Zwichnięcie stawu biodrowego – jak się leczy zwichnięcie biodra?

Wstęp

Budowa anatomiczna stawu biodrowego, w której głowa kości udowej kontaktuje się z głęboką panewką stawową oraz otoczenie powierzchni stawowych mocną torebką stawową powoduje, że dla przemieszczenia głowy kości udowej poza obręb stawu konieczne jest działanie bardzo dużych sił urazowych.

Zwichnięciom stawu biodrowego często towarzyszą złamania w obrębie panewki i/lub głowy kości udowej. W przypadku obecności dużego odłamu kostnego współistniejącego ze zwichnięciem często określa się je jako zwichnięcia ze złamaniem.

Zwichnięcia stawu biodrowego dzielimy w zależności od kierunku przemieszczenia głowy kości udowej na: bardzo rzadkie przednie i bardzo częste tylne.

Mechanizm tylnego zwichnięcia stawu biodrowego

Do tylnego zwichnięcia stawu biodrowego najczęściej dochodzi podczas wypadku drogowego.

Wskutek uderzenia deski rozdzielczej samochodu w okolicę kolana siła urazowa przenosi się wzdłuż trzonu kości udowej powodując przemieszczenie głowy kości udowej ku tyłowi poza obręb panewki stawowej.

W zależności od stopnia przywiedzenia stawu biodrowego podczas urazu przemieszczana głowa kości udowej może spowodować odłamanie części tylnej kolumny panewki powodując zwichnięcie ze złamaniem stawu biodrowego.

Objawy kliniczne

W przypadku izolowanego zwichnięcia rozpoznanie jest proste. Kończyna jest ułożona w charakterystyczny sposób : jest skrócona, nieznacznie zgięta, przywiedziona i obrócona do wewnątrz (Ryc.1).

Współistnienie złamania trzonu kości udowej może utrudniać rozpoznanie zwichnięcia stawu biodrowego wskutek ruchomości patologicznej na wysokości złamania skutkującego brakiem widocznego typowego dla zwichnięcia ułożenia kończyny.

Dlatego w przypadku ciężkich uszkodzeń wielomiejscowych a zwłaszcza złamania trzonu kości udowej należy wykonać badanie rentgenowskie obu bioder. W badaniu klinicznym należy zwrócić uwagę na objawy uszkodzenia nerwu kulszowego.

Uszkodzenie nerwu kulszowego wskutek ucisku przemieszczoną głową kości udowej lub odłamami kostnymi wstępuje u 10-12% chorych. Zazwyczaj dochodzi do powrotu czynności nerwu nawet po kilku miesiącach po urazie. W tym czasie stopa wymaga unieruchomienia w szynie zabezpieczającej przed jej opadaniem.

Zwichnięcie stawu biodrowego – jak się leczy zwichnięcie biodra?   B Zwichnięcie stawu biodrowego – jak się leczy zwichnięcie biodra?

Ryc. 1. Tylne zwichnięcie prawego stawu biodrowego. A – charakterystyczne ułożenie prawej kończyny dolnej w zgięciu, przywiedzeniu i obrocie do wewnątrz, B – badanie rentgenowskie miednicy w projekcji AP. Widać przemieszczenie głowy prawej kości udowej poza panewkę stawową.

Badanie rentgenowskie

Zdjęcie rentgenowskie w projekcji AP ujawnia przemieszczenie głowy kości udowej poza panewką stawową i do góry od niej (Ryc.1).  Obecność odłamów kostnych daje podejrzenie złamania w obrębie tylnej kolumny panewki.

Najlepszym badaniem pozwalającym na potwierdzenie zwichnięcia ze złamaniem stawu biodrowego jest wykonanie badania komputerowej tomografii (Ryc.2).

Badanie to powinno być wykonane bezpośrednio po urazie o ile nie opóźni repozycji zwichniętej głowy kości udowej.

Zwichnięcie stawu biodrowego – jak się leczy zwichnięcie biodra?   B Zwichnięcie stawu biodrowego – jak się leczy zwichnięcie biodra?

Ryc. 2. Tylne zwichnięcie lewego stawu biodrowego ze złamaniem tylnej krawędzi panewki stawowej. A – badanie rentgenowskie w projekcji AP. B – trójwymiarowa rekonstrukcja badania komputerowej tomografii ukazuje zwichnięcie ze złamaniem stawu biodrowego.

Leczenie

Podstawową metodą leczenia zwichnięcia stawu biodrowego jest jego zamknięta repozycja, którą powinno się wykonać jak najszybciej po urazie. Zamkniętą repozycję zwichnięcia  udaje się uzyskać u większości chorych. Repozycję wykonuje się w znieczuleniu ogólnym ze zwiotczeniem mięśni poprzecznie prążkowanych.

Chory leży na plecach, asystent stabilizuje miednicę poprzez ucisk na kolce biodrowe przednie-górne. Operator wykonuje wyciąg za kończynę połączony początkowo z obrotem do wewnątrz i przywiedzeniem w biodrze. Nie zwalniając wyciągu operator zgina kończynę do 90 stopni w biodrze.

W tym ustawieniu zwiększa siłę wyciągu i wykonuje ruchy obrotowe biodra (obrót wewnętrzny i zewnętrzny). Skuteczna repozycja połączona jest z wyczuwalnym i słyszalnym przemieszczeniem głowy kości udowej do panewki stawowej.

