Leczenie RLS – jak wyleczyć zespół niespokojnych nóg?

Osoby cierpiące na zespół niespokojnych nóg (restless legs syndrome – RLS) skarżą się na nieprzyjemne odczucia w zakresie kończyn dolnych, pojawiające się głównie wieczorem, w czasie spoczynku czy po położeniu się do łóżka, które utrudniają zasypianie i mogą wywoływać bezsenność.

Odczucia te, zwane też parestezjami, często są trudne do opisania, ale zwykle mają charakter cierpnięcia, mrowienia, drętwienia, „niepokoju w nogach”. Częściową i niejednokrotnie tymczasową ulgę przynosi poruszanie nogami – charakterystyczny jest nawrót dolegliwości po zaprzestaniu ruchów nogami.

Eksperci oceniają, że częstość występowania RLS w populacji ogólnej wynosi około 10% i wzrasta z wiekiem. Zespół niespokojnych nóg często występuje u kobiet w ciąży (głównie III trymestr). RLS jest jedną z częstszych przyczyn przewlekłych zaburzeń snu – nieprzyjemne dolegliwości utrudniają i uniemożliwiają zaśnięcie.

Ponadto u większości osób dotkniętych RLS, w trakcie snu nocnego dochodzi do powtarzających się, krótkotrwałych ruchów kończyn dolnych (periodic limb movement syndrome – PLMS), które wybudzają ze snu. Skutkiem tych dolegliwości jest chroniczny deficyt snu i bezsenność, skutkujące gorszym funkcjonowaniem w ciągu dnia.

Mimo istotnego cierpienia wywoływanego przez zespół niespokojnych nóg, osoby dotknięte tymi dolegliwościami rzadko zgłaszają się do lekarza, a świadomość istnienie omawianego zespołu w środowisku medycznym nadal nie jest wystarczająca.

Zespół niespokojnych nóg – rozpoznanie

Rozpoznanie zespołu niespokojnych nóg wymaga w pierwszej kolejności wykluczenia mogących leżeć u podłoża dolegliwości chorób neurologicznych i metabolicznych (np. niedobór żelaza, niewydolność nerek).

Opisywane nieprzyjemne odczucia mogą też wiązać się z lekami, jakie przyjmuje pacjent.

W powyższych przypadkach wskazane jest postępowanie przyczynowe – leczenie choroby podstawowej lub zmiany w zakresie farmakoterapii.

Diagnostyka pierwotnego RLS opiera się na aktygrafii (pomiar aktywności ruchowej) i czasami na polisomnografii. To ostatnie badanie ma za zadanie wykluczyć istnienie innych zaburzeń snu (np. zespołu bezdechu sennego).

Leczenie zespołu niespokojnych nóg

Leczenie w przypadku pierwotnej postaci z RLS opiera się w pierwszej kolejności na wyrównaniu ewentualnych niedoborów żelaza i magnezu. Brak efektu takiego postępowania jest wskazaniem do omówienia ze specjalistą dalszych działań, które mogą polegać na wdrożeniu  doraźnej lub długoterminowej farmakoterapii.

Opracował lek. med. Paweł Brudkiewicz

Leczenie RLS – jak wyleczyć zespół niespokojnych nóg? Leczenie RLS – jak wyleczyć zespół niespokojnych nóg? Dlaczego nie wolno pić alkoholu w ciąży?

Wiadomo, że używanie alkoholu w czasie ciąży może być szkodliwe dla dziecka. Jednak nie jest jednoznacznie określone i zbadane jaka ilość alkoholu wypijanego w… »

Leczenie RLS – jak wyleczyć zespół niespokojnych nóg? Leczenie RLS – jak wyleczyć zespół niespokojnych nóg? Leczenie RLS – jak wyleczyć zespół niespokojnych nóg? Leczenie RLS – jak wyleczyć zespół niespokojnych nóg? Sen i bezsenność u kobiet w ciąży

Problemy ze snem u kobiet w ciąży są częstsze niż w populacji ogólnej. Niejednokrotnie utrudniają one funkcjonowanie i mogą być przyczyną gorszego samopoczucia w… »

Leczenie RLS – jak wyleczyć zespół niespokojnych nóg? Bezsenność – rozpoznanie i leczenie

Bezsenność to stan, w którym występują trudności zarówno w zakresie zasypiania, jak i utrzymania snu lub wczesne budzenie się. Zaburzenia to negatywnie wpływa na… »

Leczenie RLS – jak wyleczyć zespół niespokojnych nóg? Leczenie RLS – jak wyleczyć zespół niespokojnych nóg?

