Rak jelita grubego – jakie są pierwsze objawy?

Liczba osób ze zdiagnozowanym rakiem jelita rośnie z roku na rok. Chociaż poprawia się skuteczność leczenia tej choroby, wciąż kluczowa pozostaje kwestia wczesnego rozpoznania.

A w tej kwestii wiele zależy od nas samych – na ile znamy swój organizm i czy potrafimy wymienić pierwsze objawy choroby nowotworowej jelit. Każdy z nas doświadcza przecież czasami problemów trawiennych – pojawiają się bóle brzucha, zaparcia, wzdęcia.

Często jednak dolegliwości te zwalamy na niewłaściwą dietę, jedzenie w pośpiechu, stres, niedostateczne spożycie płynów czy małą ilość błonnika. W większości przypadków właście wyżej wymienione czynniki będą odpowiedzialne za nasze dolegliwości.

Szczególnie, jeśli samopoczucie poprawia się po zmianie diety. Czasem jednak dolegliwości te świadczą o czymś znacznie poważniejszym niż tylko niedostateczna ilość wypitej wody czy zjedzenie nieświeżego produktu.

O tym, na ile skuteczne będzie leczenie raka, na ogół decyduje moment rozpoznania choroby. Jeśli nowotwór będzie zdiagnozowany we wczesnym stadium, szanse na wyleczenie są bardzo duże. Powinniśmy więc umieć wskazać potencjalnie niebezpieczne objawy i zgłosić się do lekarza, gdy wystąpią.

Czytaj też:Jelitom na zdrowie

Rak jelita – wczesne objawy

Do najbardziej charakterystycznych objawów raka jelita zalicza się:

  • Wzdęcia. Istnieje wiele różnych czynników, które mogą być odpowiedzialne za uporczywe i nawracające wzdęcia (np. spożywanie produktów wzdymających i żywności wysokoprzetworzonej). Jeśli jednak objawy nie znikają mimo zmiany nawyków, trzeba udać się do lekarza.
  • Zaparcia. Zaparcia również mogą być spowodowane wieloma różnymi czynnikami, przede wszystkim niezdrową dietą i stresem. Mogą jednak wskazywać także na przeszkodę w jelicie, która uniemożliwia normalne wypróżnianie. Zaniepokoić powinna również nawracająca biegunka.
  • Zmiana stolca. Wczesnym objawem raka jelita może być również zmiana w wyglądzie stolca. Jeśli od jakiegoś czasu stał się chudy, może świadczyć o występowaniu polipów w jelicie. Niepokojąca jest także zmiana koloru – czarne, smoliste stolce, jak również stolce z domieszką jasnoczerwonej krwi świadczą o krwawieniu wewnętrznym.

Rak jelita – anemia

Warto poprosić o szczegółową diagnostykę także wtedy, jeżeli badania krwi wykazały u nas anemię. Rozpoznanie niedokrwistości może być pierwszą oznaką krwawienia wewnętrznego, nawet jeśli nie zaobserwowano żadnych innych objawów raka jelita grubego.

Dotyczy to w szczególności kobiet, ponieważ w ich przypadku anemię często łatwo wytłumaczyć comiesięcznym krwawieniem. Tymczasem niedokrwistość może świadczyć właśnie o początkach nowotworu jelit.

W przypadku mężczyzn ze zdiagnozowaną anemią częściej szuka się przyczyny niedokrwistości, ponieważ nie jest równie łatwo wytłumaczalna jak w przypadku kobiet. Niedokrwistości często towarzyszy zmęczenie, bladość skóry, zawroty głowy. Innym skutkiem ubocznym powolnego krwawienia wewnętrznego jest duszność.

Ciało umieszcza więcej krwi w osoczu bez wytwarzania większej ilości żelaza lub czerwonych krwinek. Zapobiega to utracie krwi w dużych objętościach, ale zmniejsza zdolność krwi do przenoszenia tlenu, dlatego można zauważyć duszność.

