Wpływ alkoholu na psychikę

Diagnoza choroby lub zaburzenia psychicznego wiąże się z podwyższonym ryzykiem rozwoju patologicznego używania alkoholu. Alkohol bywa w takich sytuacjach błędnie traktowany jako łatwo dostępny środek do uzyskania przejściowej poprawy nastroju, redukcji lęku i napięcia czy „leczenia” bezsenności. W niektórych stanach chorobowych (np.

mania/hipomania) nadużywanie alkoholu może być elementem zachowań nakierowanych na intensyfikację przyjemności i jak najszybszą autostymulację lub też (np. w psychozach) bywa spożywany z pobudek urojeniowych albo w celu próby zredukowania nieprzyjemnych doznań wynikających z urojeń i omamów.

W każdym z wymienionych przypadków alkohol przyczynia się niestety do nasilania objawów zaburzenia psychicznego, pogorszenia jego przebiegu, spadku skuteczności leków oraz wystąpienia ryzyka niekorzystnych interakcji z lekami.

Największym ryzykiem rozwoju patologicznego używania alkoholu odznaczają się:  zaburzenia osobowości, choroba afektywna dwubiegunowa, depresja nawracająca, schizofrenia oraz fobia społeczna.

Z drugiej strony, pierwotnie występujący problem alkoholowy znacznie zwiększa ryzyko wtórnego rozwinięcia się zaburzeń psychicznych i objawów psychopatologicznych (które nie występowały przed uzależnieniem się od alkoholu).

Z badań epidemiologicznych wynika, że objawy depresyjne lub epizody depresji pojawiają się nawet u 1/3 pacjentów z problemem alkoholowym, a zmiany osobowości oraz objawy i zaburzenia lękowe dotyczą nawet 1/5 z nich.

Powszechnym zjawiskiem jest również bezsenność i inne zaburzenia snu, których nasilenie w okresie abstynencji odzwierciedla ryzyko nawrotu picia.

Alkohol w różnoraki sposób może przyczyniać się do rozwoju zaburzeń psychicznych – wśród najważniejszych czynników należy wymienić:

  • uszkadzanie komórek nerwowych,
  • niedobory witaminowe i żywieniowe,
  • wywoływanie przez alkohol chorób somatycznych (które wtórnie mogą nasilać lub indukować zaburzenia psychiczne),
  • niekorzystne skutki psychospołeczne picia (problemy finansowe, zawodowe, osobiste oraz prawne).

Znaczna część (od 1/3 do 2/3) objawów lękowych i depresyjnych u osób uzależnionych od alkoholu ma charakter przemijający i stanowi reakcję na: odstawienie alkoholu, konfrontację z problemem alkoholowym, rozpoczęcie terapii uzależnienia.

W takich przypadkach objawy ustępują stopniowo w ciągu 2-6 tygodni od zaistnienia tych czynników i zwykle nie wymagają intensywnego i przewlekłego leczenia farmakologicznego.

Natomiast przypadki dużej depresji czy depresji nawracającej oraz zaburzenia lękowe (nerwice) i zaburzenia snu które spełniają odpowiednie kryteria diagnostyczne i są niezależnymi jednostkami chorobowymi które rozwinęły się w przebiegu uzależnienia, wymagają specyficznego (zwykle farmakologicznego) leczenia specjalistycznego u psychiatry, często równocześnie z leczeniem farmakologicznym uzależnienia od alkoholu.

Wpływ alkoholu na psychikę Wpływ alkoholu na psychikę Wpływ alkoholu na psychikę Wpływ alkoholu na psychikę Wpływ alkoholu na psychikę Wpływ alkoholu na psychikę Wpływ alkoholu na psychikę Wpływ alkoholu na psychikę Głód alkoholowy

Czym jest głód alkoholu? Głód alkoholowy jest jednym z objawów zespołu  uzależnienia od alkoholu i opisuje się go jako „silne pragnienie lub przymus… »

Wpływ alkoholu na psychikę Profilaktyka uzależnienia od alkoholu

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wskazuje na trzy ważne obszary oddziaływań profilaktycznych w ramach przeciwdziałania uzależnieniom od alkoholu (uniwersalne,… »

Wpływ alkoholu na psychikę Samoocena Dorosłych Dzieci Alkoholików

Co to jest samoocena? Samoocena (określana również jako poczucie własnej wartości lub samowartościowanie) dotyczy podstawowych odczuć dotyczących różnych… »

Zaburzenia psychiczne wynikające z picia alkoholu

Wpływ alkoholu na psychikę

Zdaniem specjalistów, zaburzenia psychiczne wynikające z picia alkoholu znacznie pogarszają przebieg i rokowanie choroby alkoholowej. Są one zwykle efektem nadużywania substancji psychoaktywnej. Pojawiają się w szczególnie trudnych momentach oraz w trakcie głodu alkoholowego. Wiele z nich ma charakter przemijający. Nie oznacza to jednak, że nie powinno się ich leczyć.

Konsekwencje nadużywania substancji odurzającej

Wpływ alkoholu na organizm człowieka jest widoczny gołym okiem. Substancja odurzająca jest na tyle toksyczna, że jej obecność w krwiobiegu wywołuje liczne objawy i łatwo rozpoznawalne symptomy upojenia alkoholowego. Nierozpoznanie osoby będącej pod wpływem tej substancji wydaje się wręcz niemożliwe.

Dziwne zachowanie, zachwiania równowagi, bełkot, czerwona i opuchnięta twarz – to tylko niektóre z fizycznych oznak upicia się alkoholika. Konsekwencje nadużywania substancji odurzającej są jednak o wiele głębsze.

Zaburzenia psychiczne wynikające z picia alkoholu stanowią ciągle duży problem, z którym borykają się alkoholicy, osoby im najbliższe oraz terapeuci.

Alkohol upośledza prawidłowe funkcjonowanie wszystkich tkanek i układów organizmu. Krążąc w krwiobiegu, dociera również do mózgu, wyrządzając psychiczne szkody w umyśle chorego.

Zaburzenia psychiczne wynikające z picia alkoholu – jak powstają?

