Mięśniaki macicy (włókniaki) – rodzaje i objawy guza macicy

Mięśniaki macicy (włókniaki) – rodzaje i objawy guza macicy

Mięśniaki macicy to łagodne guzy kobiecego narządu rodnego, które wywodzą się z komórki mięśniówki gładkiej macicy. Mięśniaki macicy są jedną  z najczęstszych patologii żeńskiego narządu rodnego, a ich występowanie u kobiet szacuje się na około 25% do nawet 80% w zależności od wieku i czynników ryzyka. W około 25% przypadków występowania dają objawy kliniczne, których nasilenie zaburza normalne funkcjonowanie i jest przyczyną zgłaszania się pacjentek do lekarzy ginekologów.
Mięśniaki macicy są istotnym problemem dla całych populacji kobiet. Pomimo tego, że są guzami z definicji łagodnymi wywołują różnego rodzaju dolegliwości. Spektrum objawów przez nie wywoływanych obejmuje większą część ludzkiego organizmu, od anemii z niedoboru żelaza, bólów brzucha, zaburzeń gastrycznych, zaburzeń oddawania moczu, przez niepłodność kobiecą po patologie położnicze jak poronienia i poród przedwczesny. W wielu krajach mięśniaki macicy są główną przyczyną histerektomii i hospitalizacji spowodowanych dolegliwościami ginekologicznymi.

Większość pacjentek z mięśniakami macicy nie odczuwa żadnych lub ma bardzo niewielkie objawy związane z występowaniem tych guzów.

Objawy wywoływane przez mięśniaki macicy można podzielić ogólnie na 3 główne grupy objawów, tj.

objawy związane z nieprawidłowymi krwawieniami z dróg rodnych, objawy związane z obecnością patologicznej masy w miednicy mniejszej i/lub jamie brzusznej, objawy związane z dysfunkcją reprodukcyjną.

Nieprawidłowe krwawienia z dróg rodnych powodowane przez mięśniaki mogą przyjmować różne formy, od plamień, poprzez przedłużające się obfite miesiączki, po zagrażające zdrowiu, silnie anemizujące krwotoki.

Problemy z krwawieniami występują szczególnie u pacjentek z mięśniakami podśluzówkowymi lub śródścienno-podśluzówkowymi penetrującymi do światła jamy macicy. Problemy z uciskiem na sąsiadujące narządy pojawiają się w przypadku dużych mięśniaków macicy.

Mięśniaki macicy mają również istotne znaczenie w dziedzinie medycyny rozrodu. Mięśniaki podśluzówkowe mogą być przyczyną niepłodności, poronień we wczesnej ciąży itp.

Problemy położnicze, jak bóle brzucha w ciąży, poród przedwczesny, nieprawidłowa lokalizacja lub wrastanie łożyska mogą być także objawami lub patologiami wtórnymi do obecności mięśniaków macicy.

Niezwykle ważnym kryterium dotyczącym wywoływania konkretnych dolegliwości jest położenie mięśniaka. Mięśniaki z przedniej ściany macicy powodują przeważnie dolegliwości związane z układem moczowym, np.

częstomocz, bolesne mikcje, czy parcia naglące na mocz. Mięśniaki z tylnej ściany macicy i dna wywołują z reguły dolegliwości związane z układem pokarmowym, jak np.

wzdęcia, zatwardzenia czy inne zaburzenia pasażu jelitowego.

Mięśniaki macicy (włókniaki) – rodzaje i objawy guza macicy

Wstępną diagnozę mięśniaków macicy można postawić już na podstawie standardowego badania wewnętrznego przez pochwę. Prawidłowe zbadanie mięśniaków macicy w badaniu wewnętrznym wymaga jednak dużego doświadczenia.

Trudne lub wręcz niemożliwe jest przedoperacyjne zaplanowanie zabiegu bazujące wyłącznie na samym badaniu ginekologicznym. Bardziej szczegółowym, dodatkowym badaniem mającym na celu ocenę mięśniaków macicy jest ultrasonografia.

W przypadku mniejszych zmian najlepiej przezpochwowa, a transrektalna w przypadku pacjentek niewspółżyjących.

Gdy mięśniaki są bardzo duże lub gdy tworzą wielkie konglomeraty obrazowanie przez pochwę i odbytnicę może być utrudnione, wtedy stosuje się z wyboru sondę przezbrzuszną, która może objąć powiększoną macicę w całości.

Nowe aparaty ultrasonograficzne posiadają doskonałe parametry obrazowania, ułatwia to optymalne diagnozowanie zmian. Dzięki zastosowaniu nowoczesnej techniki można wykonywać zaawansowane badania ultrasonograficzne w obrazowaniu dwuwymiarowym, dopplerowskim lub poszerzonym o badania trójwymiarowe, co w większości przypadków pozwala na prawidłową oceną narządu rodnego, a następnie wybór odpowiedniego postępowania obserwacyjnego lub leczniczego.

Od wielu lat chirurgia zajmuje czołowe miejsce w terapii mięśniaków macicy. Histerektomia jako metoda leczenia nie dość, że praktycznie całkowicie eliminuje symptomy wywoływane przez mięśniaki, to także zapobiega ich nawracaniu.

Dla wielu kobiet, które zakończyły swoje plany rozrodu, histerektomia pozostaje atrakcyjną metodą pozbycia się problemu.

Badania dowodzą że większa część kobiet, która poddała się histerektomii jest szczęśliwa z uzyskanych efektów i uważa że ich jakość życia znacząco się poprawiła.

Mięśniaki macicy (włókniaki) – rodzaje i objawy guza macicy

Kobiety, które nie chcą tracić macicy z powodu dalszych planów rozrodczych lub z innych względów, nie są pozbawione możliwości wyboru skutecznych metod leczenia. Miomektomia czyli usunięcie mięśniaków macicy z pozostawieniem prawidłowej tkanki macicy jest szeroko stosowaną, skuteczną metodą, która coraz częściej jest wybierana przez pacjentki.

Miomektomia, zwłaszcza w przypadku dużych macic, z licznymi mięśniakami jest operacją o wiele trudniejszą od zwykłej histerektomii. W przypadku dużych miomektomii znamiennie zwiększa się ryzyko powikłań operacyjnych i niezwykle ważnym jest aby były dokonywane przez doświadczonych operatorów.