Stabilność repozycji powinna być potwierdzona badaniem pod kontrolą monitora rentgenowskiego podczas którego na kończynę zgiętą w biodrze pod kątem 90 stopni wykonuje się nacisk pionowy wzdłuż uda tak aby przemieścić głowę kości udowej do tyłu. Objawy niestabilności są wskazaniem do stabilizacji złamania tylnej kolumny panewki stawowej.

Leczenie po repozycji polega na odciążaniu biodra, przez pierwsze 2 tygodnie przy pomocy wyciągu szkieletowego połączonego z biernymi ćwiczeniami kończyny a następnie chodzeniem przy pomocy 2 lasek łokciowych przez co najmniej 6 tygodni.

Leczenie operacyjne stosowane jest w przypadku braku skutecznej zamkniętej repozycji, obecności w stawie wolnych fragmentów kostnych, lub współistnienia złamania tylnej kolumny panewki powodującego niestabilność stawu. Po operacji stosuje się odciążenie stawu przy pomocy wyciągu przez okres 2 do 4 tygodni a następnie chodzenie przy pomocy 2 lasek łokciowych przez 12 tygodni.

Późne następstwa zwichnięć stawu biodrowego

Najczęstszym następstwem zwichnięcia stawu biodrowego jest jałowa pourazowa martwica głowy kości udowej, która występuje u około 10% chorych.

Częstość martwicy głowy udowej wzrasta wraz czasem od urazu po jakim wykonano jej repozycję, do nawet ponad 40% gdy minęło więcej niż 12 godzin.

Do niedokrwienia głowy kości udowej dochodzi najczęściej wskutek bezpośredniego ucisku, rozciągnięcia naczyń lub ich skurczu niż urazowego przerwania ich ciągłości.

Dlatego profilaktyka martwicy polega na jak najszybszej repozycji, najlepiej w przeciągu pierwszych 6 godzin po urazie. Innym częstym powikłaniem są pourazowe zmiany zwyrodnieniowe stawu wskutek bezpośredniego uszkodzenia powierzchni stawowych podczas urazu, pozostawieniu w stawie wolnych odłamów kostnych lub rozwoju martwicy głowy kości udowej.

Piśmiennictwo

  1. Shim SS. Circulatory and vascular changes in the hip following traumatic hip dislocation. Clin Orthop Relat Res 1979; 140: 255–61.
  2. Thompson VP, Epstein VP. Traumatic dislocation of the hip. J Bone Joint Surg 1951; 33A: 746–78.
  3. Tornetta P III, Mostafavi HR. Hip Dislocation: Current Treatment Regimens. J Am Acad Orthop Surg 1997; 5(1): 27–36.

Dysplazja stawu biodrowego – przyczyny, objawy, leczenie

W dzisiejszym artykule poruszymy temat dysplazji stawu biodrowego, który powinien znajdować się szczególnie w kręgu zainteresowania młodych rodziców.

W naszej, europejskiej populacji ten typ wady wrodzonej dotyczy 3-4% narodzonych dzieci, stanowiąc zdecydowanie najczęstszą grupę ortopedycznych wad wrodzonych.

W połączeniu z kilkoma innymi rodzajami (często współwystępującymi) dysfunkcji stawów biodrowych stanowią bardzo szeroki i powszechny problem medyczny.

Na szczęście profilaktyczne badania oraz szybkie wprowadzenie odpowiedniego postępowania pozwalają z dużą skutecznością leczyć zarówno dysplazję, jak i inne formy niestabilności stawu biodrowego. Czy istnieje szansa na całkowite wyeliminowanie problemu? Jak dysplazja stawu biodrowego wpływa na sprawność w dorosłym życiu?

Tak jak wspomniano we wstępie, dysplazja stawu biodrowego to najczęstsza wada wrodzona układu kostnego. Często jest ona określana jako dysplazja rozwojowa stawów biodrowych, a nazwa sugeruje, że dysplazja może się rozwinąć również po urodzeniu.

Funkcjonuje również nazwa DDH (Developmental Dislocation of the Hip ), którą określa się ogólną niestabilność stawu biodrowego.

Ogólnie rzecz ujmując, problem polega na zniekształconej budowie stropu panewki stawowej (wrodzone zwichnięcie biodra) oraz zbyt dużej wiotkości lokalnych więzadeł i torebki stawowej (niestabilność biodra- DDH).

Przyczyn dysplazji doszukuje się w występowaniu kilku czynników predysponujących. Jednym z nich są uwarunkowania genetyczne, co przejawia się kilkukrotnie częstszym występowaniem tej wady w populacji europejskiej niż w innych regionach świata, np. Afryce.

Różne formy niestabilności stawu biodrowego u dzieci mogą być również dziedziczone z pokolenia na pokolenie. Wystąpienie dysplazji stawu biodrowego jest ok. 12 razy bardziej prawdopodobne, gdy w rodzinie występowała ta wada.

Genetyka odgrywa więc dużą rolę, ale nie jest bezpośrednią przyczyną dysplazji stawu biodrowego. Poniżej przykładowe statystyki:

  • jeżeli dziecko ma DDH, ryzyko posiadania kolejnego dziecka z tą wadą wynosi 6%;
  • jeżeli rodzic ma DDH, ryzyko posiadania dziecka z DDH wynosi 12%;
  • jeżeli rodzic i dziecko mają DDH, ryzyko urodzenia kolejnego dziecka z DDH wynosi 36%.

Istotne w powstawaniu dysplazji i innych form dysfunkcji biodra może być też ułożenie dziecka w macicy.

Zaobserwowano, że dzieci ułożone w pozycji pośladkowej są bardziej predysponowane do dysplazji biodra, co ciekawe konkretnie lewego biodra. Ta jednostronna tendencja ma odwzorowanie w statystykach.

