Mielofibroza (włóknienie szpiku) – przyczyny, objawy, leczenie

Mielofibroza (włóknienie szpiku) – przyczyny, objawy, leczenie2Mielofibroza (włóknienie szpiku) – przyczyny, objawy, leczenieMielofibroza (włóknienie szpiku) – przyczyny, objawy, leczenieiStock

Mielofibroza należy do chorób rzadkich (zachorowalność od 0,5-1 mieszkańca/100 tys./rok), ale też przewlekłych, zatem w poradniach hematologicznych mamy pod opieką sporą liczbę chorych. Razem z czerwienicą prawdziwą i nadpłytkowością samoistną mielofibroza należy do tzw. nowotworów mieloproliferacyjnych bez chromosomu Filadelfia, w których nie stwierdza się obecności genu BCR-ABL w badaniach molekularnych szpiku lub krwi obwodowej (BCR-ABL1 ujemne). Mielofibroza może rozwijać się jako choroba pierwotna lub wtórnie u chorych na czerwienicę prawdziwą i nadpłytkowość samoistną.

Te dwie ostatnie przebiegają stosunkowo łagodnie, natomiast mielofibroza jest chorobą heterogenną — u części pacjentów jest rozpoznawana we wczesnych fazach, u innych w zaawansowanych, ze znacznie skróconym przewidywanym czasem przeżycia.

Jakie są objawy mielofibrozy?

We wczesnych stadiach mielofibrozy może skłonić pacjenta do pójścia do lekarza pojawienie się takich objawów ogólnych, jak:

  • osłabienie,
  • świąd,
  • utrata wagi,
  • wzmożona potliwość
  • lub zmiany w morfologii krwi, najczęściej nadpłytkowość.

W późnych fazach choroby typowe objawy to dolegliwości związane z powiększoną śledzioną, a także nasilone objawy ogólne.

Jakie badania diagnostyczne pozwalają na wykrycie zmian i rozpoznanie mielofibrozy?

W zaawansowanych stadiach włóknienia szpiku najczęściej obserwujemy w morfologii krwi obniżoną liczbę krwinek białych, czerwonych i płytek krwi — pancytopenię. W rozmazie krwi stwierdza się obecność wczesnych stadiów rozwojowych blastów i erytroblastów (w warunkach prawidłowych nieobecnych we krwi), tzw. odczyn leukoerytroblastyczny.

Jedynym badaniem umożliwiającym rozpoznanie jest badanie histopatologiczne — ocena trepanobioptatu szpiku.

Obraz tak rzadkiego nowotworu nie jest łatwy do identyfikacji nie tylko na poziomie manifestacji klinicznych, ale też na poziomie histopatologii — tu potrzebny jest doświadczony histopatolog.

Szczególnego doświadczenia wymaga rozpoznanie wczesnej, prefibrotycznej (przedwłóknieniowej) fazy mielofibrozy i odróżnienie jej od nadpłytkowości samoistnej.

Dlaczego pacjenci trafiają do hematologa z bardzo powiększoną śledzioną, w zaawansowanym stadium choroby?

W różnych chorobach śledziona staje się monstrualnie duża, a mimo to ten objaw jest przeoczany. Trochę winy ponosi pacjent i wynika to z lęku przed rozpoznaniem. Niekiedy pacjenci wychodzą z założenia, że póki się nie bada, póty choroby nie ma.

Część winy leży jednak po stronie systemu POZ: lekarz rzadko ma czas na dokładne zbadanie brzucha pacjenta, rzadko też zleca wykonanie morfologii krwi. Tymczasem nie tylko w morfologii chorego na mielofibrozę, o której mówimy, widać wiele zmian sugerujących patologię.

Każdy z nas powinien przynajmniej raz w roku zrobić to badanie, ponieważ wiele można z niego dowiedzieć się na temat naszego stanu zdrowia.

ZOBACZ TAKŻE: Morfologia krwi powinna być badaniem obowiązkowym

Czy trzy wymienione choroby mieloproliferacyjne: mielofibroza, czerwienica prawdziwa i nadpłytkowość samoistna mogą być ze sobą mylone?

One są do siebie podobne, zwłaszcza nadpłytkowość i wczesna faza mielofibrozy: obraz morfologii i obraz kliniczny mogą być w nich takie same. Właściwie tylko w trepanobioptacie szpiku widać cechy, dzięki którym doświadczony histopatolog potrafi rozróżnić te dwie jednostki.