Zespół niespokojnych nóg RLS – przyczyny, objawy, sposoby leczenia

Syndromem niespokojnych nóg (RSL – ang. Restless Legs Syndrome) nazywamy zestaw charakterystycznych objawów dotykających pozostające w bezruchu nogi.

Symptomy pojawiają się najczęściej podczas snu zakłócając wypoczynek, a powstające w jego konsekwencji zmęczenie i brak energii są równie dokuczliwe co same objawy ociężałych nóg.

RLS zalicza się do zaburzeń neurologicznych, dlatego to lekarzy psychiatrzy są tą grupą specjalistów, która może udzielić najbardziej dokładnych porad w tej materii. Inna nazwa syndromu to zespół Wittmaacka-Ekboma.

Jakie są przyczyny schorzenia? Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Część specjalistów przypisuje mu tło genetyczne, co nie zawsze potwierdzają statystki.

Inne teorie za jego powstanie obwiniają problemy w układzie połączeń między rdzeniem kręgowym a mózgiem, a więc kłopoty z dopaminą, która pełni rolę neuroprzekaźnika. Zespół niespokojnych nóg może wynikać także z deficytu żelaza, które uczestniczy w syntezie dopaminy, oraz niedoboru magnezu.

Za przyczyną objawów może stać także przyjmowanie niektórych leków (np. antydepresantów lub leków przeciwpsychotycznych i histaminowych) oraz inne choroby, o czym mowa poniżej.

Grupy ryzyka RLS

Szacuje się, że na zespół niespokojnych nóg schorzenie cierpi ok. 5% społeczeństwa. Choć może pojawić ono praktycznie w każdym wieku, zagrożenie jego wystąpieniem wzrasta wraz z upływem lat, a w grupie seniorów po 60. roku zachorowalność może dochodzić nawet do 10%.

Nieznacznie częściej RLS zgłaszają panie: 6 na 10 chorych to kobiety. Z problemem często zmagają przyszłe mamy, szczególnie w ostatnim trymestrze ciąży, oraz osoby, które chorują na inne dolegliwości (np.

niewydolność nerek, niedobór żelaza, polineuropatie, cukrzycę), a objawy niespokojnych nóg mają u nich charakter wtórny.

Objawy syndromu niespokojnych nóg

Pacjenci, u których podejrzewa się chorobę Wittmaacka-Ekboma zgłaszają najczęściej następujące symptomy: drętwienie, mrowienie, drganie, swędzenie, pieczenie, cierpnięcie nóg. Objawy te mają najczęściej charakter opisowy, a pacjenci mogą mieć problemy ze sprecyzowaniem tego, co im dolega.

Dyskomfort pojawia się w obu nogach jednocześnie i obejmuje praktycznie całą powierzchnię kończyn dolnych. W bardziej zaawansowanych przypadkach dolegliwości mogą występować również na wysokości tułowia, a nawet kończyn górnych. Co charakterystyczne, objawy pojawiają się podczas bezruchu, np.

w czasie snu, przez co mogą powodować komplikacje z zaśnięciem, a nawet bezsenność. Jednak dolegliwości nie ograniczają się jedynie do snu – mogą również towarzyszyć podczas siedzenia: na kanapie, w kinie, teatrze, samolocie czy pociągu. Zazwyczaj uczcie ustępuje w momencie wykonania ruchu.

Intensywność i częstotliwości symptomów RLS różni się od siebie w zależność od długości trwania choroby. Im później podjęte leczenie, tym bardziej uciążliwe dla pacjenta będą dolegliwości i terapia.

Leczenie RLS – jak wyleczyć zespół niespokojnych nóg?

