Wady anatomiczne pochwy i macicy

Wrodzone wady macicy

Wady macicy dzieli się na wrodzone i nabyte. Pierwsze z nich powstają już na etapie życia płodowego i są konsekwencją nieprawidłowego różnicowania się przewodów Müllera (przyśródnerczowych). Drugie zaś – nabyte wady macicy, spowodowane są w głównej mierze obecnością zrostów wewnątrzmacicznych, mięśniaków oraz polipów endometrialnych.

Rozwój embriologiczny

W trakcie embriogenezy (6.-9. tydzień ciąży) tworzą się parzyste przewody Müllera. W wyniku różnicowania się, pomiędzy 10. a 13. tygodniem życia płodowego, ulegają one zespoleniu w dolnym odcinku, tworząc kanał maciczno-pochwowy.

Po etapie scalenia (unifikacji) następuje etap kanalizacji, czyli proces resorpcji łącznotkankowych ścian oddzielających rogi macicy. W ten sposób powstaje prawidłowo ukształtowana anatomicznie macica, szyjka macicy oraz górna część pochwy.

Jeżeli jednak ten skomplikowany proces embriologiczny ulegnie zaburzeniu na etapie wzrostu, połączenia lub kanalizacji przewodów, skutkować będzie to wrodzonymi wadami macicy, określanymi mianem müllerowskich. W przypadku zaburzenia wzrostu jednego z przewodów przyśródnerczowych Müllera wykształci się macica jednorożna.

Jeśli dojdzie na etapie scalania do nieprawidłowego połączenia się przewodów Müllera, powstanie macica podwójna lub macica dwurożna (nieprawidłowe zrastanie tylko w dystalnym odcinku przewodów Müllera).

Niewłaściwy przebieg procesu resorpcji zrośniętych ścian przewodu (zaburzenia kanalizacji) skutkować będzie powstaniem przegrody całkowitej, albo częściowej macicy. Macica dwurożna przegrodzona powstanie natomiast w wyniku jednoczesnego zaburzenia etapu fuzji (unifikacji) i resorpcji (kanalizacji).

Epidemiologia

Częstość występowania wrodzonych nieprawidłowości w budowie macicy do tej pory nie została jednoznacznie poznana i opisana w literaturze. Wyniki danych szacunkowych zależą od tego jaka populacja podlega badaniu oraz jakie metody diagnostyczne i kryteria przyjęto przy rozpoznaniu wady.

Szacuje się, że wady macicy występują u około 2-6% kobiet w populacji ogólnej. Rozbieżności w wynikach należy tłumaczyć tym, że większość anomalii rozwojowych macicy ma bezobjawowy charakter, a ich rozpoznanie następuję dopiero podczas diagnostyki zaburzeń rozrodu.

Największy odsetek wad macicy (ponad 10%) rozpoznaje się wśród kobiet , u których w wywiadzie stwierdzono powtarzającą się niemożność donoszenia ciąż.

Rozwój przewodów Müllera idzie również w parze z kształtowaniem się układu moczowego, dlatego też u pacjentek ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w budowie macicy często współwystępują zaburzenia urologiczne – 12-50%.

Etiologia wrodzonych wad macicy

Czynniki zaburzające prawidłowy proces przekształcania się przewodów Müller w trakcie życia płodowego, mające wpływ na tworzenie się wad w budowie macicy nie zostały dotychczas dostatecznie poznane.

Przypuszcza się, że anomalie macicy mogą mieć podłoże genetyczne lub też rozwijać się wskutek niekorzystnego działania czynników mechanicznych, środowiskowych lub środków farmakologicznych (np.

ekspozycja na estrogen o nazwie diethylstilbestrol – DES).

Klasyfikacja rozwojowych wad macicy

Najbardziej rozpowszechniony, opierającą się na anomaliach rozwojowych przewodów Müllera jest podział zaproponowany w 1988 roku przez American Fertility Society (AFS) – tabela 1, obecnie ASRM – American Society for Reproductive Medicine.

Wady anatomiczne pochwy i macicy

Aktualnie obowiązujący systemem klasyfikacji wad żeńskich narządów płciowych został opracowany przez European Society of Human Reproduction and Embryology (ESHRE) i European Society of Gynaecological Endoskopy (ESGE) w 2013 roku – tabela 2.

Podstawę podziału na kategorie główne i podkategorię stanowi anatomia macicy.

Prócz nieprawidłowości w budowie trzonu macicy, klasyfikacja ta uwzględnia również nieprawidłowości w obrębie szyjki macicy i pochwy, tworząc dodatkowe podkategorie – tabela 3.

Wady anatomiczne pochwy i macicy
Wady anatomiczne pochwy i macicy
Wady anatomiczne pochwy i macicy

Do macic dysmorficznych zalicza się wszystkie przypadki macicy z prawidłowym zewnętrznym obrysem macicy (bez zagłębienia), jednak z nieprawidłowym kształtem jamy macicy (z wyłączeniem przegród wewnątrzmacicznych).

Macica z przegrodą charakteryzuje się mięśniową lub włóknistą przegrodą dzielącą macicę na dwie jamy. Przegrody te odznaczają się różnym zasięgiem, jednak przyjęto, że muszą być dłuższe niż 50% grubości ściany macicy. Kontur zewnętrzny macicy jest bez zagłębienia lub jeśli występuje to nie jest ono większe niż 50% grubości ściany macicy.

Macica dwurożna posiada dwa rogi macicy, które zazwyczaj są wyraźnie odseparowane. W macicy dwurożnej częściowej zagłębienie zewnętrzne macicy jest większe niż 50% grubości ściany macicy. W macicy dwurożnej całkowitej zagłębienie zewnętrzne macicy jest większe niż 150% grubości ściany macicy. W macicy dwurożnej przegrodzonej przegroda jest dłuższa niż 150% grubości ściany macicy.

Macica jednorożna odznacza się obecnością tylko jednego rogu macicy. Przesunięta jest na jedną stronę miednicy. Posiada pojedynczy obszar rogu z jednym jajowodem, może również posiadać róg szczątkowy z jamą komunikacyjną lub niekomunikacyjną, albo róg szczątkowy bez jamy.

Macica aplastyczna to wszelkiego rodzaju hipoplazje i agenezje macicy.