Onkologia

Ekspercki newsletter z najważniejszymi informacjami dotyczącymi leczenia pacjentów onkologicznych

ZAPISZ MNIE

W klasyfikacji WHO z 2016 r. zdefiniowano wstępną fazę mielofibrozy jako nową jednostkę i nazwano ją prefibrotyczną fazą mielofibrozy.

W morfologii krwi charakteryzuje się: prawidłową lub podwyższoną liczbą krwinek białych, brakiem lub niewielką niedokrwistością, często nadpłytkowością.

W rozmazie krwi nie stwierdza się odczynu leukoerytroblastycznego. Śledziona ma prawidłowe rozmiary lub jest nieznacznie powiększona.

ZOBACZ TAKŻE: Korzyści z określenia podtypów nowotworów mieloproliferacyjnych [WYWIAD z prof. Hansem Michaelem Kvasnicka]

Nierozpoznana w porę mielofibroza grozi powikłaniami — zakażeniami, krwawieniami, zakrzepicą

Każdy nowotwór mieloproliferacyjny zwiększa ryzyko zarówno powikłań zakrzepowych, jak i krwotocznych. W przypadku pacjentów z mielofibrozą te powikłania są częstsze we wczesnych fazach choroby, zwłaszcza w fazie prefibrotycznej. I dlatego tak ważne jest wczesne właściwe rozpoznanie — dzięki niemu możemy wdrożyć odpowiednie postępowanie profilaktyczne.

Niestety nie ma leków, które potrafią zdecydowanie zahamować progresję mielofibrozy.

Zarówno ruksolitynib, jak i interferon zmniejszają czy stabilizują zmiany w szpiku u części chorych, ale nadal jedyną leczącą procedurą jest alloprzeszczepienie szpiku. Ze względu na duże ryzyko ciężkich powikłań (śmiertelnych u ok. 30 proc.

pacjentów), związanych z transplantacją, kwalifikuje się do niej chorych w zaawansowanych fazach mielofibrozy, z przewidywanym krótkim czasem przeżycia.

Czy transformacja mielofibrozy w ostrą białaczkę szpikową jest częścią historii naturalnej tej choroby?

U części chorych, niestety, tak. Możemy ją zmienić tylko wyleczeniem z mielofibrozy poprzez przeszczepienie szpiku.

Jak możliwa jest tak duża rozpiętość przeżycia chorych z mielofibrozą, sięgająca od kilku miesięcy do 11 lat?

Jak wspominałam, mielofibroza jest bardzo heterogenną chorobą i bardzo istotna dla określenia rokowania oraz wyboru leczenia jest ocena stopnia ryzyka w momencie jej rozpoznania i w dalszym przebiegu. Przewidywany czas przeżycia chorych we wczesnej fazie mielofibrozy wynosi kilkanaście i więcej lat. Natomiast osób w najbardziej zaawansowanych fazach choroby, z wysokim ryzykiem – jedynie 2 lata.

Międzynarodowy system prognostyczny IPSS (International Prognostic Scoring System) uwzględnia 5 czynników ryzyka:

  • wiek chorego powyżej 65. roku życia,
  • obecność objawów ogólnych,
  • wartość hemoglobiny poniżej 10 g/dl,
  • liczbę krwinek białych powyżej 25 G/l,
  • odsetek blastów w rozmazie krwi obwodowej powyżej lub równy 1 proc.

Wraz ze wzrostem wiedzy o podłożu molekularnym mielofibrozy pojawiają się propozycje nowych systemów prognostycznych, uwzględniających molekularne czynniki ryzyka. Mam nadzieję, że umożliwią nam one lepiej dobierać właściwą dla danego pacjenta terapię. Lepsza znajomość molekularnego podłoża choroby pozwoli na wprowadzenie nowych, skutecznych terapii celowanych.

O kim mowaDr hab. n. med. Joanna Góra-Tybor, prof. nadzw., jest kierownikiem Oddziału Chorób Układu Krwiotwórczego Kliniki Hematologii Instytutu Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie, sekretarzem Polskiego Towarzystwa Hematologów i Transfuzjologów.

Mielofibroza – nowa opcja leczenia włóknienia szpiku kostnego

Komisja Europejska zarejestrowała lek fedratynib do leczenia dorosłych pacjentów z nowo rozpoznaną i wtórną mielofibrozą (włóknieniem szpiku kostnego). Decyzja KE została podjęta na podstawie wyników badań JAKARTA i JAKARTA2. Oznacza to dopuszczenie nowego leku do stosowania u pacjentów cierpiących na mielofibrozę na terenie Unii Europejskiej.