Preparaty na syndromy niespokojnych nóg

Diagnoza i leczenie

Stwierdzenie RLS bazuje przede wszystkim na dokładnym wywiadzie przeprowadzonym z pacjentem oraz wykluczeniu innych chorób (na drodze badań laboratoryjnych) i zaburzeń neurologicznych.

W przypadku pozytywnej diagnozy lekarze zalecają stosowanie suplementów witaminowych uzupełniających dawki: żelaza, magnezu, witamin C oraz B6 (pirydoksyny) i B12 (kobalamina). Ważne jest, żeby sięgnąć po preparat rekomendowany przez lekarza – nie każdy bowiem suplement zawiera pożądane proporcje składników.

W niektórych przypadkach terapia witaminowa może okazać się niewystarczająca. Można wtedy sięgnąć po medykamenty przepisywane na receptę, np. leki dopaminergiczne, opioidowe, przeciwpadaczkowe lub benzodiazepiny. Trzeba jednak pamiętać, że ich przyjmowanie może mieć skutki uboczne, a ich dawkowanie musi być bezwzględnie konsultowane z lekarzem.

Osobom borykającym się z RLS zaleca się także ćwiczenia relaksacyjne oraz odstawienie używek – kawy i alkoholu. Syndrom niespokojnych nóg nie jest leczony u kobiet w ciąży, a jego objawy ustępują po porodzie.

Leia também:  Przerost gruczołu sutkowego u mężczyzn

Zespół niespokojnych nóg – jak sobie poradzić?

Zespół niespokojnych nóg (RLS – Restless Leg Syndrome) jest to neurologiczne zaburzenie czuciowe związane z nieprzyjemnym odczuciem w nogach, a w konsekwencji nieodpartą chęcią do ich poruszania.

Ma to miejsce zazwyczaj w godzinach wieczornych, gdy dana osoba odpoczywa, a apogeum tych odczuć zwykle występuje w nocy.

Ze względu na nocne wybudzenia, RLS wpływa na jakość snu chorego, co prowadzić może nawet do bezsenności i spadku wydajności w ciągu dnia.

Jakie są objawy zespołu niespokojnych nóg?

  • pulsujące, mrowiące bóle w nogach
  • nieodparta potrzeba poruszania się
  • okresowy ruch kończyn – regularne, mimowolne drgania rąk i nóg w nocy
  • odczuwalna poprawa objawów na skutek aktywności chorego

Co może być przyczyną zespołu niespokojnych nóg?

W większości przypadków jednoznaczna przyczyna wystąpienia zespołu niespokojnych nóg nie jest poznana. Istnieją jednak przesłanki, które wskazują na to, że pierwotny zespół niespokojnych nóg, tj.

występujący samoistnie, może być uwarunkowany genetycznie. Jak wynika z badań, RLS może być efektem dysfunkcji pewnej części mózgu, która odpowiada za kontrolę ruchu za pomocą substancji – dopaminy. Odpowiada ona m.in.

za płynną ruchowość mięśni, a zakłócenie jej działania może prowadzić do ruchów mimowolnych.

Wtórny zespół niespokojnych nóg nie występuje samoistnie, a jest uwarunkowany innymi czynnikami, m.in.:

Kto jest narażony na wystąpienie zespołu niespokojnych nóg?

Zespół niespokojnych nóg może wystąpić w każdym wieku, choć zwykle jest cięższy w przebiegu u osób w wieku średnim lub starszym. To kobiety są grupą bardziej narażoną na jego wystąpienie.

A w szczególności będą to panie w ciąży – RLS najczęściej rozwija się u nich w ostatnim trymestrze.

Prawdopodobnie związane jest to z niedoborem żelaza, a w większości przypadków objawy ustępują w ciągu 4 tygodni po porodzie.

Jak leczyć zespół niespokojnych nóg?

Pierwszym krokiem, jaki powinien podjąć pacjent, jest próba wykluczenia chorób towarzyszących. Warto w związku z tym zwrócić się do lekarza, w celu sprawdzenia stanu nerek i wątroby. Wykonanie morfologii krwi pozwoli na oznaczenie poziomu żelaza czy wykluczenie przewlekłych chorób zapalnych.