Diagnostyka

Prawidłowe rozpoznanie wad macicy ma kluczowe znaczenie dla planowania dalszego toku leczenia oraz oceny ewentualnej potrzeby i możliwości interwencji chirurgicznej. Sklasyfikowanie wady rozwojowej macicy pozwala z większą dokładnością ocenić szanse powodzenia rozrodu. Obecnie w diagnostyce wykorzystuje się wiele nieinwazyjnych badań umożliwiających dokładną ocenę anatomii układu rodnego.

Zgodnie ze stanowiskiem ESHRE/ESGE w przypadku kobiet, , u których w wywiadzie nie stwierdzono występowania objawów klinicznych mogących świadczyć o istnieniu malformacji w budowie macicy, zaleca się przeprowadzenie rutynowego badania ginekologicznego i dwumiarowego badania ultrasonograficznego (USG 2D).

W badaniu ginekologicznym z użyciem wziernika można w sposób obiektywny rozpoznać niektóre anomalia pochwy i szyjki macicy takie jak np.: aplazja, podłużna przegroda macicy sięgająca aż do ujścia zewnętrznego szyjki macicy lub podwójna szyjka macicy.

Badanie z użyciem USG 2D pozwala uzyskać wiarygodne informacje odnoszące się do kształtu szyjki macicy, jamy macicy, ściany oraz zewnętrznego obrysu macicy.

U kobiet u których podczas rutynowego badania ginekologicznego wysnuto podejrzenie występowania wrodzonych wad narządu rodnego oraz u kobiet z niepokojącymi objawami klinicznymi zaleca się pogłębić diagnostykę o trójwymiarowe badanie ultrasonograficzne (USG 3D). Badanie to pozwala uzyskać bardzo wiarygodne i obiektywne dane dotyczące szyjki macicy, jamy macicy, ściany oraz zewnętrznego obrysu macicy, a także współistniejących zmian w granicach miednicy mniejszej.

W przypadku trudności diagnostycznych oraz w razie podejrzenia złożonych wad zaleca się wykonanie tomografii rezonansem magnetycznym (MR) oraz badania endoskopowe. Badanie obrazowe MR pozwala uzyskać najbardziej wiarygodne i obiektywne informacje na temat pochwy, szyjki i jamy macicy, ściany oraz zewnętrznego obrysu macicy i innych struktur miednicy mniejszej.

Histeroskopia i laparoskopia to badania endoskopowe mające zastosowanie w ginekologii. Użycie histeroskopu pozwala zdobyć bardzo rzetelne informacje na temat ukształtowania pochwy, kanału szyjki macicy oraz jamy macicy wraz z macicznymi ujściami jajowodów.

Dzięki histeroskopii możliwe jest leczenie takich wad macicy jak: macica z przegrodą, macica dwurożna przegrodzona. Metoda ta umożliwia rozróżnienie macicy w kształcie litery T od macicy infantylnej.

Nie pozwala jednak odróżnić macicy przegrodzonej od dwurożnej, ponieważ badanie to nie dostarcza informacji na temat zewnętrznego obrysu macicy i grubości ściany macicy.

Laparoskopia natomiast jest to badanie endoskopowe o dość dużej inwazyjności, dlatego nie jest rekomendowane jako metoda diagnostyczna pierwszego wyboru. Najczęściej stosowana jest jako badanie w asyście przy leczeniu zabiegowym.

Badaniami uzupełniającymi, które mogą w niektórych przypadkach poszerzyć diagnostykę i ułatwić rozpoznanie wad macicy są również histerosalpingografia (HSG) oraz histerosalpingosonografia.

Objawy, wpływ na przebieg ciąży

W większości przypadków wrodzone wady macic nie dają żadnych objawów klinicznych, dlatego też w dużej mierze rozpoznawane są przypadkowo, podczas rutynowego ginekologicznego badania obrazowego. Czasami jednak anomalią rozwojowym macicy mogą towarzyszyć niespecyficzne objawy takie jak przewlekle bóle podbrzusza, pierwotny brak miesiączki lub bolesne miesiączkowanie.

Należy podkreślić, że wady macicy nie zmniejszają szansy zajścia w ciąże (proces zapłodnienia przebiega prawidłowo). Jednak obecność niektórych anomalii w budowie macicy może istotnie zwiększać ryzyko wystąpienia powikłań położniczych.

U pacjentek z malformacjami macicy częściej dochodzi do nawracających poronień, przedwczesnego porodu, miednicowego i poprzecznego położenia płodu, ograniczenia wewnątrzmacicznego wzrastania płodu, przedwczesnego odpływu płynu owodniowego oraz zaburzeń czynności skurczowej macicy podczas porodu.

Zwiększone ryzyko wczesnych poronień u kobiet z wadami macicy wiąże się z niedostatecznym ukrwieniem mięśnia macicy (w obrębie przegrody lub rogu macicy), a co za tym idzie niewystarczającego odżywienia zarodka i jego obumarcia. Szczególnie dotyczy to macicy przegrodzonej (najgorsze rokowania położnicze).

Leczenie

Leczenie chirurgiczne wdraża się w przypadku rozpoznania macicy jednorożnej z rogiem szczątkowym zawierającym czynne endometrium. Ten rodzaj wady wiąże się z występowaniem bólów w miednicy mniejszej, wstecznym miesiączkowaniem, rozwojem endometriozy oraz ryzykiem zagnieżdżenia ciąży w rogu.

Z uwagi na hipoplazję rogu szczątkowego w razie zagnieżdżenia się w nim ciąży zachodzi poważne ryzyko jego pęknięcia. Dlatego też, aby uniknąć powikłań położniczych, jak i zapobiec rozwojowi endometriozy czynny róg szczątkowy macicy jednorożnej powinno usuną się chirurgicznie.

Zaleca się wykonanie laparoskopii.

W przypadku powtarzających się niepowodzeń położniczych (nawykowe poronienia i utraty ciąż), u kobiet u których rozpoznano macice z przegrodami (klasa U2 i U3c wg ESHRE/ESGE) zaleca się histeroskopową resekcję przegrody w asyście z laparoskopią. Uważa się, że w przypadku macic z obecną przegrodą za nawracające poronienia odpowiada niedostateczne ukrwienie endometrium przegród, dlatego ich usunięcie podczas zabiegu chirurgicznego znacząco poprawia rokowania położnicze.

