Leki antyarytmiczne (na arytmię serca)

Leki antyarytmiczne (na arytmię serca)

Mianem arytmii określa się dużą grupę zaburzeń serca. Zaburzenia rytmu serca objawiają się przyśpieszeniem, zwolnieniem lub nieregularnością w funkcjonowaniu tego narządu. Większość z nich przebiega bezobjawowo. W niektórych przypadkach arytmia serca może jednak stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia. Zobacz, skąd bierze się arytmia serca, kto jest na nią narażony i jakie są sposoby leczenia zaburzeń rytmu serca.

Arytmia serca – co to za choroba?

Aby zrozumieć, czym jest arytmia, trzeba poznać zasady pracy serca. To narząd, który składa się z czterech komór – dwóch przedsionków i dwóch komór. Jego budowa obejmuje też „rozrusznik”, czyli węzeł zatokowo-przedsionkowy. Znajduje się w prawym przedsionku i odpowiada za kontrolowanie rytmu pracy serca.

Wytwarzany w węźle impuls elektryczny rozpoczyna każde uderzenie. Impulsy powodują kurczenie się mięśni przedsionków oraz pompowanie krwi do komór. Przy prawidłowym funkcjonowaniu serce kurczy się rytmicznie. Rytm pracy serca jest jednak zmienny i zależny od wieku.  Najszybszy jest w okresie płodowym, później spada.

U dorosłego człowieka prawidłowe tętno spoczynkowe wynosi od 60 do 100 uderzeń na minutę.

Rodzaje arytmii serca

Arytmie dzielimy na dwie podstawowe grupy.

Pierwsza z nich to nadkomorowe zaburzenia rytmu serca. Zalicza się do nich:

  • trzepotanie przedsionków,
  • migotanie przedsionków,
  • częstoskurcze przedsionkowe, węzłowe, przedsionkowo-komorowe,
  • dodatkowe pobudzenia nadkomorowe.

Zaburzenia nadkomorowe zazwyczaj diagnozuje się u osób, które nie mają dodatkowych chorób serca. W większości przypadków nie są one groźne dla życia. Na uwadze trzeba jednak mieć to, że nadkomorowe zaburzenia rytmu serca mogą negatywnie wpływać na zdrowie w przyszłości. 

Drugim typem zaburzeń rytmu serca są arytmie komorowe. Jej przykładem jest pojedyncze pobudzenia komorowe, częstoskurcze komorowe. Ten typ arytmii bezpośrednio zagraża życiu, ponieważ wywołuje zaburzenie hemodynamiczne. Osobom z arytmią komorową potrzebna jest natychmiastowa, specjalistyczna pomoc lekarska.

Arytmia serca: przyczyny

W większości przypadków zaburzenia rytmu serca wynikają z chorób towarzyszących układu sercowo-naczyniowego. Arytmie mogą się pojawić m.in. przy miażdżycy, nadciśnieniu tętniczym, chorobie zastawek serca, chorobie niedokrwiennej.

Mogą też towarzyszyć cukrzycy, zaburzeniom pracy tarczycy, zespołowi WPW, nadciśnieniu, zakażeniom wirusowym, bakteryjnym i grzybiczym. Jako przyczyny arytmii wymienia się też nieprawidłowości w obrębie gospodarki elektrolitowej organizmu.

Czynniki zwiększające ryzyko zaburzeń rytmu serca to natomiast:

  • przewlekły stres,
  • palenie papierosów,
  • nadużywanie alkoholu,
  • nadmiar kofeiny,
  • hipokaliemia, hipomagnezemia,
  • stosowanie niektórych leków.

Za bezpośrednią przyczynę arytmii uważa się nieprawidłowe pobudzenie serca do pracy. Do patologii dochodzi w węźle zatokowo-przedsionkowym lub układzie bodźco-przewodzącym. W ich obrębie może dojść do zaburzeń rytmiczności lub obniżenia częstotliwości tworzenia bodźców.

Lekarze zaznaczają, że u wielu osób trudno jednoznacznie ustalić przyczynę arytmii serca. W niektórych przypadkach niełatwo też postawić diagnozę, wynika to z tego, że u wielu chorych podczas wizyty nie pojawiają się objawy arytmii, które lekarz mógłby wychwycić. 

Arytmia serca: objawy

Medycyna zna wiele przypadków bezobjawowej arytmii. Wtedy symptomy zaburzeń rytmu serca nie występują, a do rozpoznania choroby dochodzi przypadkiem, np. podczas rutynowej wizyty u lekarza rodzinnego.

Przy poważnych arytmiach chory może jednak odczuwać dokuczliwe dolegliwości. Im będą silniejsze, tym z groźniejszą postacią zaburzeń rytmu serca mamy do czynienia. Należy tutaj zaznaczyć, że objawy arytmii serca są kwestią bardzo indywidualną.

Nie u wszystkich pacjentów występuje cały zestaw objawów. Najczęściej chorzy skarżą się na:

  • uczucie, że serce bije zbyt wolno lub zbyt szybko,
  • duszność, trudności z oddychaniem, uczucie dławienia,
  • bóle wieńcowe,
  • zasłabnięcia,
  • utratę przytomności,
  • zawroty głowy,
  • lęk, niepokój,
  • zaburzenia pamięci.

Obserwując u siebie niepokojące objawy, należy udać się do lekarza. Pierwszą konsultację może przeprowadzić lekarz rodzinny lub kardiolog. W przypadku, gdy zachodzi podejrzenie arytmii, konieczne jest wykonanie badania EKG. Jest bezbolesne i trwa do kilkunastu minut. Jego zadaniem jest wychwycenie nierównomiernego rytmu serca. 

Pacjentów, u których zachodzi podejrzenie występowania arytmii okresowych, lekarze kierują na EKG metodą Holtera. Badanie polega na monitorowaniu pracy serca przez dobę.