Zaburzenia psychiczne wynikające z picia alkoholu zwykle powstają w wyniku bezpośredniego oddziaływania substancji toksycznej na tkanki i narządy organizmu.

Alkohol uszkadza komórki nerwowe, powoduje występowanie licznych niedoborów, znacznie pogarsza kondycję organizmu oraz ogólny stan zdrowia.

Długotrwałe przyjmowanie nadmiernych ilości alkoholu może również przyczynić się do wywoływania chorób somatycznych. One natomiast mogą w sposób pośredni nasilać zaburzenia psychiczne.

Na wystąpienie wielu zaburzeń psychicznych związanych z alkoholizmem wpływają również niekorzystne skutki psychospołeczne picia. Problemy finansowe, osobiste, zawodowe oraz prawne często stanowią bowiem podstawę myśli depresyjnych, obniżenia nastroju czy stagnacji. Wówczas alkoholik pije jeszcze więcej, wprowadzając siebie samego w mechanizm błędnego koła.

Jednym z głównych zaburzeń natury psychicznej związanych z nadużywaniem substancji odurzającej jest bezsenność po alkoholu. Doprowadza ona do stopniowego wycieńczenia organizmu i pogorszenia ogólnego stanu zdrowia chorego.

Jej przyczyną mogą być współistniejące inne schorzenia: halucynoza, paranoja alkoholowa, zaburzenia osobowości i depresja.

Trudności w utrzymaniu prawidłowego rytmu snu i czuwania doprowadzają również do konieczności stosowania leczenia farmaceutycznego i hospitalizacji.

Charakterystyczny w przebiegu choroby alkoholowej jest także zespół amnestyczny. To uszkodzenie pamięci krótkotrwałej, świeżej. Chory ma zaburzone poczucie czasu i nie potrafi odtworzyć chronologii niedawnych zdarzeń. Często ma luki w pamięci, które wypełnia konfabulacjami.

Często występuje również impotencja alkoholowa. Pozornie nie jest to schorzenie natury psychicznej, jednak może doprowadzić do występowania stanów depresyjnych i utraty poczucia własnej wartości.

Niemożność odbycia stosunku seksualnego lub osiągnięcia satysfakcji seksualnej może być krzywdzące dla wielu uzależnionych kobiet i mężczyzn.

Unikają oni zatem zbliżeń, nawiązywania kontaktów interpersonalnych i relacji partnerskich.

Wszystkie wyżej wymienione schorzenia oraz wiele innych czynników może stać się przyczyną występowania jednego z najbardziej popularnych zaburzeń wśród uzależnionych.

Depresja alkoholowa, bo o niej tu mowa, dotyka niemal połowę alkoholików. Pierwsze objawy depresyjne pojawiają się zazwyczaj już po kilku godzinach od przerwania ciągu alkoholowego.

Najczęściej jest to znaczne obniżenie nastroju – poczucie przygnębienia, smutku i pesymizmu.

Leczenie

Określone jednostki chorobowe wymagają zwykle specyficznego leczenia psychiatrycznego. Wykorzystywane w tym celu metody to: farmakoterapia, psychoterapia, terapia behawioralna.

Ich skuteczność jest wysoka, jednak wymaga utrzymywania stanu abstynencji. W tym celu jednocześnie leczy się również chorobę alkoholową.

Aby poddać się terapii, konieczne jest udanie się do specjalistycznego ośrodka, gdzie pracują terapeuci przygotowani na leczenie różnorodnych schorzeń.

Metody kompleksowej terapii alkoholizmu (wszywka alkoholowa, detoks i psychoterapia alkoholizmu) umożliwiają bezpieczne przerwanie ciągu alkoholowego. Wszywka alkoholowa działa awersyjnie, odstraszając alkoholika od sięgania po substancję odurzającą. Boi się on bowiem reakcji swojego organizmu na toksyczne połączenie leku (Esperalu) z alkoholem etylowym.

Odtrucie alkoholowe przywraca organizmowi równowagę wodno-elektrolitową, wypłukując z niego jednocześnie toksyczne produkty przemiany alkoholu. Psychoterapia zaś zajmuje się zdrowiem psychicznym pacjenta. Specjaliści za pomocą fachowych narzędzi i metod wywołują w umyśle chorego zmiany.

Dzięki nim jest on w stanie dostrzec i zrozumieć swoje trudności oraz wzbudzić w sobie motywację wewnętrzną do walki z uzależnieniem.

Zaburzenia psychiczne spowodowane piciem alkoholu

Wpływ alkoholu na psychikę

dr n. med. Jan Brykalski, lekarz psychiatra

Zastępca Kierownika Oddziału Psychiatrii Allenort

Zaburzenia psychiczne związane z nadużywaniem alkoholu wciąż należą do jednych z najczęstszych problemów zdrowia psychicznego.

Około jednej ósmej Polaków (12%) doświadcza zaburzeń związanych z piciem alkoholu, ich liczbę można szacować na 3 miliony, w tym osoby uzależnione stanowią ponad 600 tysięcy.

Alkohol jest uważany za trzecią, po chorobach układu krążenia i nowotworach, przyczynę zgonów.

Alkohol etylowy jest obecny w kulturze od ponad 4 tysięcy lat, jego picie wywołuje euforię i  zmniejsza uczucie lęku. Produkcja alkoholu jest stosunkowo tania i niezbyt skomplikowana. Jednak spożywanie alkoholu ma swoje negatywne konsekwencje.

Stan upojenia alkoholowego wiąże się z utratą kontroli nad emocjami i zachowaniem, pogorszeniem koncentracji uwagi i koordynacji ruchu. Po spożyciu alkoholu nie można właściwie wykonywać złożonych czynności, w tym prowadzić pojazdów mechanicznych.

Utrata kontroli nad zachowaniem może też prowadzić do niebezpiecznych sytuacji, agresji, kłótni, bójek czy innych impulsywnych aktywności. Każdorazowe upicie alkoholem jest potencjalnie zagrożeniem dla życia osoby pijącej.

