Zespół Reitera – przyczyny, objawy, badania, leczenie, rehabilitacja

Reaktywne zapalenie stawów to schorzenie, które powstaje wskutek przebytej infekcji pozastawowej.

Choroba najczęściej dotyka mężczyzn w wieku od 20 do 40 lat i daje objawy pomiędzy pierwszym a trzecim tygodniem od przebycia infekcji.

Są to bóle mięśniowo-szkieletowe, moczowo-płciowe, skóry oraz błony śluzowej, a także narządu wzroku. Jak wygląda diagnostyka oraz leczenie reaktywnego zapalenia stawów?

Źródło: 123RF

Reaktywne zapalenie stawów (ang. reactive arthritis, syn. zespół Reitera) jest chorobą, która rozwija się na podłożu przebytej infekcji pozastawowej (najczęściej dotyczącej przewodu pokarmowego lub narządów płciowych). Charakteryzuje się jałowym zapaleniem kilku stawów (najczęściej kończyn dolnych – kolan, stawów skokowych i drobnych stawów stóp).

Reaktywne zapalenie stawów a zespół Reitera

Chociaż nazwa „reaktywne zapalenie stawów” jest często używana wymiennie z określeniem „zespół Reitera” to w rzeczywistości zespół Reitera jest szczególnym podtypem reaktywnego zapalenia stawów, charakteryzującym się zajęciem stawów, spojówek oraz cewki moczowej.

Częstość występowania opisywanej choroby jest różna w różnych krajach i waha się pomiędzy 30 a 200 na 100 tysięcy osób. Około 1 do 4% osób, u których zakażenie zostało wywołane drobnoustrojami rozwinie reaktywne zapalenie stawów. U większości pacjentów opisywana choroba ustępuje w ciągu maksymalnie 12 miesięcy (nawet u osób z ciężkimi objawami).

Reaktywne zapalenie stawów – jak powstaje?

Główną rolę w powstawaniu choroby odgrywa obecność bakterii lub ich składników w obrębie stawu oraz miejscowa odpowiedź układu odpornościowego na te antygeny. Bakterie lub ich elementy ściągają w obręb stawu komórki układu immunologicznego, co przy współdziałaniu antygenu HLA–B27 może skutkować rozwinięciem się stanu zapalnego w danym rejonie ciała.

Reaktywne zapalenie stawów rozwija się na podłożu przebytej infekcji pozastawowej (najczęściej przewodu pokarmowego lub układu moczowo-płciowego). Często chorzy nie zdają sobie sprawy z tego, że przechodzą infekcję, gdyż jej objawy mogą być bardzo skąpe i słabo widoczne.

Reaktywne zapalenie stawów najczęściej rozwija się na podłożu infekcji takimi patogenami jak:

  • Salmonella,
  • Yersinia,
  • Shigella,
  • Campylobacter,
  • Chlamydia,
  • Clostridium.

Reaktywne zapalenie stawów nie jest chorobą zakaźną, jednak patogeny je wywołujące mogą zostać przeniesione z jednej osoby na drugą np. podczas kontaktów seksualnych.

Czynniki zwiększające ryzyko rozwinięcia się reaktywnego zapalenia stawów:

  • Płeć – reaktywne zapalenie stawów występuję najczęściej u mężczyzn w wieku od 20 do 40 lat. Również u mężczyzn częściej rozwija się tzw. reaktywne zapalenie stawów wywołane zakażeniem przenoszonym drogą płciową (SARA – ang. sexually acquired reactive arthritis).
  • Czynniki genetyczne – podejrzewa się, że antygen HLA-B27 odgrywa ważną rolę w rozwijaniu się reaktywnego zapalenia stawów (obecny u 70 do 90% chorych, zwiększa ryzyko wystąpienia SARA ponad 50 razy). Posiadanie tego antygenu nie oznacza, że u danej osoby na pewno rozwinie się opisywana choroba, ale ryzyko jej wystąpienia jest zwiększone (w przypadku ekspozycji na konkretne bakterie).