Operacja ta pomimo swojej skuteczności ma jedną dużą wadę, mianowicie możliwość nawrotu mięśniaków macicy. Piśmiennictwo donosi że u około 50% kobiet po 5 latach od miomektomii można w badaniu powierdzić nowe mięśniaki.

W dzisiejszych czasach przy dostępnym znakomitym sprzęcie operacyjnym  i wysokiej rozdzielczości obrazowania decyzja co do wyboru metody operacyjnej miomektomii zależy tak naprawdę od chęci i doświadczenia chirurga.

U kobiet ze zdiagnozowanymi mięśniakami podśluzówkowymi metodą z wyboru pozostaje histeroskopowa miomektomia. Metoda jest skuteczna bardzo skuteczna zarówno pod kątem ginekologicznym jak i niepłodnościowym.

Kobietom, u których głównym problemem związanym z mięśniakami macicy sa nieprawidłowe krwawienia można także jednoczasowo z usunięciem mięśniaków wykonać elektroablację endometrium.

Nasi eksperci posiadają bogate doświadczenie w zabiegowym leczeniu mięśniaków macicy, chętnie pomożemy każdej pacjentce, która będzie potrzebowała takiego leczenia.

Istnieją jeszcze inne metody zabiegowego leczenia mięśniaków macicy, jak na przykład embolizacja tętnic macicznych oraz ultradźwiękowa termoablacja mięśniaków macicy, Współpracujemy również z ośrodkami, które zajmują się takim leczeniem, możemy pomóc w odpowiedniej kwalifikacji lub pokierujemy Panie do odpowiedniego ośrodka.

Bardzo często pierwszą metodą leczenia mięśniaków macicy jest stosowanie leków, które mają spowodować ustąpienie objawów.

Znany jest szereg algorytmów, w których stosuje się metody doustnej antykoncepcji hormonalnej, terapie progestagenowe, ewentualnie leki nowej generacji celem zmniejszenia nieprawidłowych krwawień macicznych, jako metody pierwszego rzutu, lub jako metody przygotowującej do leczenia definitywnego.

Istnieją również badania sprawdzające przydatność niesteroidowych leków przeciwzapalnych lub leków antyfibrynolitycznych na krwawienia wywoływane przez mięśniaki macicy.

Nasi eksperci z chęcią pomogą każdej pacjentce w doborze odpowiedniego leczenia farmakologicznego, tak aby zmaksymalizować efekty terapii przy jednoczasowym minimalizowaniu objawów niepożądanych.

Mięśniaki macicy (włókniaki) – rodzaje i objawy guza macicy

Mięśniaki macicy – niezłośliwe nowotwory macicy: przyczyny, objawy i leczenie

Mięśniaki macicy (włókniaki) – rodzaje i objawy guza macicy Mięśniaki macicy mogą utrudniać zajście w ciążę. 123rf.com

Mięśniaki macicy to najczęściej występujące niezłośliwe nowotwory macicy, które mogą się rozwinąć u kobiet w każdym wieku. Zmiany te mają różną wielkość i w wielu przypadkach nie wymagają leczenia, ale muszą być regularnie kontrolowane. Co zatem należy wiedzieć o mięśniakach macicy?

Mięśniaki macicy, nazywane również włókniakami macicy, to łagodne i niejednorodne, pod względem budowy, guzy.

Należą one do najczęściej występujących nowotworów macicy o charakterze niezłośliwym, gdyż stanowią aż 95 proc. wszystkich diagnozowanych łagodnych guzów narządu rodnego.

W bardzo niewielu przypadkach, które stanowią około 0,1-0,8 proc. wszystkich schorzeń tego typu, zmiany mogą złośliwieć przeobrażając się w mięsaki gładkokomórkowe.

Mięśniaki macicy rozwijają się w jej ścianach i mogą dotykać kobiet w każdym wieku. Zmiany te występują u co piątej kobiety po 35. roku życia i u co drugiej miesiączkującej pacjentki, która ukończyła 50 lat.

W początkowej fazie rozwoju mogą one nie dawać żadnych specyficznych objawów.

Wiele z nich nie wymaga również leczenia, a jedynie stałej kontroli, choć zdarzają się przypadki, gdy konieczne jest podjęcie specjalistycznej terapii.

Mięśniaki macicy to schorzenie, którego przyczyny nie zostały jeszcze niestety do końca poznane. Specjaliści podejrzewają, że ich powstawaniu mogą sprzyjać zaburzenia hormonalne.

Zmiany tego typu pojawiają się bowiem głównie u kobiet z podwyższonym poziomem estrogenów i jednoczesnym niskim poziome progesteronu. Choć nie jest to regułą.

Wskazuje się również na to, że mięśniaki macicy mogą mieć podłoże genetyczne, w związku z czym bardziej narażone są na nie kobiety, w których rodzinach zdarzały się przypadki tego schorzenia.

Zauważa się też większą liczbę przypadków pojawienia się mięśniaków macicy u kobiet, które rodziły. Specjaliści często wspominają też o nadwadze, jako o czynniku, który może zwiększać ryzyko mięśniaków macicy. Jest to związane z tym, iż zbyt duża waga powoduje wydzielanie większej ilości estrogenów.

Mięśniaki macicy są zbudowane z dokładnie tych samych mięśni co jej ściany. U większości kobiet rozwija się zwykle od kilku do kilkunastu guzów. Mogą mieć one bardzo różne rozmiary, a największe z nich mają nawet rozmiary arbuza. W większości przypadków mięśniaki mają jednak do 12 cm.

Wyróżnia się kilka podstawowych typów mięśniaków:

  • Podsurowicówkowe: guzy te rosną na zewnątrz macicy, w kierunku błony surowiczej i pokrywają ją od strony jamy brzusznej.
  • Śródścienne: mięśniaki rozwijają się w ścianie macicy i powiększają ją w poprzek, wzdłuż i wszerz.
  • Podśluzówkowe: zmiany rosną do środka macicy, w kierunku błony śluzowej i wyściełają ją od wewnątrz.
  • Uszypułowane: łączą się one z trzonem macicy przy pomocy pasma tkanki łącznej, czyli tzw. szypuły.
  • Szyjkowe: umiejscowione w szyjce macicy i uwypuklające się do pochwy.
  • Międzywięzadłowe: tworzą się na zewnątrz trzonu macicy.