W skrajnych wypadkach może dojść do zahamowania oddechu, zachłyśnięcia się wymiocinami, nie mówiąc już o narażeniu na urazy.

Alkohol jest przekształcany w organizmie stosunkowo szybko. Przy okazji organizm odwadnia się, alkohol w wątrobie zmienia się w toksyczny aldehyd octowy i dochodzi do zjawiska zwanego „kacem”. Silny ból głowy, problemy żołądkowe, ogólne pogorszenie samopoczucia wpływają często na pogorszenie funkcjonowania, wiąże się to czasami z niemożnością podjęcia pracy i nieobecnością.

Alkohol często i długo spożywany działa toksycznie na organizm, zwłaszcza na wątrobę, błonę śluzową żołądka, a także na układ nerwowy. Alkohol może też być czynnikiem rakotwórczym.

Leia também:  Rak Oka Jakie Objawy?

Większość osób spożywających alkohol pije okazjonalnie i w sposób względnie kontrolowany; w Polsce mało jest osób zachowujących całkowitą abstynencję.

Gdy dochodzi do picia alkoholu w dużych ilościach i może się to wiązać z niebezpieczeństwem spowodowanym wprowadzeniem się w stan upojenia alkoholowego, mówimy o piciu ryzykownym; jeśli picie alkoholu w nadmiarze spowodowało już określone negatywne konsekwencje, nazywamy taki stan piciem szkodliwym.

Częste picie alkoholu wiąże się ze zmianą funkcjonowania układu nerwowego. Odstawienie alkoholu u osób uzależnionych powoduje reakcję organizmu nazywaną zespołem abstynencyjnym.

Objawami alkoholowego zespołu abstynencyjnego są niepokój, lęk, drżenie rąk, bezsenność, przyspieszona czynność serca, wysokie ciśnienie, nadmierna potliwość. Alkohol obniża także próg drgawkowy. Odstawienie alkoholu po  kilkudniowym lub dłuższym piciu alkoholu, tzw.

„ciągu alkoholowym” może wiązać się z ryzykiem napadu padaczkowego. Alkoholowe zespoły abstynencyjne mogą być powikłane majaczeniem drżennym („delirium tremens”), które jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia.

Jeśli osoba pijąca alkohol wiedząc o potencjalnych skutkach picia, pije regularnie i nie zważa na konsekwencje, to rozpoznajemy uzależnienie od alkoholu.

Uzależnienie od alkoholu wiąże się z silną potrzebą lub przymusem picia alkoholu, upośledzoną zdolnością kontrolowania picia alkoholu, trudnością w unikaniu rozpoczęcia i zakończenia picia, piciem alkoholu w celu zapobiegania zespołowi abstynencyjnemu, postępującym zaniedbywaniem innych zachowań i zainteresowań. Dochodzi także do zjawiska rozwoju tolerancji: stopniowo coraz większa dawka alkoholu jest potrzebna do uzyskania oczekiwanego efektu.

Uzależnienie od alkoholu poza wspomnianymi problemami zdrowotnymi powoduje też problemy w funkcjonowaniu w rodzinie i w pracy. Picie alkoholu przez członka rodziny ma często destrukcyjny wpływ na bliskie osoby.

Trudno określić jedną przyczynę rozwinięcia się uzależnienia od alkoholu. Duże znaczenie mają  czynniki genetyczne, predyspozycja odziedziczona po poprzednich pokoleniach.

Ważne są też inne czynniki, takie jak pewne zwyczaje kulturowe, cechy osobowości, a także sam fakt spożywania alkoholu.

Jak już wspomniano, długotrwałe regularne picie alkoholu zmienia funkcjonowanie i wpływa na rozwój uzależnienia.

Osoby uzależnione od alkoholu często cierpią też na objawy depresyjne i lękowe. Jest to związane zarówno z wcześniej występującą skłonnością niektórych osób do depresji i zaburzeń lękowych, jak i z wpływem długotrwałego picia alkoholu na nastrój.

Pogorszenie funkcjonowania społecznego zwiększa ilość czynników stresu. Dla wielu osób uzależnionych wyjściem z sytuacji, kiedy czują się źle, jest kontynuowanie picia.

Tworzy się swoiste błędne koło, kiedy lekarstwem na problemy jest spożywanie substancji, która te problemy spowodowała, co oczywiście nie prowadzi do poprawy sytuacji.

Jedynym wyjściem z sytuacji jest odpowiednie leczenie, którego celem jest abstynencja od alkoholu lub przynajmniej znaczne ograniczenie  jego spożywania. Pierwszym krokiem powinno być rozpoznanie problemu.

Jeśli mamy sygnały, iż nie mamy kontroli nad piciem alkoholu, pijemy za dużo czy zbyt często lub pojawiają się jakieś problemy w życiu związane z piciem, wtedy warto zgłosić się na konsultację do specjalisty terapii uzależnień lub psychiatry.

Pomocny może być na przykład krótki kwestionariusz CAGE, w którym odpowiedź „tak” na co najmniej dwa pytania wskazuje na ryzyko uzależnienia.

  1. Czy zdarzały się w Twoim życiu takie okresy, kiedy odczuwałeś konieczność ograniczenia swojego picia?
  2. Czy zdarzało się, że różne osoby z Twojego otoczenia denerwowały Cię uwagami na temat Twojego picia?
  3. Czy zdarzało się, że odczuwałeś wyrzuty sumienia lub wstyd z powodu swojego picia?
  4. Czy zdarzało Ci się, że rano po przebudzeniu pierwszą rzeczą było wypicie alkoholu dla uspokojenia lub “postawienia na nogi”?

U osób pijących nadmiernie lub uzależnionych często pierwszy krok jest tym najtrudniejszym krokiem. Uzależnienie od alkoholu wiąże się ze zmianą sposobu myślenia, minimalizowaniem problemu i nieracjonalnym usprawiedliwianiem picia.

Podwójna diagnoza: zaburzenie psychiczne i uzależnienie od alkoholu. Czy istnieje depresja alkoholowa?