Rak jelita – wczesna diagnostyka i profilaktyka

Jednym z najlepszym badań, pozwalających wykryć niebezpieczne zmiany w jelicie (krwawienie, polipy) jest kolonoskopia.

Działania profilaktyczne opierają się na zmianie nawyków żywieniowych – spożywania większej ilości warzyw i owoców, bogatych nie tylko w błonnik pokarmowy, ale także cenne przeciwutleniacze, które skutecznie walczą z wolnymi rodnikami. Równie ważna jest aktywność fizyczna i zapobieganie otyłości.

Czytaj też:Suplementy diety, które mogą zapobiec rozwojowi raka jelita

Rak jelita grubego: objawy, dziedziczenie, badania

Autor: lek. med. Sebastian Opaliński

Rak jelita grubego jest jednym z najczęstszych nowotworów rozpoznawanych w Polsce. W ostatnich latach obserwuje się znaczny wzrost zachorowalności, co wynika między innymi z niekorzystnych nawyków żywieniowych i siedzącego trybu życia Polaków.

Podstawowe niepokojące objawy powinien znać każdy z nas.

Musimy mieć także świadomość, że my sami mamy wpływ na zachorowania na raka jelita grubego, a poprzez odpowiednią dietę, aktywność fizyczną oraz regularne badania profilaktyczne, możemy istotnie zmniejszyć ryzyko zachorowania na ten nowotwór.

Spis treści:

Ilu Polaków choruje na raka jelita grubego?

Według najnowszych danych z Krajowego Rejestru Nowotworów, w 2017 r. nowotwory złośliwe wykryto u blisko 165 tys. Polaków, a zgony dotyczyły około 100 tys. osób. Na podium tej niechlubnej statystyki znajduje się rak jelita grubego.

Biorąc pod uwagę częstość występowania, u kobiet jest on drugim, zaś u mężczyzn trzecim najczęściej wykrywanym nowotworem.

W 2017 roku nowotwór jelita grubego, obejmujący takie jednostki chorobowe jak: rak kątnicy, rak okrężnicy i rak odbytnicy lub rak odbytu (który jest uwzględniany w klasyfikacjach epidemiologicznych razem z nowotworami jelita grubego), zdiagnozowano u ponad 8 tysięcy kobiet oraz u ponad 10 tysięcy mężczyzn.

Z powodu raka jelita grubego w 2017 roku zmarło ponad 12 tysięcy chorych. Niestety w Polsce zarówno zachorowalność, jak i umieralność ciągle rosną. Obecnie nowotwory nie są problemem jednostkowym, ale stanowią także poważny problem społeczny. Aktualnie w Polsce żyje ponad milion osób z rozpoznaną chorobą nowotworową.

Czy rak jelita grubego jest dziedziczny?

W około 80 proc. przypadków rak jelita grubego nie ma podłoża genetycznego.

Do rozwoju tego nowotworu przyczyniają się głównie czynniki środowiskowe, przede wszystkim dietetyczne, takie jak spożywanie zbyt dużej ilości mięsa czerwonego i tłuszczów nasyconych lub dieta uboga w błonnik.

O znaczeniu czynników środowiskowych świadczy fakt, że emigranci z krajów o małej zachorowalności w ciągu jednego pokolenia osiągają ryzyko zachorowania właściwe dla kraju pobytu.

Dlaczego dieta przy raku jelita grubego jest tak ważna? Dowiedz się!

Około 20% zachorowań na raka jelita grubego to nowotwory występujące rodzinnie lub na podłożu uwarunkowanych genetycznie zespołów. Wśród cech klinicznych, charakteryzujących poszczególne zespoły dziedziczne raka jelita grubego można wyodrębnić:

  • młody wiek zachorowania na chorobę nowotworową,
  • liczne przypadki zachorowań w rodzinie,
  • mnogie ogniska nowotworowe w jelicie grubym.

