako mrowienie, drętwienie lub uczucie pieczenia. Dolegliwości nasilają się w stanie bezruchu, najczęściej podczas snu czy siedzenia, a ulgę przynosi poruszanie nogami.

Jednak podłoże dolegliwości nie zostało jednoznacznie określone w badaniach.

Problemy związane z tym zespołem sięgają jednak dalej niż nieprzyjemne odczucia w nogach. W konsekwencji pacjenci mają problemy z bezsennością, ponieważ dolegliwości nie pozwalają im zasnąć. Mimowolne ruchy nóg występujące podczas snu dotyczą palców stóp, stawów skokowych, kolanowych i biodrowych. 

Kogo dotyczy zespół niespokojnych nóg?

Problem jest coraz częściej spotykany i dotyka około 5% – 10% populacji, zwłaszcza osoby po 65 roku życia, ale w rzeczywistości może pojawić się znacznie wcześniej i u niektórych widoczny jest już nawet w wieku 20-30 lat. Statystycznie najczęściej cierpią na ten zespół kobiety.

Zespół niespokojnych nóg – przyczyny

Trudno określić jednoznaczną przyczynę zespołu niespokojnych nóg, ale dopatruje się jej w zaburzeniach ze strony układu nerwowego, zwłaszcza polineuropatii – uszkodzenia nerwów obwodowych. Prawdopodobnie ma związek z zaburzeniem poziomu dopaminy w mózgu. 

Inne najczęściej podawane przyczyny obejmują: anemię, niedobór żelaza, choroby nerek, czy przyjmowanie pewnych grup leków. Ponadto dolegliwości zespołu RLS mogą nasilać: duże ilości kofeiny, alkoholu i nikotyny oraz przewlekły stres.

Osoby zmagające się z tym zespołem nie zdają sobie sprawy, że mogą cierpieć na mitochondriopatie. Wszak wskazywane problemy pasują do obrazu zaburzonej pracy mitochondriów. Wielokrotnie w swojej praktyce doktor Bodo Kuklinski odnotowuje u pacjentów z mitochondriopatią właśnie RLS jako jeden z objawów towarzyszących schorzeniom wieloukładowym.

Zespół niespokojnych nóg – mitochondriopatia

Komórki układu nerwowego nieustannie pracują, zmieniając potencjał błony, umożliwiając w ten sposób przesyłanie sygnałów. Z tego powodu wymagają stałego dopływu energii ATP produkowanej w mitochondriach.

Kiedy mitochondria nie pracują wydajnie, komórkom nerwowym zaczyna brakować energii do pracy, co objawia się różnego rodzaju tikami, zmęczeniem i osłabieniem koncentracji, a w dłuższej perspektywie rozwojem mitochondriopatii.

W jej przypadku bardzo często objawy i dolegliwości dotyczą wielu układów i narządów, ponieważ mitochondria obecne są w każdej komórce ciała.

Jak opisuje doktor Bodo Kuklinski w książce „Mitochondria. Diagnostyka uszkodzeń mitochondrialnych i skuteczne metody terapii” zespół niespokojnych nóg współistnieje z innymi objawami mitochondriopatii:

Około dwudziestu procent naszych pacjentów, leczących się z powodu zespołu wyczerpania oraz dolegliwości wielonarządowych wykazywało jednocześnie symptomy RLS.

Kolejność chronologiczna występujących objawów jest następująca: najczęściej pojawia się u nich najpierw rzadkie mrowienie albo naprężenie stóp oraz całych nóg, które zmienia się następnie w pieczenie stóp oraz podeszwy stóp, by wreszcie przybrać formę wieczornego niepokoju odczuwalnego w nogach.  Wszystkie te objawy ustępują po zastosowaniu terapii mitochondrialnej. 