Budowa pochwy, macicy i innych narządów płciowych żeńskich

Wady anatomiczne pochwy i macicy

Budowa pochwy, macicy i innych narządów płciowych żeńskich

Budowa narządów płciowych żeńskich jest misterna. To połączenie układu moczowo-płciowego ma zagwarantować zajście i donoszenie ciąży, urodzenie potomstwa, a także produkcję hormonów mających wpływ na wiele procesów w ciele kobiety.

Sąsiedztwo układu moczowego pozwala na prawidłowe oddawanie moczu. Stopień skomplikowania wzajemnych relacji anatomicznych to dowód, jak wspaniała jest to architektura.

Leia também:  Como aliviar a dor no cóccix: 12 passos (com imagens)

Zmiany zachodzące w trakcie całego życia wpływają na wygląd tych narządów, ich poszczególne funkcje i zadania, jakie mają pełnić.

Budowa narządów kobiecych

Układ rozrodczy tworzą narządy zewnętrzne (srom zawierający wargi sromowe większe i mniejsze oraz ich gruczoły, łechtaczkę, a także tkanki łączące z cewką moczową i odbytem) i wewnętrzne (pochwa, szyjka macicy, macica, jajowody i jajniki). Każdy z tych elementów składowych ma przydzieloną określoną funkcję.

Zewnętrzne narządy rodne stanowią swego rodzaju wrota do wewnętrznych. Wargi sromowe większe i mniejsze sprawiają, że pochwa jest zamknięta – w ten sposób chronią ją przed infekcjami i czynnikami zewnętrznymi.

Podstawową rolą narządu rodnego w przypadku kobiety w wieku prokreacyjnym jest zachowanie i podtrzymanie płodności.

Znajduje się on pod ciągłym wpływem nadrzędnych „kierowników” hormonalnych, czyli podwzgórza i przysadki mózgowej, i na zasadzie ciągłych zmian, co miesiąc, szykuje się do zajścia w ciążę. W jamie macicy poszerza się błona śluzowa, przygotowując się do zagnieżdżenia komórki jajowej.

Jeśli do zapłodnienia nie dojdzie, naturalnym schematem jest złuszczenie błony śluzowej, czyli miesiączka – jama macicy zostaje „posprzątana” i w następnym cyklu szykuje się ponownie do zapłodnienia.

Jak zmienia się budowa pochwy i macicy w czasie ciąży

Okres ciąży to dziewięciomiesięczna rewolucja w obrębie narządu rodnego.

Dochodzi do rozpulchnienia pochwy i szyjki macicy, szybko rozwija się mięsień macicy, następuje burza hormonalna – stanowi to duży wysiłek dla naturalnych sił organizmu.

Donoszenie ciąży, jej rozwój, prawidłowe funkcjonowanie łożyska, prawidłowy wpływ metabolizmu i hormonów matki na płód to jedne z najbardziej skomplikowanych relacji we wszechświecie.

Macica jest niezwykle złożonym inkubatorem, którego ogrom możliwości wzbudzać może jedynie zachwyt. Przemodelowanie jej struktury powoduje, że jej masa w ciąży może się powiększyć nawet 20-krotnie, a objętość wzrasta prawie 500-krotnie. Tempo tych zmian musi być szalone ze względu na szybko rosnący płód.

Po porodzie siłą mięśni, z których jest zbudowana, musi prędko wrócić do małej, obkurczonej macicy. Proces ten gwarantuje przede wszystkim zamknięcie poszerzonych w trakcie ciąży naczyń krwionośnych. Funkcja ochronna mięśni macicy ratuje świeżo upieczoną mamę przed silnym krwotokiem.

Mnogość zmian zachodzących w ciele kobiety, by zdolne było nosić i wydać na świat potomstwo, to materiał na grube tomy fachowej literatury.

Znaczenie jajowodów w procesie rozrodczym

W całym procesie płodności niebagatelną rolę pełnią jajowody. Zaskakujący może się wydawać fakt, że to właśnie w obrębie jajowodu, a nie w macicy, dochodzi do najważniejszego elementu związanego z prokreacją – do zapłodnienia.

W bańce jajowodu (w jego poszerzonej części) komórka jajowa łączy się z plemnikiem i powstaje zygota. Rusza ona w podróż do jamy macicy i tam ulega zagnieżdżeniu. Podróż tę ułatwiają specyficzne ruchy perystaltyczne (takie jak w jelitach) i specjalne rzęski.

Zaburzenia w tym procesie mogą prowadzić między innymi do częstszego występowania ciąż pozamacicznych.

Jak zmienia się budowa miednicy w czasie menopauzy

Ciągłość anatomiczna narządów miednicy mniejszej, ich wzajemna relacja i współdziałanie zdają egzamin przede wszystkim w tym okresie życia kobiety, w którym brak hormonalnej czynności jajników prowadzi do zwiększenia wiotkości aparatu podporowego.

Wpływ na to ma także nasilenie procesów atroficznych (zmniejszenie jakości i wytrzymałości tkanek), zachodzących w menopauzie. Niezwykle skomplikowana sieć więzadeł i tkanek podporowych ma służyć temu, by miednica i jej zawartość nie zachowywały się jak wiklinowy koszyk.

Rozluźnienie i pogorszenie jakości tych tkanek może prowadzić z wiekiem do obniżenia narządu rodnego (ścian pochwy, szyjki macicy, macicy).

Budowa pochwy i macicy a mechanizmy ochronne

W okresie prokreacyjnym duże znaczenie mają także mechanizmy ochronne przed czynnikami zewnętrznymi, głównie infekcjami. Zewnętrzne narządy rodne dzięki swojej specyficznej budowie chronią delikatne narządy wewnętrzne.

Wargi sromowe, śluz pochwy, jej specyficzna flora bakteryjna, bariera w formie szyjki macicy z wąskim kanałem prowadzącym do jamy macicy to te struktury, które bronią organizm przed wnikaniem do niego drobnoustrojów.

Istotne jest także to, że ciągłość jamy macicy z jajowodami i tych ostatnich z jamą brzuszną mogłaby spowodować bardzo łatwo zakażenie wnętrza jamy brzusznej. Dzięki mechanizmom obronnym takie sytuacje są niezwykle rzadkie.

Projektant narządu rodnego u kobiety zdał egzamin z wyróżnieniem. Jego budowa, współpraca określonych części składowych i ich bezpośredni wpływ na siebie, zmiany zachodzące przez całe życie, dostosowujące organy do nowych ról, to prawdziwy anatomiczny majstersztyk.