Występowanie raka jelita grubego u krewnych 1. stopnia zwiększa ryzyko zachorowania
dwu – trzykrotnie.
Wśród zespołów genetycznych, związanych ze zwiększonym ryzykiem nowotworzenia jelita grubego wyróżniamy:

  • HNPCC (ang. Hereditary Non-Polyposis Colorectal Cancer), czyli dziedziczny niezwiązany z polipowatością rak jelita grubego, określany również mianem zespołu Lyncha,
  • FAP (ang. Familial Adenomatous Polyposis) – rodzinna polipowatość gruczolakowata jelita grubego.
Leia também:  Como alcançar o nível 99 em magia no runescape: 11 passos

Kto powinien zbadać się w kierunku zespołów dziedzicznych raka jelita grubego? Sprawdź nasz artykuł!

Osoby chorujące na choroby zapalne jelit – wrzodziejące zapalenie jelita grubego (colitis ulcerosa) oraz chorobę Leśniowskiego-Crohna także posiadają zwiększone ryzyko zachorowania na raka jelita grubego. Po 10 latach trwania choroby wynosi ono ok. 1% rocznie.

W związku z tym u tych osób zaleca się wykonywanie kolonoskopii (z losowym pobraniem wycinków) co 1-2 lata, a badania należy rozpocząć po 8 latach trwania choroby – przy pancolitis (zapalenie całego jelita grubego) lub po 15 latach – jeżeli schorzenie dotyczy lewej połowy okrężnicy.

Osoby chorujące na choroby zapalne jelit – wrzodziejące zapalenie jelita grubego (colitis ulcerosa) oraz chorobę Leśniowskiego – Crohna także posiadają zwiększone ryzyko zachorowania na raka jelita grubego. Wynika ono z przewlekłego stanu zapalnego w obrębie błony śluzowej jelita. Po 10 latach trwania choroby wynosi ono ok. 1% rocznie.

Wskazania do badania przesiewowego:

  • Osoby w wieku 50-65 lat, niezależnie od wywiadu rodzinnego.
  • Osoby w wieku 40-65 lat, które mają krewnego pierwszego stopnia, u którego rozpoznano raka jelita grubego.
  • Wywiad w kierunku HNPCC (Zespół Lyncha — rodzinnie występujący rak jelita grubego nie związany z występowaniem polipów) — od 20.-25. roku życia pełna kolonoskopia (z usunięciem polipów) co 1-2 lata, od 30. roku życia gastroskopia co 2 lata, u kobiet także coroczne badania przesiewowe pod kątem raka trzonu macicy (biopsja aspiracyjna endometrium, przezpochwowe badanie USG), począwszy od 25.-35. roku życia.
  • Wywiad w kierunku FAP (rodzinnej polipowatości gruczolakowatej) — badanie genetyczne
    i kolonoskopia co 12 miesięcy od 12.-15. roku życia.
  • U chorych ze schorzeniami zapalnymi jelit (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna) — kolonoskopia (z losowym pobraniem wycinków) co 1-2 lata; badanie należy rozpocząć po 8 latach trwania choroby przy pancolitis (zapaleniu całego jelita grubego) lub po 15 latach, jeżeli schorzenie dotyczy lewej połowy okrężnicy.

Gdzie się może lokalizować i jakie są typy raka jelita grubego?

Rak jelita grubego w zdecydowanej większości przypadków jest rakiem gruczołowym, mogącym powstać z transformacji nowotworowej polipów jelita grubego, po wielu latach ich bezobjawowego występowania. Inne rzadkie typy raka jelita grubego to rak sygnetowatokomórkowy oraz rak drobnokomórkowy, charakteryzujące się gorszym rokowaniem.

Polipy to uwypuklenia błony śluzowej jelita rosnące w stronę światła jelita, czyli do jego wnętrza. Początkowo są to nowotwory łagodne, na podłożu których, po wielu latach może dojść do rozwoju nowotworu złośliwego jelita grubego. Polipy jelita grubego występują u około 75% osób dorosłych.