Zespół niespokojnych nóg bardzo często jest jednym z wielu objawów, jakie zgłaszają mitochondriopaci. Razem z RLS często występuje depresja bądź zaburzenia lękowe, a wszystkim tym dolegliwościom towarzyszą braki energiiw mitochondriach1.

Co przemawia za tym, że RLS jest mitochondripatią?

  • Badania podają, że pojawienie się zespołu RLS jest częstsze u osób z rodzinnym występowaniem tej choroby. Założenie to potwierdza, że RLS ma związek z mitochondriopatią, która również jest dziedziczona. Uszkodzenia w mitochondriach są przekazywane potomstwu.
  • Założenia, że RLS jest schorzeniem neurologicznym, również wpisują się w mitochondrialny model choroby. W schorzeniach neurologicznych obserwujemy niedobory mitochondrialnej energii ATP, jak również zaburzenia w produkcji neuroprzekaźników w tym dopaminy.
  • Według danych zespół niespokojnych nóg występuje najczęściej między 35-65 rokiem życia. To również przedział wiekowy, w którym dochodzi do spadku naturalnej produkcji koenzymu Q10 – niezbędnego do produkcji energiii funkcjonowania mitochondriów, jak i ochrony przed rozwojem mitochondriopatii.
  • Czynnik stresogenny obecny w RLS równie silnie wpływa na uszkodzenia mitochondriów. 
  • Niedobory żelaza, magnezu i witaminy B12 – niedobory tych składników są bardzo częste u osób z mitochondriopatią. Bez nich mitochondria nie mogą wydajnie funkcjonować.
  • Urazy kręgosłupa mogą prowadzić do nieprawidłowości neurologicznych objawowo podobnych do RLS. Zwłaszcza uszkodzenia odcinka szyjnego, którego unerwienie jest delikatne i może dawać objawy wieloukładowe. To kolejny przykład schorzenia, które wpływa na osłabienie funkcji mitochondrialnych. Bardzo często jakiś czas po urazie szyjnego odcinak kręgosłupa dochodzi do wystąpienia objawów wtórnej mitochondriopatii w tym RLS.

Leczenie – witaminy na zespół niespokojnych nóg

Zespół niespokojnych nóg ustępuje po zastosowaniu terapii mitochondrialnej2.

Deficyty energetyczne występujące u osób z RLS bardzo często wynikają z niedoborów substancji mitochondrialnych. Również przeciążenie układu nerwowego stresem nasila ich niedobór. Zatem terapia mitochondrialna RLS powinna obejmować zarówno redukcję stresu, zmianę nawyków żywieniowych, poprawę snu nocnego, jak i uzupełnienie odpowiednich składników odżywczych.

Doktor Bodo Kukliński podczas swojej praktyki lekarskiej wielokrotnie stwierdzał niedobory witamin B1, B6, potasu czy magnezu u osób z RLS, czy polineuropatią2.

Również witamina D i magnez są potrzebne prawidłowej sygnalizacji dopaminy, a ich niedobór może zaburzać funkcjonowanie neuroprzekaźników wpływających na ruch mięśni3,4.

Istotnym mikroskładnikiem w terapii jest także kwas foliowy, który wspiera prawidłowe działanie tkanki nerwowej i mięśniowej, a jego suplementacja łagodzi objawy RLS i może odgrywać rolę w jej leczeniu5. 

Suplementację warto dobrać indywidualnie. W przypadku znacznego nasilenia objawów oraz towarzyszącego stresu (psychicznego, jak i oksydacyjnego w komórkach) warto uzupełniać poziom witaminy C, B12 i uspokoić system nerwowy np. z pomocą adaptogenów takich jak różeniec górski. Kiedy objawom towarzyszy anemia można skorzystać z preparatów z żelazem, witaminą B12 czy kwasem foliowym.

Dodatkowo wielu osobom ulgę przynoszę naturalne metody takie jak:

  1. Zdrowa dieta eliminująca niedobory i normalizująca poziom cukru we krwi

Niedobory witamin lub minerałów są związane z zespołem niespokojnych nóg i zaburzeniami, które przyczyniają się do jego objawów, w tym cukrzycy i niedokrwistości.