VIB/208/03-2018

Lek. ginekolog-położnik Maciej Chojnacki

Choroby i wady macicy

Nieprawidłowości w budowie macicy oraz inne choroby tego narządu mogą być przyczyną niepłodności. Jednak wiele schorzeń tego rodzaju nie przekreśla szansy na zajście w ciążę i urodzenia dziecka. Dowiedz się, jakie są najczęściej spotykane wady macicy oraz jak można je diagnozować i leczyć.

Wady macicy – dlaczego wpływają na niepłodność

Macica to narząd, w którym niemal kilka dni po zapłodnieniu rozwija się zarodek, a następnie płód. Pozwala wzrastać nowemu życiu, odżywia je i chroni.

Anatomiczne wady macicy mogą powodować niepłodność, ponieważ nieprawidłowa budowa narządu nierzadko przekłada się na upośledzenie jego funkcji.

Jeśli w macicy występuje na przykład duża przegroda, wzrastający płód nie będzie miał odpowiednich warunków do rozwoju.

Trzeba pamiętać, że nie wszystkie wady i choroby macicy powodują trudności z zajściem w ciążę, szczególnie jeśli występują w łagodnej formie. Współczesna medycyna dysponuje narzędziami, które pozwalają zdiagnozować i – jeśli zajdzie taka konieczność skorygować niektóre z nich.

Najczęściej występujące wady macicy i ich wpływ na ciążę

Nieprawidłowości w budowie macicy (o ile nie są wadami nabytymi) wynikają najczęściej z zaburzeń rozwoju w życiu płodowym kobiety. Macica u rozwijającego się płodu powstaje jako wynik połączenia się tzw.

przewodów Müllera. Jeśli proces ten nie przebiegnie prawidłowo, macica, jajowody i pochwa mogą wykształcić się w sposób odbiegający od normy.

Wśród najczęściej spotykanych wad w budowie macicy wyróżniamy niżej opisane nieprawidłowości.

Macica przegrodzona i macica podwójna

Macica przegrodzona – w tym wypadku w jamie macicy znajduje się przegroda w postaci błony łącznotkankowej. Może przegradzać jamę macicy całkowicie (dochodząc do pochwy) lub częściowo.

Według badań macica z przegrodą jest przyczyną niepłodności, może zwiększać ryzyko poronień czy porodu przedwczesnego dlatego w przypadku bardziej zaawansowanych zmian konieczne może okazać się histeroskopowe usunięcie przegrody macicy (histeroskopia operacyjna).

Macica podwójna występuje wtedy, gdy w życiu płodowym kobiety nie dojdzie do połączenia przewodów Mullera.

Skutkiem jest rozdwojenie trzonu i szyjki macicy oraz – gdy wada jest zaawansowana – także pochwy. Macica podwójna nie zawsze powoduje kłopoty z zajściem w ciążę.

Jednak jej zaawansowana postać może wpływać na poronienia, porody przedwczesne oraz nieodpowiednie ułożenie płodu.

Macica jednorożna i dwurożna

Pozostałe spotykane wady anatomiczne to macica jednorożna, czyli taka, w której jeden z rogów macicy (tzn. część macicy łączącej się z jajowodem) nie rozwinął się całkowicie (lub wcale). To stosunkowo rzadkie schorzenie. Jeżeli drugi jajowód jest drożny, w wielu przypadkach jest możliwe zajście w ciążę. Macica jednorożna zwiększa ryzyko porodu przedwczesnego.

Natomiast dwurożność to wada macicy polegająca na występowaniu charakterystycznego wgłębienia (zapadnięcia) w obrębie dna macicy. W ten sposób narząd przybiera kształt litery W (przypomina rogi). Jeśli wada jest stosunkowo płytka, nie wpływa istotnie na możliwość zajścia w ciążę. W przypadku większych zmian jednak może dochodzić do poronień, przedwczesnych porodów

Pozostałe wady i choroby macicy

Macica łukowata (siodełkowata) to z kolei to zmiany w kształcie narządu widoczne jako uwypuklenie. Obecnie uważa się, że nie jest ona ryzykiem niepłodności i komplikacji. Najnowsze klasyfikacje m.in. Europejskie Towarzystwa Medycyny Rozrodu i Embriologii nie klasyfikują jej jako nieprawidłowość,

Choroby macicy, które mogą mieć wpływ na niepłodność kobiety to także mięśniaki, szczególnie te, które zaburzają kształt jamy macicy oraz duże zmiany powyżej 6-8 cm.

Oprócz niepłodności mięśniaki macicy mogą powodować poronienia i porody przedwczesne, problemy z porodem. W przypadku występowania mięśniaków każdą sytuację należy traktować indywidualnie.

Warto skonsultować się ze specjalistą z kliniki leczenia niepłodności.

By poznać przyczyny niepłodności związane z budową macicy, wykonuje się zabieg histeroskopii. Badanie pozwala lekarzowi ocenić stan ścian wewnętrznych macicy.

Przeprowadza je się w sytuacji, kiedy ani podstawowe badanie ginekologiczne, ani USG nie pozwoliły określić przyczyny niepłodności, a istnieją podejrzenia, że przyczyna może znajdować się w jamie macicy. Wykorzystując histeroskopię, można także usunąć niechciane zmiany w jamie macicy.

Histeroskopię najczęściej wykonuje się zaraz po miesiączce w pierwszej fazie cyklu. Jeśli kobieta przyjmuje tabletki antykoncepcyjne, zabieg można wykonać w dowolnym momencie.

Badaniem bardzo przydatnym podczas diagnozowania wad macicy jest ultrasonografia trójwymiarowa (USG 3D).

Rzadziej wady macicy można diagnozować, stosując laparoskopię czy rezonans magnetyczny. W przypadku laparoskopii do jamy brzusznej wprowadza się trokar, czyli cienkie narzędzie chirurgiczne. Pozwala on zbadać zewnętrzną budowę dróg rodnych.

Zaletą laparoskopii jest niewielka inwazyjność, ponieważ nie otwiera się powłok brzusznych, tak jak ma to miejsce podczas tradycyjnego zabiegu chirurgicznego – wystarczy niewielkie, kilkumilimetrowe nacięcie.