W diagnostyce zaburzeń rytmu serca stosuje się też badania dodatkowe takie jak: poziomu elektrolitów, prześwietlenie klatki piersiowej, próby wysiłkowe, echokardiografię.

Lekarz zobowiązany jest także do wykonania badań, które mają wykluczyć inne choroby wywołujące zaburzenia serca. Diagnostyka ma nie tylko potwierdzić występowanie objawów arytmii, lecz także określić jej stopień.

Kiedy zaburzenia rytmu serca są groźne?

Jedną z najgroźniejszych postaci arytmii serca są częstoskurcze, czyli bardzo szybki rytm serca. O częstoskurczu mówimy, jeśli rytm zatokowy utrzymuje się pomiędzy 100 a 200 skurczów na minutę.

Znaczne przyspieszenie rytmu serca może wynikać ze stresu, podniecenia psychicznego, znacznego osłabienia organizmu, napięcia nerwowego układu współczulnego.

  Przyczyny te mogą wywołać trudność z oddychaniem, zawroty głowy, bóle wieńcowe, skurcze serca, zasłabnięcia, uczucie dławienia, utratę przytomności.

Arytmia serca: leczenie

W przypadku łagodnej arytmii leczenie zazwyczaj ogranicza się do zmiany stylu życia na zdrowszy, szczególnie w zakresie aktywności fizycznej i diety oraz rozpoczęcie odpowiedniej suplementacji. Niektóre rodzaje zaburzeń rytmu serca oznacza wymagają inwazyjnych metod leczenia, np. wszczepienie kardiowertera/defibrylatora, przeprowadzenie kardiowersji. 

Arytmia serca: leki

W leczeniu farmakologicznym arytmii serca wykorzystuje się leki antyarytmiczne. Znaczącą rolę w leczeniu nadkomorowych i komorowych zaburzeń rytmu serca odgrywają też leki β adrenolityczne.

Arytmia serca: leczenie operacyjne

Ablacja to małoinwazyjny zabieg. W jego czasie przez tętnicę udową lub żyłę wprowadzana jest elektroda, która odnajduje miejsce odpowiedzialne za wystąpienie zmiany.

Z pomocą prądu zmiennego o częstotliwości radiowej miejsce to jest nagrzewane do temperatury oscylującej w okolicach 55 stopni Celsjusza i niszczone. Serce w tym miejscu traci zdolność przewodzenia.

Zabieg ablacji uważa się za stosunkowo bezpieczny i skuteczny. Pozytywne efekty przynosi u ok. 80% pacjentów.

W przypadku niektórych zaburzeń rytmu serca konieczne okazuje się wszczepienie kardiowertera lub defibrylatora. W niektórych przypadkach urządzenia muszą być wszczepione na stałe. Po ten sposób leczenia zaburzeń rytmu serca lekarze sięgają, kiedy zagrażają życiu.

Jeśli od dłuższego czasu cierpisz z powodu chorób przewlekłych Centrum Medycznego Synexus  zaprasza na cykl bezpłatnych konsultacji. Zapewniamy bezpłatne konsultacje lekarskie dla pacjentów z diagnozą niealkoholowego stłuszczenia wątroby czy gastroparezy cukrzycowej, szeroki zakres terapii, bezpłatne rutynowe badania, pomoc w transporcie do i z naszych przychodni oraz ubezpieczenie.

lek. Michał Dąbrowski

Jakie skutki uboczne mogą powodować leki antyarytmiczne?

MedycynaLekiChorobyZdrowie Leki antyarytmiczne (na arytmię serca) Lekarstwa, zdjęcie ilustracyjne / Źródło: Fotolia / fot. cassis Leki antyarytmiczne stosowane są u pacjentów, u których występują zaburzenia rytmu serca. Dzięki ich działaniu możliwa jest stabilizacja pracy serca oraz przerwanie np. napadu migotania przedsionków. Stosowane długotrwale, zmniejszają ryzyko wystąpienia zagrażających życiu zaburzeń rytmu serca oraz pomagają normalnie funkcjonować osobom, u których została zdiagnozowana arytmia.

Leki antyarytmiczne stosowane są w celu leczenia różnych dolegliwości ze strony układu krążenia. Arytmia nie jest jedynym wskazaniem do ich przyjmowania, a terapia dobierana jest indywidualnie ze względu na różne działanie konkretnych preparatów. Jakie skutki uboczne powodują leki na arytmię?

Leki antyarytmiczne – działanie

Wyróżnia się kilka leków o działaniu antyarytmicznym. Podawane są one doraźnie np.

w postaci tabletek, zastrzyku lub kroplówki w przypadku wystąpienia nagłych nieprawidłowości w funkcjonowaniu mięśnia sercowego oraz stosuje się je długotrwale u osób chorych na serce i inne schorzenia układu krwionośnego.

Ich działanie ma bezpośredni wpływ na czynność elektryczną serca, której zaburzenia mogą objawiać się częstoskurczem lub rzadkoskurczem.

Do często stosowanych leków antyarytmicznych zaliczamy, m.in.:

  • propranolol,
  • chlorowodorek diltiazemu,
  • metoprolol,
  • amiodaron.

Każdy z powyższych leków może wykazywać nieco inne działania uboczne oraz jest stosowany względem indywidualnych potrzeb pacjentów.

Propranolol – skutki uboczne i wskazania

Propranolol stosowany jest w przypadku m.in. arytmii serca, dławicy piersiowej, ostrych stanów np. przełomu tarczycowego, a także w profilaktyce zawału serca i leczeniu nadciśnienia tętniczego. Może powodować szereg skutków ubocznych, m.in.:

  • niedociśnienie tętnicze,
  • zaburzenia snu,
  • koszmary senne,
  • nadmierną senność,
  • bezsenność,
  • dolegliwości ze strony układu pokarmowego,
  • zaburzenia czucia w kończynach,
  • zawroty głowy.

Co więcej, długotrwałe stosowanie propranololu zwiększa ryzyko wystąpienia niewydolności mięśnia sercowego oraz bradykardii.