Jakie objawy dają mięśniaki macicy?

Mięśniaki macicy u wielu pacjentek nie dają żadnych objawów, przez co ich wykrycie często bywa zupełnie przypadkowe. U niektórych kobiet można jednak zaobserwować charakterystyczne objawy, które są uzależnione od umiejscowienia powstałej zmiany.

Mięśniaki podsurowicówkowe i śródścienne mogą dawać takie objawy jak:

  • Ból wywołany uciskiem na sąsiednie narządy wewnętrzne (dolegliwości bólowe podbrzusza lub podobne do tych przy rwie kulszowej).
  • Uczucie parcia na pęcherz lub odbytnicę.
  • Zaleganie lub nietrzymanie moczu.
  • Przewlekłe zaparcia.
  • Niedrożność jelit.
Leia também:  Co to jest bębnica? Jakie są przyczyny wzdęć, nadmiernych gazów i powiększenia brzucha?

Mięśniaki podśluzówkowe mogą wywoływać takie dolegliwości jak:

  • Bolesne, przedłużone i obfite miesiączki (mogą zawierać skrzepy).
  • Krwawienia międzymiesiączkowe i brązowe upławy.
  • Anemia.
  • Niewydolność krążenia (objawiająca się osłabieniem, bólami głowy, dusznościami i przyspieszonym tętnem).
  • Niepłodność.
  • Poronienia.
  • Przedwczesne porody.

Mięśniaki macicy, które dają objawy mogą być wstępnie zdiagnozowane przez ginekologa już na ich podstawie.

Aby jednak potwierdzić diagnozę konieczne jest przeprowadzenie badania ginekologicznego i wykonanie przezpochwowego badania USG.

Dzięki niemu ginekolog jest w stanie dokładnie obejrzeć szyjkę macicy, wnętrze jamy macicy i jajniki. Obraz uzyskany w badaniu pozwala na wykrycie nawet bardzo małych zmian, a także określić ich rodzaj i wielkość.

Mięśniaki macicy nie wymagają leczenia, jeśli nie powodują żadnych uciążliwych dolegliwości. W większości przypadków nie stanowią one zagrożenia dla zdrowia pacjentki.

Konieczne jest jednak systematyczne kontrolowanie tego typu zmian.

Podczas regularnych wizyt u ginekologa sprawdza się przede wszystkim czy mięśniaki nie rosną i tym samym, czy nie dają żadnych powodów do niepokoju.

Jeśli pacjentka odczuwa jednak niewielkie objawy związane z mięśniakami, zwykle leczy się je farmakologicznie. Najczęściej stosowane są preparaty przeciwbólowe i przeciwzapalne, ale w niektórych przypadkach zalecane jest także przyjmowanie leków hormonalnych, które mogą powodować zmniejszanie się zmian.

Mięśniaki macicy – operacja

Mięśniaki macicy w niektórych przypadkach mogą wymagać zastosowania leczenia chirurgicznego. Operacja jest zwykle zalecana przez lekarza w sytuacji, kiedy u pacjentki:

  • Występują uciążliwe objawy wywoływane przez mięśniaki (np. ból lub krwawienie).
  • Mięśniaki uniemożliwiają zajście w ciążę.
  • Mięśniak rośnie zbyt szybko i tym samym istnieje podejrzenie, iż jest to mięsak złośliwy.
  • Mięśniaki uszypułowane są ruchome, przez co istnieje ryzyko skręcenia się szypuły przymocowanej do macicy i tym samym blokowania ukrwienia tkanki.

Operacja może polegać na wyłuszczeniu mięśniaków, co jednak nie daje gwarancji, że zmiany nie pojawią się ponownie.

Możliwe jest także przeprowadzenie zabiegu polegającego na częściowym lub całkowitym usunięciu narządu rodnego kobiety, choć dokonuje się tego wyłącznie w sytuacjach, gdy jest to naprawdę konieczne.

O tym, jaki będzie zakres operacji w przypadku konkretnej kobiety, decyduje się na podstawie jej wieku, wielkości mięśniaków i stanu zdrowia.

Przełom w leczeniu mięśniaków macicy

Mięśniaki macicy zazwyczaj usuwane są podczas operacji brzusznej, która jest wykonywana w znieczuleniu zewnątrzoponowym. W niektórych przypadkach, gdy guzki są małe, możliwe jest ich usunięcie metodą laparoskopową. Przy zastosowaniu tradycyjnej metody pacjentki zazwyczaj opuszczają szpital w czwartej dobie po zabiegu.

Jeśli natomiast usunięcie mięśniaków odbywa się metodą laparoskopową, kobieta może wrócić do domu już drugiego dnia. Czas rekonwalescencji jest różny, jednak większość kobiet mniej więcej po miesiącu od zabiegu wraca do pełni formy. Operacja usunięcia mięśniaków macicy jest wykonywana po miesiączce, w pierwszej fazie cyklu.

Mięśniaki macicy można również leczyć przy pomocy embolizacji. Polega ona na tym, że wokół mięśniaka wywoływana jest zakrzepica, przez co krew nie ma dopływu do guza.

W trakcie zabiegu lekarz wprowadza do tętnic macicznych cienki cewnik, przy pomocy którego podaje się najpierw kontrast, a następnie preparat embolizacyjny PVA.

To właśnie dzięki niemu możliwe jest zamknięcie naczyń, które zaopatrują mięśniak w krew. Przy pomocy embolizacji można jednocześnie usunąć nawet kilka zmian.

Embolizacja jest zabiegiem wykonywanym w znieczuleniu miejscowym. Pacjentki w większości przypadków mogą opuścić szpital już następnego dnia. Zazwyczaj mięśniaki zmniejszają się mniej więcej o połowę już po 3 miesiącach po zabiegu, natomiast po pół roku kurczą się nawet o 70-80 proc.

Mięśniaki macicy a ciąża

Mięśniaki macicy mogą nie dawać żadnych objawów, ale mimo to w niektórych przypadkach utrudniają zajście w ciążę.

Dlatego też, planując powiększenie rodziny kobieta powinna skonsultować się z lekarzem, który oceni, czy mięśniaki mogą stanowić jakąkolwiek przeszkodę w zajściu w ciążę u konkretnej pacjentki.

