Otępienie starcze (demencja starcza)

Otępienie starcze (demencja starcza) 25 stycznia 2021Demencja starcza

Rozpoznanie demencji starczej na wczesnym etapie jej rozwoju bywa bardzo trudne. Drobne zmiany zachowania wiążemy zazwyczaj z wiekiem i traktujemy jako naturalną kolej rzeczy. Tymczasem wczesne oznaki otępienia starczego powinny skłonić do jak najszybszego podjęcia odpowiedniej terapii. Co powinno zwrócić naszą uwagę? 

Co to jest demencja?

Demencja, określana także jako otępienie, to zespół objawów towarzyszących najczęściej postępującym schorzeniom mózgu.

Przejawia się obniżeniem zdolności umysłowych – w przebiegu demencji dochodzi do upośledzenia wyższych funkcji poznawczych, takich jak m.in. myślenie, pamięć, przetwarzanie i rozumienie informacji, zdolność uczenia się.

Dodatkowo pojawiają się zaburzenia emocjonalne w postaci wahań nastroju, apatii, lęków czy drażliwości. 

Przeczytaj również: Afazja po udarze – czym jest, jak się objawia i jak wygląda terapia?

Zmiany postępują stopniowo – wraz z rozwojem choroby objawy demencji nasilają się, a pacjent ma coraz większe trudności z samodzielnym funkcjonowaniem. Z czasem wymaga stałej opieki. 

Otępienie starcze (demencja starcza)Choć warto pamiętać, że zdarzają się przypadki demencji w młodym wieku, na rozwój otępienia najbardziej narażone są osoby po 65. roku życia, przy czym im starszy pacjent tym większe ryzyko jego wystąpienia. Stąd też często używane określenie: demencja starcza lub otępienie starcze.

Jakie są przyczyny demencji starczej?

Wbrew panującemu przez lata przeświadczeniu przyczyny otępienia starczego nie tkwią w naturalnych procesach starzenia się mózgu. Oznaki demencji starczej należy traktować jako sygnał świadczący o występowaniu innej choroby. Jej przyczyny są zróżnicowane. 

  • U dużego odsetka pacjentów demencja starcza rozwija się na podłożu zmian neurodegeneracyjnych, najczęściej choroby Alzheimera. Trzeba jednak podkreślić, że choć demencja towarzyszy większości przypadków alzheimera, nie można tych stanów utożsamiać. Alzheimer jest konkretną jednostką chorobową, demencja – zespołem objawów, które mogą pojawić się u pacjentów cierpiących na różne schorzenia mózgu (w tym np. Parkinsona). Inną stosunkowo częstą neurodegeneracyjną przyczyną demencji jest otępienie z ciałami Lewy’ego. 
  • Objawy demencji starczej mogą wystąpić na skutek zaburzeń w obrębie naczyń mózgowych (otępienie naczyniopochodne). Do uszkodzenia naczyń może dojść np. w konsekwencji nadciśnienia tętniczego, jeśli nie jest ono odpowiednio leczone. 
  • Demencja starcza może rozwinąć się ponadto na podłożu innych schorzeń (np. AIDS), a także urazów. W perspektywie długoletniej ryzyko jej wystąpienia zwiększa nieodpowiednia dieta, nadużywanie alkoholu, palenie papierosów, a nawet brak aktywności fizycznej. 

Wczesne objawy demencji starczej – nieoczywiste objawy otępienia

Jak wspomniano, otępienie starcze postępuje stopniowo. Pierwsze objawy demencji (mówimy wówczas o otępieniu lekkim) długo mogą pozostać niezauważone – zmiany zachowania uznawane są za typowe dla wieku podeszłego, zrzucane na karb zmęczenia czy pogody. Należą do nich: 

  • problemy z pamięcią krótkotrwałą – pacjent nie pamięta wydarzeń sprzed tygodnia, nie jest w stanie określić, co się stało ani przywołać osób, które brały w nich udział; 
  • problemy z wykonywaniem stałych czynności – pacjent nagle przestaje pamiętać o rzeczach, które dotąd wykonywał regularnie, np. o płaceniu rachunków; 
  • zaburzenia orientacji – osoba chora ma trudność ze zlokalizowaniem wydarzeń w czasie; w miarę postępu choroby zaczyna mieć także kłopoty np. z przypomnieniem sobie drogi do sklepu czy do domu;
  • odkładanie rzeczy w nietypowe miejsca – senior coraz częściej umieszcza przedmioty tam, gdzie nie powinny się znaleźć, np. wkłada klucze do lodówki;
  • kłopoty z rozumieniem znaczenia słów i właściwym ich doborem – pojawiają się pozornie błahe problemy z nazywaniem przedmiotów – np. pacjent wie, do czego służy dany przedmiot, ale nie potrafi przywołać jego nazwy; 
  • problemy z liczeniem – chory zaczyna np. mylić się podczas płatności w sklepie; 
  • zmiany nastrojów, apatia – wynikają zazwyczaj z frustracji, jaka towarzyszy powyższym zaburzeniom; pacjent staje się drażliwy, pojawia się pogorszenie samopoczucia i chwiejność emocjonalna.

Pierwsze oznaki demencji starczej, choć pozornie niewinne, nie mogą zostać zbagatelizowane. Pojawienie się nietypowych zachowań i stanów emocjonalnych, powinno zwrócić uwagę bliskich. 

Z czasem objawy otępienia starczego ulegają nasileniu.

Problemy z pamięcią nie dotyczą już tylko wydarzeń sprzed kilku dni, a sprzed kilku minut, chory przestaje rozpoznawać znane mu dotychczas twarze i miejsca, w tym własne mieszkanie, mogą wystąpić zachowania agresywne.