Chlorowodorek diltiazemu – skutki uboczne i wskazania

Chlorowodorek diltiazemu stosuje się m.in. w celu rozszerzenia naczyń krwionośnych oraz tętnic. Dzięki temu możliwe jest efektywne obniżenie zbyt wysokiego ciśnienia tętniczego oraz dotlenienie krążącej w organizmie krwi. Dzięki działaniu leku stabilizuje się także rytm serca.

Skutki uboczne, które często powoduje chlorowodorek diltiazemu to, m.in.:

  • omdlenia,
  • niedociśnienie,
  • zaparcia,
  • ból brzucha,
  • biegunki,
  • wymioty,
  • ból i zawroty głowy,
  • bezsenność,
  • nadmierne pobudzenie nerwowe,
  • bradykardia,
  • obrzęki.

Metoprolol – sutki uboczne i wskazania

Metoprolol stosowany jest w celu stabilizacji pracy serca oraz obniżenia ciśnienia tętniczego krwi. Bywa także stosowany wspomagająco w leczeniu dławicy piersiowej oraz nadczynności tarczycy. Lek ten jest również stosowany u pacjentów po zawale.

Do częstych skutków ubocznych stosowania metoprololu zalicza się, m.in.:

  • dolegliwości ze strony układu pokarmowego,
  • osłabienie,
  • senność,
  • omdlenia i zawroty głowy,
  • bradykardię,
  • duszność wysiłkową,
  • kołatanie serca.

Amiodaron – skutki uboczne i wskazania

Wskazaniem do zastosowania amiodaronu jest m.in. występowanie trzepotania i migotania przedsionków oraz zaburzenia rytmu serca, które dotyczą jego komór.

Leia também:  Jakie Moga Byc Objawy Chorej Trzustki?

W przypadku tego leku najczęściej obserwowane skutki uboczne to, m.in.:

  • dolegliwości ze strony układu pokarmowego,
  • zaburzenia widzenia,
  • zaburzenia smaku,
  • światłowstręt,
  • bradykardia.

Różne leki antyarytmiczne powodują podobne skutki uboczne. Wśród nich dominują zaburzenia ze strony układu pokarmowego np. zaparcia, biegunki oraz nudności i wymioty, a także dolegliwości, które związane są bezpośrednio z działaniem leków, czyli ich wpływem na stabilizację pracy serca.

Częstym powikłaniem stosowania leków na arytmię jest bradykardia, czyli zmniejszenie częstotliwości rytmu serca oraz niedociśnienie, które prowadzi do wystąpienia omdleń, zawrotów głowy oraz innych, nieprzyjemnych dolegliwości.

Niektóre z leków antyarytmicznych mogą wpływać także na stopniowe pogłębianie się niewydolności serca oraz zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych

Czytaj też:Jakie skutki uboczne wywołują leki antydepresyjne?.

Informacje zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej, a stosowanie ich w praktyce powinno za każdym razem być konsultowane na indywidualnej wizycie lekarskiej z lekarzem specjalistą.

Arytmia – zaburzenia rytmu serca – migotane przedsionków

Arytmia, to jedna z najczęstszych dolegliwości, z którymi zgłaszają się pacjenci do gabinetu kardiologicznego. Odczuwane zaburzenia rytmu serca mogą mieć charakter groźny lub łagodny. Obie formy powinny jednak zostać dokładnie zbadane aby specjalista mógł zaproponować odpowiednie leczenie prowadzące do ustąpienia dolegliwości.

Arytmia łagodna

Najczęściej pojawia się arytmia łagodna. Zwykle dotyczy osób młodych, pojawia się nagle, często w okresie przepracowania, przewlekłego stresu, braku systematycznego wysiłku fizycznego. Typowa charakterystyka takiej arytmii to odczuwanie przerw w biciu serca, nasilające się w godzinach wieczornych, w momencie zasypiania.

Często prowadzi do bezsenności.  Łagodna arytmia zwykle jest wyciszona rano. Wraz ze wzrostem wysiłku fizycznego i codziennej aktywności dolegliwości pojawiają się ponownie na wieczór. Dolegliwości często nasilają się także po imprezach z nadmierną ilością alkoholu, po gorących dniach, kiedy występowało nadmierne pocenie się.

Czasami ustępują po rozpoczęciu przyjmowania preparatów magnezu. Sporadycznie występują u ludzi, którzy po długiej przerwie rozpoczęli przygodę z siłownią, jednak nie towarzyszą dużym wysiłkom, a występują długo po zaprzestaniu ćwiczeń.

Kolejną charakterystyczną grupą pacjentów, u których diagnozuje się arytmię, są osoby w trakcie dużych napięć emocjonalnych np. związanych z rozwodem. Dolegliwości zwykle mają charakter przejściowych, ale każdą arytmię również taką należy dokładnie  zdiagnozować i wdrożyć leczenie mające na celu łagodzenie jej objawów.

Jeśli obserwujesz u siebie kołatanie serca, w jednej ze wspomnianych powyżej sytuacji, zgłoś się do specjalisty kardiologa.

Do podstawowych badań jakie można wykonać to:

  • EKG,
  • Badanie Holterowskie,
  • podstawowe badania krwi (jony, morfologia, mocznik, kreatynina, lipidogram),
  • ECHO serca.

Z dokumentacją warto odwiedzić kardiologa, aby wykluczyć groźną arytmię i otrzymać poradę, w tym ewentualną propozycję leczenia. Zwykle ten rodzaj arytmii nie wymaga stałego przyjmowania leków antyarytmicznych.

Arytmia groźna

Drugą grupę stanowią pacjenci chorujący na arytmię potencjalnie niebezpieczną. Dolegliwości wiążące się z tą chorobą mogą mieć bardzo różny charakter i powinny być ocenione przez kardiologa.