Mielofibroza – włóknienie szpiku kostnego

Mielofibroza to poważne i rzadkie schorzenie szpiku kostnego, zmiana nowotworowa zaburzająca prawidłową produkcję komórek krwi w organizmie. Włóknista tkanka bliznowata powoli zastępuje szpik kostny, co ogranicza jego zdolność do wytwarzania komórek krwi.

Włóknienie szpiku kostnego może prowadzić między innymi do niedokrwistości, osłabienia, zmęczenia oraz powiększenia śledziony i wątroby. Mielofibroza należy do nowotworów mieloproliferacyjnych, czyli grupy rzadkich nowotworów krwi z krwiotwórczych komórek macierzystych. Jak szacują eksperci, włóknienie szpiku kostnego zostaje zdiagnozowane statystycznie u jednej na 100 000 osób rocznie.

Leia também:  Como amenizar a aparência de cicatrizes em seu rosto

Choroba dotyka zarówno mężczyzn, jak i kobiety. O ile schorzenie może rozwinąć się u osób w każdym wieku, to mediana wieku w momencie rozpoznania waha się od 60 do 67 lat. Mediana czasu przeżycia po trwałym przerwaniu leczenia ruksolitynibem jest zasadniczo krótka i waha się od 6 miesięcy do 2 lat, stąd pilna potrzeba nowych opcji w leczeniu mielofibrozy.

Komisja Europejska zarejestrowała fedratynib w leczeniu mielofofibrozy związanej z splenomegalią (powiększeniem śledzony) oraz u dorosłych pacjentów z pierwotną mielofibrozą, a także mielofibrozą w następstwie czerwienicy prawdziwej lub nadpłytkowości samoistnej, którzy nie byli wcześniej leczeni inhibitorami kinaz janusowych (JAK) lub byli wcześniej leczeni ruksolitynibem.

Fedratynib w leczeniu mielofibrozy (włóknienie szpiku kostnego)

Fedratynib jest doustnym inhibitorem kinazy JAK2 oraz FLT3. Fedratynib jest pierwszą doustną terapią, podawaną raz dziennie, która zmniejsza objętość śledziony i objawy choroby u pacjentów z mielofibrozą, u których leczenie ruksolitynibem zakończyło się niepowodzeniem, którzy nie tolerują ruksolitynibu lub nie byli dotychczas leczeni inhibitorami JAK.

  • Lek otrzymał status leku sierocego w Stanach Zjednoczonych, jest również zarejestrowany w Stanach Zjednoczonych oraz Kanadzie.
  • Zastosowanie fedratynibu spowodowało klinicznie znaczące zmniejszenie objętości śledziony i objawów choroby u pacjentów z mielofibrozą, u których leczenie ruksolitynibem zakończyło się niepowodzeniem, którzy nie tolerują ruksolitynibu lub nie byli dotychczas leczeni inhibitorami JAK.
  • źródło: materiały prasowe
  • PRZEJDŹ DO: HEMATOONKOLOGIA

Mielofibroza – jedna z najbardziej frustrujących chorób dla hematologa

O trudnej diagnozie, leczeniu, a także o braku skutecznych leków na mielofibrozę z dr Joanną Górą-Tybor, kierownikiem Oddziału Chorób Układu Krwiotwórczego Kliniki Hematologii Instytutu Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie, rozmawia Iwona Schymalla.

Iwona Schymalla: Po cancer planie, po decyzjach podjętych związanych z leczeniem onkologicznym w Polsce kolejnym wyzwaniem i medycznym, i społecznym są choroby rzadkie. Na decyzję, aby mieć większy dostęp do leczenia, czekają pacjenci, którzy chorują na rzadki nowotwór – mielofibrozę. To są najczęściej chorzy po 60.–67. roku życia. Jaki jest mechanizm tej choroby?

dr Joanna Góra-Tybor: To jest rzeczywiście rzadka choroba – zachorowalność wynosi od 0,5 do 1 osoby na 100 tys. mieszkańców. Natomiast poza tym, że chorują starsi, to około 10 proc. pacjentów to są osoby poniżej 45. roku życia.

Mielofibroza należy do przewlekłych nowotworów mieloproliferacyjnych, a zatem jest to choroba nowotworowa, gdzie istotą jest powodowanie włóknienia szpiku przez patologiczne prekursory płytek.

W związku z tym, że szpik praktycznie zostaje zastąpiony tkanką łączną, nie ma miejsca na prawidłowe krwiotworzenie i przenosi się ono często do śledziony, wątroby – te narządy ulegają ogromnemu powiększeniu, co oczywiście wiąże się z dolegliwościami u pacjentów.