Niemal 65% rozpoznanych dysplazji dotyczy stawu po lewej stronie. Oczywiście, zdarzają się także dysplazje obustronne.

Oprócz samego ułożenia dziecka w macicy, predysponować do dysplazji może też zbyt mała przestrzeń w łonie matki. Dlatego dysfunkcje i wady bioder częściej zdarzają się w ciążach mnogich, czy też u dzieci z dużą wagą urodzeniową.

Co ciekawe, u dzieci z niską wagą urodzeniową wyraźnie rzadziej diagnozuje się różne formy dysplazji.

Leia também:  Zastrzał – co to jest, rodzaje, objawy, jak leczyć?

Można również dopatrzeć się zależności w występowaniu innych wad układu ruchu, takich jak Kiss-syndrom, kręcz szyi i szpotawość stopy z dysfunkcjami stawu biodrowego.

Nie bez znaczenia wydaje się również wpływ hormonu relaksyny, produkowanego przez organizm kobiety szczególnie w trzecim trymestrze ciąży.

Zadaniem relaksyny jest rozluźnienie więzadeł i torebek stawowych umożliwiając przejście dziecka przez kanał rodny.

Hormon ten oddziałuje ponadto na elastyczność połączeń stawowych dziecka, co razem z innymi predyspozycjami może przyczynić się do rozwoju dysplazji biodra.

Zdarza się, że dysplazja/niestabilność wykształca się już po narodzinach dziecka. Zwichnięcie może przydarzyć się podczas ciężkiej akcji porodowej lub w wyniku niewłaściwego układania, noszenia i pielęgnacji dziecka w pierwszych tygodniach życia.

Dysplazja stawu biodrowego jest najczęściej wykrywana zaraz po narodzinach dziecka. Zdarzają się jednak przypadki przeoczone lub w których problem był nieznaczny jednak uległ pogłębieniu wraz z rozwojem i wzrostem dziecka. W takich sytuacjach wada może być trudna do rozpoznania, ponieważ nie ma wyraźnych objawów, takich jak na przykład ból.

W niektórych przypadkach dysfunkcji biodra obserwuje się asymetryczne ustawienie i długość kończyn. Często są to wyraźne różnice, zdarzają się jednak subtelne, takie które ciężko dostrzec niewprawionemu oku rodzica.

Dodatkowo mogą występować ograniczenia ruchomości stawu i związany z tym dyskomfort. Dziecko może źle reagować na pewne ustawienia nóżki, które wywołują ból i/lub przeskok w stawie.

Zwracać uwagę powinna także asymetria fałdów pośladkowych, która może, ale nie musi świadczyć o dysplazji biodra.

Zwichnięcie stawu biodrowego – jak się leczy zwichnięcie biodra?

Wrodzona dysplazja stawu biodrowego może być trudna do zdiagnozowania. Wprawdzie znaczne dysfunkcje biodra są widoczne w pierwszych godzinach po narodzinach, jednak mniejsze zmiany – szczególnie jeśli są obustronne – czasami ulegają przeoczeniu. Dzieje się tak, ponieważ zaburzone jest porównanie obu stawów, które wyglądają na symetryczne.

Stawy biodrowe mogą być całkowicie prawidłowo zbudowane, jednak może występować niewielka niestabilność nasilająca się wraz z dorastaniem dziecka. Dlatego też dzieci z pozornie zdrowymi bioderkami w pierwszych miesiącach życia, z opóźnieniem mogą mieć nasilenie dysfunkcji i ujawnienie się objawów.

Drobniejsze zaburzenia funkcji stawu biodrowego, mogą być przyczyną rozmaitych problemów bólowych z wieloletnim opóźnieniem.

Podstawą do zdiagnozowania wady stawu biodrowego jest badanie pediatryczne, sprawdzające ruchomość oraz ewentualne „klikanie” biodra. Doświadczony pediatra nie przeoczy wyraźnych objawów przeskakiwania (Ortolaniego) i wyważania (Barlowa).

Poszerzenie diagnostyki o badania obrazowe, czyli USG i ewentualne RTG stawów pozwala postawić ostateczną diagnozę i ocenić nasilenie oraz rodzaj dysfunkcji.

Istnieje szczegółowy podział dysplazji uwzględniający różne typy i rodzaje problemów biodra.

Ważniejsza niż znajomość typów dysplazji jest świadomość młodych rodziców, jak ważna jest profilaktyczna diagnostyka bioder swoich pociech. Rekomenduje się kontrolną ocenę obrazu USG stawów biodrowych u dzieci ok. 6 tygodnia życia. Dotyczy to w szczególności dziewczynek oraz dzieci z grupy zwiększonego ryzyka (dysplazja występująca u rodziców, rodzeństwa, ciężki poród).

Dobór postępowania w przypadku dysplazji stawu biodrowego jest zależny od rodzaju i nasilenia wady czy dysfunkcji oraz wieku dziecka. U niemowląt, najczęściej pierwszym wyborem jest leczenie zachowawcze, z zastosowaniem szerokiego pieluchowania lub specjalnych ortez, np. Szelek Pavlika.

Ich zadaniem jest optymalne ustawienie elementów stawu biodrowego umożliwiające repozycję podwichniętego stawu.

W tych warunkach, w okresie kilku do kilkunastu tygodni oczekuje się zmniejszenia elastyczności torebki stawowej, więzadeł oraz mięśni, a w konsekwencji tego uzyskania dobrego ustawienia głowy kości udowej w panewce.