Równolegle z ich wzrostem, zwiększa się także ryzyko zachorowania na raka jelita grubego. Na przykład, gdy polip odbytnicy osiąga wielkość powyżej 2 cm, prawdopodobieństwo obecności raka inwazyjnego wynosi nawet do 50%.

W obliczu znajomości związku pomiędzy polipami okrężnicy a rozwojem nowotworu, musimy zdawać sobie sprawę, jak ważne dla wczesnego wykrycia raka w tej lokalizacji jest badanie profilaktyczne, jakim jest kolonoskopia. Jest to badanie diagnostyczne i lecznicze.

Usunięcie podczas kolonoskopii polipa jelita grubego, mogącego być prekursorem raka, zapobiega rozwojowi nowotworu.

Rak jelita grubego może rozwinąć się w każdym jego fragmencie, jednak najczęściej
lokalizuje się w odbytnicy
(w 30-50% przypadków) – końcowym odcinku jelita grubego. Pozostałe możliwe lokalizacje to esica (15–20%), wstępnica (14%), poprzecznica (9%) i zstępnica (6%).

Jakie są obawy raka jelita grubego?

Przebieg raka jelita grubego może być długo bezobjawowy. Objawy są uzależnione od stopnia zaawansowania oraz umiejscowienia choroby w obrębie jelita.

Do typowych objawów należą:

  • krwawienie z odbytnicy (zwłaszcza powtarzające się),
  • obecność krwi w stolcu po wypróżnieniu,
  • zaburzenia rytmu wypróżnień (naprzemienne występowanie zaparć i biegunek),
  • uporczywe biegunki,
  • zmiana w kształcie i rozmiarach stolca np. stolce ołówkowate,
  • uczucie dyskomfortu lub ból brzucha,
  • nieefektywne parcie na stolec (powtarzające się epizody parcia na stolec, po których nie udaje się go oddać),
  • anemia (niedokrwistość) – wynika z powolnego, często ukrytego, ale stałego krwawienia
    z guza do światła jelita grubego – objawia się uczuciem przewlekłego zmęczenia – częsty objaw u osób w podeszłym wieku,
  • niezamierzona utrata masy ciała.

Jak zdiagnozować raka jelita grubego? Lista potrzebnych badań

W diagnostyce raka jelita grubego stosuje się szereg badań, które pozwalają na rozpoznanie choroby, ustalenie stopnia zaawansowania oraz wybór optymalnej metody leczenia.

1. Badanie per rectum (przez odbytnicę) – jest to badanie przeprowadzane rutynowo przez lekarza
u pacjenta z podejrzeniem raka jelita grubego. Pacjent znajduje się w pozycji na lewym boku,

z kolanami mocno zgiętymi w kierunku brody, a lekarz palcem bada stan jelita (dokładnie ostatni odcinek jelita grubego – odbytnicę). Ocenia obecność guza nowotworowego, odległość pomiędzy brzegiem odbytu, a dolną granicą guza, jego ruchomość, procent zajęcia obwodu jelita, typ rozrostu guza oraz stopień zwężenia światła jelita.

Rak jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Rak jelita grubego to jeden z najczęstszych nowotworów złośliwych w Polsce i na świecie.

Objawy raka jelita grubego są charakterystyczne dla poszczególnych lokalizacji guza i występują zwykle już w stadium zaawansowanym, dlatego tak ważne jest wykonywanie badań przesiewowych.

Wczesne wykrycie raka daje szansę na skuteczne leczenie, a działania profilaktyczne – odpowiednia dieta i aktywność fizyczna zmniejszają ryzyko pojawienia się nowotworu.

Rak jelita grubego to złośliwy nowotwór nabłonkowy, który wywodzi się z nabłonka wyścielającego jelito. Jest tworem zbudowanym z komórek nowotworowych posiadających atypowe i nieodwracalne cechy, będące skutkiem mutacji w obrębie genów.