Metoda ta pozwala pobrać fragmenty tkanek do badania histopatologicznego, a także usuwać niepożądane zmiany (polipy, zrosty czy guzy).

Endometrioza

Endometrioza polega na nieprawidłowym rozroście błony śluzowej macicy (endometrium). W wyniku tej choroby fragmenty błony śluzowej macicy znajdują się poza jej jamą.

Leia também:  Como bloquear a barra de tarefas no windows 7: 7 passos

Schorzenie to jest częstą przyczyną kłopotów z zajściem w ciążę. Nawet u 40% kobiet ze zdiagnozowaną niepłodnością badanie laparoskopowe wykazuje endometriozę.

Przyczyny tej choroby nie są do końca poznane – wśród potencjalnych powodów wskazuje się czynniki genetyczne, zaburzenia hormonalne lub immunologiczne.

Jak endometrioza wpływa na ciążę? 

Może powodować zrosty w obrębie macicy i niedrożność jajowodów. Endometrioza wydziela także substancje, które negatywnie wpływają na możliwość zapłodnienia. Na niepłodność wpływa stopień zaawansowania schorzenia, który określa się w 4-stopniowej skali. Od pierwszego stopnia (minimalna endometrioza), do czwartego, wskazującego na ciężki przebieg choroby.

Anatomia kobiety – jak zbudowane jest ciało kobiety?

Macica, jajniki, jajowody, pochwa, wargi sromowe, łechtaczka, gruczoły Bartholina – żeński układ rozrodczy jest wyjątkowo skomplikowany. Anatomia kobiety wyróżnia zewnętrzne i wewnętrzne narządy płciowe, z których każdy ma określoną rolę do spełnienia, będąc jednakże przy tym podatnym na różnego rodzaju specyficzne schorzenia.

Anatomia kobiety

Żeński układ rozrodczy znacznie różni się budową od męskiego. Anatomia kobiety wyróżnia takie jego elementy, jak:

  • narządy zewnętrzne (srom): wzgórek łonowy, wargi sromowe większe i mniejsze, tylne i przednie spoidło, wędzidełko warg sromowych, przedsionek pochwy, trzon, napletek i wędzidełko łechtaczki, gruczoły przedsionkowe, opuszki przedsionka;
  • narządy wewnętrzne: pochwa, macica, jajowody, jajniki.

Każdy z elementów układu płciowego, wyróżnianych w anatomii kobiety, spełnia określone funkcje, ale też może stanowić źródło specyficznych problemów zdrowotnych.

Wejście do pochwy

W dolnej części brzucha znajduje się wzgórek łonowy, czyli charakterystyczne wyniesienie, pełniące prawdopodobnie funkcję ochronną dla narządów wewnętrznych i kości łonowej. Wzgórek płynnie przechodzi w wargi sromowe większe, silnie owłosione, składające się z tkanki tłuszczowej, ochraniające tak zwaną szparę sromową.

Na końcach są one złączone spoidłem przednim oraz tylnym. Pomiędzy nimi znajduje się łechtaczka – narząd spokrewniony z męskim prąciem, służący wyłącznie osiąganiu satysfakcji seksualnej. Wewnątrz warg sromowych większych znajdują się wargi mniejsze, które nie są owłosione i nie mają zbyt dużo tkanki tłuszczowej.

Ochraniają one wejście do pochwy znajdujące się w części ciała zwanej przedsionkiem – to miejsce w którym skóra przechodzi w błonę śluzową.  Oprócz ujścia pochwy, w przedsionku znajduje się też ujście cewki moczowej.

Natomiast symetrycznie, po dwóch jego stronach zlokalizowane są tak zwane gruczoły Bartholina, których głównym zadaniem jest produkcja śluzu nawilżającego pochwę.

Do typowych i częstych problemów medycznych dotykających zewnętrzne narządy rodne kobiety należą:

  • grzybica sromu – choroba wywoływana przez drożdżaki Candida Albicans, której objawem są białe upławy o serowatej konsystencji, jasne pleśniawki, zaczerwienienie warg sromowych, bolesność w trakcie zbliżeń;
  • liszaj twardzionowy sromu – choroba o nieznanej patogenezie, w przebiegu której występują świąd i pieczenie, a także przezroczyste grudki na powierzchni ciała oraz znaczne przesuszenie skóry;
  • przerost warg sromowych mniejszych – wtórna lub nabyta wada anatomiczna, w naszym kręgu kulturowym uważana za nieestetyczną, ujemnie wpływająca na jakość współżycia seksualnego, a także utrudniająca aktywność fizyczną (może powodować bolesność);
  • zapalenie gruczołu Bartholina, występuje u kobiet aktywnych seksualnie i objawia się poprzez silną bolesność oraz świąd. Choroba może być powodowana przez gronkowce, paciorkowce, dwoinkę rzeżączki, bakterie chlamydii oraz pałeczki E-coli.

Rzadziej spotykane, ale również występujące schorzenia, to między innymi rak sromu (obejmuje łechtaczkę i wargi), a także owrzodzenie.

Budowa pochwy

Budowa pochwy wbrew pozorom jest stosunkowo skomplikowana. Jest to swego rodzaju kanał łączący przedsionek pochwy z ujściem szyjki macicy, składający się z trzech warstw:

  • błony zewnętrznej,
  • błony mięśniowej,
  • błony śluzowej, wyściełającej wnętrze pochwy, w obrębie której wyróżniamy: blaszkę właściwą, nabłonek.

Pochwa ma kształt spłaszczonego cylindra, z wyraźnie wyodrębnioną ścianką przednią oraz tylną, w dolnej zaś części jej przekrój przypomina literę H. Na ściance przedniej znajduje się bardzo silnie unerwiony punkt G – miejsce, którego stymulacja dostarcza wyjątkowo intensywnych doznań seksualnych.

U dziewczynek oraz młodych kobiet, przed inicjacją płciową, tuż za wejściem do pochwy znajduje się błona dziewicza – cienki fałd śluzówki zabezpieczający wejście do dróg rodnych. Błona zazwyczaj jest przerywana w trakcie pierwszego zbliżenia.

Budowa pochwy umożliwia odbycie stosunku seksualnego – narząd ten przyjmuje męski członek, dzięki niezwykłej elastyczności dopasowując się do jego wielkości. Standardowa głębokość pochwy wynosi około 8-9 centymetrów, a szerokość około 2-3 cm.