Wpływ alkoholu na psychikęSkala problemu jest ogromna. „37 proc. osób uzależnionych od alkoholu cierpi również na inne zaburzenia psychiczne, a jedna czwarta uzależnionych spełnia kryteria rozpoznania zaburzenia depresyjnego. Ponad jedna trzecia uzależnionych cierpi z powodu zaburzeń lękowych. Kryteria uzależnienia od alkoholu spełnia około 22 proc. chorych na zaburzenia depresyjne, 18 proc. osób z zaburzeniami lękowymi, 11 proc. chorych na schizofrenię, 9 proc. osób z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi”. Dlatego równoczesne leczenie zaburzeń psychicznych współwystępujących z alkoholizmem powinno być standardem. Tak uważa Agnieszka Kania, specjalistka psychoterapii uzależnień i naczelny terapeuta Centrum Zdrowia Psychicznego dla osób z podwójna diagnozą w Lublinie.

Redakcja: Czy to nadużywanie alkoholu lub uzależnienie jest przyczyną zaburzeń psychicznych, czy też osoby cierpiące na zaburzenia psychiczne szukają ukojenia w alkoholu? Co było pierwsze – jajko czy kura?

Agnieszka Kania: Można powiedzieć, że to pytanie retoryczne. Zazwyczaj nie wiadomo co jest pierwsze. Jednak kombinacja objawów choroby i uzależnienia, wzajemnie wzmacniających się, powoduje, że trudno jest ustalić pierwotną przyczynę, a używanie substancji pogarsza przebieg i rokowanie w obu sytuacjach.

Dość często bywa, że zaburzenia psychiczne są efektem nadużywania substancji psychoaktywnych, czyli najpierw pojawia się uzależnienie, a potem zaburzenie psychiczne.

Głęboki smutek może pojawić się w przebiegu choroby alkoholowej, w momencie, gdy osoba uzależniona uświadamia sobie, w jak trudnej sytuacji życiowej się znalazła, gdy docierają do niej konsekwencje. Objawy depresyjne pojawiają się też w efekcie odstawienia alkoholu.

Początkowo, przez okres trzech tygodni, mogą być to objawy zespołu abstynencyjnego, które jednak często przedłużają się. Pojawia się „tęsknota” za alkoholem, wchodzenie w żałobę za czymś co było ukojeniem i przynosiło ulgę. Niektórzy pacjenci nazywają taki stan „depresja alkoholowa”, ale nie ma takiego rozpoznania w klasyfikacjach medycznych.

 Ale też używanie substancji wyzwala zaburzenia psychiczne lub je powoduje poprzez różnorodne mechanizmy neurobiologiczne lub pogarsza funkcjonowanie. W przebiegu intensywnego używania alkoholu mogą wystąpić zaburzenia psychotyczne, tj.: halucynoza alkoholowa czy zespół Otella.

Ale może być też odwrotnie – najpierw pojawiają się objawy choroby psychicznej. I nigdy nie wiadomo, dlaczego ta osoba pije, dlaczego reguluje sobie w ten sposób swoje uczucia. Może właśnie mierzy się z ogromnym smutkiem, lękiem czy poczuciem winy.

Nie wie, jak sobie z tym poradzić, a przecież musi być twarda i silna. Gdy np.

zaczyna słyszeć głosy, których inni nie słyszą, widzieć napisy na murach, zniekształcone twarze, gdy boi się, że ktoś ją podgląda, prześladuje i nie potrafi tego nazwać… Nie umie z nikim o tym porozmawiać, bo wydaje się jej, że wszyscy tak mają. Co robi taka osoba? Nie idzie do psychiatry.

Kupuje alkohol, zasłania okna i pogrąża się w objawach. I zamiast wyleczenia ma dwie choroby. Psychiczną i alkoholową. Double trouble. W obu się, pogrąża, odcina od świata. Jeśli ma wokół bliskich – jest szansa, że trafi na leczenie. Jeśli nie, to często staje się bezdomna.

Podobnie jest w przypadku samoleczenia objawów ubocznych farmakoterapii u osób, które leczą się psychiatrycznie. Niektóre leki stosowane w zaburzeniach psychicznych powodują objawy uboczne. Nie są one przyjemne dla pacjenta.

To niepokój, drżenie, poczucie otępienia, czasem wrażenie „odebrania” uczuć. To kolejny powód, by zniwelować objawy w znany sobie sposób. Z powodu interakcji alkoholu z lekami, substancja czynna leku ma osłabione lub wzmocnione działanie. Gdy pacjent pije również stara się omijać dawki.

Picie alkoholu to jest najszybsza droga do nawrotu choroby.

Które zaburzenia psychiczne najczęściej współwystępują z nadużywaniem czy uzależnieniem od alkoholu?

Są to zaburzenia afektywne, najczęściej depresja. Picie alkoholu uznano za czynnik ryzyka rozwoju depresji. Ryzyko zachorowania na tę chorobę jest u osób uzależnionych 1,5–4 razy większe niż u osób bez cech uzależnienia.

Alkohol ma działanie obniżające nastrój i u większości spożywających go przewlekle wywołuje – oprócz objawów depresyjnych – niepokój, lęk, obniżenie nastroju, spadek popędu, apatię, abulię [zaburzenie psychiczne polegające na całkowitym braku motywacji do działania – przyp.

red], zaburzenia snu. Najsilniejsza korelacja między alkoholizmem i ostrym lękiem zachodzi w przebiegu zespołu abstynencyjnego, ale objawy te zmniejszają się, jeśli utrzymywana jest abstynencja.

Choroba alkoholowa często współwystępuje również u osób chorujących na chorobę afektywną dwubiegunową i zaburzenia z kręgu schizofrenii.

O jakiej skali problemu mówimy? Ilu pacjentów jednocześnie cierpi na choroby psychiczne i nadużywają lub są uzależnione od alkoholu?

Ogromnej. Niektóre źródła mówią, że 37 proc. osób uzależnionych od alkoholu cierpi również na inne zaburzenia psychiczne, a jedna czwarta uzależnionych spełnia kryteria rozpoznania zaburzenia depresyjnego. Ponad jedna trzecia uzależnionych cierpi z powodu zaburzeń lękowych.