Reaktywne zapalenie stawów – objawy

Objawy pojawiają się najczęściej między pierwszym a trzecim tygodniem od przebycia infekcji (w przebiegu choroby nie muszą wystąpić wszystkie wymienione objawy):

  1. Objawy ogólne – np. złe samopoczucie, gorączka, osłabienie.
  2. Mięśniowo–szkieletowe:
  • ból i obrzęk jednego lub kilku stawów (najczęściej kolan, stawów skokowych i stawów stóp), odczuwany jako np. ból w pięcie, w okolicach kostki lub objawiający się „kiełbaskowatą” deformacją palców stopy. W przebiegu choroby zapalenie może rozszerzyć się na stawy kończyn górnych i kręgosłupa (odcinek lędźwiowy, okolice pośladków);
  1. Ze strony układu moczowo–płciowego:
  • ból i pieczenie podczas oddawania moczu;
  • częstsze niż normalnie oddawanie moczu;
  • wyciek z cewki moczowej;
  • pęcherzyki lub plamki w okolicy ujścia cewki moczowej, na żołędziu lub trzonie prącia;
  • u kobiet zapalenie szyjki macicy lub pochwy.
  • wykwity grudkowo-łuskowate z nadmiernym rogowaceniem na podeszwowej powierzchni stóp;
  • żółte lub szare przebarwienia, zgrubienia, wgłobienia na paznokciach;
  • niebolesne afty na podniebieniu, języku, policzkach, wargach.
  • zapalenie spojówek (zaczerwienienie „oka”, łzawienie, obrzęk powiek) – ustępuje po około tygodniu;
  • ostre zapalenie naczyniówki (jednostronny ból oka z zaczerwienieniem łzawieniem, światłowstrętem i niewyraźnym widzeniem) – ustępuje po dwóch do czterech miesiącach.

Reaktywne zapalenie stawów – diagnostyka

W przypadku objawów związanych z rozwijaniem się reaktywnego zapalenia stawów, chory skieruje się w pierwszej kolejności najpewniej do lekarza rodzinnego. Ten, gdy będzie podejrzewał u chorego opisywaną chorobę, powinien zdecydować się na skierowanie chorego do specjalisty reumatologa.

Przed pierwszą wizytą u lekarza warto przygotować sobie następujące rzeczy:

  • listę objawów, które niepokoją pacjenta (kiedy wystąpiły, jak długo się utrzymują, czy coś powoduje ich zaostrzanie się lub ustępowanie);
  • listę zażywanych na stałe leków;
  • listę chorób na jakie pacjent leczy się przewlekle;
  • listę nurtujących pytań odnośnie choroby. Nie bój i nie wstydź się zadawać lekarzowi pytań. Podczas wizyty służy Ci on swoją wiedzą najlepiej jak potrafi.

Przykładowe pytania jakie warto zadać lekarzowi w związku z reaktywnym zapaleniem stawów to:

  • W jaki sposób można diagnozować i leczyć reaktywne zapalenie stawów?
  • Jakie jest ryzyko ewentualnych powikłań choroby i jakie mogą one być?
  • Jak często należy zgłaszać się do kontroli?
  • Czy reaktywne zapalenie stawów może nawracać?

Reaktywne zapalenie stawów – badania

Podczas pierwszej wizyty u specjalisty, lekarz przeprowadzi z chorym wywiad lekarski oraz pełne badanie fizykalne. Nie istnieje jedno badanie potwierdzające lub wykluczające reaktywne zapalenie stawów. Do zdiagnozowania opisywanej choroby potrzebna jest cała gama badań:

Badania laboratoryjne – wykonywane z krwi i moczu (zazwyczaj nie wykazują specjalnych odchyleń poza zwiększoną liczbą leukocytów oraz nieco podniesionymi markerami stanu zapalnego – OB lub CRP). Dzięki badaniom genetycznym można wykryć obecność antygenu HLA-B27.