W trakcie zbliżenia długość pochwy może się jednak zwiększyć nawet do 17-18 centymetrów.

Co ważne, narząd ten również narażony jest na różnego typu schorzenia. Najczęstsze z nich, to:

  • grzybica – wywoływana przez drożdżaki Candida, które wskutek różnych zaburzeń zwiększają swój udział w mikroflorze pochwy, powodując szereg nieprzyjemnych objawów, w tym serowate upławy, ból i świąd;
  • bakteryjne zapalenie pochwy, za które odpowiedzialne są tzw. komórki jeżowe znajdujące się w nabłonku pochwy. Najbardziej typowym objawem infekcji bakteryjnej są rzadkie upławy o charakterystycznej rybiej woni;
  • rzęsistkowica – często występująca choroba przenoszona drogą płciową, powodowana przez rzęsistek pochwowy. Objawia się poprzez ropne upławy, powoduje bolesność w trakcie oddawania moczu, może prowadzić do zapalenia szyjki macicy.

Budowa macicy

Macica w żeńskim układzie rozrodczym spełnia rolę nadrzędną. W budowie macicy wyróżnić można 4 elementy:

  • szyjka macicy – łączy pochwę z głębiej położonymi elementami układu rozrodczego. Tu wytwarzany jest śluz, który w zależności od fazy cyklu miesięcznego stanowi zaporę dla plemników lub ułatwia ich transport. Szyjka macicy stanowi też swego rodzaju czop, który w ciąży chroni płód przed czynnikami zewnętrznymi;
  • cieśń macicy – najwęższe miejsce szyjki, które około 12 tygodnia ciąży przejmuje zarodek niemieszczący się w trzonie;
  • trzon macicy – tu znajduje się jama macicy, w błonie śluzowej której gnieździ się zapłodniona komórka jajowa. Tutaj też powstaje tak zwane łożysko, które zaopatruje zarodek w ten i pożywienie. W ostatniej zaś fazie ciąży, skurcz mięśni gładkich trzonu macicy wywołuje poród;
  • dno macicy – położone tuż nad spojeniem łonowym, jego lokalizacja pozwala określić czas trwania ciąży.

Jak wygląda i gdzie jest macica? Kształtem przypomina ona gruszkę lub głowę byka. Ma 7 centymetrów długości, 4 centymetry szerokości i około 2,5 cm. grubości. Położona jest w centralnej części miednicy mniejszej, między cewką moczową, a odbytnicą.

W górnej części połączona jest z pochwą, w dolnej zaś z jajowodami, prowadzącymi do jajników. Prawidłowa budowa macicy to taka, gdy jej trzon skierowany jest delikatnie do przodu względem kości miednicy. Sytuacją odwrotną jest tzw. tyłozgięcie.

Tego typu anomalia może nieco utrudniać zapłodnienie, ale nie jest już w dzisiejszych czasach uważana za wadę anatomiczną ani chorobę. Wadą jest natomiast tzw. macica dwurożna.

Jeśli natomiast chodzi o typowe schorzenia, które dotknąć mogą te kluczowy dla kobiecej rozrodczości narząd, są to przede wszystkim:

  • zapalenie szyjki macicy,
  • zapalenie śluzówki macicy (endometrium),
  • polipy i mięśniaki macicy,
  • rak szyjki lub trzonu macicy.

Gdzie są jajniki?

Fundamentalną rolę pełnią też jajniki. Gdzie są położone, jak działają i na co są narażone? Jajniki to parzyste struktury, zlokalizowane po dwóch stronach macicy, w pobliżu ścian miednicy. Mają kształt migdałów i wymiary:

  • 2-2,5 cm długości,
  • 1,5-3 cm szerokości,
  • 1-1,5 cm grubości.

W jajnikach produkowane są hormony, takie jak estrogen, progesteron czy relaksyna, które biorą udział w budowaniu i dojrzewaniu żeńskich narządów płciowych, a także które regulują popęd seksualny oraz ułatwiają poród. W jajnikach dojrzewa też tzw.

pęcherzyk Graafa, który pękając, uwalnia komórkę jajową trafiającą następnie do jajowodów i tam przez kilkanaście-kilkadziesiąt godzin oczekującą na zapłodnienie.

Jajniki działają w trybie cyklicznym, odtwarzanym co 28 dni, regulowanym przez hormony folikulotropowy oraz luteinizujący.

Jajniki także narażone są na szereg chorób i zaburzeń, niekiedy potencjalnie śmiertelnych. Należą do nich między innymi:

  • zespół policystycznych jajników,
  • zapalenie przydatków,
  • torbiele,
  • rak jajników.

Macica w pigułce – weź ją badaj!

Dla jednych macica swoim wyglądem przypomina odwróconą i spłaszczoną gruszkę, inni widzą w niej bardziej wizerunek czaszki byka. Gdyby jednak spojrzeć na nią z boku, można zauważyć, że przednia ściana (powierzchnia pęcherzowa) jest spłaszczona, tylna zaś, stanowiąca powierzchnię jelitową – uwypuklona.

Ścianę macicy budują trzy błony:

  • błona surowicza (omacicze) – błona będąca elementem otrzewnej,
  • błona mięśniowa (inaczej mięsień maciczny) – najgrubsza ze ścian zbudowana z mięśni gładkich,
  • błona śluzowa (inaczej endometrium) – leżąca bezpośrednio na błonie mięśniowej; warstwę błony śluzowej pokrywa cylindryczny nabłonek; to właśnie w tej części jamy macicy zagnieżdża się komórka jajowa po zapłodnieniu.

Macica – budowa anatomiczna

Szyjka macicy

Szyjka łączy macicę z pochwą. Zbudowana jest z tkanki łącznej, a także włókien mięśniowych (przebiegających w różnych kierunkach), umożliwiających jej rozwieranie się podczas porodu. Dodatkowo posiada własną błonę śluzową – endocervix.

Śluzówka kanału szyjki macicy wytwarza tak zwany śluz szyjkowy, którego lepkość i gęstość zmieniają się w zależności od fazy cyklu miesięcznego. Szyjka macicy odgrywa istotną rolę w procesie zapłodnienia – to właśnie przez nią plemniki przedostają się z pochwy do jajowodów i jajników.