  • W złagodzeniu dolegliwości RLS sprawdzą się produkty bogate w żelazo, witaminy z grupy B (białko roślinne, mięso, ryby i jajka) oraz antyoksydanty jak świeże owoce (niskocukrowe zwłaszcza jagody) i warzywa.
  • Warto uzupełniać poziom elektrolitów z pokarmów bogatych w magnez i potas: zielone warzywa liściaste, awokado, fasolę, banany, słodkie ziemniaki, fermentowane produkty mleczne (takie jak jogurt), orzechy i nasiona.
  • Dla zrównoważenia poziomu cukru we krwi należy zrezygnować z produktów przetworzonych i cukru. W zamian wprowadzić do jadłospisu pełne ziarna pochodzące z kasz, ryżu, makaronów.
  • Należy pamiętać o źródłach zdrowych tłuszczy, które pomagają zmniejszyć stan zapalny szkodliwy dla mitochondriów. Należą do nich: olej kokosowy, oliwa, awokado, nasiona, orzechy i tłuste ryby morskie bogate w kwasy omega-3.
  • Jednocześnie wskazane jest zrezygnowanie z używek i wyrobów, które pogarszają dolegliwości: tytoń, alkohol, kofeina oraz cukier i tłuszcze trans.   
  1. Higiena snu i redukcja stresu  

Zespół niespokojnych nóg wiąże się ze zwiększonym ryzykiem bezsenności, problemów ze snem, chronicznym stresemi zmęczeniem. Warto zaplanować odpowiednie przygotowanie do snu, relaksację i wyciszenie przed zaśnięciem. W tym celu sprawdzi się:

  • wietrzenie sypialni,
  • unikanie korzystania z urządzeń emitujących niebieskie światło na kilka godzin przed snem,
  • gorąca kąpiel lub prysznic,
  • masaż,
  • techniki głębokiego oddychania i relaksacji ciała, 
  • redukcja stresu,
  • medytacja i modlitwa.  
  1. Aktywność fizyczna – joga w zespole niespokojnych nóg

Regularna umiarkowana aktywność fizyczna jest bardzo korzystna dla osób z RLS. Zwłaszcza joga i ćwiczenia rozciągające przynoszą dobre rezultaty6. Regularna praktyka jogi zmniejsza nasilenie objawów, redukuje stres i poprawia nastój7, a nawet wpływa na poprawę snu8.

Zespół niespokojnych nóg – diagnostyka

Mimo że zespół RLS nie wydaje się być groźny dla zdrowia, po dłuższym czasie dolegliwości mogą nasilać się i zacząć występować w ciągu dnia, utrudniając normalne funkcjonowanie. W konsekwencji RLS może doprowadzić do bezsenności, silnego zmęczenia, a nawet depresji.

Diagnoza polega na dokładnym wywiadzie lekarskim w celu znalezienia czynników, które mogą nasilać RLS lub towarzyszących innych dolegliwości czy mitochondriopatii. Następnie lekarz może zlecić dalszą diagnostykę laboratoryjną pod kątem szukanych zaburzeń np. stresu oksydacyjnego lub nitrozacyjnego. Należy również wykluczyć inne schorzenia, które mogą dawać podobne objawy.

Uwaga na leki w RLS

Fundacja Zespół Niespokojnych Nóg informuje, że niektóre leki stosowane w celu kontroli powszechnych chorób mogą również przyczyniać się do objawów RLS lub nasilać je. Należą do nich9:  

  • leki na nadciśnienie,
  • leki przeciwhistaminowe,
  • leki przeciwdepresyjne,
  • leki stosowane w leczeniu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych, schizofrenii i innych poważnych zaburzeń.