Jeżeli leczenie zachowawcze nie przynosi wystarczających efektów, a staw biodrowy nie poprawia swojego ustawienia, pozostaje dobór metody operacyjnej. Jej wybór zależny jest od stopnia niestabilności stawu, wieku dziecka i innych okoliczności. Zarówno dziecko poddane zabiegowi operacyjnego, jak i leczone zachowawczo wymagają precyzyjnej i cierpliwej rehabilitacji.

O ile prawdziwe dysplazje, z występującą wadliwą budową stawu, wymagają leczenia ortopedycznego, o tyle subtelniejsze dysfunkcje biodra mogą być korygowane precyzyjnymi ćwiczeniami oraz zabiegami manualnymi. Te techniki, podobnie jak wskazania do zabiegu repozycji, dobierane są indywidualnie, adekwatnie do wieku dziecka i rodzaju problemu.

Warto nadmienić, że szczególnie starsze dzieci z przeoczonymi dysfunkcjami stawów biodrowych, mogą wymagać pracy nad niemal całym ciałem.

Konsekwencją długotrwałej dysfunkcji bioder mogą być zaburzenia krzywizn kręgosłupa oraz stawów obwodowych, co ma przełożenie na postawę ciała.

Zależnie od nasilenia dysfunkcji i wieku dziecka, można korygować i trwale poprawiać ustawienie ciała w przestrzeni.

Stosunkowo niewiele mówi się o wpływie dysfunkcji bioder w wieku dziecięcym na ogólną sprawność w wieku dorosłym. Jednymi z najczęstszych problemów ortopedycznych naszych czasów są zespoły bólowe kręgosłupa lędźwiowego oraz przeciążenia stawów kolanowych.

Wiele z tych dolegliwości rozpoczyna się od pogorszonej funkcji stawów biodrowych. Brak ich dobrej stabilizacji i mobilności wymaga wykonania większej pracy w sąsiednich regionach ciała, czyli dolnych segmentach kręgosłupa i/lub stawach kolanowych.

Przewlekłość takiego stanu rzeczy może przyczyniać się do powstawania zmian dyskopatycznych w kręgosłupie, przeciążenia lokalnych mięśni itp.

Oczywiście długotrwałe konsekwencje mogą obejmować niemal cały układ ruchu i powodować duże spektrum objawów, wykraczających poza rejon stawów biodrowych.

Jeśli powyższy problem dotyczy także Ciebie, skontaktuj się z nami! Centrum rehabilitacji i terapii Open Medical tworzą wysoko wyspecjalizowani lekarze, którzy nie tylko posiadają ogromną wiedzę i lata doświadczenia, a także dbają o ciepłą atmosferę. Dołącz do grona zadowolonych pacjentów Open Medical i zacznij żyć pełnią życia!

Jak leczyć zwichnięcie stawu biodrowego – Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Czas na Zdrowie

Staw biodrowy jest jednym z najmocniejszych i najbardziej wzmocnionych narządów w organizmie, dlatego do jego uszkodzenia dochodzi bardzo rzadko. Najczęściej dzieje się tak w wyniku poważnego wypadku, np. samochodowego lub upadku z dużej wysokości. 

W momencie, gdy głowa kości udowej traci kontakt z panewką w stawie biodrowym – mówimy o zwichnięciu. Uraz ten jest bardzo poważny oraz bolesny dla pacjenta. Niemożliwe staje się poruszanie kończyną dolną, a wszelkie próby sprawiają ogromny ból. Niezbędna jest interwencja lekarza oraz nastawienie stawu biodrowego przeprowadzane w znieczuleniu ogólnym. 

Objawy zwichnięcia stawu biodrowego 

Zadaniem stawu biodrowego podczas chodzenia jest przeniesienie ciężaru ciała na nogi. Jeśli głowa kości udowej straci kontakt z panewką najczęściej przemieszcza się o 90 stopni do tyłu (rzadziej do przodu). Pacjent momentalnie odczuwa niezwykle silny ból, ma trudności z poruszaniem kończyną, a każda próba to jeszcze silniejszy ból. 

Typowe objawy zwichnięcia stawu biodrowego to:

  • silny ból biodra i okolic, który uniemożliwia wykonywanie jakichkolwiek, nawet najmniejszych ruchów, 
  • pojawiająca się opuchlizna oraz obrzęk w okolicy stawu, 
  • silna wrażliwość na dotyk, 
  • pojawienie się siniaka oraz krwiaka. 

Często zdarza się, że podczas zwichnięcia dochodzi do urazu nerwów, co powoduje słabszy lub całkowity brak czucia w stopie. 

Zwichnięcie biodra – przyczyny 

Jedną z głównych przyczyn zwichnięcia stawu biodrowego jest działanie dużej siły np. podczas upadku z wysokości (rusztowanie, drabina) lub podczas wypadku komunikacyjnego np. samochodowego lub wypadku na motorze.

 Inne z przyczyn to:

  • uprawianie sportów takich jak: skoki narciarskie, wspinaczka, football amerykański lub rugby, snowboard,
  • zapalenia lub choroby zwyrodnieniowe powierzchni stawowych,
  • nowotwory,
  • unieruchomienie ciała przez długi okres czasu, 
  • zwiotczenie lub osłabienie mięśni.

Bardzo rzadko zdarza się, że zwichnięcie stawu biodrowego pojawia się u niemowląt i jest wadą wrodzoną. Nazywane jest dysplazją stawu biodrowego.

U dziecka, u którego zdiagnozowano dysplazję w pierwszych miesiącach życia zakłada się specjalistyczne szelki. Mają za zadanie ustabilizować stawy biodrowe do prawidłowej pozycji.