Zanim sięgnie się po jakiekolwiek leki, warto zacząć od zmiany stylu życia. Kroki te polegać mogą na ograniczeniu bądź wyeliminowaniu alkoholu i nikotyny, dbałości o higienę snu czy na regularnej, umiarkowanej aktywności fizycznej. W przypadku napadu bólu w nocy, pomocne okazać się mogą kąpiele w ciepłej wodzie, masowanie nóg czy stosowanie poduszki grzewczej.

Niedobór żelaza natomiast uzupełnić można suplementacją. Preparaty z żelazem można kupić w aptece, także bez recepty, np. Ascofer czy Actiferol Fe, a przykładami leków na receptę są Feroplex i Sorbifer Durules.

Warto pamiętać, że żelazo najlepiej przyjmować rano, na czczo, a w towarzystwie witaminy C lepiej się wchłania w organizmie. W przypadku niedoborów magnezu, również można zastosować preparaty z apteki dostępne bez recepty, np.

Magne B6, Maglek B6.

Lekami pierwszego wyboru w leczeniu RLS, które są wydawane z przepisu lekarza, są leki przeciwpadaczkowe, m.in.: gabapentyna (np. Gabapentin Teva, Symleptic) czy pregabalina (np. Lyrica, Egzysta).

Przy złej tolerancji leków przeciwpadaczkowych, lekarz może przepisać leki, które zwiększają uwalnianie wcześniej wspomnianej substancji – dopaminy i zazwyczaj są one stosowane są w leczeniu choroby Parkinsona. W terapii RLS stosuje się m.in.: ropinirol (np. Polpix SR, Aparxon PR), pramipeksol (np. Oprymea) czy rotygotynę (np. Neupro).

W przypadku ciężkich postaci RLS możliwe jest zastosowanie silnych leków przeciwbólowych z grupy opioidów (np. Methadone Hydrochloride Molteni, Talvosilen).

Polub nasz profil

Zespół niespokojnych nóg (RLS) | Centrum medyczne Rehasport

Dziś Zespół niespokojnych nóg, czyli RLS (ang. Restless Legs Syndrome) jest już bardziej znany i lepiej przez lekarzy rozpoznawalny. Przypadłość ta dotyka około 5 procent populacji. Częstość występowania choroby rośnie wraz z wiekiem, a wśród osób powyżej 60. roku życia problem ten może dotyczyć już co dziesiątej osoby.

Zespół niespokojnych nóg – objawy kliniczne

Zespół niespokojnych nóg jest schorzeniem neurologicznym charakteryzującym się występowaniem nieprzyjemnych wrażeń czuciowych w kończynach dolnych, szczególnie podczas siedzenia i leżenia. To przykre uczucie pojawiające się głęboko w mięśniach powoduje nieodpartą potrzebę poruszania nogami lub energicznego chodzenia.

Objawy nasilają się zazwyczaj wieczorem, zakłócają zasypianie, mogą też nawracać w nocy i powodować bezsenność. Zespół niespokojnych nóg wiąże się również z długimi podróżami. Dyskomfort wynikający z kilkugodzinnego przebywania w pozycji siedzącej w samochodzie lub samolocie, powoduje znaczne nasilenie objawów.

Odczuwane parestezje zmuszają do gwałtownego poruszania nogami, jak również ich masowania. Prowadzi to jedynie do chwilowego złagodzenia dolegliwości, które wkrótce po zaprzestaniu aktywności nawracają z porównywalną siłą.

Niekiedy objawy są tak mocne, że jedynym ratunkiem by doznać ulgi w cierpieniu, jest wstanie z fotela lub łóżka i chodzenie po pomieszczeniu.

Zespół niespokojnych nóg – kiedy występuje najczęściej?