Leia também:  Jakie Objawy Spadku Saturacji?

Rak jelita grubego powstaje w wyniku niekontrolowanego wzrostu komórek w obrębie kątnicy, wstępnicy, poprzecznicy, zstępnicy lub odbytnicy. Nowotwór może zająć błonę śluzową, błonę podśluzową, warstwę mięśniową i podsurowiczą oraz błonę surowiczą. Im bardziej nacieki sięgają w głąb warstw budujących jelito, tym większa agresywność nowotworu.

Wg klasyfikacji ICD-10 nowotwór złośliwy jelita grubego oznaczany jest symbolem C18.

Rak jelita grubego to drugi najczęściej diagnozowany nowotwór w Polsce, a pierwszy w Europie. Z najnowszych danych wynika, że w 2017 r. w naszym kraju nowotwór ten wykryto u 19 tys. chorych. Wyprzedza go jedynie rak płuca (co roku wykrywany u ponad 23 tys. Polaków). Wstępnie szacuje się, że w 2030 r.

liczba zachorowań z powodu raka jelita grubego może się w Polsce zwiększyć do 27 tys. Rocznie z powodu raka jelita grubego umiera około 660 tys. chorych na świecie, a w Polsce 11 tysięcy. Oznacza to, że 33 Polaków dziennie przegrywa walkę z tym nowotworem. Rak jelita grubego częściej występuje u mężczyzn niż u kobiet.

Najczęściej chorują osoby po 70 roku życia.

Pod względem morfologicznym wyróżnia się następujące rodzaje nowotworu jelita grubego:

  • gruczolakorak – stanowi 85-90 proc. przypadków,
  • gruczolakorak śluzowy – stanowi 5-10 proc. przypadków,
  • rak śluzowokomórkowy – stanowi 1 proc. przypadków,
  • rak rdzeniasty – występuje bardzo rzadko.

Rak jelita grubego rozwija się najczęściej na podłożu uszypułowanego gruczoloraka. Wśród czynników ryzyka rozwoju raka jelita grubego wymienia się:

  • czynniki epidemiologicznie
    • choroby zapalne jelit: wrzodziejące zapalenie jelita grubego (20-krotny wzrost ryzyka) oraz choroba Leśniowskiego-Crohna,
    • palenie tytoniu,
    • niska aktywność fizyczna,
    • zespół metaboliczny (nadciśnienie tętnicze, otyłość, cukrzyca, zaburzenia lipidowe) – ryzyko wzrasta głównie u mężczyzn,
    • czynniki geograficzne – częstsze występowanie w Europie, Ameryce Północnej, Australii i Japonii,
    • rasa i grupy etniczne – częstsze występowanie u Afroamerykanów i Żydów Aszkenazyjskich,
  • czynniki jelitowe:
    • dodatni wywiad w kierunku występowania polipów gruczolakowatych lub raka jelita grubego,
    • uwarunkowania genetyczne – rodzinna polipowatość gruczolakowata (FAP) wiąże się ze 100 proc. ryzykiem zachorowania na raka jelita grubego, w przypadku dziedzicznego niepolipowatego raka jelita grubego (HNPCC, zespół Lyncha) ryzyko to wynosi 70-80 proc.,
  • czynniki dietetyczne:
    • nadużywanie alkoholu,
    • dieta ubogobłonnikowa, bogatotłuszczowa, wysokokaloryczna,
  • czynniki mieszane:
    • przebyta radioterapia jamy brzusznej,
    • przebyta cholecystektomia,
    • obecność ureterosigmoidostomii (500-krotnie wyższe ryzyko rozwoju raka),
    • rodzinne występowanie raka jelita grubego przy braku cech klasycznego zespołu predyspozycji genetycznych.