Badania mikrobiologiczne – są kluczowe gdyż mogą wykazać, że dana osoba była zakażona określonym patogenem. Konkretne badania dobiera się w zależności od podejrzewanego patogenu.

Badanie płynu stawowego – wykonuje się je przede wszystkim w celu wykluczenia innych przyczyn zapalenia stawów. Jeśli w płynie stawowym zostaną znalezione bakterie świadczy to o tym, że dana osoba nie choruje na reaktywne, ale na infekcyjne zapalenie stawów.

Badania obrazowe:

  • RTG stawów – wykazuje zmiany chorobowe u ponad 70% pacjentów z reaktywnym zapaleniem stawów np. zapalenie ścięgien, zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych, zapalenie stawów kręgosłupa (najczęściej w odcinku piersiowym lub lędźwiowym), kostnienie więzadeł lub ścięgien (odkładanie się w nich wapnia);
  • rezonans magnetyczny – z dużą czułością wykrywa wczesne zmiany chorobowe w błonie maziowej, chrząstce i ścięgnach.

Rozpoznanie ustala się, wykazując związek objawów klinicznych z wcześniejszym zakażeniem określonym patogenem. W przypadku reaktywnego zapalenia stawów wywołanego zakażeniem przenoszonym drogą płciową wskazana jest pełna diagnostyka w kierunku tych właśnie chorób np. rzeżączki. Należy również zbadać partnerów seksualnych.

Reaktywne zapalenie stawów – zmniejszenie ryzyka

Znanym sposobem zmniejszania ryzyka wystąpienia reaktywnego zapalenia stawów jest ograniczenie kontaktu z bakteriami mogącymi wywołać tę chorobę. Dbaj by produkty spożywcze były przechowywane w odpowiedniej dla nich temperaturze, a przed spożyciem poddawane właściwej obróbce termicznej.

Podczas stosunków seksualnych stosuj prezerwatywy (w przypadku kobiet – dbaj by stosował je Twój partner). Zmniejszają one ryzyko zachorowania na choroby przenoszone drogą płciową, a co za tym idzie, zmniejszają ryzyko zachorowania na SARA.

Reaktywne zapalenie stawów – fizjoterapia

Celem leczenia reaktywnego zapalenia stawów jest zminimalizowanie dolegliwości, opanowanie zapalenia oraz jeśli to możliwe, eradykacja (całkowite usunięcie) zakażenia. Na leczenie opisywanej choroby składa się fizjoterapia oraz farmakoterapia.

Fizjoterapia

W fazie ostrej choroby należy ograniczyć aktywność fizyczną, zwłaszcza bieganie i chodzenie jeśli zajęte są stawy kończyn dolnych. Równocześnie należy, pod kontrolą fizjoterapeuty, rozpocząć leczenie fizyko- i kinezyterapeutyczne. Pomoże ono zmniejszyć dolegliwości, wzmocnić mięśnie (oraz zapobiec ich zanikowi), zwalczyć sztywność i zachować pełny zakres ruchów w stawach.

Reaktywne zapalenie stawów – leczenie farmakologiczne

Farmakoterapia

W przypadku udokumentowanego, czynnego zakażenia wskazane jest podanie antybiotyków. Dobór antybiotyku zależy od rodzaju patogenu, który wywołał infekcję. 