  • u osób w wieku średnim lub starszym,
  • nieco częściej u kobiet niż mężczyzn,
  • w ostatnich miesiącach ciąży,
  • rodzinnie

RLS Zespół niespokojnych nóg – przyczyny

Przyczyny występowania zespołu niespokojnych nóg nie są jednoznaczne i do końca wyjaśnione. Źródła podają, że mogą one mieć charakter pierwotny – dziedziczny, albo charakter wtórny, czyli są konsekwencją innych zaburzeń neurologicznych.

Leia também:  Como ajudar alguém com depressão e ansiedade: 12 passos

Szacuje się, że pojawienie się zespołu RLS jest o 50 procent wyższe u osób, których ktoś z krewnych pierwszego stopnia także zmagał się z tym schorzeniem. Rodzinne występowanie zespołu niespokojnych nóg ujawnia się najczęściej około 35. roku życia.

Występowanie objawów w późniejszym okresie może sugerować, że towarzyszy on innym zaburzeniom, czyli jest wtórny do pierwotnych chorób i nieprawidłowości funkcjonowania organizmu.

Najczęstsze przyczyny wtórnych postaci zespołu niespokojnych nóg to: niedobór żelaza, a także magnezu lub witaminy B12 oraz: reumatoidalne zapalenie stawów, polineuropatie (zespół uszkodzenia nerwów obwodowych), niewydolność nerek czy przyjmowanie niektórych leków mogących zaostrzać objawy. Czynnikami nasilającymi RLS z pewnością są: nadużywanie alkoholu, nikotyny i kofeiny, a także przewlekły stres. Zespół niespokojnych nóg spotyka się również w przebiegu ciąży, zwłaszcza w trzecim trymestrze, a ustępuje samoistnie kilka tygodni po porodzie.

Syndrom zespołu niespokojnych nóg powinien być jednak rozróżniany z nocnymi kurczami mięśni pojawiającymi się wskutek przemęczenia i niedoboru elektrolitów. Kurcze leczy się lekami rozluźniającymi mięśnie, a to nie daje spodziewanej poprawy w przypadku zespołu niespokojnych nóg.

Zespół niespokojnych nóg – diagnostyka

Mimo iż objawy zespołu niespokojnych nóg są bardzo specyficzne i trudno je pomylić z innymi chorobami, to syndrom RLS jest niezwykle rzadko diagnozowany. Wiele osób nie szuka pomocy u specjalisty bojąc się, że ich dolegliwości są zbyt trudne do opisania i że nie zostaną potraktowani poważnie.

Jest to duży błąd, bo dolegliwość nie leczona latami może się rozwinąć, występować już nie tylko wieczorami, a również w ciągu dnia. Może doprowadzić do większej bezsenności, większego przemęczenia organizmu, a w konsekwencji do depresji.

W przypadku zaobserwowania pierwszych objawów warto udać się do neurologa, który pomoże potwierdzić lub wykluczyć diagnozę, a przez to wdrożyć odpowiednie leczenie.

Nie istnieje żadne badanie laboratoryjne specyficzne dla zespołu niespokojnych nóg. Diagnoza stawiana jest na głównie na podstawie wywiadu medycznego, badania fizykalnego oraz badań laboratoryjnych wykluczających inne schorzenia mogące odpowiadać za podobne objawy.

RLS Zespół niespokojnych nóg – leczenie

Najważniejszą zasadą przy podejmowaniu leczenia – wyjaśnia neurolog dr Aneta Szymkiewicz-Rogowska z Rehasport w Gdańsku – jest właściwe rozpoznanie choroby i wykluczenie schorzeń, które mogą wywoływać objawy podobne do zespołu niespokojnych nóg (schorzenia kręgosłupa, cukrzyca, miażdżyca, choroby nerek, nowotwory, zaburzenia funkcji tarczycy). Możliwe do zastosowania są metody niefarmakologiczne, np.: masaże kończyn dolnych, kąpiele (ciepłe i zimne), unikanie nadmiernego wysiłku fizycznego w godzinach wieczornych, odpowiednie „przesunięcie” godzin odpoczynku nocnego, odstawienie używek (alkohol, nikotyna) oraz niektórych leków (np. przeciwhistaminowych).

Leczenie farmakologiczne opiera się na potwierdzonym mechanizmie zaburzeń w układzie dopaminergicznym ośrodkowego układu nerwowego.