Zatraca także umiejętność postrzegania i oceny sytuacji, np. nie potrafi ubrać się stosownie do okoliczności czy pogody i nie dostrzega potencjalnych zagrożeń (jest w stanie wybiec na ruchliwą ulicę). 

Jak wygląda leczenie demencji starczej? 

Niestety, otępienie starcze jest nieuleczalne. Działania terapeutyczne koncentrują się na zahamowaniu rozwoju zmian. Niezwykle ważna jest zatem jak najszybsza diagnostyka (poza wywiadem, wykonuje się rezonans magnetyczny, EEG czy tomografię głowy). Im szybciej zauważymy wczesne oznaki demencji starczej, tym bardziej będziemy mogli opóźnić jej postęp. 

leczeniu demencji stosuje się środki farmakologiczne (np. substancje zwiększające poziom neuroprzekaźników odpowiedzialnych za określone funkcje mózgowe, ale także leki uspokajające czy ułatwiające zasypianie). Szczególnie ważną rolę odgrywa jednak rehabilitacja neurologiczna

Istotne jest wykonywanie czynności pobudzających aktywność umysłową – czytanie książek czy rozwiązywanie krzyżówek.

Nie należy rezygnować z życia towarzyskiego – regularny kontakt z bliskimi działa stymulująco, zmusza niejako do podejmowania określonych procesów myślowych.

Należy postarać się pozostać aktywnym także jeśli chodzi o dotychczasowe pasje czy zajęcia dnia codziennego. Zleca się ponadto dbałość o zdrowe nawyki żywieniowe i codzienną dawkę ruchu. 

Nieocenione jest również wsparcie bliskich. Nie chodzi jednak o nadopiekuńczość i wyręczanie w każdej czynności. Przeciwnie – członkowie rodziny powinni zadbać o to, by pacjent pozostał jak najdłużej samodzielny i zaangażowany w sprawy własnego życia. 

Otępienie u osób starszych – jak pomóc osobie z demencją?

Otępienie u seniorów to niesprawność pod względem poznawczym i dotyka takich sfer jak pamięć, myślenie, orientacja, rozumienie czy język. Jest to poważne schorzenie, ponieważ obciąża opiekuna i/lub rodzinę, która zmaga się z takimi zachowaniami osoby starszej, jak napady agresji, dezorientacja czy błądzenie myślami.

Otępienie, zwane inaczej demencją, związane jest z zaburzeniami w tzw. wyższych funkcjach korowych (poznawczych) związanych z myśleniem, orientacją, pamięcią, rozumieniem, liczeniem, zdolnością do uczenia się i wysławiania, a także oceny (sytuacji, zachowań itp.

) Często demencji towarzyszą zaburzenia w zachowaniu i nastroju.

Ze względu na to, że otępienie klasyfikuje się jako grupę objawów występującą w przebiegu różnych chorób, o różnych mechanizmach powstawania, trudno mówić o określonej profilaktyce, jednak możemy pomóc osobie z demencją w codziennym funkcjonowaniu.

Czym jest otępienie?

Z definicji otępienie sprowadza się do obniżenia sprawności intelektualnej, upośledzenia funkcjonowania w otoczeniu oraz upośledzenia funkcji poznawczych, przez co senior przestaje panować nad emocjami, a także reakcjami społecznymi, spada również jego motywacja.

Pierwsze objawy mogą nie być alarmujące i przez to bywają przeoczone. Otępienie jest chorobą, która stopniowo postępuje, a jej objawy nasilają się w czasie. Początkowo senior z otępieniem może funkcjonować w życiu tak jak dotychczas – być aktywny i dawać złudzenie, że na przykład problemy z pamięcią są tylko epizodyczne.

Typowym objawem łagodnego otępienia jest zaburzenie pamięci świeżej, co przejawia się zwykle zadawaniem ciągle tych samych pytań. Senior może zapominać również o umówionych wizytach czy też zapominać, gdzie odłożył przed chwilą jakiś przedmiot. Z czasem choroba postępuje i może dojść do utraty zainteresowania, motywacji, a nawet apatii.

Otępienie starcze (demencja starcza)

demencja starcza

Typowe objawy otępienia to:

  • problemy z pamięcią krótkotrwałą, tj. trudność z zapamiętaniem nowych informacji
  • problemy z pamięcią długotrwałą, np. trudność z przypomnieniem informacji nabytych wcześniej
  • upośledzenie myślenia abstrakcyjnego, np. nieumiejętność wyjaśniania znaczenia słów
  • upośledzenie krytycznej oceny, np. odnoszące się do planowania, naruszania ogólnych zasad współżycia społecznego
  • zaburzenia poznawcze: afazja, apraksja, agnozja
  • zmiany osobowości dotyczące zaostrzenia pewnych cech, jak np. podejrzliwość, egocentryzm czy impulsywność

Zaostrzenie otępienia powoduje problemy z pamięcią i rozpoznawaniem bliskich osób czy znanych miejsc. Senior może mieć trudność w używaniu odpowiednich słów, liczeniu czy pisaniu. Dochodzi do tego zmiana w zachowaniu.

Na tym etapie należy zwrócić szczególną uwagę na wycofywanie się z życia społecznego i emocje osoby starszej.

Osoby z otępieniem często stają się bardziej drażliwe, rozchwianie emocjonalne, a w zaawansowanym stadium – nieporadne i mające problem nawet z podstawowymi czynnościami jak ubieranie się, mycie czy gotowanie.

Kogo dotyczy demencja starcza?