Objawy stawowe leczone są przy użyciu:

  • Niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) (np. aspiryna, indometacyna, ibuprofen) – są one podstawą terapii w początkowym okresie choroby. Pomagają zwalczyć ból i stan zapalny stawów. Chociaż można je dostać bez recepty, powinny być stosowane ściśle według zaleceń lekarza.
  • Glikokortykosteroidów (GKS) – mogą być stosowane w postaci wstrzyknięć dostawowych (gdy zajęty jest jeden staw; podawane nie częściej niż raz na miesiąc, gdyż częste wstrzyknięcia przyspieszają destrukcję stawu) lub w postaci doustnej. GKS podaje się doustnie gdy zajęty jest więcej niż jeden staw, gdy pojawi się zaostrzenie choroby lub gdy NLPZ okazują się nieskuteczne. Stosuje się je krótko, gdyż ich przedłużone przyjmowanie może wydłużać trwające zakażenie i zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych.
  • Leki modyfikujące przebieg choroby (LMPCh) (np. sulfasalazyna, metotreksat) – stosowane gdy NLPZ i GKS okazują się nieskuteczne.
  • Blokery TNF-alfa (np. infliksimab, etanercept) – stosuje się, z dobrym efektem, u pacjentów z ciężkim przebiegiem choroby. Leki te, poprzez blokowanie białka biorącego udział w procesie zapalnym, zmniejszają stan zapalny, a co za tym idzie ból i sztywność w stawach.
Leia também:  Como aprender a ler projetos arquitetônicos: 7 passos

Zmiany w obrębie skóry i błon śluzowych można, w przypadku ich niewielkiego nasilenia, pozostawić bez leczenia lub w przypadku umiarkowanego nasilenia leczyć za pomocą maści i kremów zawierających GKS. Zmiany o ciężkim nasileniu leczy się z pomocą metotreksatu oraz retinoidów. W przypadku zapalenia naczyniówki oka stosuje się GKS w postaci kropli do oczu.

Reaktywne zapalenie stawów – powikłania

Objawy reaktywnego zapalenia stawów mogą utrzymywać się trzy do dwunastu miesięcy. Jednak w przypadku właściwego leczenia chorzy mogą powrócić do normalnego życia (kontrolować objawy) już w ciągu dwóch miesięcy. 

Niestety:

  • u około 10 do 15% chorych może rozwinąć się pewnego stopnia niepełnosprawność ruchowa, wskutek agresywnego przebiegu choroby z zajęciem stawów kończyn dolnych, stawów krzyżowo-biodrowych lub kręgosłupa. 
  • U 5 do 20% pacjentów może dojść do rozwinięcia się przewlekłej (trwająca ponad rok) lub nawrotowej formy reaktywnego zapalenia stawów. Uważa się, że pojawienie się formy nawrotowej jest związane z ponowną infekcją. Najczęstszymi objawami nawracającej choroby jest ból i obrzęk stawów oraz ból pleców. 
  • U 20% chorych na reaktywne zapalenie stawów, z obecnym antygenem HLA-B27, po 10 latach rozwija się zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK).

Reaktywne zapalenie stawów – najczęściej zadawane pytania

Czym jest i jak się objawia reaktywne zapalenie stawów?

Reaktywne zapalenie stawów jest chorobą, która rozwija się na podłożu przebytej infekcji pozastawowej (najczęściej dotyczącej przewodu pokarmowego lub narządów płciowych). Charakteryzuje się jałowym zapaleniem kilku stawów (najczęściej kończyn dolnych – kolan, stawów skokowych i drobnych stawów stóp).

Co oznacza skrót SARA?

SARA – ang. sexually acquired reactive arthritis (pol. reaktywne zapalenie stawów wywołane zakażeniem przenoszonym drogą płciową).

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!

Zespół Reitera – Drwenerolog.pl

Zespół Reitera, czyli reaktywne zapalenie stawów, to choroba, która powstaje w wyniku powikłań na skutek zarażenia bakterią Chlamydia trachomatis. W zdecydowanej większości, choroba dotyka aktywnych seksualnie mężczyzn – w wieku między 20 a 30 lat. Rzadziej dotyczy kobiet.