Stąd stosowane są preparaty L-Dopy lub jej agoniści (leki stosowane także w chorobie Parkinsona), leki uspakajające (benzodiazepiny), opioidy, leki stosowane w padaczce, miorelaksanty.

Musimy jednak pamiętać, że wymienione leki muszą być zalecone i  kontrolowane przez lekarza, najlepiej neurologa.

Rehasport, to klinika ortopedyczna, której jakość opieki potwierdzona jest certyfikatem FIFA Medical Center of Exellence.

Dzięki doświadczeniu specjalistów oraz wypracowaniu unikalnych metod leczenia, w fachowy sposób prowadzimy Pacjentów po urazach, wypadkach, chorobach zwyrodnieniowych, wadach postawy i wielu innych.

Ścisła komunikacja lekarza, fizjoterapeuty i zespołów diagnostycznych pozwala na postawienie precyzyjnej diagnozy oraz kompleksową opiekę.

  • Sprawdź listę specjalistów w wybranej placówce:
  • Poznań        Szpital w Poznaniu        Gdańsk        Konin
  • Teraz jesteśmy także w Warszawie!
  • Ortopeda Warszawa        Fizjoterapia Warszawa        Rehabilitacja Warszawa

Ból funkcjonalny – zespół niespokojnych nóg

19 października 2016

Małgorzata Malec-Milewska

Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii CMKP w Warszawie

Zaburzenia funkcjonalne oznaczają zmiany w funkcji narządów objętych bólem bez stwierdzenia w nich konkretnej patologii. Zespoły bólu funkcjonalnego charakteryzują się występowaniem nadwrażliwości na bodźce bólowe, bólem samoistnym i różnymi objawami współistniejącymi.

Zaliczamy do nich: zespół jelita drażliwego, fibromialgię, śródmiąższowe zapalenie pęcherza moczowego, wulwodynię, przewlekły niespecyficzny ból krzyża, przewlekłe napięciowe bóle głowy, zespół dysfunkcji stawu skroniowo–żuchwowego i zespół niespokojnych nóg.

W poprzednich artykułach opisano siedem pierwszych zaburzeń, w poniższym omówiono zespół niespokojnych nóg. Zespół niespokojnych nóg (ang.

RLS – restless legs syndrome) jest schorzeniem, które charakteryzuje się objawami ruchowymi i czuciowymi, wykazującymi wyraźną zależność od rytmu dobowego i najczęściej powodującymi u chorego zaburzenia snu.

Epidemiologia

RLS występuje u 5–8 proc. populacji rasy kaukaskiej Europy Zachodniej. W Azji zaburzenie notowane jest znacznie rzadziej. W Europie kobiety chorują prawie dwukrotnie częściej.

Badania przeprowadzone w USA i Kanadzie dowodzą, że problem dotyczy obu płci w równym stopniu.

RLS może ujawnić się w każdym wieku, jednak najczęściej jest to problemem ludzi dorosłych, częstość oraz nasilenie dolegliwości narastają z wiekiem.

Kryteria rozpoznania

Rozpoznanie RLS jest stosunkowo proste i opiera się na wywiadzie z pacjentem i stwierdzanych objawach podmiotowych. Mimo to wykrywalność zespołu pozostaje niska.

Przyczyną jest trudny do określenia charakter doznań czuciowych (drętwienie, mrowienie, cierpnięcie) poprzedzających przymus poruszania kończynami dolnymi, a także wysuwane przez ponad połowę chorych na pierwszy plan zaburzenia snu.