Statystyki wskazują, że rozpowszechnienie otępienia w populacji osób starszych wzrasta po 50. roku życia i podwaja się w kolejnych 5-letnich przedziałach wieku starszego. Wynosi odpowiednio od 1% wśród osób w wieku 60–65 lat do ponad 40% w przedziale powyżej 85. roku życia.

Leia também:  Como ajudar um alcoólatra a parar de beber: 14 passos

Osoby starsze najczęściej chorują na takie choroby otępienne, jak: demencja starcza, choroba Alzheimera i depresja. Szacuje się, że na różne postaci otępienia cierpi około pół miliona Polaków, połowa z nich to chorzy na chorobę Alzheimera.

Jak pomóc osobie z otępieniem?

Kluczowa jest diagnoza przez lekarza, ponieważ tylko ona umożliwia rozpoczęcie leczenia, które może spowolnić postęp otępienia. Rolą opiekuna lub rodziny jest obserwowanie seniora i reagowania na drobne nieprawidłowości w jego zachowaniu.

Pamiętajmy, że otępienie głównie objawia się zaburzeniami intelektualnymi, zatem senior może nadal sprawnie funkcjonować w otoczeniu.

Każda sytuacja związana z problemami z wysławianiem, doborem słów czy też zmianą usposobienia powinna jednak wzbudzić niepokój i być pretekstem do wizyty u specjalisty.

Lekarz przepisze odpowiednie leki, na przykład uspokajające lub przeciwdepresyjne. Ich zadaniem nie jest jednak wyleczenie, ale spowolnienie rozwoju choroby. Pomocniczo stosuje się również terapię, ponieważ otępienie jest chorobą nieuleczalną, ale dzięki odpowiedniej terapii można poprawić jakość życia seniora oraz jego rodziny, a także zmniejszyć nasilenie niepożądanych zachowań.

W terapiach osób z otępieniem wykorzystuje się elementy terapii kognitywnej (trening pamięci), terapii reminiscencyjnej (wywoływanie wspomnień), walidacyjnej (pobudzanie prawidłowych zachowań, zmniejszanie niepokoju) oraz terapii zajęciowej i środowiskowej (tworzenie przyjaznego otoczenia).

Jednym ze sposobów jest aktywizacja osoby starszej, czyli zapewnienie jest codziennej aktywności i stymulacji intelektualnej.

Mogą to być ćwiczenia z kategorii gimnastyka dla umysłu jak rozwiązywanie krzyżówek, łamigłówek, a także aktywność fizyczna jak spacery połączone z rozmową.

Dla osoby starszej bardzo ważna jest komunikacja i towarzystwo, dlatego osoby z otępieniem powinny być otoczone szczególną troską, aby nie czuły się wykluczone i aby otrzymały pozytywne bodźce, które przyczynią się do spowolnienia postępu choroby.

Dowiedz się, jak poprawić pamięć osoby starszej.

Otępienie jest poważnym problemem klinicznym, i to nie tylko ze względu na częstość występowania i wpływ na zdrowie chorego, ale też z powodu problemów związanych z diagnostyką, terapią i opieką nad pacjentem. Demencja nie jest stanem normalnym! Prowadzi do postępującego upośledzenia intelektualnego i emocjonalnego, tym samym znacząco wpływa na obniżenie jakości życia osób starszych we wszystkich jego wymiarach.

  • Poczytaj więcej artykułów na podobny temat:
  • ___
  • Bibliografia:
  1. „Opiekunowie rodzinni osób starszych z otępieniem lub zaburzeniami poznawczymi w Polsce – czynniki ryzyka obciążenia opieką”, Bogusława Karczewska, Barbara Bień, Elżbieta Ołdak, Jacek Jamiołkowski, Gerontologia Polska, tom 20, nr 2, 59–67, źródło: http://gerontologia.org.pl/wp-content/uploads/2016/05/2012-02-4.pdf

    2. „Ocena zaburzeń funkcji poznawczych osób starszych — próba porównania poszczególnych metod przesiewowych”, Jolanta Wilmańska, Ewa Gułaj, Klinika Geriatrii Uniwersytetu. Medycznego Gerontologia Polska, tom 16, nr 2, 111–118, źródło: http://gerontologia.org.pl/wp-content/uploads/2016/05/2008-02-2.pdf

  2. „Otępienie i depresja u pacjentów w podeszłym wieku w Praktyce Lekarza Rodzinnego”, Maria Magdalena Bujnowska-Fedaka, Urszula Grata-Borkowska, Bartosz J. Sapilak, Family Medicine & Primary Care Review 2012, 14, 3: 349–353, źródło: https://www.infona.pl/resource/bwmeta1.element.desklight-1c9b1a44-8eab-444a-a5fa-1025f93078c4/content/partDownload/e47c7d10-7a7e-38fe-bce5-8c3240ecaec3

Demencja starcza: przyczyny, objawy, leczenie

Z tekstu dowiesz się:

  • co to jest demencja,
  • jakie są przyczyny demencji,
  • jakie są objawy demencji,
  • jak przebiega leczenie demencji starczej.

Demencja to zmniejszenie sprawności umysłowej, które wynika ze zmian powstałych w mózgu. Są one odpowiedzialne za postępujące osłabienie funkcji poznawczych, takich jak: pamięć, myślenie, orientacja, liczenie czy zdolność rozumienia.

Szacuje się, że w Polsce na demencję choruje około 400 tys. osób, przy czym częstość występowania choroby rośnie wraz z wiekiem. Według statystyk objawy demencji pojawią się u około 6% osób w wieku 60 lat oraz 25% osób po 85. roku życia.

Demencja – co to za choroba?