Do sytuacji, które powinny skłonić do wizyty u kardiologa, to arytmia stymulowana wysiłkiem fizycznym, szczególnie jeśli prowadzi do zaburzeń świadomości, bólu w klatce piersiowej lub towarzyszy jej spocenie, drętwienie. Jeśli w takiej sytuacji wystąpiła utrata świadomości, pacjent wymaga pilnej konsultacji kardiologicznej.

Na szczególną uwagę zasługują pacjenci z chorobami kardiologicznych, nadciśnieniem tętniczym, chorobą wieńcową, cukrzycą, osoby starsze. Jeśli u członków rodziny występowały nagłe zgony, czy zawały serca przed 50 rokiem życia, wówczas takie osoby powinny się przebadać.

Na wizytę kardiologiczną warto przynieść wymienione już wcześniej badania. Zwykle diagnostyka, w zależności od potrzeb, będzie rozszerzona o:

  • testy wydolnościowe,
  • badania elektrofizjologiczne serca,
  • badanie naczyń wieńcowych.

Wybierając kardiologa warto wówczas poszukać takiego, który zajmuje się diagnostyką i leczeniem zaburzeń rytmu serca. Trzeba pamiętać że tak jak w każdej dziedzinie medycyny tak w kardiologii istnieje dość wąska specjalizacja.

Migotanie przedsionków

To specyficzna arytmia, którą potencjalnie można skutecznie leczyć. Objawia się początkowo napadami szybkiego i niemiarowego bicia serca, którym zwykle towarzyszy osłabienie, niepokój.

Jednak u dużej części pacjentów występuje bezobjawowo, a jedynym śladem jaki obserwuje pacjent to informacja o arytmii wyświetlana na aparacie do mierzenia ciśnienia. Bardzo ważną kwestią jest uchwycenie migotania przedsionków w badaniu EKG.

Można to zrobić po przez częste badania EKG lub wykonać badanie HOLTER EKG, najlepiej 3-dniowy.

Migotanie przedsionków jest potencjalnie groźną arytmią ze względu na możliwości wywołania udaru mózgu.

W związku z tworzeniem się skrzeplin w przedsionku u pacjentów z napadami tego typu arytmii, bezwzględnie wymaga włączenia przeciwkrzepliwego.

W celu zmniejszenia częstości napadów stosuje się leki antyarytmiczne lub można zaproponować zabieg ablacji migotania przedsionków w celu zlikwidowania problemu.

Na wizytę kardiologiczną warto przynieść następujące badania:

  • Holter EKG,
  • Badania krwi w tym: TSH (wykluczanie nadczynności tarczycy),
  • ECHO serca.

Wybierając kardiologa warto poszukać takiego, który zajmuje się diagnostyką i leczeniem zaburzeń rytmu serca, migotaniem przedsionków i ma dostęp do szpitala, w którym wykonuje się ablacje migotania przedsionków.

Leki przeciwarytmiczne – Wikipedia, wolna encyklopedia

Leki przeciwarytmiczne, leki antyarytmiczne – grupa leków stosowanych w celu normalizacji nieprawidłowej akcji serca (arytmii), w tym migotania przedsionków, trzepotania przedsionków, częstoskurczu komorowego i migotania komór.

Leki przeciwarytmiczne używane do zahamowania arytmii przedsionkowych (migotanie przedsionków, trzepotanie przedsionków) są powszechnie stosowane, mimo że nie potwierdzono ich wpływu na wydłużenie życia[1][2].

W przeszłości uważano, że zahamowanie komorowych arytmii po zawale serca zwiększa średnie przeżycie. Jednakże badania kliniczne wykazały, że hamowanie takich arytmii paradoksalnie zwiększało śmiertelność[3][4], co prawdopodobnie wynikało z efektu proarytmicznego tych leków (badanie CAST).

U osób z migotaniem przedsionków leki przeciwarytmiczne są wciąż stosowane. Służy to złagodzeniu objawów, które mogą być związane z utratą komponenty przedsionkowej wypełniania komorowego spowodowanej migotaniem lub trzepotaniem przedsionków.

U osób z arytmiami komorowymi leki przeciwarytmiczne są także nadal stosowane – dotyczy to pacjentów, u których pojawiają się częste epizody arytmii lub którzy mają wysokie ryzyko arytmii komorowych. Leki te są uwzględniane jako leki pierwszego rzutu w zapobieganiu nagłej śmierci w pewnych strukturalnych wadach serca.

Niedostateczna skuteczność tych leków może prowadzić do potrzeby zastosowania u pacjenta wszczepialnego kardiowertera-defibrylatora (ICD). W populacji tych pacjentów leki przeciwarytmiczne mogą być stosowane łącznie z ICD.

Wówczas rolą ICD jest zapobieżenie nagłej śmierci spowodowanej migotaniem komór, natomiast leki przeciwarytmiczne są używane do zahamowania tachyarytmii komorowych, dzięki czemu ICD może rzadziej dawać impuls elektryczny.

Podejmowano wiele prób klasyfikacji leków przeciwarytmicznych. Problem wynika z faktu, iż wiele z nich ma złożony mechanizm działania, co sprawia, że klasyfikacje są nieprecyzyjne.

Klasyfikacja Vaughana Williamsa

Klasyfikacja Vaughana Williamsa(ang.) wprowadzona w 1970 roku[5], jest najpowszechniej stosowaną klasyfikacją leków przeciwarytmicznych.

Schemat tej klasyfikacji jest oparty na podstawowych mechanizmach działania tych leków, jednak jego uzależnienie od podstawowego mechanizmu działania leków jest zastrzeżeniem i ograniczeniem klasyfikacji Vaughana Williamsa.

Przykładowo, amiodaron ma mechanizm działania na podstawie którego można go zakwalifikować do każdej z czterech grup. Innym zastrzeżeniem jest brak zgodności w klasyfikacji Vaughana Williamsa w zakresie wspólnego produktu przemian leków z danej grupy.