Jeśli tak jest, lekarz może zalecić wyłuszczenie mięśniaków macicy, co sprawia, że ryzyko wystąpienia jakichkolwiek kłopotów z zapłodnieniem znacząco spada.

Mięśniaki macicy (włókniaki) – rodzaje i objawy guza macicy

Kłopoty z zajściem w ciążę. Jak walczyć z problemem bezpłodności?

Mięśniaki macicy – charakterystyka, przyczyny powstawania, objawy, leczenie

Mięśniaki macicy to niezłośliwe zmiany nowotworowe, które przybierają postać łagodnych guzów. Rozwijają się długo i powoli, nie powodując przerzutów. Zazwyczaj nie wywołują żadnych objawów.

Najczęściej rozwijają się u kobiet w okresie rozrodczym.

Podjęcie leczenia nie zawsze jest w tym przypadku konieczne, ważna jest jednak regularna kontrola, która pozwoli upewnić się, że zmiany nie nabierają charakteru nowotworowego.

1. Czym są mięśniaki macicy?

Mięśniaki są zaliczane do guzów rozwijających się w ścianie macicy. Często określane mianem włókniaków przybierają zazwyczaj niezłośliwą postać. Ze względu na ich wielkość i lokalizację, możemy wyróżnić kilka typów mięśniaków. Najczęściej mamy do czynienia ze zmianami śródściennymi, które, jak sama nazwa wskazuje, rozwijają się w ścianie macicy.

Kolejnym rodzajem są mięśniaki podsurowicówkowe – występują one na zewnątrz macicy, rozwijając się w kierunku jamy brzucha. Z kolei mięśniaki podśluzówkowe rosną ku wnętrzu macicy, przyczyniając się do uwypuklenia jej śluzówki.

W sytuacji, kiedy osiągną znaczne rozmiary mogą wypełnić wnętrze jamy macicy, natomiast w stadium zaawansowanym może mieć miejsce tzw. rodzenie mięśniaka – guz poprzez kanał szyjki macicy wydostaje się na zewnątrz.

Ostatnim rodzajem zmian tego typu są mięśniaki międzywięzadłowe – pojawiają się w przestrzeni pomiędzy umiejscowionymi przy ścianach macicy blaszkami więzadła szerokiego.

2. Jak i kiedy powstają mięśniaki?

Mięśniaki macicy najczęściej pojawiają się u kobiet w okresie rozrodczym; 3 na 4 kobiety w pewnym momencie życia miały mięśniaka macicy. Można je wykryć podczas badania ginekologicznego lub USG narządów rodnych.

Przyczyny powstawania mięśniaków macicy nie do końca są znane. Istnieją jednak pewne czynniki, które zdaniem lekarzy mogą sprzyjać ich występowaniu. Są to:

  • zmiany genetyczne,
  • zaburzenia hormonalne – estrogenu i progesteronu,
  • zachwianie równowagi chemicznej organizmu.

Zobacz odpowiedzi na pytania osób, które miały do czynienia z tym problemem:

Wszystkie odpowiedzi lekarzy

3. Objawy mięśniaków macicy

Występowanie mięśniaków macicy nie zawsze musi być sygnalizowane poprzez określone objawy. W wielu przypadkach chora nie zdaje sobie sprawy z ich obecności, dowiadując się o tym dopiero dzięki rutynowym badaniom. Pozostałe pacjentki mogą jednak odczuwać związane z nimi nieprzyjemne dolegliwości.

Do symptomów najbardziej typowych należą krwawienia – u kobiet często dochodzi do wydłużenia lub bardziej obfitych menstruacji. Ponadto mogą wystąpić plamienia międzymiesiączkowe. Wśród objawów mięśniaków macicy wymienić należy także uczucie pełności w miednicy, powtarzające się wzdęcia i zaparcia, a także nieprzyjemny ucisk na część krzyżową kręgosłupa.

Na skutek rozrostu guzów może dojść do zwiększenia objętości oraz zniekształcenia macicy, która wówczas zaczyna uciskać znajdujące się w sąsiedztwie narządy i tkanki. W największym stopniu jest narażona cewka oraz pęcherz moczowy, w których z tego powodu może zacząć zalegać mocz.

Konsekwencją ucisku bywa zapalenie dróg moczowych, a w bardziej zaawansowanych przypadkach wodonercze, czyli zaburzenie właściwego funkcjonowania nerek. Obecność mięśniaków macicy może być także sygnalizowana bólem, zwłaszcza kiedy dojdzie do powstania zmian martwiczych lub gnilnych, które pojawiają się na skutek niedostatecznego ukrwienia zaawansowanej postaci guza.

Mięśniaki mogą powiększać się, gdy kobieta zażywa tabletki antykoncepcyjne bądź gdy jest w ciąży. Dzieje się tak pod wpływem wydzielania dużych ilości estrogenu. Nowotwory niezłośliwe to, oprócz mięśniaków, na przykład:

  • brodawczak (z nabłonka powierzchniowego),
  • tłuszczak (nienabłonkowy),
  • włókniak (nienabłonkowy),
  • naczyniak (nienabłonkowy).

4. Leczenie mięśniaków

Kobieta powinna się zgłosić do lekarza, gdy tylko zaobserwuje niepokojące ją symptomy. Ginekolog najpierw przeprowadza wywiad z pacjentką, następnie wykonuje przezpochwowe badanie USG. Na podstawie USG lekarz dowiaduje się, jak mięśniaki są rozmieszczone oraz ile ich jest.

Zabiegi leczenia mięśniaków są wykonywane w sytuacji, kiedy pacjentka uskarża się na nieprzyjemne dolegliwości – jeżeli choroba przebiega bezobjawowo zazwyczaj nie jest ono potrzebne, choć zmiany należy wówczas obserwować.

Jeżeli guzy w szybkim tempie zwiększają swoje rozmiary, to jest konieczne natomiast przeprowadzenie operacji usunięcia mięśniaków, gdyż istnieje ryzyko, że przybiorą niebezpieczną postać złośliwą.

Jest to wskazane także ze względu na zachowanie bezpieczeństwa położonych blisko narządów.

W zależności od umiejscowienia zmiany oraz wieku chorej zabieg może zostać wykonany przez brzuch lub przez pochwę – o wyborze metody lekarz decyduje w porozumieniu z pacjentką, gdyż droga dotarcia do macicy może wpływać na jej możliwości rozrodcze.