Jeśli to nie przynosi oczekiwanych rezultatów (bardzo rzadko się tak zdarza) konieczne jest przeprowadzenie operacji chirurgicznej. 

Zwichnięcie stawu biodrowego – leczenie 

Osoba, która doświadczyła zwichnięcia potrzebuje natychmiastowej pomocy oraz interwencji lekarza. Przede wszystkim należy podkreślić, że osoby tej nie należy przemieszczać, a poruszać jak najmniej.

Niezbędne jest usztywnienie i unieruchomienie stawu biodrowego, by nie przysparzać dodatkowego bólu pacjentowi oraz by nie spowodować dalszych uszkodzeń główki kości udowej. Zwlekanie z interwencją specjalisty może skutkować nawet martwicą kości udowej.

Leia também:  Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej – jakie są przyczyny zapalenia jamy ustnej?

Pacjenta należy przewozić w pozycji leżącej, najlepiej karetką. 

Podczas diagnozy należy upewnić się, czy nie pojawiły się inne uszkodzenia jak np. oderwanie odłamków kości czy pęknięcia. W celu ustalenia wykonuje się prześwietlenie rentgenowskie. Następny krok leczenia to nastawienie główki kości do panewki.

Zabieg jest wykonywany w znieczuleniu ogólnym, by zapobiec i tak już sporego bólu dla pacjenta. Po nastawieniu pacjent musi spędzić około 3 tygodni z nogą na wyciągu.

Kolejny krok to kilkumiesięczna rehabilitacja mająca na celu przywrócenie pełnej sprawności. 

Dysplazja stawu biodrowego – część 2

Dysplazja stawu biodrowego u dzieci może być trudna do zdiagnozowania. Dlatego w pełnej diagnostyce korzysta się z badań fizycznych oraz obrazowych, jak USG i RTG. Podobnie leczenie rozpoznanej dysplazji nie należy do łatwych. Na wybór właściwej metody leczenia wpływ ma wiek dziecka i rodzaj występującego u niego schorzenia.

Do pełnej diagnostyki stanu stawów biodrowych używa się kombinacji badań fizycznych (badanie pediatryczne) i obrazowania (USG i RTG). Standardową praktyką stosowaną w krajach rozwiniętych jest kierowanie noworodków i małych dzieci na badania kontrolne polegające na wykonywaniu badania USG stawów biodrowych. Jest to badanie przesiewowe obejmujące całą populację nowo narodzonych dzieci. 

Amerykańska Akademia Pediatryczna zaleca badanie USG stawów biodrowych wszystkim dzieciom płci żeńskiej w szóstym tygodniu życia, a w szczególności urodzonym w jednej z trzech pozycji pośladkowych.

Dalszej diagnozie należy poddać również dzieci, u których lekarz wykrył nieprawidłowości w czasie badania fizycznego.

Rekomendowane jest też badanie RTG stawów biodrowych u dzieci w wieku czterech miesięcy lub starszych. 

Dysplazja stawu biodrowego może być trudna do zdiagnozowania, szczególnie jeśli jest obustronna, ponieważ zaburzone jest porównanie obu stawów (znów są symetryczne).

Stawy biodrowe mogą być całkowicie prawidłowo zbudowane, jednak może występować niewielka niestabilność pogarszająca się w miarę dorastania dziecka.

Szczególne niebezpieczeństwo zwichnięcia takiego stawu występuje w czasie, kiedy dziecko jest zrelaksowane, np. kiedy śpi. Głowa kości udowej potrafi się wtedy wysuwać z panewki. 

Kiedy dziecko ze zwichniętymi lub podwichniętymi stawami biodrowymi zaczyna chodzić, prezentuje chód kaczkowaty, który jest tylko trochę przesadzony w stosunku do chodu zdrowego dziecka rozpoczynającego chodzenie.

W przypadku gdy tylko jedno biodro jest zajęte, łatwiej jest zauważyć różnice lub nieprawidłowości, ponieważ można je porównać z drugą, zdrową nogą.

Zdarzają się przypadki, w których dysplazja rozwija się u dzieci starszych, u których badanie pediatryczne i badanie USG w szóstym tygodniu życia były prawidłowe. Przyczyny powstawania takiego zaburzenia nie są znane. 

Planowanie leczenia

Leczenie dysplazji stawu biodrowego nie jest proste. Uzależnione jest od wieku dziecka oraz rodzaju dysplazji. Metody leczenia zostały podzielone na metody zachowawcze oraz metody operacyjne (w przypadku gdy dotychczasowe leczenie nie przyniosło oczekiwanych rezultatów). 

Celem leczenia jest repozycja oraz utrzymanie skorygowanej pozycji głowy kości udowej w panewce stawu biodrowego, co daje więzadłom możliwość powrotu do prawidłowego napięcia oraz umożliwia kościom wzrost w prawidłowym kształcie. 

Jeśli zwichnięcie stawu biodrowego zachodzi w czasie porodu, więzadła są elastyczne i głowa kości udowej ma prawidłowy kształt. Więzadła dziecka są luźne, a chrząstka, z której zbudowana jest panewka, jest bardzo elastyczna. Staw biodrowy najczęściej wraca do prawidłowej pozycji, jeśli głowa kości udowej jest wprowadzona do panewki, a struktury kostne są ustawione stabilnie. 

W przypadku braku leczenia zwichnięcia stawu biodrowego po kilku miesiącach następuje duża zmiana w strukturach stawu. Miękkie ścięgna i więzadła stają się sztywne i naprężone. Potrzeba jest dużo więcej siły oraz dłuższego czasu, aby ustawić staw w prawidłowej pozycji i skorygować kształt struktur stawowych. Niejednokrotnie konieczne staje się wykonanie korekcji chirurgicznej. 