Planując terapię zespołu niespokojnych nóg, warto poradzić się specjalistów, lekarzy i neurologów oraz zastosować kilka metod w celu całościowego działania na organizm.  

Autor: Paulina Żurek

  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15654556
  2. Kuklinski. B. Mitochondria […] 2017
  3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19230757
  4. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25904436
  5. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17604457
  6. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28886918
  7. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3673587
  8. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22474497
  9. https://www.rls.org/home-2016

Zespół niespokojnych nóg (RLS) | Centrum medyczne Rehasport

Dziś Zespół niespokojnych nóg, czyli RLS (ang. Restless Legs Syndrome) jest już bardziej znany i lepiej przez lekarzy rozpoznawalny. Przypadłość ta dotyka około 5 procent populacji. Częstość występowania choroby rośnie wraz z wiekiem, a wśród osób powyżej 60. roku życia problem ten może dotyczyć już co dziesiątej osoby.

Zespół niespokojnych nóg – objawy kliniczne

Zespół niespokojnych nóg jest schorzeniem neurologicznym charakteryzującym się występowaniem nieprzyjemnych wrażeń czuciowych w kończynach dolnych, szczególnie podczas siedzenia i leżenia. To przykre uczucie pojawiające się głęboko w mięśniach powoduje nieodpartą potrzebę poruszania nogami lub energicznego chodzenia.

Objawy nasilają się zazwyczaj wieczorem, zakłócają zasypianie, mogą też nawracać w nocy i powodować bezsenność. Zespół niespokojnych nóg wiąże się również z długimi podróżami. Dyskomfort wynikający z kilkugodzinnego przebywania w pozycji siedzącej w samochodzie lub samolocie, powoduje znaczne nasilenie objawów.

Odczuwane parestezje zmuszają do gwałtownego poruszania nogami, jak również ich masowania. Prowadzi to jedynie do chwilowego złagodzenia dolegliwości, które wkrótce po zaprzestaniu aktywności nawracają z porównywalną siłą.

Niekiedy objawy są tak mocne, że jedynym ratunkiem by doznać ulgi w cierpieniu, jest wstanie z fotela lub łóżka i chodzenie po pomieszczeniu.

Zespół niespokojnych nóg – kiedy występuje najczęściej?

  • u osób w wieku średnim lub starszym,
  • nieco częściej u kobiet niż mężczyzn,
  • w ostatnich miesiącach ciąży,
  • rodzinnie

RLS Zespół niespokojnych nóg – przyczyny

Przyczyny występowania zespołu niespokojnych nóg nie są jednoznaczne i do końca wyjaśnione. Źródła podają, że mogą one mieć charakter pierwotny – dziedziczny, albo charakter wtórny, czyli są konsekwencją innych zaburzeń neurologicznych.

Szacuje się, że pojawienie się zespołu RLS jest o 50 procent wyższe u osób, których ktoś z krewnych pierwszego stopnia także zmagał się z tym schorzeniem. Rodzinne występowanie zespołu niespokojnych nóg ujawnia się najczęściej około 35. roku życia.

Występowanie objawów w późniejszym okresie może sugerować, że towarzyszy on innym zaburzeniom, czyli jest wtórny do pierwotnych chorób i nieprawidłowości funkcjonowania organizmu.

Najczęstsze przyczyny wtórnych postaci zespołu niespokojnych nóg to: niedobór żelaza, a także magnezu lub witaminy B12 oraz: reumatoidalne zapalenie stawów, polineuropatie (zespół uszkodzenia nerwów obwodowych), niewydolność nerek czy przyjmowanie niektórych leków mogących zaostrzać objawy. Czynnikami nasilającymi RLS z pewnością są: nadużywanie alkoholu, nikotyny i kofeiny, a także przewlekły stres. Zespół niespokojnych nóg spotyka się również w przebiegu ciąży, zwłaszcza w trzecim trymestrze, a ustępuje samoistnie kilka tygodni po porodzie.