Kryteria uzależnienia od alkoholu spełnia około 22 proc. chorych na zaburzenia depresyjne, 18 proc. osób z zaburzeniami lękowymi, 11 proc. chorych na schizofrenię, 9 proc. osób z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi. W okresach manii nawet 60 proc.

pacjentów z chorobą dwubiegunową pije w sposób szkodliwy bądź uzależnia się od alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych.

Leia também:  Jakie Objawy Odwodnienia?

Z jakimi trudnościami borykają się pacjenci z taką podwójną diagnozą?

Przede wszystkim z brakiem zrozumienia, niechęcią, odrzuceniem, obijaniem się od drzwi. Traktowaniem jako mało rokujący na wyzdrowienie. Niedostateczną terapią i leczeniem.

Osoba chorująca na schizofrenię uzależniona od alkoholu jest pacjentem trudnym, tkwi często w mechanizmie iluzji i zaprzeczenia i jednocześnie nie ma wglądu w chorobę psychiczną.

Często boryka się też  z problemami socjalnymi i mieszkaniowymi, biedą, wykluczeniem.

Z jakimi zagrożeniami wiąże się współwystępowanie choroby psychicznej i uzależnienia?

Wiąże się to z gorszym rozpoznaniem, leczeniem, większą liczba nawrotów i hospitalizacji, trudniejszym dostępem do terapii czy znalezieniem odpowiedniego lekarza i terapeuty rozumiejącego i pracującego nad oboma problemami.

Liczniejszymi powikłaniami somatycznymi, większym cierpieniem dla pacjenta i jego rodziny, ale też z krótszym życiem oraz wysokim ryzykiem popełnienia samobójstwa. Niestety, wielu pacjentów pozostaje bez właściwej pomocy. Są postrzegani jako wyjątkowo trudni, sprawiający większe problemy terapeutyczne. Wyjątkowo niezmotywowani.

Niejednokrotnie nie utrzymują się w grupach dla osób uzależnionych, programy odwykowe są dla nich zbyt trudne lub zbyt restrykcyjne.

Zgadza się, a współwystępowanie zaburzeń psychicznych jest uważane za znaczący czynnik ryzyka niepowodzenia terapii i nawrotu picia u pacjentów z problemem alkoholowym.

Owszem, przyczyn jak zwykle jest kilka. Gdy nie jest leczona podstawowa choroba, a tylko skupiamy się na terapii uzależnienia, to nie leczymy tego, co pacjentowi dolega, stosujemy terapię paliatywną.

Dlatego tak ważna jest prawidłowo postawiona diagnoza oraz prawidłowe leczenie. Zaburzenia psychiczne, szczególnie w początkowym stadium rozwoju choroby, przybierają niejednokrotnie mylny obraz.

Początek schizofrenii przybiera postać zaburzeń lękowych czy natręctw, niektóre z objawów można uważać jako objaw uzależnienia, a jest odwrotnie.

Niechęć do leczenia psychiatrycznego pacjentów uzależnionych może przyczyniać się do pogłębienia choroby zasadniczej, jaką jest zaburzenie psychiczne. Ta niechęć jest po obu stronach. Po stronie pacjenta i po stronie personelu.

W obraz zaburzenia psychicznego, szczególnie zaburzeń z kręgu schizofrenii, jest wpisana trudność z uzyskaniem wglądu w chorobę, a jeśli na to nakłada się mechanizm iluzji i zaprzeczania, to tym trudniej zmotywować pacjenta do podjęcia terapii.

Ale też taki pacjent nie jest mile widzianym pacjentem – nie ma motywacji, nie chce się leczyć, izoluje się…

Jak więc trafiają oni na leczenie?

Osoby z podwójna diagnozą najczęściej są przyprowadzane przez rodziny i bliskich.

Czasem trafiają pokierowani przez pracowników placówek opieki psychiatrycznej, POZ, ośrodków i instytucji pomocy społecznej, centrum interwencji kryzysowej, pedagogów szkolnych, pracowników poradni psychologiczno-pedagogicznych. Najczęściej jednak zgłaszają się samodzielnie lub są kierowani przez swoich lekarzy psychiatrów.

Wyobrażam sobie, że bardzo trudno jest zmotywować do leczenia osobę z podwójną diagnozą. Co zatem może zrobić rodzina? Jak pomóc takiej osobie, np. ze schizofrenią, która wypiera i nie przyjmuje do siebie racjonalnych argumentów, podobnie zresztą jak każda osoba uzależniona?

To zależy od osoby. Są tacy pacjenci, którzy mają przykre doznania, dużo lęku  i – gdy zdobędą trochę odwagi do kontaktu z psychiatrą – zgłaszają się sami. Cześć osób jednak nie przyjmuje żadnych argumentów i nie chce się leczyć. Zazwyczaj staramy się przekonać tę osobę do leczenia w warunkach ambulatoryjnych, najczęściej w domu – pod opieka Zespołu Leczenia Środowiskowego.

Jeśli jest to niemożliwe, a osoba zagraża własnemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób, stosuje się wtedy leczenie przymusowe. Jeżeli wiemy, że jest to osoba chorująca psychicznie i jest agresywna, wtedy koniecznie trzeba wezwać karetkę.

O przyjęciu do szpitala w trybie nagłym postanawia lekarz po zbadaniu osoby chorej. Badanie w uzasadnionych wypadkach może być przeprowadzone w jej miejscu zamieszkania.

Wobec osób, które nie wyrażą zgody na badanie może być zastosowana również procedura badania przymusowego.

Pacjent, który nie wyraża zgody na leczenie w szpitalu zostanie odwiedzony przez sędziego, ponieważ szpital ma obowiązek zawiadomienia sądu opiekuńczego.

Jeżeli jednak nie jest to sprawa nagła, a stan pacjenta pogarsza się, można wówczas uruchomić tzw. tryb wnioskowy. Potrzebne jest do tego wystawienie zaświadczenia o stanie zdrowia pacjenta przez lekarza psychiatrę.