Jeżeli zmiany są już daleko posunięte, to lekarz może zadecydować o wycięciu całej macicy, chociaż często wystarczające bywa wyłuszczenie (mimektomia) mięśniaka i usunięcie go przy użyciu niewielkich szczypiec.

Kiedy mięśniaki pojawiają się u kobiet spodziewających się dziecka, wykonanie operacji jest możliwe jedynie wtedy, kiedy nie stwarza ona zagrożenia dla prawidłowego przebiegu ciąży.

Inną dostępną formą leczenia, charakteryzującą się o wiele mniejszą inwazyjnością, jest embolizacja polegająca na podaniu prosto do tętnicy macicy substancji, która uniemożliwia dotarcie krwi do mięśniaka. Prowadzi to do obumarcia guza. Zastosowanie tego sposobu wiąże się jednak z pewnym ryzykiem – nie ma sposobności wcześniejszego sprawdzenia, czy guz nie ma charakteru nowotworowego.

Mięśniaki, które dają mniej dokuczliwe objawy, leczy się farmakologicznie, zwykle stosując środki przeciwbólowe bądź hormonalne. W przypadku, kiedy są bezobjawowe, nie stosuje się żadnego leczenia. Jeżeli mięśniaki zwiększają swój rozmiar, to istnieje niewielkie ryzyko, że przekształcą się one w guzy złośliwe. Dotyczy to jednak tylko około 0,5% przypadków.

Skorzystaj z usług medycznych bez kolejek. Umów wizytę u specjalisty z e-receptą i e-zwolnieniem lub badanie na abcZdrowie Znajdź lekarza.

Mięśniaki macicy – rodzaje, objawy i leczenie

Mięśniaki macicy (włókniaki macicy) to łagodne guzy, które rozwijają się w jej ścianach. Są zbudowane z tkanki mięśniowej gładkiej, takiej samej jak ściana narządu.

Są to najczęściej występujące guzy narządów rodnych. Mają charakter łagodny i na szczęście bardzo rzadko złośliwieją (mniej niż procent przypadków).

Wówczas przekształcają się w mięsaki gładkokomórkowe (łac. leiomyosarcoma).

Mięśniaki macicy rzadko występują jako pojedyncze guzy. Zazwyczaj jest ich kilka. Różnią się między sobą przede wszystkim wielkością. Zmiany być małe (mieć kilka milimetrów), ale i naprawdę duże (zazwyczaj jednak nie przekraczają 12 cm). Zdarza się również, że przerastają macicę, która traci swój fizjologiczny kształt i rozmiary (macica mięśniakowata).

Mięśniaki powiększają się w różnym tempie. Zdarza się, że przez lata rosną bardzo wolno. Bywa, że rozwijają się tak szybko, że po kilkunastu miesiącach wywołują dokuczliwe objawy. Przestają wzrastać po menopauzie, wówczas wapnieją bądź rozpadają się, zmniejszając swoje rozmiary.

Ale zmiany te różnią się także lokalizacją. W zależności od umiejscowienia, wyróżniamy mięśniaki:

  • podsurowicówkowe – rosną na zewnątrz macicy,
  • śródścienne – rozwijają się w ścianie macicy, powiększając ją,
  • podśluzówkowe – rosną do środka macicy.

Występują jeszcze mięśniaki: uszypułowane, szyjkowe, międzywięzadłowe.

Mięśniaki mogą być przypadłością każdej kobiety, niezależnie od wieku. Choć ma je nawet co trzecia kobieta, przyczyny ich powstawania wciąż nie są do końca poznane.

Co ma wpływ na powstawanie tych guzów? Z pewnością zaburzenia hormonalne – wysoki poziom estrogenów przy niskim poziomie progesteronu oraz sytuacja, kiedy w organizmie produkowane są lub dostarczane w postaci leków hormony płciowe. Nie bez znaczenia są skłonności dziedziczne.

To, gdzie umiejscowiony jest mięśniak macicy oraz jaki ma rozmiar, może mieć wpływ zarówno na wystąpienie konkretnych objawów, jak i ich nasilenie.

Małe mięśniaki najczęściej nie dają objawów, nie są przyczyną dyskomfortu. Z kolei duże mogą wywoływać różne dolegliwości, a także mieć negatywny wpływ na zajście w ciążę, donoszenie dziecka i przebieg porodu. 

Do najczęściej obserwowanych objawów mięśniaków macicy można zaliczyć:

  • obfite, bolesne, przedłużające się krwawienia miesiączkowe,
  • krwawienia acykliczne (niezależne od cyklu miesiączkowego),
  • bóle podbrzusza,
  • parcie na mocz – gdy rozrastający się guz uciska pęcherz moczowy,
  • zaparcie stolca – gdy rozrastający się guz uciska pęcherz moczowy odbytnicę,
  • ból kręgosłupa w odcinku lędźwiowym,
  • ból podczas stosunków płciowych.

Zdiagnozowanie mięśniaków macicy nie sprawia specjalistom szczególnych problemów. Lekarzowi, by miał pełny obraz sytuacji, wystarczy:

Jeśli mięśniaki nie wywołują dyskomfortu, nie wymagają leczenia. Nie są traktowane jako zagrożenie dla zdrowia. Ważne jednak jest, by kobieta, która ma guzy, zgłaszała się na cykliczne, ginekologiczne badania kontrolne. Ważna jest obserwacja zmian przez specjalistę oraz monitorowanie ich wzrostu.

Jeśli mięśniaki macicy dają objawy, ale dolegliwości są niewielkie, leczy się je farmakologicznie:

  • środkami przeciwbólowymi
  • środkami przeciwzapalnymi,
  • lekami hormonalnymi.

Mięśniaki, które są duże i wywołują dyskomfort, należy usunąć w znieczuleniu zewnątrzoponowym. Zakres i sposób wykonania zabiegu zależą od wielkości, lokalizacji i liczby guzów, wieku pacjentki i stanu jej zdrowia oraz tego, czy kobieta chce zachować płodność. Stąd operacja może polegać na:

  • wyłuszczeniu mięśniaków (miomektomia),
  • częściowym usunięcie narządu rodnego,
  • usunięciu guza wraz z macicą (z założenia macicę wycina się tylko wtedy, gdy to naprawdę konieczne).