Prokainamid jest lekiem klasy Ia, a jego metabolit N-acetyloprokainamid (NAPA) ma działanie leków klasy IIIa. Ograniczenia klasyfikacji spowodowały, że digoksyna i adenozyna nie mają miejsca w schemacie klasyfikacji Vaughana Williamsa. Zostało to poprawione poprzez włączenie tych leków do utworzonej klasy piątej.

Aktualny podział Vaughana Williamsa przedstawia się następująco:

  • klasa I blokuje kanały sodowe
  • klasa II to leki sympatykolityczne. Większość leków tej grupy to beta-blokery.
  • klasa III reguluje wypływ potasu z komórki
  • klasa IV wpływa na kanały wapniowe i węzeł AV
  • klasa V wpływa poprzez inne lub nieznane mechanizmy.

Tabela przeglądowa[6]

Klasa

Przykłady

Mechanizm

Zastosowanie kliniczne[7]

Ia

Ib

Ic[8]

II

III

IV

  • dyzopiramid
  • prokainamid
  • chinidyna
  • ajmalina
  • prajmalina
Blok kanału sodowego (pośrednio zdysocjowany/niezdysocjowany)
  • arytmie komorowe
  • zapobieganie napadowemu nawracającemu migotaniu przedsionków (wywołanemu przez nadaktywność nerwu błędnego),
  • prokainamid w zespole Wolffa-Parkinsona-White’a
  • lidokaina
  • fenytoina
  • meksyletyna
  • tokainid
  • aprindyna
Blok kanału sodowego (szybka dysocjacja)
  • leczenie zawału mięśnia sercowego i zapobieganie zaraz po nim, jednak takie postępowanie jest obecnie niezalecane z powodu wzrostu ryzyka zatrzymania akcji serca
  • tachykardia komorowa
  • flekainid
  • enkainid
  • propafenon
  • lorkainid
Blok kanału sodowego (wolna dysocjacja)
  • zapobieganie napadowemu migotaniu przedsionków
  • leczenie nawracających tachyarytmii powstających podczas nieprawidłowego przewodzenia impulsów w sercu
  • propranolol
  • tymolol
  • metoprolol
  • atenolol
beta blokery
  • spadek śmiertelności z powodu zawału mięśnia sercowego
  • zapobieganie nawracającym tachyarytmiom
  • amiodaron
  • sotalol
  • bretylium
  • nibentan
  • ibutylid
  • dofetylid
Blok kanałów potasowych
  • W zespole Wolffa-Parkinsona-White’a
  • sotalol: tachykardie komorowe i migotanie przedsionków
  • nibentan: trzepotanie i migotanie przedsionków
  • ibutylid i dofetylid: przerywają trzepotanie przedsionków[9][10][11]
  • werapamil
  • diltiazem
Blok kanału wapniowego
  • zapobieganie nawrotom napadowych nadkomorowych tachykardii
  • zmniejszenie częstości skurczów komorowych u pacjentów z migotaniem przedsionków

Przypisy

  1. ↑ Wyse DG., Waldo AL., DiMarco JP., Domanski MJ., Rosenberg Y., Schron EB., Kellen JC., Greene HL., Mickel MC., Dalquist JE., Corley SD. A comparison of rate control and rhythm control in patients with atrial fibrillation.. „N Engl J Med”. Dec 5;347. 23, s. 1825-33, 2002. DOI: 10.1056/NEJMoa021328. PMID: 12466506. 
  2. ↑ Nichol G., McAlister F., Pham B., Laupacis A., Shea B., Green M., Tang A., Wells G. Meta-analysis of randomised controlled trials of the effectiveness of antiarrhythmic agents at promoting sinus rhythm in patients with atrial fibrillation. „Heart”. 6 (87), s. 535-543, 2002. DOI: 10.1136/heart.87.6.535. PMID: 12010934. PMCID: PMC1767130. 
  3. ↑ Preliminary report: effect of encainide and flecainide on mortality in a randomized trial of arrhythmia suppression after myocardial infarction. The Cardiac Arrhythmia Suppression Trial (CAST) Investigators. „N Engl J Med”. 321 (6), s. 406-412, 1989. DOI: 10.1056/NEJM198908103210629. PMID: 2473403. 
  4. ↑ The Cardiac Arrhythmia Suppression Trial II Investigators. Effect of the antiarrhythmic agent moricizine on survival after myocardial infarction. „N Engl J Med”. 327 (4), s. 227-233, 1992. DOI: 10.1056/NEJM199207233270403. PMID: 1377359. 
  5. ↑ Vaughan Williams EM. “Classification of anti-arrhythmic drugs” [w:] Symposium on Cardiac Arrhythmias, Sandfte E, Flensted-Jensen E, Olesen KH (red.), Szwecja, AB Astra, Södertälje, 1970; s. 449-472.
  6. ↑ Wojciech Kostowski: Farmakologia, Podstawy Farmakoterapii, Podręcznik dla studentów medycyny i lekarzy, wydanie I, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 1998. ​ISBN 83-200-2148-0​.
  7. ↑ Jeśli nie podano inaczej, źródłem jest: Rang, H. P.: Pharmacology. Edinburgh: Churchill Livingstone, 2003. ISBN 0-443-07145-4.
  8. ↑ Waldemar Janiec, Jolanta Krupińska: Farmakodynamika, podręcznik dla studentów farmacji, wydanie V. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2002. ISBN 83-200-2646-6.
  9. ↑ KA. Ellenbogen, BS. Stambler, MA. Wood, PT. Sager i inni. Efficacy of intravenous ibutilide for rapid termination of atrial fibrillation and atrial flutter: a dose-response study. „J Am Coll Cardiol”. 28 (1), s. 130-136, 1996. DOI: 10.1016/0735-1097(96)00121-0. PMID: 8752805. 