Małżonek osoby chorej, krewny w linii prostej, rodzeństwo, jej przedstawiciel ustawowy lub osoba sprawująca nad nią faktyczną opiekę, powinna złożyć taki wniosek (z zaświadczeniem od lekarza) do sądu opiekuńczego.

Wniosek może złożyć również organ pomocy społecznej, czyli pracownik pomocy społecznej. Niestety na decyzje sądu czeka się dość długo.

A w jaki sposób leczy się pacjentów z podwójną diagnozą?

W tradycyjnym modelu leczenia pacjent jest zmuszony do korzystania z dwóch ośrodków. Najpierw trafia na terapię uzależnień, a potem do psychiatry lub na odwrót. Często ma leczony tylko jeden problem. Czasem oba problemy są leczone w sposób równoległy, ale w odrębnych placówkach.

Pacjent musi wędrować między placówkami, leczenie trwa dłużej i jest mniej skuteczne.

Tymczasem najbardziej skuteczne są metody leczenia zintegrowanego,  nastawionego na leczenie zarówno choroby psychicznej, jak i uzależnienia, a więc kompleksowe oddziaływania farmakologiczne, psychoterapeutyczne, społeczne, w połączeniu z terapią rodzin.

Terapia musi być wczesna, wielokierunkowa (jednocześnie zaburzenie psychiczne i uzależnienie), długoterminowa, z naciskiem na oddziaływania środowiskowe, oraz elastyczna – zmieniana i dopasowywana do zmiennych potrzeb pacjenta.

Ale w Polsce nie mamy zbyt dużo placówek oferujących taki sposób leczenia. Są tylko dwa ośrodki stacjonarne dla młodzieży z podwójna diagnozą – w Otwocku i Garwolinie, natomiast ośrodków dla dorosłych jest kilka. Pionierskim ośrodkiem leczenia osób z podwójną diagnozą jest Familia w Gliwicach. Obecnie mamy jeszcze klika takich placówek stacjonarnych, m.in. w Węgorzewie i Nowym Dworku.

Leczenie środowiskowe osób z podwójną diagnozą wprowadzamy w Lublinie, gdzie na początku 2019 roku powstało Centrum Zdrowia Psychicznego dla osób z podwójną diagnozą w ramach projektu POWER. To innowacyjne przedsięwzięcie. Kładziemy nacisk na objęcie wsparciem całego systemu rodzinnego. Wychodzimy naprzeciw pacjentom i ich rodzinom. Można się zgłosić bez skierowania i bez ubezpieczenia.

Pierwsze wsparcie powinno być udzielone natychmiast – maksymalnie do 72 godzin od przyjęcia zgłoszenia. Może to być rozmowa z pielęgniarką psychiatryczną, psychologiem, terapeutą środowiskowym, terapeutą uzależnień, lekarzem psychiatrą, pracownikiem socjalnym czy asystentem zdrowienia. Chodzi o to, by pomóc jak największej liczbie osób.

Obecnie w Polsce jest wprowadzany pilotażowy projekt Centrów Zdrowia Psychicznego.

Moim marzeniem jest, aby we wszystkich Centrach Zdrowia Psychicznego w Polsce byli zatrudnieni specjaliści psychoterapii uzależnień, by jeszcze na etapie eksperymentowania czy szkodliwego używania alkoholu można było zastosować skuteczną interwencję hamującą rozwój uzależnienia.

By współpraca z innymi profesjonalistami sprawiła, że zaopiekowany pacjent poczuje nadzieję na wyleczenie, a jego rodzina maksymalnie szybko uzyska wsparcie. Równoczesne leczenie zaburzeń psychicznych współwystępujących z alkoholizmem powinno być standardem.

Dziękujemy za rozmowę.

Agnieszka Kania – specjalistka psychoterapii uzależnień, specjalista terapii środowiskowej, pedagog, pielęgniarka psychiatryczna. Obecnie Naczelny Terapeuta Centrum Zdrowia Psychicznego dla osób z podwójna diagnozą w Lublinie.

Lubelskie CZP prowadzi następujące placówki: Ośrodek Wczesnej Interwencji i Koordynacji Opieki, Poradnię Zdrowia Psychicznego, Zespół Leczenia Domowego, Oddział Dzienny, Klub Samopomocy, grupy terapeutyczne dla pacjentów, grupy szkoleniowe i terapeutyczne dla rodzin, mieszkania treningowe.

Pacjentom oferuje także Specjalistyczne usługi Opiekuńcze i Środowiskowy Dom Samopomocy.

Projekt „Wspólnie możemy więcej” jest finansowany ze środków unijnych, partnerami projektu są Lubelskie Stowarzyszenie Ochrony Zdrowia Psychicznego i Fundacja Inicjatyw Menadżerskich.

Alkohol a psychika

Alkohol upośledza nie tylko funkcje motoryczne i układ nerwowy. Oddziałuje także na naszą psychikę, a spożywany w nadmiarze może ją poważnie uszkodzić, a niektóre zmiany mogą być nieodwracalne. Ponadto alkohol i choroby psychiczne bardzo często idą w parze ze sobą.

Podstawowy wpływ alkoholu na mózg to zaburzenia mowy (bełkotanie), trudności w utrzymywaniu równowagi, chwiejny krok, problemy z widzeniem i reagowaniem, a czasem także utrata przytomności i braki w pamięci (tzw. urwany film).

Jeśli spożywamy alkohol sporadycznie, a jeszcze rzadziej przesadzamy z jego ilością, wszystkie te zmiany ustępują samoistnie, a układ nerwowy i narządy wewnętrzne same się regenerują. Jeśli jednak spożywanie alkoholu jest częste i intensywne, może to skutkować poważnymi zmianami w układzie nerwowym i zwiększyć ryzyko wystąpienia zaburzeń psychicznych.

Należy zaznaczyć, że kobiety są znacznie bardziej narażone na niepożądane skutki nadużywania alkoholu niż mężczyźni.