Demencja starcza to schorzenie, w którego przebiegu dochodzi do rozmaitych zmian zwyrodnieniowych, degeneracyjnych oraz zanikowych różnych tkanek mózgu.

Warto mieć świadomość, że pod pojęciem demencji kryje się tak naprawdę wiele różnych jednostek chorobowych, takich jak: alzheimer, parkinson czy choroba Picka. Różnią się one m.in.

rodzajem zmian degeneracyjnych, do których dochodzi w tkankach mózgu, oraz ich umiejscowieniem.

Demencja starcza – przyczyny

Demencja starcza jest wywoływana przez różnego rodzaju zmiany neurodegeneracyjne zachodzące w tkankach mózgu. Bezpośrednią przyczyną choroby Alzheimera są np.

zaniki korowe mózgu, głównie w płatach skroniowych i ciemieniowych.

Do powstawania tego typu nieprawidłowości mogą się przyczyniać czynniki genetyczne, naturalne procesy starzenia, a także pierwotne zmiany chorobowe i czynniki zewnętrzne. Ryzyko wystąpienia demencji zwiększają:

  • wodogłowie,
  • guzy mózgu,
  • choroba Creutzfeldta-Jacoba,
  • krwiaki pourazowe,
  • padaczka,
  • niedobory pokarmowe (kwasu foliowego czy witaminy B1),
  • choroby tarczycy,
  • choroby wątroby,
  • alkoholizm,
  • przyjmowanie niektórych leków.

Demencja starcza – objawy

Najbardziej powszechnym objawem demencji jest zanik pamięci. Inne objawy demencji to:

  • problemy z orientacją w czasie i przestrzeni,
  • utrata zdolności uczenia się,
  • zanik umiejętności rozpoznawania rzeczy i osób,
  • zanik umiejętności właściwej oceny sytuacji i podejmowania decyzji,
  • trudności w mówieniu,
  • problemy z liczeniem,
  • apatia i wahania nastroju,
  • drażliwość,
  • agresja,
  • lęk.

Poszczególne etapy demencji starczej różnią się między sobą objawami oraz ich nasileniem. W pierwszym etapie choroby pacjent miewa pozornie niewielkie kłopoty: zapomina o zapłaceniu rachunków czy nie pamięta, gdzie zostawił klucze od mieszkania.

Takie sytuacje zdarzają się każdemu, dlatego początkowo są bagatelizowane zarówno przez chorego, jak i przez członków jego rodziny. Zwykle zrzuca się je na karb zmęczenia i wieku. W żaden sposób nie łączy się ich jednak z pierwszymi objawami demencji.

Drugi etap demencji starczej to stopniowe nasilanie się kłopotów z pamięcią oraz pojawianie się kolejnych objawów: apatii, drażliwości, trudności w mówieniu i możliwość poruszania się poza domem tylko pod opieką. Te objawy nasilają się stopniowo, czego skutkiem jest powolne wycofywanie się osoby chorej z życia zawodowego i społecznego. Na tym etapie choroby mogą także pojawić się problemy z odżywianiem i ogólne osłabienie organizmu.

Ostatni etap demencji starczej to moment, w którym choroba całkowicie przejmuje kontrolę nad życiem pacjenta. Traci on kontakt z otoczeniem oraz zdolność wykonywania codziennych czynności.

Pojawiają się najbardziej przykre dla pacjenta i jego bliskich objawy demencji starczej: urojenia, agresja i całkowity brak samodzielności.

Jest to etap, w którym najlepszą formą opieki nad seniorem jest pobyt stały w specjalistycznym domu opieki.

Demencja starcza – leczenie

Demencja jest nieuleczalna – współczesna medycyna niestety nie potrafi jeszcze odwracać zmian strukturalnych zachodzących w mózgu. Leczenie demencji polega więc na łagodzeniu objawów i poprawie jakości życia chorego.

W farmakoterapii zastosowanie znajdują leki, których zadaniem jest zwiększanie poziomu acetylocholiny – substancji przekaźnikowej układu nerwowego, odpowiedzialnej m.in. za procesy pamięciowe i zdolność uczenia się. Stosowane leki na demencję to także różnego rodzaju środki przeciwdepresyjne, uspokajające czy ułatwiające zasypianie.

Drugi element terapii to ćwiczenia mózgu. Należą do nich:

  • rozwiązywanie krzyżówek, sudoku i łamigłówek,
  • gra w gry planszowe, szachy, warcaby i karty,
  • czytanie książek.

Wymienione ćwiczenia to nie tylko element terapii, ale także profilaktyki. Aby ograniczyć możliwość wystąpienia demencji, jak najwcześniej powinniśmy wprowadzić w swoje życie również takie zmiany, jak: jedzenie dużej ilości orzechów i ryb, regularna aktywność fizyczna oraz odpowiednia ilość snu.

Demencja starcza – jak długo trwa i jak przebiega?

Demencja starcza u każdego rozwija się w sposób indywidualny – u niektórych pacjentów jest to kilka, a nawet kilkanaście lat, u innych objawy postępują bardzo szybko.

Ważne jest szybkie rozpoznanie schorzenia, wprowadzenie leczenia i rehabilitacji oraz odpowiedniej opieki – demencja starcza nie jest co prawda uleczalna, ale właściwe postępowanie pozwala mocno poprawiać jakość życia chorych.

Źródła:

https://www.rpo.gov.pl/sites/default/files/Broszura_Alzheimer.pdf

Otępienie – demencja starcza

Demencja – co to jest

Demencja (otępienie), zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), jest zespołem objawów, które spowodowane są przewlekłą lub postępującą chorobą mózgu.