Istnieje też nieoperacyjna metoda leczenia mięśniaków. Jest nią embolizacja tętnic macicznych, czyli zatkanie głównych naczyń krwionośnych prowadzących do macicy. Zamknięcie dopływu krwi zmniejsza ukrwienie macicy, co wpływa na zmniejszenie mięśniaków.

Guzy maja tendencje do nawracania, dlatego jedynym sposobem ich wyleczenia jest usunięcie macicy.

To także może cię zainteresować:

Torbiele, mięśniaki i inne zmiany łagodne

Marsz na badania!

Czy to dobry moment na podkreślenie, jak ważne są badania profilaktyczne? 😉 Myślę, że tak – każda kobieta powinna przynajmniej raz w roku udać się do ginekologa na wizytę kontrolną i wykonać USG oraz cytologię. Z podobną częstotliwością, niezależnie od płci, należy wykonywać także podstawową morfologię. Wiem, różnie bywa z czasem i możliwościami – ale czy realnie istnieje coś cenniejszego niż zdrowie?

Czym są mięśniaki macicy?

Mięśniaki macicy to najczęściej występujące nowotwory łagodne dróg rodnych, powstające z mięśniówki macicy (a dokładniej mówiąc, z jej tkanki mięśniowej gładkiej). Przyczyną powstawania mięśniaków są wahania poziomów hormonów płciowych.

Guzy przyjmują kulistą, regularną formę i nie skutkują przerzutami ani naciekami na pozostałe tkanki.

Jeszcze do niedawna tworzenie się mięśniaków łączone było wyłącznie z poziomem estradiolu w organizmie, jednak obecnie coraz większą rolę przypisuje się szlakom związanym z progesteronem.

W każdym razie ich powstawanie i wzrastanie uzależnione jest od hormonów, dlatego w okresie pomenopauzalnym, kiedy jajniki się wyciszają i kończą produkcję estradiolu i progesteronu, często obserwujemy zmiany inwolucyjne mięśniaków, czyli po prostu ich zmniejszanie się lub zanikanie.

Mięśniaki macicy – rodzaje

Mięśniaki macicy w zależności od umiejscowienia dzielą się na:

  • Podśluzówkowe – mające kontakt z endometrium. Ich rozmiary mogą wahać się od kilku do kilkunastu centymetrów. Najczęściej towarzyszące im symptomy to obfite miesiączki i zaburzenia krwawienia międzymiesiączkowego. Osoby, u których stwierdzono mięśniaki macicy, mogą mieć problemy z zajściem w ciążę przez utrudnioną implantację zarodka.
  • Śródścienne – wychodzące ze ścian macicy. Są to najczęściej występujące mięśniaki w drogach rodnych. Mogą powodować częste oddawanie moczu czy zaparcia.
  • Podsurowicówkowe – powstające bardziej „od zewnątrz” macicy, zaraz pod jej błoną surowicówkową. Zazwyczaj nie dają żadnych objawów, a u osób w ciąży nie generują żadnych dodatkowych dolegliwości czy patologii w jej przebiegu. Gdy mięśniak osiąga większe rozmiary i naciska na zakończenia nerwowe, może powodować bóle pleców, zwiększenie obwodu brzucha oraz – podobnie jak przy mięśniakach śródściennych – zaparcia i częstsze oddawanie moczu.

Dokładna klasyfikacja mięśniaków utworzona przez FIGO (Międzynarodową Federację Ginekologów i Położników) dostępna jest w artykule polecanym poniżej 🙂

Leczenie – kiedy mięśniaki są niebezpieczne?

Nie wszystkie tego typu guzy wymagają leczenia – czasami wystarczy obserwacja i badania kontrolne. Wszystko zależy od rodzaju zmiany, jej tempa wzrostu oraz towarzyszących objawów.

Leczenie operacyjne

W leczeniu operacyjnym możliwe jest leczenie radykalne, czyli całkowite wycięcie macicy (histerektomia), amputacja trzonu macicy (subtotalne wycięcie macicy) lub ewentualnie leczenie oszczędzające płodność, czyli wyłuszczenie mięśniaków (miomektomia).

Subtotalne wycięcie macicy polega na wycięciu trzonu, w którym zazwyczaj tworzą się mięśniaki.

Usuwane są wtedy również jajowody (jako prewencja raka jajnika, który często rozwija się z ich strzępków), które bez trzonu nie są nam do niczego potrzebne, bo tracą swoją podstawową funkcję, czyli transport zapłodnionej komórki jajowej do macicy.

W trakcie operacji pozostawiana jest szyjka macicy – oczywiście pod warunkiem, że nie ma w niej mięśniaków. Po amputacji musimy pamiętać o tym, że niezbędne są nie tylko dalsze wizyty kontrolne u ginekologa, ale też kontynuacja regularnych badań cytologicznych.

Histerektomia jest zabiegiem bardziej radykalnym. W jej trakcie wycina się całą macicę (trzon i szyjkę) oraz – podobnie jak w poprzednim przypadku – jajowody. Po histerektomii wciąż należy regularnie uczęszczać na wizyty lekarskie, ale w tym przypadku polegają one głównie na ogólnej ocenie pochwy w badaniu z wziernikiem i miednicy mniejszej w USG transwaginalnym.

Miomektomia

Rozwiązaniem dla osób planujących ciążę lub mających inne powody, dla których chcą oszczędzić swoją macicę, jest miomektomia, czyli wyłuszczenie mięśniaków. Loże po mięśniakach są zszywane, a powstała wskutek tego rana samoistnie się goi.

Cały narząd pozostaje niezmieniony – usunięcie dotyczy wyłącznie mięśniaka, a my – po odczekaniu odpowiedniego czasu od operacji – możemy starać się zajść ciążę.

Za minimalny okres przyjmuje się 3 miesiące, oczywiście w zależności od wielkości mięśniaka, jego umiejscowienia i ewentualnych komplikacji podczas operacji. Każdy zabieg jest bowiem inny i każda pacjentka wymaga indywidualnego podejścia.

To, po jakim czasie możemy rozpocząć starania o dziecko, powinnyśmy skonsultować z lekarzem, który przeprowadzał operację.