Syndrom zespołu niespokojnych nóg powinien być jednak rozróżniany z nocnymi kurczami mięśni pojawiającymi się wskutek przemęczenia i niedoboru elektrolitów. Kurcze leczy się lekami rozluźniającymi mięśnie, a to nie daje spodziewanej poprawy w przypadku zespołu niespokojnych nóg.

Zespół niespokojnych nóg – diagnostyka

Mimo iż objawy zespołu niespokojnych nóg są bardzo specyficzne i trudno je pomylić z innymi chorobami, to syndrom RLS jest niezwykle rzadko diagnozowany. Wiele osób nie szuka pomocy u specjalisty bojąc się, że ich dolegliwości są zbyt trudne do opisania i że nie zostaną potraktowani poważnie.

Jest to duży błąd, bo dolegliwość nie leczona latami może się rozwinąć, występować już nie tylko wieczorami, a również w ciągu dnia. Może doprowadzić do większej bezsenności, większego przemęczenia organizmu, a w konsekwencji do depresji.

W przypadku zaobserwowania pierwszych objawów warto udać się do neurologa, który pomoże potwierdzić lub wykluczyć diagnozę, a przez to wdrożyć odpowiednie leczenie.

Nie istnieje żadne badanie laboratoryjne specyficzne dla zespołu niespokojnych nóg. Diagnoza stawiana jest na głównie na podstawie wywiadu medycznego, badania fizykalnego oraz badań laboratoryjnych wykluczających inne schorzenia mogące odpowiadać za podobne objawy.

RLS Zespół niespokojnych nóg – leczenie

Najważniejszą zasadą przy podejmowaniu leczenia – wyjaśnia neurolog dr Aneta Szymkiewicz-Rogowska z Rehasport w Gdańsku – jest właściwe rozpoznanie choroby i wykluczenie schorzeń, które mogą wywoływać objawy podobne do zespołu niespokojnych nóg (schorzenia kręgosłupa, cukrzyca, miażdżyca, choroby nerek, nowotwory, zaburzenia funkcji tarczycy). Możliwe do zastosowania są metody niefarmakologiczne, np.: masaże kończyn dolnych, kąpiele (ciepłe i zimne), unikanie nadmiernego wysiłku fizycznego w godzinach wieczornych, odpowiednie „przesunięcie” godzin odpoczynku nocnego, odstawienie używek (alkohol, nikotyna) oraz niektórych leków (np. przeciwhistaminowych).

Leczenie farmakologiczne opiera się na potwierdzonym mechanizmie zaburzeń w układzie dopaminergicznym ośrodkowego układu nerwowego.

Stąd stosowane są preparaty L-Dopy lub jej agoniści (leki stosowane także w chorobie Parkinsona), leki uspakajające (benzodiazepiny), opioidy, leki stosowane w padaczce, miorelaksanty.

Musimy jednak pamiętać, że wymienione leki muszą być zalecone i  kontrolowane przez lekarza, najlepiej neurologa.

Rehasport, to klinika ortopedyczna, której jakość opieki potwierdzona jest certyfikatem FIFA Medical Center of Exellence.

Dzięki doświadczeniu specjalistów oraz wypracowaniu unikalnych metod leczenia, w fachowy sposób prowadzimy Pacjentów po urazach, wypadkach, chorobach zwyrodnieniowych, wadach postawy i wielu innych.

Ścisła komunikacja lekarza, fizjoterapeuty i zespołów diagnostycznych pozwala na postawienie precyzyjnej diagnozy oraz kompleksową opiekę.

  • Sprawdź listę specjalistów w wybranej placówce:
  • Poznań        Szpital w Poznaniu        Gdańsk        Konin
  • Teraz jesteśmy także w Warszawie!
  • Ortopeda Warszawa        Fizjoterapia Warszawa        Rehabilitacja Warszawa

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*