A jak się diagnozuje tę chorobę? Jakie objawy powinny zaniepokoić pacjenta?

Mielofibroza może rozpoczynać się objawami ogólnymi: utratą wagi, potami, temperaturą, bólami kości. Natomiast może przebiegać niepostrzeżenie i ujawnić się w postaci różnych zmian w morfologii.

Ponieważ jest rzadka, diagnostyka niepotrzebnie się wydłuża, bowiem czujność nie zawsze jest odpowiednio wysoka.

Ostatecznie pacjent zawsze trafia do hematologa i tam jest diagnozowany i dopiero wtedy jest wykonywane kluczowe dla diagnostyki badanie szpiku, a przede wszystkim trepanobiopsja szpiku, czyli badanie histopatologiczne.

Czy w tym przypadku możliwe są błędy przy stawianiu diagnozy?

Błędy są możliwe, chociaż ośrodek z doświadczeniem w ocenie histopatologicznej szpiku powinien rozpoznać dość typowe zmiany. Natomiast włóknienie szpiku może być wtórne do wielu różnych chorób, więc to jest taki punkt, gdzie je różnicujemy.

  • Z jakimi dolegliwymi objawami łączy się ta choroba?
  • To są przede wszystkim objawy ogólne, ponieważ w mielofibrozie jest taka burza cytokinowa, cytokiny są to związki, które powodują uwalnianie wielu mediatorów, co skutkuje objawami takimi jak poty, gorączka, świąd skóry, chudnięcie, w zaawansowanych fazach choroby duże wyniszczenie, jak również objawy związane z powiększeniem wątroby i śledziony, czyli bóle brzucha, uczucie pełności.
  • Jak w tej chwili leczy się w Polsce mielofibrozę?

To jest jedna z najbardziej frustrujących chorób dla hematologa, bowiem leczenie tych faz zaawansowanych jest bardzo trudne, praktycznie objawowe, w związku z tym jest ważne, aby uchwycić moment (oczywiście jeśli pacjent jest w odpowiednim wieku, ma dawcę), aby przeszczepić szpik u pacjenta, który jest dobrym kandydatem do przeszczepu. Natomiast pojawił się na horyzoncie lek, który w jakiś sposób wybiórczo działa na te komórki zaangażowane w rozwój mielofibrozy, a mianowicie wykryto mutację kinazy JAK, która jest obecna u części chorych z mielofibrozą i są leki należące do grupy inhibitorów tej kinazy JAK. Takim lekiem już zarejestrowanym na świecie jest ruxolitinib – to jest pierwszy lek zarejestrowany konkretnie dla mielofibrozy, ona dotychczas nie miała swojego własnego leku, posługiwaliśmy się kilkoma, z których żaden nie jest tak skuteczny jak byśmy chcieli.

Powiedzmy o skuteczności leczenia tym nowym preparatem.

To niestety też nie jest lek, który by zmieniał historię choroby, natomiast wydaje się, że on bardzo dobrze działa na te dokuczliwe objawy ogólne, u ponad połowy chorych je znosi, zmniejsza śledzionę u ponad połowy chorych, i wydaje się, że przez to ma szansę również wydłużyć życie pacjentów. Nie są tak wyniszczeni, cierpiący, nie mają objawów splenomegalii takich jak mieli do tej pory, można powiedzieć, że również wydłuża życie, natomiast nie jest to lek, który pozwoliłby nam zrezygnować z przeszczepienia szpiku u młodej osoby. Ale przygotować do przeszczepu jak najbardziej.

Zdaje się, że Polska jest w grupie tych krajów, które nie refundują tego leku. 22 państwa refundują – my nie. Czy to znaczy, że w jakiś sposób pacjenci chorzy na tę chorobę są dyskryminowani?

My niestety nie mamy dostępu do ruxolitinibu poza programami badań klinicznych, ale to oczywiście nie obejmuje wszystkich i wciąż mamy dużo pacjentów, którym ten lek bardzo by się przydał. Natomiast cały czas oczekujemy z nadzieją na program lekowy, który by objął tych chorych i zapewnił im dostęp do leku.

Jak ocenia Pani metodę QUALI, która jest decydująca przy decyzjach o refundacji leków na choroby rzadkie?

W hematologii mamy dostęp do większości leków, więc trudno jest mi się wypowiadać o całej onkologii. To, na co najbardziej oczekujemy, to są inhibitory JAK w mielofibrozie.