Cieśń macicy

Krótka, kilkumilimetrowa część, stanowiąca przejście trzonu macicy w kanał szyjki macicy. W ciąży (około 12. tygodnia) cieśń macicy ulega poszerzeniu.

Trzon macicy

To jej najgrubszy i najszerszy element. Trzon macicy zbudowany jest głównie z mięśni gładkich, a jego wewnętrzne ściany tworzą jamę macicy, którą wyścieła endometrium (błona śluzowa macicy). Jama macicy to miejsce, gdzie dochodzi do zagnieżdżenia zapłodnionej komórki jajowej.

Leia também:  Wszy – leczenie w domu

Dno macicy

To najdalej położona część trzonu macicy, a w zasadzie jego czubek – dno macicy stanowi bowiem jej górny element.

Położenie macicy

Macica znajduje się pośrodku miednicy mniejszej, między pęcherzem moczowym a odbytnicą. Od dołu macica łączy się z pochwą, natomiast w jej górnej części znajdują się ujścia jajowodów, które łączą ją przez strzępki z jajnikami.

Macica jest kluczowym elementem żeńskiego układu rozrodczego.

  • Umożliwia rozwój płodu i chroni go od momentu zapłodnienia aż do porodu;
  • z endometrium oraz kosmówki powstaje łożysko, które dostarcza w czasie ciąży niezbędnych do rozwoju płodu substancji odżywczych, a także odbiera produkty przemiany materii;
  • mięśnie macicy wywołują skurcze w trakcie porodu i ułatwiają tym samym wyparcie dziecka na zewnątrz.

Jeśli nie dochodzi do zapłodnienia, dodatkowe warstwy endometrium złuszczają się, co warunkuje menstruacyjne krwawienie z pochwy.

Macica podczas ciąży – jak wygląda? Gdzie się znajduje?

Macica to niezwykle elastyczny narząd, który w okresie ciąży dostosowuje się do wielkości dziecka.

W ciąży macica się zmienia i znacznie powiększa. Jej objętość z zaledwie kilku mililitrów może wzrosnąć nawet do 5 litrów!

Podczas rozwoju płodu macica się powiększa, a jej dno zmienia swoje położenie i stopniowo unosi się w kierunku mostka – pod koniec ciąży znajduje się w okolicy pępka, a kilka dni po porodzie – znowu nad spojeniem łonowym.

W okresie ciąży szyjka macicy zalepia się gęstym śluzem (czopuje się), co chroni płód przed czynnikami zewnętrznymi i ma zapobiegać przedwczesnemu porodowi. Z biegiem czasu szyjka macicy sukcesywnie mięknie, a tuż przed porodem – skraca się i rozwiera.

Tyłozgięcie macicy – czy jest groźne?

Spokojnie – macica z zasady jest lekko wygięta. Jeśli pochyla się do przodu, w kierunku pęcherza moczowego, mówimy o jej przodozgięciu. Odpowiednio, jeżeli jej trzon zwraca się w kierunku kręgosłupa, taki stan nazywamy tyłozgięciem macicy.

Szacuje się, że ma je jedna na pięć osób z tym narządem. Tyłozgięcie macicy może mieć charakter wrodzony lub nabyty – jako objaw endometriozy, zapalenia przydatków czy mięśniaków macicy. Ważne, aby nie traktować tyłozgięcia macicy jako choroby lub patologii samej w sobie. W razie jego zdiagnozowania nie podejmuje się żadnego leczenia.

Tyłozgięcie nie powoduje problemów z zapłodnieniem ani z donoszeniem ciąży. Macica, powiększając się, sama znajduje sobie dogodne miejsce oraz kąt ułożenia – dokłada wszelkich starań, aby rozwój płodu przebiegał jak najlepiej i najefektywniej 😉

Wady wrodzone macicy

W kontrze do przodo- i tyłozgięcia macicy stoją wady wrodzone, które mogą powodować problemy z zajściem w ciążę. Klasyfikacji dokonały European Society of Human Reproduction and Embryology oraz European Society of Gynaecological Endoscopy.

Wyróżnły 7 grup takich wad*, a najczęściej diagnozowaną i leczoną jest tak zwana grupa V, czyli macica z przegrodą. Ta wada rozwojowa polega na niezaniknięciu przerwy między łączącymi się podczas życia płodowego przewodami przyśródnerczowymi.

W większości przypadków stosowanym (i wystarczającym) leczeniem jest histeroskopia, czasami jednak, w razie dodatkowych, innych nieprawidłowości, zabieg rozszerza się o laparoskopię.

* Materiał dla chętnych! 🙂 W źródłach podrzucam Wam artykuł, gdzie znajdziecie informacje na temat tego, jak wygląda i czym charakteryzuje się każda grupa.

Najczęstsze choroby macicy

Dolegliwości ginekologiczne to dla wielu osób wciąż dość wstydliwy temat. Mieszanka skrępowania i lęku często odstręcza od badań, które niekiedy rzutem na taśmę warunkują diagnozę i odpowiednią terapię.

Do najczęściej diagnozowanych schorzeń dotyczących macicy należą:

Mięśniaki macicy

To łagodne guzy, powstające wskutek namnażania się komórek mięśnia macicy, zazwyczaj w obrębie trzonu. Mięśniaki w większości przypadków nie dają żadnych objawów – ewentualne symptomy zależą od konkretnego umiejscowienia zmian.

Wyróżniamy mięśniaki:

  • podsurowicówkowe – zlokalizowane pomiędzy błoną surowiczą a mięśniową, najczęściej są zmianami wystającymi „na zewnątrz” macicy;
  • śródścienne – znajdujące się wewnątrz błony mięśniowej;
  • podśluzówkowe – powstające między błoną mięśniową a śluzową, często odpowiedzialne za obfite miesiączki lub krwawienia międzymiesiączkowe.

Niekiedy mięśniakom towarzyszą objawy takie jak:

  • obfite miesiączki,
  • bóle podbrzusza,
  • krwawienia międzymiesiączkowe,
  • częste parcie na pęcherz lub odbytnicę (głównie w przypadku dużych zmian).

Po zdiagnozowaniu mięśniaków najczęściej zaleca się ich obserwację w celu monitorowania ewentualnego wzrostu. Operacyjne usunięcie konieczne jest w przypadku mięśniaków objawowych.