Najbardziej typowe elementy obrazu klinicznego RLS zostały ujęte w międzynarodowych kryteriach diagnostycznych opublikowanych w 2003 r. Chorobę rozpoznaje się, jeśli u pacjenta występują cztery objawy:

  •  przymus poruszania kończynami dolnymi, zazwyczaj połączony z dyskomfortem i nieprzyjemnym odczuciem w kończynach dolnych lub przez nie wywołanym,
  •  przymus poruszania lub nieprzyjemne odczucia ujawniają się lub nasilają podczas odpoczynku lub bezczynności (leżenia, siedzenia),
  •  przymus poruszania lub nieprzyjemne odczucia częściowo lub całkowicie ustępują podczas ruchu (chodzenia, rozciągania), przynajmniej tak długo, jak czynności te są wykonywane,
  •  przymus poruszania lub nieprzyjemne odczucia są bardziej nasilone wieczorem i w nocy niż w dzień lub występują tylko wieczorem i w nocy.
  • Poza wymienionymi kryteriami podstawowymi określone są również trzy kryteria wspomagające:
  •  dodatni wywiad rodzinny,
  •  odpowiedź na terapię lekami dopaminergicznymi,
  •  występowanie okresowych ruchów kończyn podczas snu lub okresowych ruchów kończyn w okresie czuwania.
Leia também:  Czym jest torbiel nasienna i jak się ją usuwa?

Bardzo istotnym elementem obrazu RLS są zaburzenia snu. Występują u ponad 2/3 pacjentów z RLS i prowadzą do zmęczenia i zaburzeń koncentracji. Dla blisko połowy pacjentów te dolegliwości stanowią najbardziej uciążliwy objaw choroby.

Patomechanizm

Do znanych czynników patofizjologicznych RLS zaliczamy: czynniki genetyczne, niedobór żelaza (żelazo jest kofaktorem w powstawaniu dopaminy) oraz zaburzenia czynności układu dopaminergicznego.

Z dotychczasowych badań wynika, że pierwotną strukturą anatomiczną odpowiedzialną za powstawanie objawów RLS są obszary podkorowe, w których dochodzi do zaburzeń neurotransmisji w układzie dopaminergicznym.

Skutkuje to obniżeniem hamującego wpływu struktur podkorowych na obszary czuciowo-ruchowe kory mózgowej i rdzeń kręgowy. Zaburzenia te mają związek z pierwotnym lub wtórnym niedoborem żelaza.

Obniżenie stężenia żelaza u chorych z RLS potwierdzono zarówno w badaniach neuroobrazowych, jak i w badaniach płynu mózgowo-rdzeniowego, RLS jest chorobą przewlekłą, w pierwszym etapie objawy występują okresowo, później codziennie. W miarę upływu czasu obserwuje się ich narastanie, tzn.

objawy występują już wczesnym popołudniem, utrzymują przez większą część nocy i charakteryzują coraz większą intensywnością. W 75 proc. przypadków RLS jest zaburzeniem pierwotnym, uwarunkowanym rodzinnie.

Gdy początek jest wczesny, chorobę dziedziczy się najprawdopodobniej w sposób autosomalny dominujący; gdy początek jest późny, najprawdopodobniej występują obydwa typy dziedziczenia, czyli także recesywne. Wydaje się, że za RLS odpowiada kilka genów, co tłumaczyłoby duże zróżnicowanie fenotypu. W pozostałych 25 proc. przypadków RLS może pojawiać się w przebiegu różnych innych zaburzeń, stanów zdrowotnych i sytuacji, którym przypisuje się rolę czynnika sprawczego lub ujawniającego dolegliwości. Mówi się wtedy o zespole wtórnym.

Choroby współistniejące z RLS:

 przewlekła niewydolność nerek (RLS występuje u ponad 50 proc. chorych),

 anemia spowodowana niedoborem żelaza (RLS u 33 proc. chorych).

W ciąży, szczególnie w trzecim trymestrze, RLS u 30 proc. ciężarnych, ma przebieg zwykle łagodny, u większości tych kobiet objawy ustępują po porodzie. Inne sytuacje kliniczne, w przebiegu których RLS można zaobserwować częściej niż w populacji ogólnie:

  1.  choroby nerwów obwodowych (neuropatie),
  2.  dawcy krwi (RLS występuje u 15–25 proc. dawców),
  3.  choroby tarczycy (zarówno niedoczynność, jak i nadczynność),
  4.  cukrzyca,
  5.  choroby reumatyczne, zwłaszcza reumatoidalne zapalenie stawów oraz zespół Sjögrena,
  6.  leczenie niektórymi lekami (metoklopramidem, TCA, mianseryną, mirtazapiną, lekami przeciwdepresyjnymi z grupy SSRI, węglanem litu, enarenalem, amlodypiną, cymetydyną, ranitydyną, famotydyną, cinnaryzyną, flunaryzyną, chlordiazepoksydem, difenhydraminą),
  7.  ADHD, czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (RLS występuje u ponad 12 proc. chorych),
  8.  nadciśnienie tętnicze,
  9.  otyłość,
  10.  nadużywanie alkoholu, kawy, palenie papierosów.
  11. Rozpoznanie różnicowe

Żadne suplementy nie wyleczą zespołu niespokojnych nóg

– Jeśli ktoś ma nieodpartą potrzebę poruszania nogami, to uznamy to za przyzwyczajenie, nerwowy tik, a może już za schorzenie?

To jest kluczowe pytanie, z którym pacjent może zgłosić się do neurologa i takich pacjentów mamy sporo. Jest taki pacjent podejrzany o zespół niespokojnych nóg i jest to olbrzymi problem.

To problem, który w tej chwili z uwagi na duży wysiłek postawiony na reklamę jest rozpowszechniony i przez to bagatelizowany.

Mówienie, że zespół niespokojnych nóg da się wyleczyć suplementem diety, jest nieprawdą i żaden pacjent nie powinien w to wierzyć.

– Szacuje się, że na zespół niespokojnych nóg cierpi od 3,5 do 10 proc. społeczeństwa. Jednak większość z tych osób nie ma świadomości, że została dotknięta tą chorobą, którą można skutecznie leczyć. Jak leczyć i do jakiego specjalisty należy się udać? 

W klinice spotykamy się z tym, że pacjenci przez wiele lat byli prowadzeni przez lekarza pierwszego kontaktu, który nie miał świadomości o zespole niespokojnych nóg.

Dopiero gdzieś wpadli na pomysł, że może to jest problem, z którym należy zgłosić się do neurologa.

Dobre efekty przynosi zarówno leczenie niefarmakologiczne i farmakologiczne, a farmakologiczne nastawione jest na leczenie dopaminergiczne.

– Czy niedobór żelaza potęguje zespół niespokojnych nóg? Znamy jedną główną przyczynę tego schorzenia?

Nie znamy, ale każdorazowo obowiązuje nas oznaczenie poziomu stężenia żelaza i innych elekrolitów. Jeżeli poziom żelaza jest obniżony, to w pierwszej kolejności należy je suplementować.

– Drętwienie, mrowienie, swędzenie, drganie nóg, które odczuwa się najczęściej w nocy, może być niezwykle uciążliwe. A przebywanie długo w jednej pozycji, np. podczas jazdy samochodem, potęguje te dolegliwości. Jak sobie wtedy z nimi radzić?

Tu wchodzimy w temat niefarmakologicznego leczenia zespołu niespokojnych nóg. Większość pacjentów objawy ma w godzinach wieczornych, kiedy kładą się do snu, są zrelaksowani, bez ruchu.

Objawy mrowienia, drętwienia nóg powodują, że pacjent ma potrzebę poruszania kończynami i to przynosi mu ulgę.

W pierwszej kolejności zaleca się poruszanie nogami i moczenie nóg w wodzie zimnej i ciepłej na zmianę.

– Jeśli pacjent nie śpi w nocy, bo ma zespół niespokojnych nóg, a nie wie o tym, to udaje się do psychiatry z powodu bezsenności.

Tak, to prawda. Może być wtedy zdiagnozowana depresja i mogą być włączone leki, które potęgują zespół niespokojnych nóg i to jest spory kłopot dla takiego pacjenta.

– To kiedy udać się do lekarza neurologa?

Każdorazowo przy podejrzeniu. Gdy sytuacja się powtarza, trwa tygodnie,  nic się nie zmienia, to czas, by udać się neurologa i spróbować przybliżyć się do rozpoznania. 

– Czy możliwe jest całkowite wyleczenie z zespołu niespokojnych nóg?

Szczerze mówiąc, nie bardzo.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*