Noworodki

Leczenie: szelki Pavlika

Korekcja zwichnięcia lub podwichnięcia stawu biodrowego u noworodków najczęściej następuje bardzo szybko, gdyż hormony wydzielane w trakcie porodu powodują wiotkość i rozluźnienie więzadeł. W takim przypadku u najmniejszych dzieci wystarcza uprząż, która utrzymuje głowę kości udowej w panewce stawu w ustawieniu stabilnym. 

Są różne możliwości utrzymania struktur kostnych w prawidłowym ustawieniu, ale najbardziej powszechne są szelki Pavlika (szelki odwodzące).  Zaleca się stosowanie aparatu przez całą dobę, przez okres 6–12 tygodni.

Część lekarzy pozwala zdejmować aparat na czas kąpieli i zmiany pieluszki, pod warunkiem że kończyny dolne dziecka będą utrzymywane w odwiedzeniu przy scentrowanej w panewce głowie kości udowej.

Po uzyskaniu prawidłowego ustawienia głowy kości udowej uprząż jest stosowana głównie w czasie snu przez następne cztery–sześć tygodni. 

Dzieci w wieku od jednego do sześciu miesięcy oraz starsze niemowlęta 

Leczenie: szelki Pavlika

Proces leczenia przebiega dokładnie tak samo jak w przypadku młodszych dzieci. Zastosowanie aparatu jest możliwe w przypadku nieznacznej niestabilności, gdy proces repozycji głowy kości udowej jest możliwy do wykonania.

W przypadku całkowitego zwichnięcia stawu biodrowego czas potrzebny na uzyskanie korekcji z zastosowaniem szelek Pavlika wynosi od dwóch do czterech tygodni (jest uzależniony od uzyskania prawidłowej elastyczności struktur mięśniowych i więzadłowych umożliwiających uzyskanie repozycji w stawie). Ważne jest, aby w takim przypadku dziecko nosiło uprząż przez całą dobę. Kiedy szelki są założone prawidłowo, niezbędna jest kontrola co jeden–dwa tygodnie w celu dopasowania uprzęży i sprawdzenia postępów leczenia (wykonywanie kontrolnych badań USG i RTG). 

Po uzyskaniu korekcji noszenie szelek Pavlika jest kontynuowane do czasu, aż więzadła są w stanie utrzymać staw biodrowy w stabilnej pozycji (najczęściej 6–12 tygodni).

Leczenie za pomocą szelek Pavlika powinno się zakończyć sukcesem w ciągu czterech tygodni. Jeśli tak się nie stanie, zalecana jest inna forma leczenia (brak korekcji może doprowadzić do uszkodzenia obrąbka stawu biodrowego). 

Dziecko w wieku od sześciu do 18 miesięcy

  • Zalecane leczenie: repozycja zamknięta
  • Leczenie w tej grupie wiekowej zależy od zaawansowania stopnia dysplazji i doświadczenia lekarza. 
  • W momencie wprowadzenia dziecka w uśpienie są cztery kroki do wykonania w procedurach zamkniętej repozycji:
  1. Artrogram – kontrast jest wprowadzany bezpośrednio do stawu w celu jak najlepszego uwidocznienia struktur kostnych na zdjęciu RTG.

    Pozwala to lekarzom zweryfikować podejrzenia co do stanu stawu biodrowego i zidentyfikować potencjalne problemy mogące przeszkodzić we wprowadzeniu głowy kości udowej do panewki.

  2. Podcięcie przywodzicieli – lekarz może zrobić bardzo małe nacięcie w pachwinie i operacyjnie ponacinać ścięgno przywodziciela. Normalnie jest ono bardzo sztywne.

    Rozluźnienie go powoduje rozluźnienie torebki stawowej, a tym samym pozwala na wprowadzenie głowy kości udowej do stawu.

  3. Repozycja biodra – lekarz wykonuje manipulację głową kości udowej tak, aby wprowadzić ją do panewki. Zabieg jest monitorowany poprzez wykonywanie zdjęć RTG.

    Przed założeniem opatrunku gipsowego wykonywane jest również kontrolne RTG stawu w celu ustalenia, czy znajduje się on w jak najlepszej i możliwej do uzyskania pozycji.

  4. Opatrunek gipsowy – dziecku po wykonaniu repozycji i uzyskaniu najlepszej pozycji dla stawu biodrowego zakłada się opatrunek gipsowy, który utrzymuje staw biodrowy w nowym, skorygowanym ustawieniu i umożliwia prawidłowe formowanie się kości stawu biodrowego w czasie wzrostu dziecka. W celu uzyskania prawidłowej elastyczności struktur mięśniowych i więzadłowych z obszaru stawu biodrowego przed zastosowaniem repozycji zamkniętej pacjent poddawany jest trakcji na wyciągu. 

Wyciąg Bryanta

Wyciąg Bryanta jest stosowany u niemowląt w czasie pierwszych dwóch tygodni leczenia dysplazji ze zwichnięciem stawu biodrowego (6.–18. miesiąc życia).

Ma na celu doprowadzenie do rozciągnięcia mięśni otaczających zwichnięty staw oraz zbliżenie głowy kości udowej do okolicy środka panewki (centrowanie głowy kości udowej w stawie biodrowym).

Stosowanie wyciągu pozwala na stopniowe nastawienie zwichnięcia oraz zmniejsza ryzyko wystąpienia jałowej martwicy głowy kości udowej – najczęstszego powikłania nastawienia.