Przebiega ona z zaburzeniem funkcji poznawczych: pamięci, myślenia, orientacji, rozumienia, liczenia, porozumiewania się, funkcji językowych, uczenia się, planowania czy umiejętności oceny. Zaburzenia te negatywnie oddziałują na funkcje intelektualne oraz kontrolę emocji, zachowania społeczne i czynności zawodowe.

W przebiegu otępienia zaburzenie funkcji poznawczych jest większe niż wynika to z naturalnego procesu starzenia się.

Aby zdiagnozować demencję, objawy muszą występować przez kilka miesięcy – czasami szybkość ich narastania jest tak duża, że już po 3 miesiącach można stwierdzić, że chory jest otępiały. Otępienie może współwystępować również w innych schorzeniach i całkowicie mijać wraz z wyleczeniem głównej choroby.

Demencja – objawy

W demencji następuje upośledzenie pamięci zarówno krótkoterminowej, jak i długoterminowej. Pamięć krótkoterminowa odpowiada za zapamiętywanie nowych informacji, długoterminowa – za odtwarzanie posiadanej już wcześniej wiedzy. Do objawów demencji należą:      
zaburzenia mowy, 

  • niezdolność do rozpoznawania przedmiotów, 
  • zaburzenia zdolności wykonywania precyzyjnych czynności ruchowych oraz zaburzenia funkcji wykonawczych, czyli niezdolność do planowania, organizowania, porządkowania czynności,
  • zaburzenia myślenia abstrakcyjnego. 

Występują też zmiany emocjonalno-osobowościowe i zaburzenia psychopatologiczne, takie jak zaburzenia nastroju, np. depresja, apatia i zaburzenia lękowe.     
Objawy, które mogą sugerować wczesne stadia demencji to:

  • zmiana miejsc odkładania rzeczy, trudności w znalezieniu przedmiotów;
  • wielokrotne sprawdzanie wykonanych czynności;
  • częste korzystanie z pomocy innych przy czynnościach dotychczas wykonywanych samodzielnie;
  • trudności w rozumieniu pytań i poleceń;
  • wielokrotne powtarzanie pytań;
  • zapominanie o umówionych spotkaniach, godzinach ulubionych programów;
  • utrata dotychczasowych zainteresowań;
  • zaburzenia orientacji przestrzennej;
  • wielokrotne powtarzanie czynności;
  • problemy z dokończeniem rozpoczętych czynności;
  • trudności w opisaniu przedmiotów bez ich oglądania;
  • zmiany osobowości oraz zachowania;
  • zaburzenia depresyjne;
  • omamy;
  • urojenia;
  • nierozpoznawanie siebie w lustrze.

Demencja – przyczyny

Jako najczęstszą przyczynę demencji wymienia się choroby zwyrodnieniowe mózgu. Do tej grupy zalicza się chorobę Alzheimera, która odpowiada za 50-70% przypadków, otępienie czołowo-skroniowe i otępienie z ciałami Lewy'ego.

Drugą co do częstości przyczynę demencji stanowią choroby naczyń mózgowych. Odpowiedzialne są za 10-15% wszystkich zachorowań. Niezależnie od przyczyny, podłożem demencji jest postępujący ubytek komórek nerwowych.

Ich funkcja związana jest z tworzeniem, przechowywaniem i odtwarzaniem zasobów pamięci.

Demencja – etapy choroby Alzheimera

W chorobie Alzheimera wyróżnić można trzy etapy choroby.

  • Pierwsze stadium to otępienie łagodne. Charakteryzuje się częstym powtarzaniem pytań, zapominaniem niedawnych wydarzeń oraz słabym lub zniesionym dowolnym przypominaniem. Ponadto pojawiają się trudności w odnajdywaniu słów, ale bez zaburzeń w rozumieniu mowy. Występują niewielkie problemy w zarządzaniu pieniędzmi, zakupach, ocenie sytuacji oraz w liczeniu. Towarzyszyć może temu apatia, depresja, drażliwość i obojętność. 
  • Faza druga nazywana jest otępieniem średniozaawansowanym. Występuje tutaj niemożność przypominania i rozpoznawania, trudności w odnajdywaniu słów i rozumieniu mowy, zaburzenia w rysowaniu konstrukcyjnym. Konieczne jest poruszanie się osoby chorej poza domem z osobą towarzyszącą. Chorzy mają problem z samoobsługą, np. z ubieraniem się. 
  • Trzecie stadium to otępienie bardzo zaawansowane. Charakteryzuje się niemożnością przypominania oraz rozpoznawania, bardzo ubogim zasobem słów i niezrozumieniem mowy, a także niemożnością rysowania i kopiowania, trafienia do własnego domu, samodzielnego ubierania się, wykonywania codziennych czynności toaletowych oraz dbania o higienę osobistą. Niektórzy chorzy mogą być agresywni, pobudzeni i drażliwi.

W chorobie z ciałami Lewy’ego pierwszymi zwiastunami choroby są drażliwość oraz chwiejność emocjonalna. Ujawnić się mogą deficyty poznawcze na przemian z okresami niezaburzonego funkcjonowania poznawczego. Zmiany te mogą następować gwałtownie lub powoli. Bardzo często występują halucynacje wzrokowe, co odróżnia demencję od innych form otępienia.

Demencja – diagnostyka

W celu potwierdzenia oraz ustalenia przyczyny demencji i sposobu leczenia konieczna jest ocena specjalistyczna dokonana przez lekarza i psychologa oraz wykonanie badań dodatkowych: neuropsychologicznych, laboratoryjnych i obrazowych.