Leia também:  Mrowienie nóg od kolan w dół – przyczyny bólu nóg poniżej kolan

Mielofibroza – Wikipedia, wolna encyklopedia

Mielofibroza

myelofibrosis, osteomyelosclerosis

Mielofibroza

ICD-10

C94

C94.4

Ostra szpikowica uogólniona

ICD-10

D47

D47.4

Osteomielofibroza

ICDO

M9961/3

DiseasesDB

8616

Mielofibroza (osteomieloskleroza, osteomielofibroza, przewlekła mielofibroza, ang. myelofibrosis with myeloid metaplasia, agnogenic myeloid metaplasia, chronic idiopathic myelofibrosis, primary myelofibrosis) – jedna z chorób zaliczanych do zespołów mieloproliferacyjnych charakteryzująca się aplazją szpiku kostnego, jego włóknieniem i następowym tworzeniem pozaszpikowych ognisk hematopoetycznych.

Epidemiologia

Częstość zachorowań szacuje się na 0,5:100 000/rok. Średni wiek chorego w chwili rozpoznania to 60 lat.

Objawy i przebieg

Triada objawów:

  • splenomegalia
  • pozaszpikowe wytwarzanie elementów morfotycznych krwi czego objawem jest anizopoikilocytoza
  • objawy zwłóknienia i hipoplazji szpiku kostnego

Poza tym:

  • zmniejszenie masy ciała
  • osłabienie
  • gorączka

Powikłania:

  • krwawienia
  • zakażenia

Przebieg choroby jest przewlekły, zaczynający się niekiedy fazą policytemiczną, potem obraz choroby może przypominać przewlekłą białaczkę granulocytową. Później może się rozwinąć niedokrwistość aplastyczna. Najczęściej w końcowym stadium choroby występuje rzut blastyczny przewlekłej białaczki granulocytowej.

Rozpoznanie

  • zwiększona aktywność fosfatazy zasadowej granulocytów
  • brak chromosomu Philadelphia
  • biopsja szpiku pobranego z mostka oraz z talerza kości biodrowej

Leczenie

  • oksymetolon – przy hipoplazji układu erytroblastycznego
  • prednizon – przy małopłytkowości
  • hydroksykarbamid
  • interferon
  • radioterapia – przy nadmiernie powiększonej śledzionie
  • splenektomia
  • przeszczep szpiku – u młodszych chorych

Rokowanie

Średni czas przeżycia wynosi 5 lat.

Bibliografia

  • Włodzimierz Januszewicz, Franciszek Kokot, Witold Bartnik: Interna. 2. Warszawa: Wydaw. Lekarskie PZWL, 2004, s. 755-756. ​ISBN 83-200-2872-8​ (t. 2).
  • Gerd Herold, Jan Duława: Medycyna wewnętrzna : repetytorium dla studentów medycyny i lekarzy. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2005, s. 102-103. ISBN 83-200-3322-5.

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Mielofibroza&oldid=50156138”

Zespoły mieloproliferacyjne

Inne określenia: Zaburzenia mielopreoliferacjyne (MPDs)

  Zespoły mieloproliferacyjne to grupa czterech chorób szpiku kostnego. Charakteryzują się nadmiernym wytwarzaniem prekursorów – niedojrzałych komórek szpiku.

Szpik kostny, który znajduje się wewnątrz kości, zawiera sieć podporowej tkanki łącznej oraz komórki, z których powstają krwinki. Kiedy w organizmie brakuje jakiegoś rodzaju krwinek, niezróżnicowane multipotencjalne komórki macierzyste zmieniają się w niedojrzałe formy odpowiednich krwinek (tzw. blasty).

Blasty dojrzewają, tworząc jeden z pięciu rodzajów krwinek białych (limfocyty, trzy rodzaje granulocytów lub monocyty), krwinki czerwone lub płytki krwi.

W organizmie osoby zdrowej tylko w pełni dojrzałe krwinki przedostają się do krwi, dlatego zdrowy szpik kostny zawiera mieszaninę komórek o różnym stopniu dojrzałości.

Krwinki białe (leukocyty) uczestniczą w zwalczaniu zakażeń, krwinki czerwone (erytrocyty) przenoszą w organizmie tlen, a płytki -fragmenty komórek zwanych megakariocytami -uczestniczą w hemostazie (tamowaniu krwawień). W zespołach mieloproliferacyjnych nadmierne wytwarzanie prekursorów skutkuje wzrostem liczby krwinek danego rodzaju z jednoczesnym obniżeniem lub zwiększeniem liczby innych krwinek (ich wytwarzanie jest zahamowane lub są one usuwane ze szpiku do krwi obwodowej). Powoduje to objawy związane z nadmiernym wytwarzaniem krwinek, ich niedoborem lub nieprawidłowym działaniem.