Wyciag Bryanta jest wyciągiem skórnym, wykonanym z filcowych lub irchowych taśm przyłożonych do obydwu kończyn dolnych, przymocowanych opaskami elastycznymi. Nawet jeśli zmiany chorobowe dotyczą tylko jednego stawu biodrowego, wyciąg obejmuje zawsze obie kończyny. Taśmy wyciągowe są połączone linką biegnącą wprost do bloczka, a następnie do krawędzi łóżka.

Na wyciągu stawy biodrowe są utrzymywane w zgięciu 90° i odwiedzeniu 30°, a jednoczesne niewielkie zgięcie stawów kolanowych zmniejsza napięcie mięśni kulszowo-goleniowych. Wielkość obciążenia dobierana jest indywidualnie, tak aby pośladki dziecka unosiły się tuż nad powierzchnią łóżka, nie powinno ono jednak przekraczać 2,5 kg.

Wyciąg Bryanta jest niebezpieczną formą leczenia, ponieważ niewłaściwie założony może doprowadzić do zaburzeń krążenia w obrębie kończyn dolnych.

Jako przeciwwskazanie do jego stosowania uwzględnia się wiek dziecka powyżej drugiego roku życia. W czasie stosowania wyciągu należy co dwie godziny kontrolować stan krążenia i unerwienia kończyn dolnych.

Najbardziej narażonymi na powstanie zmian martwiczych są głowy i szyjki kości strzałkowej, grzbietu stopy i ścięgna piętowego.

Repozycja otwarta

W przypadku gdy istnieje ryzyko, że repozycja zamknięta może doprowadzić do uszkodzenia obrąbka stawowego, wykonywana jest repozycja otwarta.

Zabieg jest wykonywany, gdy występuje podejrzenie, że nieprawidłowa pozycja głowy kości udowej jest spowodowana przez nadmierne napięcie więzadeł.

U młodszych dzieci może być również potrzebne oczyszczenie powierzchni stawu z zalegających tam miękkich struktur. U starszych dzieci korekcji mogą wymagać także więzadła. 

1. Zabieg z dojścia przyśrodkowego Zabieg ten jest wykonywany z powodzeniem u dzieci poniżej pierwszego roku życia. Procedurę rozpoczyna się od małego nacięcia w pachwinie. Jest to ograniczona ingerencja, która pozwala na oczyszczenie stawu, podcięcie więzadeł oraz wprowadzenie głowy kości udowej do panewki.

Metoda ta jest stosowana po zakończonej niepowodzeniem repozycji zamkniętej. Nie pozwala ona na korekcję kształtu kości. Opatrunek gipsowy jest zakładany na kilka miesięcy w celu utrzymania stawu w skorygowanej pozycji do czasu, aż kości urosną i pozostaną bardziej stabilne. 

2. Zabieg z dojścia przedniego Zabieg z dojścia przedniego jest wykonywany w przypadku, kiedy więzadła okalające staw biodrowy wymagają podcięcia, a staw wymaga oczyszczenia. Wykonuje się go po 12. miesiącu życia tylko w przypadku, gdy operacja jest niezbędna, lub w nawracających zwichnięciach. W czasie zabiegu można skorygować kształt głowy kości udowej 

Dzieci w wieku od 18 miesięcy do szóstego roku życia

Najczęściej wybieraną metodą leczenia w tej grupie wiekowej jest repozycja otwarta z dojścia przedniego z dodatkową korekcją kostną i więzadłową w razie potrzeby. Po zabiegu zakładany jest opatrunek gipsowy na czas od sześciu do ośmiu tygodni. 

W przypadku wystąpienia zaburzeń kształtu panewki stawu biodrowego wskazane jest wykonanie osteotomii miednicy. Jest kilkanaście różnych typów osteotomii miednicy, a ich wybór zależy zarówno od kształtu głowy kości udowej, jak i doświadczenia chirurga. 

W przypadku wystąpienia złego kąta szyjki kości udowej konieczne staje się wykonanie osteotomii derotacyjnej (VDO).

Dzieci w wieku sześciu lat i starsze

Repozycja jest zalecana przy całkowicie zwichniętym stawie biodrowym u starszych dzieci, ponieważ w tym wieku zmienia się kształt kości. Dysplazję stawu biodrowego przy biodrze podwichniętym nadal należy leczyć u starszych dzieci i młodzieży. W wielu przypadkach leczenie może opóźnić wystąpienie zapalenia stawów jako późnego powikłania.

Opis przypadku – Lidia 

Dziewczynka urodzona z ciąży trzeciej (dwa pierwsze porody siłami natury), w 36. tygodniu ciąży przez cesarskie cięcie z powodu zagrażającej hipotrofii płodu oraz ułożenia całkowitego pośladkowego. Po porodzie została oceniona na 10 punktów w skali Apgar.

Po urodzeniu stwierdzono obust…

Co zyskasz, kupując prenumeratę?

  • 10 wydań czasopisma “Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja”
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • …i wiele więcej!

Sprawdź

Operacyjne techniki leczenia zwichnięcia stawu biodrowego – resekcja głowy i szyjki kości udowej

  • SALA OPERACYJNA
  • 26 lutego 2019
  • NR 1 (Luty 2019)

Jerzy Kirstein

Artykuł przedstawia przypadek kota ze zwichnięciem głowy kości udowej. Opisane zostało postępowanie diagnostyczne, obejmujące badania ortopedyczne i radiologiczne. Następnie przedstawiono przebieg resekcji głowy i szyjki kości udowej oraz zalecenia pooperacyjne. Poszczególne etapy diagnostyki i leczenia operacyjnego zilustrowano zdjęciami.