Prof. Maciej Sterliński o tym, jak nowocześnie leczyć coraz częstsze arytmie serca

Źródło: MS/MK

Autor: Marta Koblańska |Data: 28.11.2017

– Zmienił się pogląd na farmakologiczne leczenie antyarytmiczne. Zdaliśmy sobie sprawę, że nie leczy się wybranej arytmii, ale całego pacjenta – mówi prof. Maciej Sterliński, kierownik Pracowni Elektrofizjologii Kliniki Zaburzeń Rytmu Serca Instytutu Kardiologii w Warszawie, przewodniczący Sekcji Rytmu Serca Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego.

Według ekspertów Sekcji Rytmu Serca Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego zapadalność na różnego rodzaju arytmie w ciągu najbliższych lat będzie stale rosła. Dlaczego tak się dzieje? – Trzeba pamiętać, że arytmia rzadko jest samodzielną jednostką chorobową. Bardzo często jest stanem współtowarzyszącym różnym patologiom układu krążenia. Pierwsze pytanie, jakie my lekarze zadajemy sobie, analizując, rozpoznając i klasyfikując daną arytmię brzmi: u jakiego pacjenta arytmia występuje: w jakim wieku i jakiej płci jest pacjent, jaka jest jego choroba podstawowa, jakie leki przyjmuje. A także, co bardzo ważne, jakie jest tło rodzinne i środowiskowe jego choroby. Arytmia to bardzo szerokie pojęcie. Mogą być jej różne formy – od występujących rzadko, u osób względnie młodych i zdrowych, do występujących częściej, u osób starszych, w podeszłym wieku, cierpiących na poważne schorzenia układu krążenia i inne choroby towarzyszące. W zależności od tego, jaką arytmię zdiagnozujemy u jak obciążonego pacjenta, ustalane jest dalsze postępowanie. Niektóre arytmie nie będą wymagały leczenia, a jedynie obserwacji i uwzględnienia określonych zaleceń prozdrowotnych. Inne arytmie same w sobie niosą zagrożenie niebezpiecznymi incydentami. Takim arytmiom i ich skutkom powinno się jak najszybciej przeciwdziałać: odpowiednio zapobiegać i w nowoczesny sposób leczyć. W społeczeństwach rozwiniętych, w których podnosi się poziom życia, wydłuża się również średni czas życia populacji. Świadczy to o coraz lepszych warunkach życia i opieki zdrowotnej, ale jest i druga strona medalu, czyli zupełnie nowe wyzwania dla systemu opieki zdrowotnej. W kontekście zaburzeń rytmu serca zwiększona zapadalność na niektóre arytmie jest ściśle związana z wiekiem. Każda kolejna dekada życia człowieka niesie za sobą zwiększone „zużycie”, czyli postępującą degenerację tkanek i narządów, w tym i układu krążenia. Nawet u pozornie najzdrowszych seniorów mogą występować różnego rodzaju arytmie – często nie dające wyraźnych objawów. Najważniejszym przykładem tego rodzaju arytmii, ściśle związanej z wiekiem, jest migotanie przedsionków. Migotanie przedsionków ze względu na częstość występowania w populacji osób w wieku podeszłym jest poważnym problem zdrowotnym. Arytmia ta może występować powyżej 70-tego czy 80-tego roku życia, odpowiednio aż u 5 do 10 procent pacjentów. W populacji młodszych osób migotanie przedsionków występuje rzadziej, ale stanowi również duże wyzwanie dla współczesnej kardiologii. Odpowiednie postępowanie jest w przypadku migotania przedsionków niezwykle ważne, bo nieleczone albo leczone niewłaściwie migotanie przedsionków, może skutkować groźnymi powikłaniami zakrzepowo-zatorowymi, a co za tym idzie – udarami mózgu i inwalidztwem bądź śmiercią.

Jak współczesna kardiologia radzi sobie z rosnącym wyzwaniem – starzejącym się społeczeństwem oraz zwiększoną zapadalnością na choroby układu krążenia i towarzyszące im arytmie? Czy istnieją skuteczne leki?

– Prawie 30 lat temu świat praktycznie odszedł od czegoś, co nazywamy leczeniem antyarytmicznym. Nie należy zatem myśleć, że jeśli mam arytmię x lub arytmię y, to otrzymam lek antyarytmiczny x lub y. Tak nie jest. Wiele lat temu z zaskoczeniem stwierdzono, że leczenie antyarytmiczne stosowane jako profilaktyka zaburzeń rytmu serca niesie za sobą więcej szkód niż korzyści. Leki antyarytmiczne mają znaczący wpływ na układ krążenia i nie mogą być traktowane jako powszechnie stosowane, by arytmiom zapobiegać. Niektóre leki wpływają na serce proarytmicznie – pomagają zapobiegać jednym rodzajom arytmii, ale prowokują wystąpienie innych. Zmienił się więc nasz pogląd na farmakologiczne leczenie antyarytmiczne. Zdaliśmy sobie sprawę, że nie leczy się wybranej arytmii, ale całego pacjenta. Od kilku lat coraz więcej mówi się o leczeniu upstream. Kiedy nasz pacjent ma przewlekłe schorzenie kardiologiczne i na to schorzenie zaczynają się nakładać dodatkowo arytmie, to najważniejsze znaczenie – w efekcie też antyarytmiczne – ma kompleksowe leczenie zgodne z międzynarodowymi zaleceniami, rozumiane jako leczenie różnych aspektów choroby podstawowej. Takie leczenie ma wpływ w efekcie również na ograniczenie arytmii i jej niekorzystnych następstw. To właśnie leczenie upstream, czyli leczenie idące z prądem rozwoju danej choroby i zapobiegania jej niekorzystnym skutkom. Najlepszym przykładem zespołu chorobowego, któremu często towarzyszą arytmie, jest niewydolność serca, nazywana epidemią XXI wieku – bardzo poważny problem społeczny. W zaawansowanych stadiach niewydolności serca na różnym tle, u 9 na 10 pacjentów jesteśmy w stanie zarejestrować różnego rodzaju arytmie, w tym potencjalnie groźne. Takim pacjentom nie będziemy ordynować leków antyarytmicznych, choć oczywiście w wybranych przypadkach może to być zasadne, podobnie jak zastosowanie specjalistycznych procedur zabiegowych z zakresu elektrofizjologii i elektroterapii. Aby redukować liczbę arytmii i ich niekorzystnych skutków powinniśmy stosować optymalne leczenie przewlekłej niewydolności serca. Nie leczymy jedynie arytmii – leczymy pacjenta z jego choroba podstawową. Naturalnie, nie ma jednej strategii postępowania, którą można przypisać do każdego pacjenta. W terapii różnego rodzaju arytmii mamy całą gamę nowoczesnych metod – farmakologicznych ale także zabiegowych, które są ukierunkowane na zmniejszenie ryzyka występowania groźnych arytmii, czyli w efekcie poprawę rokowania lub jakości życia pacjenta.