Rak jelita grubego we wczesnym stadium choroby może być przez bardzo długi czas bezobjawowy. Uważa się, że od powstania komórek rakowych do ujawnienia się pierwszych symptomów może minąć nawet 10 lat. Wykrycie raka jest zwykle związane z rutynowymi badaniami laboratoryjnymi przeprowadzonymi z innych przyczyn.

Do pierwszych objawów raka jelita grubego należy niedokrwistość z niedoboru żelaza wykrywana podczas morfologii zleconej kontrolnie przez lekarza rodzinnego – guz może krwawić do światła przewodu pokarmowego wywołując anemię.

Rozwojowi nowotworu może towarzyszyć ogólne uczucie zmęczenia i osłabienia, a także bladość skóry.

Krwawienie może pojawić się w stolcu, jeśli guz zlokalizowany jest niedaleko odbytu. Przy głębiej położonych guzach krew zwykle jest niewidoczna. Jeżeli niedokrwistość występuje u osoby po 50.

roku życia, należy wykonać badanie krwi utajonej w kale.

Gdy badanie krwi utajonej w stolcu jest dodatnie, kolejnym etapem diagnostycznym jest kolonoskopia, która pozwala na zlokalizowanie zmian w układzie pokarmowym na całej długości jelita grubego.

Objawy raka jelita grubego zależą od umiejscowienia guza pierwotnego oraz stopnia zaawansowania zmiany. Symptomy wynikają z zaburzenia drożności światła jelita grubego oraz z uciskania na otaczające struktury przez masę guza. Odczuwane są zazwyczaj w stadiach zaawansowanych, gdy nowotwór nacieka głęboko ścianę jelita.

Objawy raka lewej połowy okrężnicy to:

  • stolce ołówkowate – wydłużone i cienkie,
  • zaparcia lub biegunki,
  • zmiany rytmu wypróżnień,
  • obecność żywoczerwonej, świeżej krwi na stolcu,
  • wzdęcia i bóle kolkowe,
  • uczucie niepełnego wypróżnienia,
  • niedrożność i związane z tym objawy, takie jak: nudności, wymioty, twardy brzuch,
  • bóle krocza,
  • bóle lewej części podbrzusza.

Objawy raka prawej połowy okrężnicy to:

  • bóle podbrzusza po stronie prawej lub w okolicy pępka i nadbrzusza,
  • stolce o ciemniejszej barwie, możliwa domieszka krwi,
  • wyczuwalny guz po prawej stronie,
  • niedokrwistość niedobarwliwa,

Objawy raka odbytnicy to:

  • świeża, żywoczerwona krew na stolcu,
  • trudności w oddawaniu kału, pieczenie po oddaniu stolca,
  • bóle brzucha,
  • świąd,
  • ciągłe uczucie parcia,
  • powiększone węzły chłonne w okolicy pachwin.

Do ogólnych objawów raka jelita grubego należą osłabienie, podwyższenie temperatury ciała, niewyjaśnione chudnięcie oraz brak apetytu. W zaawansowanych stadiach, gdy guz jest duży, może naciekać na inne struktury otaczające jelita, takie jak pęcherz moczowy i pochwa, co powoduje zaburzeniem oddawania moczu i trudności we współżyciu.

Objawy przerzutów raka jelita grubego ujawniają się zazwyczaj po pojawieniu się symptomów związanych z wzrostem guza pierwotnego. 1/5 pacjentów diagnozowana jest dopiero w stadium rozrostowym choroby, a przerzuty wykrywane są w badaniach obrazowych oceniających stadium zaawansowania nowotworu. Pojawienie się objawów przerzutów zwykle pogarsza rokowanie.

Rak jelita grubego może przerzutować do węzłów chłonnych oraz narządów odległych. Najczęściej przerzuty dotyczą wątroby, choć mogą być zlokalizowane w płucach, kościach i mózgu. Charakterystyczne dla raka jelita grubego są także wszczepy do otrzewnej.