Demencja – leczenie

Farmakoterapia w leczeniu demencji służy łagodzeniu objawów oraz opóźnianiu rozwoju choroby. Stosuje się także metody niefarmakologiczne. Ich celem jest zachowanie aktywności ruchowej chorego oraz jego samodzielności w zakresie samoobsługi, a także zmniejszenie napięcia emocjonalnego i niepokoju.

Wyróżnić można kilka grup metod usprawniania chorych na demencję: kinezyterapię, terapię zajęciową, zajęcia relaksacyjne, muzykoterapię oraz metody poprawiające pamięć. W celu zmniejszenia prawdopodobieństwa demencji lub tempa jej rozwoju warto stymulować funkcje poznawcze. Aktywność umysłowa zwiększa tzw. rezerwę kognitywną.

Zaleca się ją od jak najwcześniejszych lat.
Zobacz, jak możesz pomóc osobom starszym.
 

Źródła:

  1. Pietraszek – Kusik H. Demencja. Metody odziaływań pozafarmakologicznych. Polski Przegląd Nauk o Zdrowiu 2015; 42 (1): 28 – 35.
  2. Jóźwiak A. Otepienie u osób w wieku starszym. Geriatria 2008; (2): 237 – 246.
  3. Biechowska D., Orłowska E. Neuropsychologiczna charakterystyka wybranych zespołów otępiennych Polski Przegląd Neurologiczny 2012; 8 (2): 66–75.  

Data dodania: wtorek, 23 kwietnia 2019 Data aktualizacji: czwartek, 11 lipca 2019

Otępienie starcze – objawy, etapy, przyczyny i leczenie

Otępienie starcze dotyka ponad 5 procent osób po 60 roku życia i nawet pięć razy więcej w grupie 85+.

Jej objawy mają silnie dojmujący charakter i z czasem prowadzą do częściowej lub całkowitej utraty samodzielności.

Przyczyny demencji starczej są złożone, często ma ona podłoże genetyczne, dlatego trudno jest jej zapobiegać. Leczenie demencji ma zaś charakter typowo doraźny i jest mało skuteczne.

źrodło:123RF

Demencja starcza, zwana też otępieniem,to zespół objawów neurodegeneracyjnych, spowodowanych chorobą mózgu. 

Do najbardziej charakterystycznych symptomów należą zaburzenia w takich obszarach, jak:

  • pamięć,
  • orientacja w czasie i przestrzeni,
  • logiczne myślenie,
  • rozumienie informacji,
  • zdolność uczenia się,
  •  liczenie,
  • posługiwanie się słowem mówionym,
  • ocena rzeczywistości. 

Podstawą do rozpoznania otępienia jest jednoczesne występowanie przynajmniej dwóch z wyżej wymienionych objawów.

Cechą charakterystyczną demencji, odróżniającą otępienie od upośledzenia umysłowego, jest postępujący proces degradacji zdolności poznawczych względem poziomu osiągniętego w okresie dorosłości.

Problem demencji starczej dotyczy około 1 procenta ogółu populacji, w Polsce zatem, wedle szacunków na różne jej formy cierpi około 400 tysięcy osób. 

Skala zjawiska narasta wraz z wiekiem. W grupie osób po 60 roku życia z otępieniem zmaga się 6 procent osób, po 75 – 11 procent, natomiast po 85 roku życia – aż 25 proc. (dane: Rzecznik Praw Obywatelskich). Co więcej, w związku z tzw. starzeniem się społeczeństwa, w najbliższych lata odsetek osób z rozpoznaną demencją będzie systematycznie wzrastać.

Choroba Alzheimera (objawy) – sprawdź czy jesteś chory

Przeczytaj artykuł

Zdecydowanie najczęstszą postacią, jaką przybiera otępienie starcze, jest choroba Alzheimera (około 60 procent przypadków).

Istotą tego ciężkiego i nieuleczalnego schorzenia jest postępujące zwyrodnienie ośrodkowego układu nerwowego, w wyniku którego dochodzi do powolnego, ale drastycznego osłabienia funkcji intelektualnych i poznawczych, a z czasem także zaburzeń neurologicznych i fizjologicznych. 

Inne, oprócz choroby Alzheimera, formy demencji, to:

  • demencja naczyniowa (około10-15 procent wszystkich przypadków, będąca konsekwencją obumarcia części mózgu wskutek niedotlenienia,
  • otępienie z ciałamiLewy’ego, charakteryzujące się znacznym upośledzeniem funkcji poznawczych oraz występowaniem omamów wzrokowych,
  • demencja towarzysząca chorobie Parkinsona, z takimi objawami jak spowolnienie myślenia, apatia, depresja,
  • choroba Picka, czyli otępienie czołowo-skroniowe, gdzie dominującymi objawami są zaburzenia zachowania i mowy.

Objawy demencji starczej

Objawy demencji starczej różnią się w przypadku poszczególnych jej postaci. Przykładowo, w chorobie Alzheimera do najczęściej występujących symptomów należą:

  • zaniki pamięci, na początku krótkotrwałej, później także długotrwałej,
  • apatia, niepokój, pobudzenie i inne zaburzenia nastroju oraz zachowania,
  • zaburzenia w artykulacji głosek, potem całych wyrazów, aż w końcu całkowita niemożność mówienia,
  • oderwanie od rzeczywistości, nie rozpoznawanie własnego odbicia w lustrze,
  • uczucie dezorientacji, zagubienia,
  • nietrzymanie moczu i kału,
  • zaburzenia neurologiczne,
  • zaburzenia pracy układu mięśniowego, przekładające się na coraz większe problemy z chodzeniem i siedzeniem, a także oddychaniem. 

Osoby cierpiące na otępienie z ciałami Lewy’ego mają silne zaburzenia wzrokowo-przestrzenne i znaczne deficyty uwagi.