Mniej inwazyjną metodę (dla osób obawiających się operacji i znieczulenia ogólnego) stanowi embolizacja. Polega ona na zamknięciu poprzez tętnicę udową naczyń doprowadzających krew do mięśniaka.

Niezwykle istotna jest już sama kwalifikacja do zabiegu, ponieważ należy przed nim wykluczyć inne patologie układu rozrodczego, które mogą być przeciwwskazaniem do wykonania embolizacji.

Polipy szyjki macicy

W zdecydowanej większości mają one charakter łagodny (w bardzo niewielkim odsetku zdiagnozowanych zmian wykrywane są komórki nowotworowe). Polipy zazwyczaj nie dają żadnych objawów, jednak w niektórych przypadkach mogą powodować krwawienia międzymiesiączkowe, plamienia po stosunku lub brunatno-żółtą wydzielinę z pochwy.

Leczenie polipów ma charakter farmakologiczny lub zabiegowy.

Polip endometrialny

Powstaje z przerośniętego fragmentu błony śluzowej macicy i ma formę guzka (lub guzków) o maczugowatym kształcie.

Częstotliwość pojawiania się tego typu zmian rośnie wraz z wiekiem. Wykrycie polipa w okresie pomenopauzalnym wiąże się z większym ryzykiem nowotworowego charakteru zmiany.

Większość polipów nie daje żadnych objawów, jednak jeśli już występują, to są to zazwyczaj krwawienia międzymiesiączkowe lub wzmożony, obfity okres.

Endometrioza

  • Endometrioza to choroba o podłożu immunologicznym, która polega na obecności komórek endometrium poza wnętrzem macicy.
  • W przypadku endometriozy niezwykle ważna jest sprawna i szybka diagnostyka, którą jednak nierzadko utrudnia wieloobjawowość – symptomy endometriozy bardzo często mylone są z innymi chorobami, na przykład zapaleniem jelit lub narządów miednicy mniejszej.
  • Endometrioza może utrudniać zajście w ciążę, a u osób w bardzo zaawansowanym stadium choroby konieczne bywa sięgnięcie po techniki wspomaganego rozrodu.

Leczenie endometriozy to złożony proces – stosowana jest farmakoterapia hormonalna, zmiany mogą być również usuwane laparoskopowo.

Niezwykle ważną formę leczenia uzupełniającego w przebiegu endometriozy stanowi dieta. Jej odpowiedni dobór może przynieść ulgę w stanach zapalnych oraz zmniejszyć poziom estrogenów, odpowiedzialnych za ich powstawanie.

Rak szyjki macicy

Ten nowotwór należy do czołówki najczęściej diagnozowanych chorób tego typu u kobiet.

Główną przyczyną zachorowań na raka szyjki macicy jest zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV, a szczególnie jego wysoko rakotwórczymi odmianami HPV16 i HPV18).

W początkowym stadium choroba nie daje zazwyczaj żadnych objawów – pojawiają się one dopiero przy znacznych stopniach jej zaawansowania. Bezobjawowość choroby to taka cicha „pułapka”, którą ominąć możemy dzięki badaniom profilaktycznym.

Do symptomów toczącej się choroby zaliczają się: krwawienie (międzymiesiączkowe, po stosunku, badaniu ginekologicznym i menopauzie), krwiste upławy, bóle w dole brzucha i okolicy lędźwiowej, a także trudności z oddawaniem moczu.

Leczenie uzależnione jest od stopnia zaawansowania nowotworu, wieku danej osoby oraz ogólnego stanu zdrowia.

Praktycznie zawsze usuwa się wówczas macicę (niekiedy łącznie z przydatkami) – taki zabieg nazywamy histerektomią.

W przypadku zbyt dużego zaawansowania choroby nie wykonuje się histerektomii, stosuje zaś wyłącznie leczenie paliatywne (radioterapię). Po operacji usunięcia macicy często włącza się terapię uzupełniającą.

Rak endometrium

Wywołany przez nieprawidłowy i ciągły rozwój komórek nowotworowych pochodzących ze śluzówki macicy. Rak endometrium stosunkowo szybko daje znać o swojej obecności – towarzyszą mu nieprawidłowe krwawienia z dróg rodnych (jeśli dotyczy osób w okresie przedmenopauzalnym) i upławy. Z biegiem rozwoju choroby (w późniejszych stadiach) dodatkowo mogą pojawić się bóle podbrzusza i kręgosłupa.

Postępowanie przy nowotworze endometrium przebiega tak samo, jak w przypadku wcześniej wspomnianego nowotworu szyjki.

Profilaktyka chorób macicy

W profilaktyce chorób macicy największe znaczenie ma zapobieganie chorobom nowotworowym. Wiemy już, że często nie dają one żadnych objawów, co nie ułatwia diagnostyki. Jednakże odpowiednio szybkie rozpoznanie i dalsze postępowanie niemal w 100% warunkują pełne wyzdrowienie. To co, badamy się? 😉

Trzy niezwykle ważne zagadnienia dotyczące chorób narządów rodnych

  • Profilaktyka pierwotna – szczepienie przeciwko wirusom HPV przed rozpoczęciem współżycia seksualnego może uchronić przed rozwojem nowotworu szyjki macicy w późniejszych latach życia.
  • Badania cytologiczne – czyli pobieranie złuszczonych komórek z powierzchni kanału szyjki macicy, a następnie poddawanie ich ocenie pod mikroskopem.
  • Badania ultrasonograficzne (dopochwowe) – dzięki USG można szybko wykryć zmiany przednowotworowe lub wczesne nowotwory endometrium (nawet takie, które nie dają jeszcze żadnych objawów).

Moja przyjaciółka macica

Dbanie o siebie to nie tylko zdrowa dieta, odpowiednia dawka aktywności fizycznej i szeroko rozumiane self-care. Wiem, wiem – powtarzam się 😉 Ale mając już w zanadrzu informacje na temat tego, jak funkcjonuje i do czego potrzebna jest macica, warto otoczyć ją należytą ochroną i opieką.

W internecie można znaleźć całą masę samozwańczych lekarzy, którzy po wpisaniu przez Was objawów wystawią Wam najróżniejsze diagnozy – takim „specjalistom” grzecznie dziękujemy 😉 Za to jak zawsze zachęcamy Was do zgłębiania wiedzy (w czym z przyjemnością Wam towarzyszymy) i wykonywania profesjonalnych badań ginekologicznych.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*