Jeśli przerzuty raka jelita grubego pojawią się w wątrobie, może dojść do jej powiększenia; przerzuty zlokalizowane w obrębie płuca powodują duszności, ból w klatce piersiowej, częste infekcje dróg oddechowych; przerzuty w mózgowiu mogą wywoływać objawy neurologiczne, natomiast przerzuty w kościach mogą dawać objawy w postaci dolegliwości bólowych oraz złamań patologicznych. W badaniu palpacyjnym wyczuwalne jest powiększenie węzłów chłonnych.

W diagnostyce raka jelita grubego przeprowadza się badanie lekarskie, badanie endoskopowe oraz badanie histopatologiczne, za pomocą którego stawia się ostateczną diagnozę. Wycinek  do badania hitopatologicznego pobierany jest za pomocą kolonoskopii lub rektoskopii. Innymi badaniami ułatwiającymi rozpoznanie raka są:

  • badanie per rectum – za jego pomocą można rozpoznać guzy znajdujące się w dolnej części odbytnicy,
  • badanie markera raka jelita grubego – antygenu karcynoembrionalnego (CEA) we krwi – jest to badanie profilaktyczne u osób po leczeniu raka,
  • badanie krwi utajonej w stolcu,
  • tomografia komputerowa jamy brzusznej i miednicy,
  • RTG klatki piersiowej.
Leia também:  Jakie Objawy Po Szczepieniu Na Pneumokoki?

Dobór odpowiedniej terapii raka jelita grubego w dużej mierze zależy od szczegółowych wyników badań. Najczęściej opiera się ona na terapii skojarzonej. Chory leczony jest chirurgicznie oraz za pomocą radioterapii i chemioterapii.

Usunięciu ulega zaatakowana część jelita, po czym odtwarza się jego ciągłość. Czasami niezbędne jest wytworzenie przetoki kałowej zwanej sztucznym odbytem.

Często przetokę likwiduje się po kilku miesiącach, odtwarzając naturalną drogę oddawania stolca, co nie jest możliwe w przypadku raka odbytu i usunięcia dolnej części jelita grubego.

Chemioterapię stosuje się przed oraz po wycięciu guza, po to aby zmniejszyć jego rozmiary lub ograniczyć ilość komórek rakowych, które pozostały w organizmie. Ma to niebagatelne znaczenie w zapobieganiu i leczenia przerzutów.

Dobre rezultaty daje również leczenie przeciwciałami, które łączy się najczęściej z chemioterapią.

Nowoczesne terapie, będące osiągnięciem współczesnej medycyny, potrafią nie tylko opóźnić namnażanie się komórek rakowych, ale i wydłużyć życie chorego

Zachorowanie na nowotwór jelita grubego wiąże się z wysokim ryzykiem śmiertelności, ale wczesne wykrycie raka daje choremu nadzieję na pełne wyzdrowienie. W raku jelita grubego rokowania po operacji uzależnione są od wielkości operowanego guza, etapu zaawansowania nowotworu i tego, czy obecne są przerzuty.

Parametrem, który ocenia szanse wyleczenia jest 5-letnie przeżycie od momentu rozpoznania choroby. Rokowanie dla nowotworu jelita grubego z przerzutami do jamy brzusznej, w tym do wątroby wynosi 50 proc., co oznacza, że co drugi pacjent ma szanse na przeżycie kolejnych 5 lat.

Z kolei przerzuty do węzłów chłonnych dają rokowanie zbliżone do 40 proc. Niestety, mimo dość pomyślnego rokowania, rak jelita grubego często nawraca, dlatego tak ważne jest systematyczne wykonywanie badań lekarskich przez kolejne lata po zakończeniu terapii. Rokowanie jest znacznie gorsze przy guzach nieoperacyjnych.

W takich przypadkach leczenie ma charakter typowo objawowy i ma na celu podniesienie jakości życia chorego.

Z badań przeprowadzonych przez Eurocare-5 wynika, że Polska zajmuje trzecie miejsce… od końca w skuteczności leczenia raka jelita grubego mierzonej przeżyciami 5-letnimi.