Typowymi symptomami są rozmowy z własną (nierozpoznaną) postacią odbijającą się w lustrze, czy bohaterami wyświetlającymi się na ekranie telewizora.

Z kolei w przypadku otępienia czołowo-skroniowego pacjenci z początku zmagają się z zaburzeniami afektywnymi, często błędnie rozpoznawanymi w kategoriach problemów psychicznych (stany lękowe, stany maniakalno-depresyjne). 

W kolejnej fazie pojawiają się zaburzenia zachowania, w tym działania naruszające normy społeczne, niestosowne czy po prostu dziwne. Z czasem ubożeje też aparat mowy. 

W odróżnieniu od wrodzonych schorzeń psychicznych, otępienie starcze postępuje etapami.

Zaburzenia tego typu dotykają osoby, które przez kilkadziesiąt lat życia były całkowicie sprawne intelektualnie i w większości przypadków nie miały większych problemów neurologicznych czy fizjologicznych.

Początkowo choroba jest niemal niezauważalna dla pacjenta oraz jego otoczenia, w kolejnych jednak latach jej objawy stają się coraz bardziej dojmujące, a w ostatniej fazie – całkowicie uniemożliwiają samodzielne funkcjonowanie. 

Poszczególne etapy otępienia starczego również zależą od tego, z którą postacią zaburzeń mamy do czynienia. Generalnie jednak należy przyjąć, że otępienie kolejno upośledza:

  • nastrój, 
  • pamięć i zdolności poznawcze 
  • zachowanie
  • orientację przestrzenno-wzrokową
  • mówienie
  • czynności wykonawcze
  • kontrolę nad własnym ciałem.

Należy podkreślić, że demencja przyczynia się do przedwczesnej śmierci. Przykładowo, pacjenci cierpiący na chorobę Alzheimera, z powodu daleko obniżonej odporności, bardzo często zapadają na ciężkie i śmiertelne w skutkach zapalenia płuc. 

Przyczyny otępienia starczego

Przyczyny otępienia starczego są złożone, a wyróżnić wśród nich można czynniki bezpośrednie oraz pośrednie, a także zwiększające ryzyko, przy czym różnią się one od siebie w zależności od konkretnego schorzenia. Przykładowo – bezpośrednim czynnikiem etiologicznym choroby Alzheimera jest odkładanie się białka amyloidowego w mózgu, co powoduje niszczenie komórek nerwowych. 

Proces ten w dużej mierze uwarunkowany jest genetycznie – u osób dotkniętych tą chorobą stwierdza się mutacje trzech genów: PSEN 1, PSEN 2 oraz APP.

Ważnym czynnikiem ryzyka jest też wiek – odsetek osób zapadających na chorobę Alzheimera i inne postaci demencji radykalnie wzrasta w najstarszych rocznikach.

W przypadku otępienia z ciałami Lewy’ego powodem następujących zmian jest odkładanie się w cytoplazmie komórek nerwowych białek alfa-synukleiny.  

Z kolei w przypadku demencji naczyniowej bezpośrednią przyczyną są uszkodzenia naczyń krwionośnych w mózgu (np. udar), które powodują jego niedotlenienie.

Leczenie otępienia starczego

Leczenie otępienia starczego zależne jest od jego postaci, przy czym należy pamiętać, że skuteczność terapii jest relatywnie niewielka i sprowadza się do łagodzenia objawów, tudzież spowalniania postępów choroby. Niemożliwe jest natomiast cofnięcie zmian, do których już doszło. 

W leczeniu choroby Alzheimera stosuje się takie substancje, jak:

  • inhibitory esterazy acetylocholiny, oddziałujące na zachowanie oraz zwiększające możliwości codziennego funkcjonowania,
  • memantyna, lek prokognitywny, wpływający na poprawę pamięci, koncentracji, zdolności poznawczych oraz regulujący zachowanie. 

Inhibitory esterazy acetylocholiny, np. donepezil, są wykorzystywane także u pacjentów z otępieniem naczyniowym. W leczeniu innych postaci demencji stosuje się natomiast inne leki, przykładowo w sytuacji, gdy otępienie ma charakter czołowo-skroniowy, największą skutecznością wykazują się inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny. 

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!

Demencja starcza. Czym jest? Jak się przed nią chronić? Jak sobie pomóc?

Otępienie starcze, czyli inaczej demencja dotyka wielu członków starszego pokolenia. Jest to choroba, którsa nie podlega ocenie moralnej, a jednocześnie staje się doświadczeniem bardzo trudnym zarówno dla osoby, która cierpi jak i dla członków najbliższej rodziny, czy opiekunów. Czym jest demencja i jakie są jej objawy? Wiele powstało publikacji na ten temat.

Znane są również sposoby niesienia pomocy chorym. W niniejszym atrykule, chciałabym zawrzeć informacje podstawowe o charakterystycznych objawach choroby. Pamiętać jednak należy, że każdy człowiek jest inny. Posiada inne cechy charaktertologiczne, inne usposobienie, dysponuje innym zasobem doświadczeń.

Zatem inaczej u każdej z osób dotkniętych demencją, będzie się ona rozwijać, przybierać na sile, czy też w wyniku leczenia farmakologicznego, oznaki będą ulegać złagodzeniu. W chorobie otępiennej istnieje jednak zestaw symptomów ostrzegawczych. Pierwszym z nich jest osłabiona pamięć, będąca częstym i zwykłym objawem starości.

Dlatego bliscy i rodzina chorej osoby w podeszłym wieku często to bagatelizują, myśląc, że wynika to jedynie ze starości.