Do zespołów mielodysplastycznych zaliczamy cztery następujące choroby:

  • Przewlekła białaczka szpikowa (CML) – choroba, w której dochodzi do nadmiernego wytwarzania mielocytów, prekursorów granulocytów (białych krwinek, które trawią i zabijają atakujące organizm drobnoustroje). Powstające w nadmiarze mielocyty często nie działają prawidłowo. (Więcej informacji w rozdziale dotyczącym białaczek).  
  • Czerwienica prawdziwa – w szpiku dochodzi do wytwarzania nadmiernej liczby prekursorów erytrocytów i samych erytrocytów. Objawy choroby związane są przede wszystkim ze wzrostem wartości hematokrytu i zespołem nadlepkości krwi. Do najczęstszych objawów należą: bóle i zawroty głowy, szum w uszach, zaburzenia widzenia, erytrodermia, sinica warg, świąd skóry. Pierwszym objawem są też nierzadko zaburzenia krzepnięcia, zarówno o charakterze zakrzepicy tętniczej lub żylnej, np. udar mózgu, zawał serca, zakrzepica żył powierzchownych lub głębokich, jak też skazy krwotocznej. Najczęstszym odchyleniem od normy stwierdzanym w badaniu przedmiotowym jest splenomegalia, przekrwienie błon śluzowych i spojówek, ciemnoczerwone zabarwienie skory twarzy (plethorapolycythemica), rąk, stop, małżowin usznych, zasinienie warg, podwyższone ciśnienie tętnicze, widoczna w badaniu dna oka siatka zastoinowych naczyń żylnych.    W czerwienicy prawdziwej nadmierne patologiczne wytwarzanie czerwonych krwinek przebiega poza kontrolą normalnych mechanizmów regulacyjnych, dla odróżnienia w czerwienicy wtórnej zwiększone wytwarzanie krwinek czerwonych następuje wskutek stałej stymulacji szpiku kostne¬go przez erytropoetynę wydzielana w chorobach nerek odpowiedzi na niedotlenienie w chorobach układu oddechowego.       
  • Samoistne włóknienie szpiku (mielofibroza) – choroba charakteryzująca się nadmiernym wytwarzaniem fibroblastów (komórek produkujących włókna kolagenowe), co prowadzi do nadmiaru tkanki łącznej (włóknienia) szpiku. Gęsta sieć tkanki łącznej uniemożliwia prawidłowe wytwarzanie i dojrzewanie czerwonych i białych krwinek. Erytrocyty we krwi obwodowej mają kształt łez, zamiast okrągłego (jak w stanie prawidłowym). Liczba prawidłowych dojrzałych erytrocytów może nie być wystarczająca do odpowiedniego zaopatrzenia tkanek w tlen -stan ten nazywamy niedokrwistością. Fibroblasty mogą zajmować śledzionę i powodować jej powiększenie.         
  • Nadpłytkowość samoistna – choroba charakteryzuje się zbyt dużą liczbą megakariocytów, prekursorów płytek krwi (trombocytów). Płytki mają naturalną zdolność do zlepiania się, co pozwala im zamykać uszkodzenia naczyń krwionośnych; nadmiar płytek może utrudniać krążenie krwi oraz zwiększać ryzyko zakrzepicy i udarów. Nadpłytkowość samoistną trzeba różnicować z nadpłytkowością wtórną występującą w innych chorobach, np. w niedoborze żelaza, reumatoidalnym zapaleniu stawów, po krwawieniach lub po usunięciu śledziony.
  •    

Zespołów mieloproliferacyjnych nie da się wyleczyć, jednak można spowolnić ich postęp oraz złagodzić objawy. Każdy zespół mieloproliferacyjny może przekształcić się w ostrą białaczkę. W przypadku transformacji białaczkowej zaostrza się przebieg choroby, objawy się nasilają i wzrasta potrzeba bardziej agresywnego leczenia.