Jakie procedury i metody stosuje się w nowoczesnej terapii arytmii?

– Trzeba ponownie podkreślić, że również leczenie zabiegowe, wynikające z rozpoznania różnych form arytmii może mieć bezpośredni lub pośredni związek z arytmią. Takimi metodami są ablacja przeznaczyniowa i urządzenia do elektroterapii serca takie jak: stymulator serca, kardiowertery-defibrylatory oraz terapia resynchronizująca. Także ablacje chirurgiczne z wykorzystaniem źródeł jak przy ablacji przeznaczyniowej, wykorzystywanych przy operacjach kardiochirurgicznych w chorobach układu krążenia, takich jak choroba wieńcowa, czy wady zastawkowe serca. U pacjentów mających bardzo zaawansowane, ciężkie postaci chorób układu krążenia prowadzące do niewydolności serca, w których zaburzenia rytmu są dodatkowym elementem towarzyszącym i tym samym niekorzystnym czynnikiem rokowniczym, stosuje się urządzenia wspomagające pracę lewej lub obu komór serca. Takie urządzenia dzielą się na takie, z którymi pacjent może żyć w trybie ambulatoryjnym jak i takie, które wymagają hospitalizacji. W skrajnej niewydolności serca, kiedy wszystkie inne środki zawodzą, stosuje się przeszczepienie serca. Bywają przypadki, w których bezpośrednim wskazaniem do pilnego przeszczepu stają się złośliwe, gromadne zaburzenia rytmu serca, które bezpośrednio zagrażają pacjentowi śmiercią, a których w bardzo chorym sercu nie sposób opanować w inny sposób. Są także techniki kazuistyczne, rzadziej stosowane, znajdujące się wciąż w fazie prób klinicznych albo na początku swojej drogi dotyczącej doprecyzowania wskazań. Należą do nich urządzenia do modulacji siły skurczu mięśnia sercowego.

Które z właśnie wdrażanych i ocenianych metod mają Pana zdaniem szansę wejść na stałe do codziennej praktyki klinicznej? Które obecnie stosowane metody rozwijają się na tyle, by miały szansę być stosowane w nowych wskazaniach?

– W inwazyjnym leczeniu arytmii widać zarówno technologiczny, jak i kliniczny rozwój ablacji przeznaczyniowej. 25 lat temu, kiedy przeprowadzano w Polsce pierwsze zabiegi ablacji, zabieg ten był stosowany w zaledwie kilku rodzajach arytmii. Wtedy ablacja była ograniczona do rzadkich, określonych przypadków. W tej chwili praktycznie nie ma arytmii, w której nie można byłoby spróbować technik ablacyjnych. To z pewnością nadmierne uproszczenie, ale tendencja jest właśnie taka – wachlarz podłoża arytmii, które możemy leczyć za pomocą ablacji jest w tej chwili naprawdę szeroki i będzie coraz większy. To metoda, która może przynieść bardzo duże korzyści coraz większej liczbie pacjentów, poprawiając zarówno jakość ich życia, jak i wpływając na przeżywalność. W tej chwili w Polsce ablacja jest dostępna dosyć powszechnie, ale nadal poniżej średniej europejskiej. Chcielibyśmy się szczycić dostępnością tej procedury dla naszych pacjentów co najmniej na poziomie europejskim, jak ma to miejsce w przypadku profilaktyki nagłego zgonu sercowego przy pomocy wszczepialnych defibrylatorów czy urządzeń do terapii resynchronizującej. Wśród metod o znaczącym potencjale warto wymienić właśnie te wszczepialne urządzenia do elektroterapii serca. Tu w ostatnich latach w zakresie podstawowej technologii zmieniło się niewiele, ale jednocześnie mamy do czynienia z technologiami bezelektrodowymi i podskórnymi. Nie sposób oprzeć się wrażeniu, że połączenie tych coraz mniej inwazyjnych technologii w przeciągu kilku-kilkunastu lat doprowadzi do rewolucji w stosowaniu tych metod. Najprawdopodobniej wszystko będzie zmierzało ku sprzęganiu bardzo drobnych implantowanych elementów po to, żeby maksymalnie naśladować fizjologiczną, prawidłową pracę serca. Jednocześnie będą one koniugowane z funkcją defibrylacji, która zapewne także będzie się miniaturyzowała i miała formę niewielkich implantów pozanaczyniowych. Bardzo ważna w tym kontekście będzie transmisja energii, bo tego typu układy będą wymagały ciągłej podaży energii, zwłaszcza z powodu ciągłej wzajemnej transmisji danych. Prawdopodobnie będziemy mieli do czynienia ze zdalnym indukcyjnym przekazywaniem i ładowaniem baterii takich urządzeń, co w pewnych przypadkach ma już dziś zastosowanie.

Miniaturyzacja, łączenie różnych funkcji i zmniejszanie ilości elementów układów – jakie jeszcze tendencje obserwuje się w nowoczesnych metodach terapii arytmii?