Leczymy gorzej niż Turcja, Czechy, Łotwa, Litwa i Estonia. Dlaczego tak jest? W Polsce rak jelita grubego rozpoznaje się najczęściej dopiero w późnym stadium rozwoju, kiedy dochodzi do przerzutów.

 To skutek niskiej zgłaszalności na badania przesiewowe.

Badaniem przesiewowym, które pozwala na wykrycie raka jelita grubego we wczesnym stadium jest kolonoskopia.

Powinny ją wykonać osoby w wieku 50-65 lat bez objawów raka jelita grubego; osoby po 40 roku życia, które mają co najmniej jednego krewnego pierwszego stopnia z rozpoznaniem raka jelita grubego oraz osoby w wieku 25-65 lat, które pochodzą z rodziny szczególnego ryzyka.

Badanie kolonoskopii organizowane przez Narodowy Program Zwalczania Chorób Nowotworowych jest bezpłatne. Innym rodzajem badania jest test na obecność krwi utajonej – stosuje się go w profilaktyce wtórnej raka jelita grubego; powinien być wykonywany raz na 1-2 lata.

Ryzyko zachorowania na raka jelita grubego można znacznie ograniczyć dzięki prowadzeniu zdrowego trybu życia, na który składa się regularna aktywność fizyczna, unikanie palenia papierosów i spożywania nadmiernej ilości alkoholu oraz stosowanie odpowiedniej diety.

Szacuje się, że w około 60 proc. przypadków raka jelita grubego, wiodącą przyczyną zachorowania jest nieprawidłowa dieta.

Wśród czynników ryzyka, które pełnią najistotniejszą rolę w rozwoju choroby jest spożywanie czerwonego, przetworzonego mięsa, nadmierne spożycie alkoholu oraz otyłość.

Mięso zawiera nasycone kwasy tłuszczowe, azotyny i znaczną ilość soli, a podczas jego przetwarzania produkowane są substancje silnie kancerogenne – węglowodory aromatyczne i aminy heterocykliczne.

Potrawy słone i bogate w kwasy tłuszczowe nasycone zwiększają poziom „złego” cholesterolu LDL, który nie tylko przyczynia się do powstania otyłości, ale i nadciśnienia tętniczego oraz miażdżycy.

Badania wykazały, iż osoby codziennie spożywające mięso mają 3-krotnie wyższe ryzyko rozwoju raka jelita grubego w porównaniu do osób spożywających mięso w mniejszej ilości lub wcale.

Z tego względu mięso w diecie powinno być ograniczone do 500 g na tydzień, najlepiej wybierać mięso z kurczaka, indyka oraz ryby.

Wspomniany już alkohol jest czynnikiem znacząco zwiększającym szansę na zachorowanie. Bezpieczna dawka alkoholu u mężczyzn nie powinna być wyższa niż 20-30 g czystego etanolu. U kobiet jest to odpowiednik 10-15 g. Przykładowo 50 ml kieliszek wódki zawiera 20 gram czystego etanolu, 150 ml wina -18 g, puszka piwa – 16,5 grama.

Bibliografia:

  1. A. Szczeklik , „Interna Szczeklika”, Medycyna Praktyczna, Warszawa 2018.
  2. European Society for Medical Oncology, “Rak Jelita Grubego: Poradnik dla Pacjentów. Informacje oparte na wytycznych ESMO dotyczących praktyki klinicznej ”, 2016.
  3. “Rak jelita grubego. Program Badań Przesiewowych” [Online]. Available: http://pbp.org.pl/program/. [Accessed: 22-Sep-2020].
  4. Rafał Suwiński i wsp., „Rak jelita grubego”, Warszawa: Fundacja Projan, 2014.
  5. Aleksandra Łacko, “Rak jelita grubego”, Postępy Nauk Med., vol. XXIV, no. 2, 2010.

Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*