Tak jak w przypadku większości zabiegów tego typu, mamy do wyboru: laparotomię, minilaparotomię oraz laparoskopię (różniące się poziomem ingerencji w powłoki brzuszne). Decyzję, który z zabiegów jest odpowiedni i najlepszy, podejmuje oczywiście lekarz specjalista. Zazwyczaj staramy się rozpocząć od zabiegu najmniej inwazyjnego, czyli laparoskopii, ale niestety nie zawsze jest ona możliwa.

Embolizacja

Embolizacja mięśniaków jest opcją dla tych osób, które nie są przekonane do leczenia operacyjnego. Polega na zamknięciu naczyń doprowadzających krew do mięśniaka.

Nie jest zabiegiem operacyjnym, więc nie wymaga znieczulenia ogólnego, a hospitalizacja trwa podobnie, jak po laparoskopii (około 2 dni). Na czym polega embolizacja? Lekarz dochodzi cewnikiem (w znieczuleniu miejscowym) przez tętnicę udową do naczyń, które chce „zamknąć”, i podaje do nich preparat embolizacyjny.

Mięśniak ma więc odciętą drogę odżywiania i z czasem (efekty zabiegu zazwyczaj pojawiają się po około 3 miesiącach) „usycha”.

Termoablacja

Kolejna z metod – termoablacja mięśniaków – przeprowadzana jest przy pomocy urządzenia HIFU (high-intensity focused ultrasound). Jako jej mocne strony podaje się bezinwazyjność i skuteczność.

Pacjentka opuszcza klinikę tego samego dnia, a objawy mięśniaków ustępują w ciągu 6 miesięcy.

Ta metoda leczenia jest w naszym kraju wciąż na etapie badań klinicznych i nie jest powszechnie dostępna, ale zainteresowane bez problemu znajdą w internecie miejsce, które się w niej specjalizuje 🙂

Farmakoterapia

Leczenie farmakologiczne (antykoncepcję hormonalną) stosuje się przede wszystkim w celu złagodzenia objawów u pacjentek z istniejącymi przeciwwskazaniami do leczenia operacyjnego.

Torbiele szyjki macicy

Zapraszam Was do przeczytania mojego poprzedniego artykułu dotyczącego schorzeń, leczenia i profilaktyki chorób szyjki macicy.

Jedną z nich są torbiele Nabotha, które mogą przyjmować postać niewielkich pęcherzyków. Wypełnia je treść ropna (w przypadku zakażenia) lub śluz. Torbiele powstają wskutek zatkania produkujących śluz gruczołów szyjki macicy przez narastający w nich nabłonek. Ich obecność w organizmie dotyczy zwykle osób w wieku rozrodczym, rzadziej młodszych.

Jest kilka metod usuwania torbieli Nabotha – jeżeli lekarz zdecyduje o takiej konieczności (dotyczy to torbieli objawowych), nakłuwa się je i usuwa ich płynną zawartość, a następnie albo zamraża pozostałości ciekłym azotem, albo usuwa je laserowo. Zazwyczaj jednak pękają one samoistnie.

Łagodne zmiany w obrębie jajników

Kolejne z niezłośliwych zmian mogących rozwinąć się w obrębie narządów rozrodczych to te rozwijające się na jajnikach, czyli cały przekrój ich zmian torbielowatych i guzów.

Torbiel jajnika

Torbiele jajnika to cysty, które tworzą się zwykle w wyniku zaburzeń hormonalnych u osób w wieku rozrodczym. Występują pojedynczo lub w formie mnogiej. W tym drugim przypadku, szczególnie jeśli pojawiają się na obu jajnikach, mogą realnie wpłynąć na możliwość zajścia w ciążę i być przyczyną niepłodności.

Cysta na jajniku – rodzaje

Torbiele jajnika często wykrywane są podczas rutynowego USG, ponieważ mogą nie dawać żadnych objawów. W przypadku niewchłoniętych i objawowych zmian niezbędna jest dalsza diagnostyka (markery nowotworowe, określenie poziomów hormonów), a przede wszystkim stwierdzenie rodzaju samej torbieli w celu ustalenia dalszego postępowania.

Torbiele jajnika dzielimy na:

  • Czynnościowe, a wśród nich:

– Torbiel pęcherzykowa. Występuje wtedy, kiedy uparty pęcherzyk Graafa, w którym dojrzewała komórka jajowa, nie pękł w czasie owulacji i wciąż rośnie, i rośnie. W końcu albo wchłania się samoistnie, albo musimy usunąć powstałą torbiel surowiczą laparoskopowo. Jeżeli po pęknięciu pęcherzyka dostanie się do niego krew, wówczas może powstać torbiel krwotoczna.

– Torbiel ciałka żółtego.W trakcie cyklu miesiączkowego pęka pęcherzyk Graafa, który następnie przekształca się w ciałko żółte, a to zanika, jeśli nie dojdzie do zapłodnienia (więcej o całym tym procesie możecie przeczytać tutaj). Czasami jednak do tego nie dochodzi i w miejscu ciałka żółtego powstaje torbiel.

  • Nieczynnościowe torbiele jajnika:

– Endometrialne. Występują przy endometriozie, o której pisałam tutaj. W przebiegu choroby tkanki błony śluzowej macicy mogą „wszczepić się” w jajnik i wytworzyć wypełnione ciemnobrunatną krwią cysty (przez swój kolor zwane czekoladowymi).

Słówko o endometriozie – jest niesamowitą chorobą, której zakamarki wciąż odkrywamy w nowych badaniach klinicznych. Moja bliska koleżanka pisała doktorat o tematyce endometriozy, wspólnie zaś robiłyśmy staż w centrum zajmującym się leczeniem tej choroby w Niemczech.

Powiem Wam zupełnie szczerze, że zebrane przeze mnie doświadczenia na jej temat doprowadziły mnie do stwierdzenia, że niewiele jest takich chorób, które przy swoim łagodnym charakterze mają tak szerokie możliwości rozprzestrzeniania się i nawracania, a dodatkowo dają pacjentkom takie dolegliwości i objawy, jak endometrioza.

– Dermoidalne (skórzaste), zwane inaczej potworniakami.

Torbiel dermoidalna wypełniona jest wytworami ektodermy, czyli listka zarodkowego, z którego powstają między innymi komórki naskórka i wytwory skóry, czyli włosy, paznokcie, zęby czy łój.

Cysty charakteryzują się tym, że są bardziej stałe w swojej budowie i niestety mają większe prawdopodobieństwo bycia zmianą złośliwą, dlatego wymagają szybkiej interwencji chirurgicznej.