Zespoły mieloproliferacyjne mogą przybierać różne natężenie w zależności od pacjenta. U niektórych choroba może mieć ostry przebieg i stanowić zagrożenie życia, u innych objawy są łagodne -choroba przez lata pozostaje nierozpoznana i może zostać wykryta w trakcie badań okresowych. Każda z opisanych chorób ma swoje charakterystyczne objawy, ale są też pewne objawy wspólne dla wszystkich:

  • osłabienie, zmęczenie i bladość skóry spowodowane niedokrwistością,
  • spadek masy ciała,
  • powiększenie śledziony (splenomegalia) spowodowane gromadzeniem się komórek. Śledziona oczyszcza krew ze starych lub nieprawidłowych krwinek, może też wytwarzać krwinki. Splenomegalia może powodować uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej;
  • krwawienia i zasinienia, spowodowane zbyt małą liczbą płytek lub ich nieprawidłowym działaniem,
  • poty nocne,
  • bóle kostno-stawowe,
  • częste zakażenia.

U pacjentów z czerwienicą prawdziwą nadmiar erytrocytów powoduje wzrost objętości, gęstości i lepkości krwi.

Może to objawiać się bólami i zawrotami głowy, zaburzeniami widzenia, swędzeniem skóry i parestezjami (cierpnięciem i mrowieniem skóry).

Czasem nadmiar erytrocytów może prowadzić do powikłań, takich jak wrzody żołądka, kamica nerkowa, zakrzepica żylna, udar mózgu i, rzadziej, zastoinowa niewydolność serca.

Samoistne włóknienie szpiku występuje najczęściej u osób powyżej 60. roku życia. We wczesnej fazie choroba często jest bezobjawowa -około 1/3 pacjentów nie ma objawów w chwili rozpoznania.

U pozostałych może wystąpić zmęczenie, duszności i powiększenie śledziony. W kolejnym stadium choroby tkanka włóknista wypełnia szpik, co powoduje zahamowanie wytwarzania wszystkich rodzajów krwinek.

Schorzeniu temu może towarzyszyć ciężka niedokrwistość.

W nadpłytkowości samoistnej większość pacjentów także nie ma objawów choroby, ale u niektórych duża liczba nieprawidłowych płytek krwi może wywołać zakrzepicę (patologiczne krzepnięcie krwi) lub krwawienia (krwotoki). Może występować mrowienie w dłoniach i stopach, bóle głowy, osłabienie i zawroty głowy, krwawienia z nosa i łatwe powstawanie zasinień.

BADANIA LABORATORYJNE Morfologia krwi z odsetkowym wzorem krwinek białychSą to powszechnie zlecane badania, które pomagają w rozpoznaniu i ocenie przebiegu zespołów mieloproliferacyjnych.

W ramach tych rutynowych badań (często stanowią one element badań okresowych) określa się liczbę krwinek każdego rodzaju i procentową zawartość różnych typów leukocytów we krwi obwodowej. Lekarz może ocenić rozmiar, kształt i dojrzałość komórek obecnych we krwi w momencie pobrania próbki.

Zwykle procesy wytwarzania i niszczenia krwinek pozostają w równowadze; stany, w których występuje nadmiar lub niedobór jakiegoś rodzaju krwinek uznajemy za nieprawidłowe.

W zespołach mieloproliferacyjnych liczba krwinek we krwi obwodowej jest zbyt duża lub zbyt mała, ponieważ zachwiana zostaje równowaga pomiędzy wytwarzaniem krwinek, a ich niszczeniem. W miarę postępu choroby liczba krwinek zmienia się.

Morfologia krwi ze wzorem odsetkowym leukocytów pozwala wykryć nadmiar, niedobór lub nieprawidłowości dotyczące białych i czerwonych krwinek oraz płytek krwi. Badania te pomagają ocenić natężenie choroby i jej przyczynę oraz kontrolować przebieg choroby i skuteczność leczenia.

W czerwienicy prawdziwej może wystąpić wzrost liczby erytrocytów, płytek i czasami leukocytów. Wysoki hematokryt (procentowa zawartość erytrocytów w pełnej objętości krwi) może wskazywać na rzekomą czerwienicę (spowodowaną obniżeniem ilości płynu we krwi).

W mielofibrozie występują często niedojrzałe granulocyty i niedojrzałe erytrocyty o nieprawidłowym kształcie łzy, a liczba białych i czerwonych krwinek jest obniżona.

W nadpłytkowości liczba płytek znacznie wzrasta, występują też płytki olbrzymie, konglomeraty płytkowe i fragmenty megakariocytów.

Nieprawidłowa liczba krwinek może być związana z zespołami mieloproliferacyjnymi, ale występuje też w różnych innych chorobach, krótkotrwałych lub przewlekłych. Aby potwierdzić lub wykluczyć zespół mieloproliferacyjny, wykonuje się inne badania.

Biopsja szpiku kostnegoJeśli lekarz podejrzewa chorobę szpiku kostnego, może zlecić biopsję aspiracyjną lub trepanobiopsję szpiku, aby pobrać niewielką próbkę szpiku.