Nadmierne spożywanie alkoholu prowadzi do uzależnienia, które samo w sobie jest już zaburzeniem psychicznym. Jednak alkohol sprzyja też powstawaniu także innych chorób natury psychonerwicowej, które bardzo trudno wyleczyć.

Leia também:  Jakie Są Objawy Udary Mózgu?

Choroba towarzysząca alkoholizmowi jest najczęściej depresja. Nie można jednoznacznie stwierdzić, które zaburzenie wywołuje które — oddziałują one na siebie nawzajem, tworząc efekt błędnego koła. Depresja sama w sobie stanowi poważne zagrożenie dla życia (osoby chore często mają myśli samobójcze), a alkohol tylko nasila ten problem.

Alkohol pogłębia także takie choroby jak zaburzenia osobowości, chorobę afektywną dwubiegunową, a także zaburzenia adaptacyjne.

Innym zaburzeniem, którego wystąpienie warunkuje nadmiar alkoholu, jest zespół Otella, zwana inaczej paranoją alkoholową. Polega głównie na pojawianiu się urojeń, zawsze dotyczą one obawy przed niewiernością partnera. Wszystkie błahe sytuacje, takie jak drobne spóźnienie, chorzy wyolbrzymiają i uważają, że partner nadużywa ich zaufania. Zespół Otella wymaga leczenia psychiatrycznego.

Nieco rzadziej, niż zespół Otella, występuje zaburzenie zwane zespołem amnestycznym lub zespołem Korsakowa. Chory ma problemy z pamięcią świeżą, co oznacza, że nie zapamiętuje nowych wydarzeń i niedawno poznanych informacji.

Za wystąpienie choroby odpowiada niedobór witaminy B1 (tiaminy), towarzyszą temu także zaburzenia świadomości, dezorientacja w czasie i przestrzeni, zaburzenia czucia i oczopląs. Ten zestaw objawów nazywa się encefalopatią Wernickego.

Leczenie polega na uzupełnianiu niedoborów, jednak jest skuteczne tylko w 25% przypadków.

Aby uchronić się przed problemami psychicznymi, najlepiej jest unikać nadmiernego spożycia alkoholu i ograniczyć się do lampki wina lub jednego drinka na imprezie.

Jak alkoholizm wpływa na zdrowie psychiczne?

W społeczeństwie panuje powszechne stwierdzenie, że alkohol jest doskonałym lekiem na wszelkie smutki, rozwiązuje kłopoty czy dokuczliwe dolegliwości fizyczne.

Jednorazowe wypicie alkoholu rzeczywiście może powodować chwilowe poczucie odprężenia, jednak spożywany zbyt często i w nadmiernych ilościach wywołuje w organizmie liczne, często trudno odwracalne szkody.

Dotyczy to zarówno długotrwałego spożywania alkoholu, jak i krótkotrwałego, ale intensywnego picia. Cierpi wtedy nie tylko ciało, ale także dusza- u osób pijących nadmiernie pojawiają się poważne zmiany w psychice.

Głównym celem ataku staje się mózg i cały układ nerwowy- to tu przeważnie zachodzą wszelkie zmiany, zarówno funkcjonalne jak i strukturalne. Niektóre z nich mają przejściowy charakter, lecz warunkiem niezbędnym do odwrócenia skutków picia jest zdecydowanie się na utrzymywanie abstynencji.

Długotrwałe picie alkoholu zmienia codzienne funkcjonowanie człowieka. Najprostsze czynności stają się kłopotliwe, a rzeczywistość nabiera nieprzyjemnych barw.

Osoby spożywające alkohol długotrwale, w nadmiernych dawkach oraz wysokiej częstotliwości narażone są na szereg poważnych zaburzeń psychicznych. Niestety nie są one widoczne na pierwszy rzut oka, tak jak wszelkie zmiany fizyczne będące skutkiem picia.

Postępują one powoli i niezauważalnie, ich objawy ujawniają się z czasowym opóźnieniem, przez co nabierają jeszcze bardziej niebezpiecznego charakteru.

Do zmian zachodzących podczas długotrwałego picia w obrębie psychiki człowieka zalicza się przede wszystkim:

1) UPOŚLEDZENIE FUNKCJI POZNAWCZYCH

Zaburzenia poznawcze pojawiające się u osób pijących przewlekle oraz intensywnie spowodowane są bezpośrednio toksycznym charakterem etanolu (głównego składnika alkoholu), ale również częstymi urazami głowy czy niedoborami substancji odżywczych. U około 70% osób uzależnionych stwierdza się zaniki kory mózgu i zmniejszenie jego objętości, co stanowi główny powód ujawniania się wszelkich poznawczych dysfunkcji, utrudniających życie codzienne.

I. Zaburzenia percepcyjno- motoryczne

  • wolniejsze przeszukiwanie pola widzenia,
  • wydłużony czas reakcji na bodźce wzrokowe,
  • większa ilość popełnianych błędów w odbiorze bodźców wzrokowych.

II. Zaburzenia wzrokowo- przestrzenne

  • znaczne upośledzenie dokładności oraz sposobu wykonywania zadań wymagających analizy i syntezy na materiale wzrokowo- przestrzennym,

III. Zaburzenia pamięci i uczenia się

  • spowolnienie procesu zapamiętywania nowych informacji,
  • zaburzenie ich przechowywania oraz wydobywania z pamięci długotrwałej.

IV. Zaburzenia funkcji wykonawczych

  • upośledzenie zdolności planowania,
  • zaburzenia w obrębie logicznego myślenia utrudniające rozwiązywanie codziennych problemów,
  • obniżona umiejętność koncentracji uwagi,
  • obniżona zdolność do wykonywania czynności jednoczesnych,
  • zaburzone hamowanie reakcji emocjonalnych- niska kontrola impulsów przejawiająca się często pod
  • postacią zachowań agresywnych.

2) ZESPÓŁ AMNESTYCZNY KORSAKOWA

To skrajnie nasilona postać zaburzeń pamięci pojawiająca się u około 3% osób uzależnionych od alkoholu pijących przez lata.

Jak wyglądają objawy zespołu Korsakowa?