– Ważnym aspektem diagnostyki i terapii zaburzeń rytmu serca jest precyzja. Po pierwsze: żeby właściwie leczyć, trzeba przede wszystkim precyzyjnie rozpoznać arytmię. W sukurs przychodzą nam tutaj techniki telemedyczne, możliwości rejestracji arytmii przez urządzenia już wszczepione czy wszczepialne rejestratory arytmii. W przypadku ablacji „chirurgiczna” precyzja ma decydujący wpływ na skuteczność zabiegu. Wykorzystujemy systemy obrazujące przestrzennie serce z nałożonymi mapami jego czynności elektrycznej i mechanicznej. Systemy te są głównie wykorzystywane w zabiegach ablacji, ale idea zawarta w dokładnym mapowaniu rozchodzenia się potencjałów po sercu może być przydatna w niedalekiej przyszłości we wspomnianych już technologiach stymulacji serca. Ważne w kontekście łączenia różnych funkcji diagnostycznych i terapeutycznych są narzędzia z zakresu tomografii komputerowej i rezonansu magnetycznego. Instytut Kardiologii w Warszawie, rozwijając dynamicznie te metody od ponad 10 lat, uzyskał szereg pionierskich i innowacyjnych wyników oraz dostarczył bardzo ważnych publikacji z tego zakresu. Badania obrazowe są w stanie pokazać różne odchylenia strukturalno-anatomiczne i czynnościowe serca, dokładnie wizualizować system naczyń – zarówno tętniczych, jak i żylnych serca. W diagnostyce choroby wieńcowej angiografia tomografii komputerowej staje się metodą stopniowo zastępującą inwazyjną koronarografię. Możemy wykonywać trójwymiarowe rekonstrukcje jam serca, jego zastawek lub naczyń i wykorzystywać te obrazy podczas różnych zabiegów.

We współczesnej kardiologii jeden wyraźny problem i jeden celowany sposób leczenia to coraz rzadsza sytuacja.

Diagnostyka zaburzeń rytmu serca, ich profilaktyka, rozpoznanie, leczenie i terapia powikłań to bardzo często cała gama najnowocześniejszych metod kardiologicznych.

Metody te, używane w sposób zgodny ze standardami, wraz z wdrażaniem pojawiających się innowacji, pozwalają na postęp i uzyskiwanie jak najlepszych efektów leczenia naszych pacjentów.

Leki stosowane w leczeniu zaburzeń rytmu serca (arytmii)

Leki stosowane w leczeniu zaburzeń rytmu serca (leki antyarytmiczne) mają działanie modyfikujące właściwości elektrofizjologiczne serca.

Zwyczajowo dzieli się je zgodnie z klasyfikacją Vaughana Williamsa na 4 grupy.

Podział ten jest oparty na podstawowych mechanizmach działania tych leków i dotyczy głównie ich wpływu na kanały jonowe komórek układu bodźcoprzewodzącego serca, bądź też oddziaływania na receptory komórkowe.

Do pierwszej grupy należą leki blokujące przepływ sodu w komórkach przewodzących impulsy elektryczne w sercu. Zaliczamy do nich propafenon, prokainamid, dizopyramid, meksyletynę, flekainid i coraz rzadziej używaną chinidynę oraz lidokainę. Wykorzystywane są głównie do leczenia komorowych zaburzeń rytmu.

Druga grupa leków antyarytmicznych to beta-adrenolityki, popularnie nazywane beta-blokerami.

Mechanizm działania tych leków polega na blokowaniu receptorów beta (w układzie bodźcoprzewodzącym serca są głównie receptory beta-1) i przez to ograniczaniu wpływu adrenaliny na rytm serca (adrenalina przyspiesza rytm serca poprzez receptory beta-1).

Beta-blokery są lekami z wyboru przy leczeniu objawowym tachyarytmii w przebiegu nadczynności tarczycy. Używa się ich również w leczeniu częstoskurczu nadkomorowego po zawale mięśnia sercowego.

Jeden z beta-blokerów, sotalol, razem z amiodaronem tworzą trzecią grupę leków antyarytmicznych. Podstawą ich działania jest blokowanie kanałów potasowych w komórkach układu bodźcoprzewodzącego serca. Wykorzystywane są głównie do leczenia komorowych zaburzeń rytmu.

Ostatnią, czwartą grupę opisywanych leków tworzą blokery kanałów wapniowych, pośród których w leczeniu zaburzeń rytmu serca wykorzystuje się głównie preparaty werapamilu i diltiazemu. Szczególnie skuteczne są w terapii nadkomorowych zaburzeń rytmu serca z towarzyszącą tachyarytmią.

W klasyfikacji leków antyarytmicznych Vaughana Williamsa nie znalazły się dodatkowe dwa leki wykorzystywane w lecznictwie.

Są to: adenozyna, działająca silnie ale krótkotrwale na węzeł zatokowy i przedsionkowo-komorowy w obrębie serca, oraz digoksyna, lek wykorzystywany w niewydolności serca, zwiększający napięcie układu przywspółczulnego i wywierający wpływ na oba wyżej wymienione węzły. Oba leki wykorzystuje się szczególnie przy leczeniu częstoskurczów nadkomorowych.

Działania niepożądane leków antyarytmicznych

Każda z grup leków ma specyficzne dla siebie wskazania oraz działania niepożądane. Spośród tych drugich wspólne dla wszystkich i najbardziej paradoksalne jest zjawisko proarytmii – zdolność leku do nasilania istniejących zaburzeń rytmu lub wywoływania nowych arytmii zagrażających życiu.

Zjawisko to występuje u 7% osób leczonych tymi lekami. Z tego powodu, jeśli jest to tylko możliwe, dąży się do wyeliminowania przyczyn zaburzeń rytmu.

Coraz częściej wykonuje się zabiegi ablacji przez skórnej, polegające na zniszczeniu za pomocą bardzo niskiej temperatury, wiązki lasera lub ultradźwięków, fragmentu mięśnia sercowego odpowiedzialnego za powstawanie zaburzeń rytmu.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*