Specjalista (patolog, onkolog lub hematolog), który bada próbkę kości i szpiku pod mikroskopem, może ocenić liczbę, rozmiary i kształty komórek linii białokrwinkowej, czerwonokrwinkowej i megakariocytów (prekursorów płytek krwi) oraz proporcje dojrzałych i niedojrzałych komórek, a także wykryć przerost tkanki łącznej i komórki nowotworowe, które mogą być obecne w szpiku.

Badanie to pozwala rozpoznać większość chorób szpiku kostnego.Więcej informacji można znaleźć w rozdziale dotyczącym biopsji aspiracyjnej i trepanobiopsji szpiku kostnego.

Niekiedy w zespołach mieloproliferacyjnych wykonuje się również następujące badania:

  • gazometria krwi tętniczej – badanie mierzy ilość gazów we krwi tętniczej i może być wskazane przy podejrzeniu czerwienicy prawdziwej. Niskie stężenie tlenu jest związany z wtórną czerwienicą;
  • erytropoetyna– hormon, który pobudza wytwarzanie erytrocytów w szpiku. W czerwienicy prawdziwej poziom erytropoetyny jest bardzo niski lub nieoznaczalny, we wtórnej czerwienicy prawidłowy lub podwyższony;
  • badania genetyczne – w celu wykrycia obecności chromosomu Philadelphia (Ph-lub translokacji bcr-abl). Te nieprawidłowości genetyczne mogą występować w rzadkich przypadkach zespołów mieloproliferacyjnych.
  • INNE BADANIA 
  • Badania rentgenowskie lub inne badania obrazowe mogą służyć do wykrycia objawów choroby (gromadzenia się komórek) w okolicach takich jak klatka piersiowa, śledziona lub wątroba.

Zespołom mieloproliferacyjnym zazwyczaj nie można zapobiec ani ich wyleczyć. Leczenie ma na celu spowolnienie przebiegu choroby oraz łagodzenie objawów i powikłań spowodowanych nadmiarem, niedoborem lub nieprawidłową czynnością krwinek.

W czerwienicy prawdziwej stosuje się częste upusty krwi, aby obniżyć liczbę erytrocytów i objętość krwi (oraz hematokryt).

Kiedy liczba erytrocytów spadnie do wartości zbliżonych do normy, regularnie ocenia się stan pacjenta, wykonując upusty krwi w razie potrzeby, tak aby utrzymać liczbę krwinek czerwonych pod kontrolą.

Powiększenie śledziony i świąd skóry może się utrzymywać, mogą też wystąpić objawy niedoboru żelaza. Jeśli nie można wykonać upustu krwi, pacjentowi podaje się hydroksymocznik (lek cytostatyczny), który powoduje zmniejszenie liczby wytwarzanych krwinek.

Hydroksymocznik (lub radioterapię) stosuje się także u pacjentów z mielofibrozą, aby czasowo ograniczyć bóle związane ze splenomegalią, jednak takie leczenie może obniżyć liczbę białych krwinek, z czym wiążą się częste zakażenia i konieczność wprowadzenia antybiotykoterapii.

Z powodu niedokrwistości pacjent może wymagać przetoczeń krwi, a przy znacznym powiększeniu śledziony może być wskazane jej usunięcie chirurgiczne (zdarza się to we wszystkich zespołach mieloproliferacyjnych). Jeśli dostępny jest odpowiedni dawca, przeszczep szpiku kostnego stosowany u młodszych pacjentów pozwala czasem wyleczyć zespół mieloproliferacyjny.

W nadpłytkowości samoistnej u pacjentów bezobjawowych regularnie ocenia się przebieg choroby, ale nie zawsze się ją leczy -wśród lekarzy nie ma zgodnej opinii co do konieczności leczenia w tych przypadkach.

Mogą wystarczyć niewielkie dawki aspiryny, które zmniejszają agregację (zlepianie się) płytek i zwalniają procesy krzepnięcia krwi, podaje się też hydroksymocznik lub anagrelid (lek hamujący agregację płytek), aby obniżyć liczbę płytek. Jeśli liczba płytek nie spada wystarczająco szybko w wyniku leczenia, można zastosować tromboferezę.

W trakcie tej procedury płytki są usuwane z pobranej krwi, która następnie zostaje z powrotem podana pacjentowi. Jeśli nadpłytkowość nie jest spowodowana chorobą szpiku, leczenie choroby podstawowej przywraca prawidłową liczbę płytek.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*