Kolejne objawy demencji to przede wszystkim apatia, osłabienie organizmu, brak zapału do pracy, niechęć do wykonywania jakichkolwiek czynności i złe samopoczucie. Problemy z zapamiętywaniem i pamięcią mogą objawiać się inaczej u różnych osób. Często pacjenci pamiętają to co zdarzyło się kilkanaście, kilkadziesiąt lat temu, a nie pamiętają co robili wczoraj.

Granica między demencją a chorobą Alzhaimera jest bardzo cienka. Dlatego mówi się, że jedną z formą otępienia starczego jest Alzheimer, który po pojawieniu się objawów demencji zaczyna powodować kłopoty z prawidłową wymową słów i inne dysfunkcje, nasilające się w przeciągu od trzech do pięciu miesięcy.

Wszystkie objawy najbardziej mogą dokuczać bliskim osoby cierpiącej na tę chorobę, a nie samej chorej. Charakter starszej osoby może stać się uciążliwy i nieznośny, może ona oskarżać wszystkich wokół o zabieranie jej pieniędzy, głodzenie czy złe traktowanie.

W takim wypadku rodzina musi uzbroić się w cierpliwość, wspierać chorą osobę i być dobrej myśli. Wszystkie objawy demencji nie muszą oznaczać otępienia.

Bardzo często każda starsza osoba nie może przypomnieć sobie nazwiska lekarza, czy nazwy lekarstwa i może to być spowodowane niedoborem witaminy B12 czy złym funkcjonowaniem tarczycy, nerek lub wątroby.

Co możemy zrobić? Jednym z najtrudniejszych stanów, jaki przeżywa każdy z nas jest bezsilność. Dlatego warto, a nawet trzeba podejmować odpowiednie działania, gdy tylko zauważymy u naszego seniora niepokojące objawy. W pierwszej kolejności musimy w sposób łagodny i taktowny namówić ją na wizytę u lekarza.

Warto pozostać stanowczym i jasno argumentować powody wizyty W szpitalu personel medyczny przeprowadzi odpowiednie badania i przepisze właściwe leki, dzięki którym objawy będą łagodniejsze, a stan zdrowia chorego się poprawi. Istotnym elementem zapobiegania i walki z chorobą są tzw domowe sposoby wsparcia.

W pierwszej kolejności polecam, unikanie stanów przygnębienia, na miarę możliwości oczywiście, choć jak wiemy, to zadanie nie należy do najłatwiejszych. Zwłaszcza, że w życiu spotykają nas trudne sytuacje i doświadczenia. Warto jednak pamiętać, że w każdym doświadczeniu istnieje możliwość wyboru.

Czasem nie możemy zmienić otaczającej nas rzeczywistości, nie możemy także odwrócić biegu wydarzeń, cofnąć czasu. Jednak od nas zależy w jaki sposób owo wydarzenie będziemy postrzegać. Nie neguję tutaj jego stopnia trudności, czy też smutku i bólu, jaki spotyka nas w życiu.

Emocje są jak najbardziej naturalne i dla lepszego zdrowia należy je wyrażać, mówić o nich, płakać. Jednak od nas zależy przewartościowanie zaistniałych faktów. Od naszego nastawienia zależy, czy dana trudność będzie naszym przekleństwem, czy też przestrzenią wzrostu, rozwoju.

Kolejnym ważnym aspektem jest wypracowanie w sobie nawyku dziękowania za to, co mamy, kim jesteśmy. A myślę, że posiadamy ogromnie dużo. Wykaz wewnętrznych i zewnętrznych darów do indywidualnego odkrywania. Oprócz tego dieta bogata w owoce i warzywa i czytanie – w ten sposób możemy uchronić się przed demencją, radzą naukowcy.

Do takich wniosków doszli naukowcy z Francji na podstawie badań, w których wzięło udział prawie 1500 ochotników. Badania sugerują, że przestrzeganie tych zasad może zapobiec lub odsunąć w czasie objawy demencji w starszym wieku.

Grupa neuropsychologów z Francji przez okres siedmiu lat obserwowała zmiany w zdolnościach poznawczych 1433 emerytów z Montpellier.

 Seniorzy zostali poproszeni o wypełnienie ankiety na temat ich stylu życia, wykształcenia i historii chorób oraz o poddanie się testom z czytania.

 Okazało się, że to ile ćwiczeń intelektualnych emeryci zapewniali swojemu mózgowi, wywierało ogromny wpływ na prawdopodobieństwo rozwinięcia się u nich demencji. Zacznijmy zatem choćby rozwiązywać krzyżówki, szarady, czy popularne w ostatnich latach sudoku Ponadto czytajmy, czytajmy jak najwięcej.

Pomimo nieustannego rozwoju techniki i technologii, tzw książki papierowe z łask nie wyjdą, choć zaprzeczyć nie można, że toczą konkurencyjną walkę z e-bookami. Zaletą tejże walki jest fakt, iż w wielu księgarniach napotkać możemy zaskakujące promocje w niektórych księgarniach. Zachęcam do poszukiwań.

Dodam tylko, że osoby,  które uzyskały niskie wyniki z testu czytania, aż o 18 procent wzrastało prawdopodobieństwo wystąpienia łagodnego osłabienia funkcji poznawczych lub demencji.

Ryzyko to było też o 10 procent wyższe u osób cierpiących na depresję, a o 6,5 procent u ludzi, którzy jedli owoce i warzywa rzadziej niż dwa razy dziennie.

            Ważnym czynnikiem ryzyka była też cukrzyca, która podwyższała to ryzyko o 5 procent. Dla porównania, osoby które posiadają gen demencji są na nią narażone o 7 procent bardziej niż reszta społeczeństwa.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*