Głównym objawem jest znaczne upośledzenie pamięci świeżej, czyli głębokie zaburzenie zapamiętywania oraz przywoływania z pamięci nowych informacji. Osoby cierpiące na zespół Korsakowa dopada apatia i ogólne zobojętnienie na otaczającą rzeczywistość.

Chorzy mają trudność z prawidłowym pojmowaniem czasu- ich percepcja w tym zakresie jest zaburzona, przez co zwykle nie umieją odtwarzać przeszłych zdarzeń w prawidłowej kolejności.

Charakterystycznym objawem jest także to, że luki w pamięci zapełniają fałszywymi treściami (konfabulacjami), a ich wspomnienia są mylone są z teraźniejszością.

Co jest przyczyną zespołu Korsakowa?

Zespół Korsakowa pojawia się ze względu na długotrwałe niedobory pokarmowe będące skutkiem intensywnego picia alkoholu.

Spowodowany piciem, krytyczny niedobór witaminy B1 odpowiadającej za regenerację i ochronę komórek nerwowych sprawia, iż neurony (oraz ich przekaźnictwo) działają nieprawidłowo.

Witamina ta w obecności alkoholu w organizmie wchłania się o wiele gorzej, a jej spontaniczna produkcja zostaje zaburzona.

3) HALUCYNOZA ALKOHOLOWA

Wieloletnie narażanie mózgu na intensywne wchłanianie toksyn zawartych w alkoholu może doprowadzić do rozwoju typowej dla osób uzależnionych, przewlekłej psychozy wywołanej nadmiernym piciem. Mimo tego, że występuje ona u około 1-2% osób uzależnionych, aż u co piątego chorego jej objawy utrzymują się przez kilka miesięcy.

Jak wyglądają objawy halucynacji alkoholowej?

Niezależnie od tego, kiedy halucynoza pojawiła się po raz pierwszy, jej symptomy mogą pojawiać się zarówno w stanie upojenia alkoholem, jak i w okresach utrzymywania całkowitej abstynencji.

Są to przeważnie omamy słuchowe- chorzy słyszą nieistniejące w rzeczywistości wypowiedzi, nierzadko są to głosy znajomych im ludzi.

Treści wypowiedzi nieistniejących osób są często bardzo nieprzyjemne dla chorego, budujące poczucie lęku i zagrożenia- szczególnie wtedy, kiedy namawiają do popełniania agresywnych lub autodestrukcyjnych działań.

4) ZESPÓŁ OTELLA

Paranoja alkoholowa nazywana inaczej zespołem Otella czy alkoholowym obłędem zazdrości, wiąże się z występowaniem u chorych nieprawdziwych i niepodatnych na argumentację przekonań, zwanych urojeniami. Występuje głównie u mężczyzn w średnim wieku- pojawia się nawet u co trzeciej osoby uzależnionej.

Jakie są objawy zespołu Otella?

Chorzy mężczyźni są przekonani, że ich partnerki/ żony nagminnie dopuszczają się licznych zdrad.

Obsesyjna myśl o niewierności małżeńskiej ze strony partnerki sprawia, że każde jednorazowe spóźnienie lub wcześniejsze wyjście z domu partnerki, chorzy traktują jako niezaprzeczalny dowód zdrady i potwierdzenia swoich przypuszczeń.

Są niepodatni na wszelkie argumenty oskarżanych kobiet, a wszelkie błahe sytuacje interpretują zgodnie ze swoimi obsesyjnymi przekonaniami o zdradzie, prowadząc do zupełnej utraty zaufania w związku.

Chorzy mężczyźni często z tych powodów dopuszczają się zachowań agresywnych i przemocy wobec swoich partnerek- przekonani o ich niewierności sądzą, że zasługują na karę i potępienie. Oprócz tego, często podejmują także inne, naruszające osobiste granice kobiet działania- śledzą je, podsłuchują, przeszukują prywatne rzeczy, przesłuchują czy grożą.

5) ZABURZENIA NASTROJU

Osoby uzależnione od alkoholu zdecydowanie częściej cierpią na wszelkie zaburzenia nastroju, w szczególności na zaburzenia lękowe i depresję. Tak zwana depresja wtórna spowodowana jest długotrwałym spożywaniem alkoholu w nadmiernych ilościach.

Jej objawy pojawiają się zarówno podczas ciągów alkoholowych jak i w czasie utrzymywania abstynencji.

Aż u połowy uzależnionych pacjentów objawy depresji pojawiają się natychmiast po przerwaniu ciągu alkoholowego, a nawet dla co piątej osoby odczuwalne są przez około miesiąc.

Jakie są objawy?

Podstawowym symptomem depresji jest przede wszystkim utrzymujące się przez większość dni obniżenie nastroju, utrata zainteresowań, niemożność odczuwania przyjemności z czynności kiedyś sprawiających radość czy obniżenie energii przejawiające się zwiększoną męczliwością. Dodatkowo wystąpić mogą: utrata wiary w siebie, obniżona samoocena, nieustające poczucie winy i braku sensu życia, spadek koncentracji, zaburzenia pamięci, problemy ze snem i przyjmowaniem pokarmu, nieracjonalny niepokój oraz lęki.

U osób uzależnionych od alkoholu pojawiają się także inne- mniej poważne ale równie uciążliwe symptomy w sferze psychicznej

Zarówno krótkotrwałe ale intensywne, jak i długotrwałe picie skutkuje pojawianiem się różnych nieprzyjemnych stanów emocjonalnych. Osobom uzależnionym często towarzyszy poczucie winy, bezsilności, niepanowania nad własnym życiem.

Nierzadko występujący smutek, napięcie, wyrzuty sumienia czy kac moralny są opisywane przez osoby uzależnione jako trudne do wytrzymania.

Do samoleczenia się z tego stanu za pomocą alkoholu i wplątania się w błędne koło jest całkiem niedaleko.

W takiej sytuacji, terapia nie tylko pomoże uporać się z nieprzyjemnymi, nawracającymi uczuciami, ale także pomoże w znalezieniu drogi wyjścia z uzależnionej regulacji nieprzyjemnych stanów emocjonalnych.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*