Najczęściej stosowaną metodą u kotów w przypadku zwichnięcia stawu biodrowego jest resekcja głowy i szyjki kości udowej zwana także kolokwialnie dekapitacją kości udowej. Jest to metoda dająca najlepsze efekty, a  zarazem najłatwiejsza do wykonania. Dodatkowo pozwala ona prowadzić kotu dalej aktywne, pełnosprawne życie.

Artroplastyka resekcyjna  może być zastosowana również w przypadku małych psów (do 25 kg m.c.), jeżeli występuje powikłane zwichnięcie stawu biodrowego, tzn. oprócz zwichnięcia stawu biodrowego dochodzi także do uszkodzenia panewki stawu biodrowego.

W tym przypadku może dojść do rozwoju zmian zwyrodnieniowych i korzystniejszym wyjściem jest właśnie dekapitacja. 

Diagnostyka

Opis przypadku Pacjentem jest kot, niekastrowany, przebywający na swobodzie poza domem. W opisywanym przypadku zebranie  wywiadu był niemożliwe, gdyż kot wrócił z wyraźną kulawizną po czterech dniach przebywania poza domem, pacjent ewidentnie oszczędza chorą nogę.

W przypadku kota, który wychodzi swobodnie na dwór należy wziąć pod uwagę to, że może to być kot z politraumą, czyli urazem wielonarządowym. Zazwyczaj są to urazy powodowane przez potrącenie przez samochód, tzw. HIC (Hit by car). Bardzo ważne jest dokładne badanie kliniczne, aby na początku  wykluczyć  inne urazy, które mogą bezpośrednio zagrażać życiu, jak np.

: pęknięcie pęcherza moczowego, odma opłucnowa, złamania żeber, złamania kręgosłupa itp. 

Po badaniu klinicznym należy przystąpić do badania ortopedycznego. Kot na potrzeby badania został poddany premedykacji.

Badanie ortopedyczne  W przypadku badania stawów biodrowych istnieją trzy punkty orientacyjne: talerz kości biodrowej, krętarze kości udowej oraz guzy kulszowe. 

Test I Pierwszym podstawowym sprawdzianem jest umieszczenie kciuków obydwu dłoni na krętarzach kości udowej (Fot. 1 ). W opisywanym przypadku można było wyraźnie dostrzec, że kciuk prawej dłoni znajduje się wyżej niż kciuk lewej dłoni.

Świadczy to o tym, że krętarz jest przesunięty do przodu. Nie zawsze musi to świadczyć o zwichnięciu stawu biodrowego. Może to także świadczyć np. o tym, że doszło do złamania szyjki udowej albo do złamania głowy kości udowej.  W tym przypadku krętarz jest wyraźnie przemieszczony.

Prawa kończyna jest skręcona na zewnątrz. Jest to spowodowane tym, że przy zwichnięciu grzbietowo-przednim dochodzi do przemieszczenia się głowy kości udowej poza panewkę, co powoduje, że kończyna ulega skręceniu na zewnątrz.

Staw kolanowy jest skierowany na stronę zewnętrzną, staw skokowy jest skierowany do przyśrodka (Fot. 2). 

W takich przypadkach podstawowym badaniem jest badanie radiologiczne – pokazuje ono, czy lekarz ma do czynienia w rzeczywistości ze zwichnięciem stawu biodrowego, czy ze złamaniem szyjki lub głowy kości udowej.  

Test II Drugim, prostym testem, który można wykonać jest przeprostowanie stawów biodrowych (Fot. 3). W tym przypadku prawa noga w stosunku do nogi lewej jest wyraźnie zrotowana – kolanem na zewnątrz, a piętą na stronę przyśrodkową. Widać również wyraźne skrócenie kończyny.

Spowodowane jest to tym, że głowa kości udowej opuściła panewkę miednicy.

Należy wspomnieć, że badanie to nie jest całkowicie miarodajne ani stuprocentowo pewne w przypadku zwichnięcia stawu biodrowego, dlatego że taki sam objaw może dać złamanie szyjki kości udowej lub złamanie głowy kości udowej.

Badanie radiologiczne

Ułożenie pacjenta W związku z tym, w przypadku podejrzenia zwichnięcia stuprocentowym potwierdzeniem jest tylko i wyłącznie badanie radiologiczne. To badanie należy wykonywać po premedykacji pacjenta. Bolesność jest tak silna, że badane zwierzę bez znieczulenia nie pozwoli się ułożyć.

  Badanie radiologiczne wykonuje się zawsze w dwóch projekcjach, tj. w projekcji bocznej (Fot. 4). Układa się zwierzę w pozycji bocznej, dlatego że to badanie pozwoli ocenić, czy nastąpiło zwichnięcie górno-przednie, czy zwichnięcie na stronę przyśrodkowo-dobrzuszną.

  Drugą pozycją jest projekcja brzuszno-grzbietowa (Fot. 5).

Układa się kota w pozycji na plecach z wyciągniętymi nogami do tyłu, tak jak psa do badania w kierunku dysplazji.

Interpretacja radiologiczna Ocena zdjęcia w projekcji brzuszno-grzbietowej Na zdjęciu (Fot….

Co zyskasz, kupując prenumeratę?

  • Roczną prenumeratę multimedialnego czasopisma weterynaryjnego VetTrends
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • Filmy, szkolenia, zdjęcia i prezentacje jako uzupełnienie treści wydań
  • …i wiele więcej!

Sprawdź

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*