Torbiel na jajniku a ciąża

U osoby, u której stwierdzono zmianę pęcherzykową jajnika, pęcherzyk Graafa nie pęka – komórka jajowa nie może się uwolnić, więc zapłodnienie nie jest możliwe. Te oraz inne torbiele czynnościowe jajnika zazwyczaj wymagają jedynie obserwacji i samoistnie wchłaniają się przy następnym cyklu. Jeśli do tego nie dojdzie, stosuje się terapię antykoncepcją hormonalną.

Utrudnienie do zajścia w ciążę stanowią też wspomniane wcześniej torbiele endometrialne (czekoladowe). Mogą one upośledzać pracę jajników, rozregulować cykl i zaburzyć owulację, a także powodować niewydolność ciałka żółtego – stąd konieczność leczenia operacyjnego (laparoskopowego).

Pojawienie się licznych torbieli czynnościowych może być symptomem zespołu policystycznych jajników (PCOS), najczęściej spotykanego zaburzenia hormonalnego w wieku produkcyjnym.

Zajście w ciążę u osoby zmagającej się z zespołem policystycznych jajników utrudniają zaburzenia (lub brak) owulacji.

Ten stan wywołany jest przez nieprawidłowe stężenia hormonów, które uniemożliwiają rozwój komórki jajowej wewnątrz jajnika.

Czy torbiel na jajniku w ciąży jest groźna?

Jeżeli torbiel jajnika wypełniona jest płynem i ma dość cienkie, elastyczne ścianki, prawdopodobnie sama się wchłonie i nie ma powodu do większych zmartwień. Kluczowe są regularne badania i obserwacja wymiarów zmiany. 

Możliwości leczenia torbieli u osób w ciąży są ograniczone. Interwencje chirurgiczne niosą ze sobą ryzyko poronienia, niestety podobnie jak pozostawienie cysty. Wszelkie objawy i zaburzenia są więc wskazaniem do leczenia operacyjnego, które optymalnie powinno wykonywać się w drugim trymestrze ciąży.

Leczenie torbieli jajnika

Czyli kiedy wystarczą leki, a kiedy niezbędna jest operacja?

Leczenie torbieli jajnika zazwyczaj zostaje wdrożone przy dolegliwościach bólowych pacjentki, jeśli odczuwa ona nieprzyjemne parcie na pęcherz, a także kiedy planuje ciążę.

To, czego boimy się najbardziej, to „skręcenie się” cysty – jak tylko poczujesz silny ból brzucha, nie zastanawiaj się i zgłoś się w miarę możliwości do swojego lekarza lub bezpośrednio do szpitala.

Torbiel jajnika może odpowiadać za występowanie nieprawidłowych krwawień oraz rozregulować pracę samego jajnika, a co za tym idzie – nasz cykl menstruacyjny.

W zależności od objawów i przebiegu pierwszą drogą postępowania przy torbieli jajnika jest obserwacja lekarska, drugą – leczenie farmakologiczne, a trzecią – operacja.

  • Obserwacja to nic innego jak zgłaszanie się na badanie USG tak często, jak zaleci Ci lekarz. Nierzadko torbiele nie dają żadnych objawów, a następnie cofają się samoistnie. Po ustaleniu charakteru zmiany lekarz może uznać, że leczenie nie jest konieczne.
  • W przypadku torbieli na jajnikach farmakoterapia jest możliwa przy zmianach czynnościowych, o których wcześniej wspomniałam. Polega na przyjmowaniu antykoncepcji w celu uregulowania gospodarki hormonalnej organizmu.
  • Leczenie operacyjne torbieli jajnika, podobnie jak przy mięśniakach, może polegać na laparoskopii (najczęściej), minilaparotomii lub laparotomii. W moim ośrodku wykonujemy głównie leczenie oszczędzające – czyli laparoskopowe wyłuszczenie zmiany, oczywiście po wykluczeniu w kwalifikacji do zabiegu, że zmiana może mieć charakter nowotworowy. W tym celu należy podczas badania określić ewentualną obecność markera CA 125 we krwi.

W niektórych przypadkach zmiana ma zbyt duże rozmiary, jest nietypowo umiejscowiona (względy techniczne) lub po prostu podejrzana. Wówczas należy wykonać laparotomię.

Czy jest możliwe usunięcie guza w laparoskopii z zachowaniem aseptyki onkologicznej? Oczywiście, o ile ośrodek dysponuje specjalnymi workami do usuwania zmian.

Ale to też temat rzeka, wywołujący częste spory pomiędzy samymi lekarzami.

Inne łagodne guzy jajnika

Inne zmiany nowotworowe, które wykazują charakter łagodny i mogą wystąpić w obrębie jajników, to różnego rodzaju guzy lite i lito-torbielowate. Należą do nich między innymi:

  • włókniaki, ziarniszczaki, otoczkowiaki (powstające z komórek sznurów płciowych i zrębu jajnika),
  • guzy Brennera (łagodne nowotwory z nabłonka błony śluzowej jajnika).

Diagnostyka oraz leczenie zależne są od wielkości, rodzaju i objawów danej zmiany. Postępowanie przebiega podobnie jak przy torbieli jajnika.

Słowo o jajowodach…

…bo często traktowane są po macoszemu 😉 Zmiany, które najczęściej w nich spotykamy, to torbiele okołojajowodowe, przeważnie występujące w formie wodniaków (czyli po prostu torbieli, w których zbiera się surowicza treść).

W większości przypadków wchłaniają się one same – zalecana jest więc ich obserwacja oraz regularne badania kontrolne. Leczenie wodniaków nie wymaga ich całkowitego wycięcia, wystarczy samo usunięcie z nich płynu. Niestety – jajowód to najczęstsze miejsce zagnieżdżania się ciąży pozamacicznej.

Tutaj opcji leczenia również jest kilka, ale to już temat na oddzielny artykuł 😉

Mam wielką nadzieję, że ten tekst okaże się dla Was pomocny, a przede wszystkim – zachęci do skontrolowania ewentualnych obaw czy wątpliwości. Nic nie zastąpi wizyty u lekarza, dlatego – jeśli zauważasz jakieś objawy bądź towarzyszy Ci niepokojący ból – zapraszam do gabinetu! 🙂

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*