Zespół Reitera – co musisz wiedzieć?
Etiologia schorzenia   Objawy choroby   Diagnostyka 
– Powikłania po chorobie wenerycznej Chlamydii i Mycoplasmie
– Powikłania po zakażeniu bakterią Salmonelli, Shigelli, Yesinii
– Osłabienie
– Ból i obrzęków pojedynczych stawów
– Trudności w chodzeniu
– Nadżerki układu moczowo-płciowego
– Zapalenie jąder i najądrza
– Zapalenie spojówek
– Zapalenie jelit
– Zapalenia i wykwity błon śluzowych jamy ustnej
– Badania laboratoryjne ze wskazaniem OB i CRP.
– Badanie mikroskopowego pobranego płynu stawowego
– Badania mikroskopowe wydzielin
– Badania obrazowe stawów

Do charakterystycznych objawów choroby należą:

  • odczynowe zapalenie stawów
  • zapalenie spojówek
  • zapalenie cewki moczowej

Obok Chlamydii, przyczyną Zespołu Reitera może być zakażenie rzeżączką, zakażenie krętkami bladymi, wirusem zapalenia wątroby typu B oraz wirus HIV.

Ponadto, objawy Zespołu Reitera manifestują się również: problemami skórnymi oraz ogólnymi dolegliwościami – gorączka, czy objawy grypopodobne.

Zapalenie stawów

Odczynowe zapalenie stawów w Zespole Reitera dotyczy najczęściej dużych stawów: kolanowego, skokowego oraz stawów śródstopia. Najczęściej pierwszym objawem zapalenia stawów jest asymetryczny, nasilający się ból kolana, kostki lub stopy Zazwyczaj dzieje się tak, że zmiany chorobowe naraz obejmują kilka stawów.

W trakcie badania, stwierdza się obrzęk bolesność oraz ograniczenie ruchowości w obrębie zainfekowanego stawu. Skóra w tej okolicy jest zazwyczaj znacznie cieplejsza oraz zaczerwieniona. Rzadko zdarza się, że na skutek choroby następuje uszkodzenie powierzchni stawowych – powiedział dr n. med.

Igor Michajłowski, specjalista dermatolog-wenerolog

Wielu pacjentów z zespołem Reitera, skarży się również na bóle w okolicy krzyżowo – lędźwiowej. Natomiast, na chwilę obecną nie wiadomo, czy te zmiany są bezpośrednim następstwem odczynowego zapalenia stawów.

Zmiany skórne i śluzówkowe

Zespół Reitera powoduje również ( u około 20% pacjentów) łuszczycopodobne zmiany na skórze i błonach śluzowych. Zazwyczaj są to wykwity grudkowo- krostkowe na dłoniach i stopach oraz na żołędzi i sromie.

U nieobrzezanych mężczyzn, zmiany zazwyczaj przybierają postać półkolistych lub obrączkowatych nadżerek o lekko uniesionych brzegach. U mężczyzn pozbawionych napletka, zmiany te są lekko wyniosłe, złuszczające, o bardziej wyraźnym grudkowo – krostkowym charakterze.

U kobiet, podobne zmiany mogą pojawić się na sromie i przypominają łuszczycę krostkową.

W obrębie błon śluzowych jamy ustnej, można zauważyć nadżerki lub grudki.

Do charakterystycznych objawów Zespołu Reitera należy zapalenie spojówek. Tę przypadłość odnotowuje się u około 30-50 % pacjentów. Rzadziej występują owrzodzenia rogówki lub zapalenie błony naczyniowej oka.

Zapalenie cewki moczowej lub szyjki macicy

Zapalenie cewki moczowej objawia się bólem i pieczeniem podczas oddawania moczu Dolegliwości te częściej dotyczą mężczyzn. U kobiet występują bóle lub dyskomfort przy oddawaniu moczu. Zapalenie szyjki macicy jest najczęściej bezobjawowe. U mężczyzn zdarza się zapalenie jąder, najądrzy, pęcherzyków nasiennych lub gruczołu krokowego.

Inne objawy

Do rzadko występujących dolegliwości zalicza się zmiany kardiologiczne i neurologiczne. Zmiany sercowe polegają przede wszystkim na zaburzeniach przewodzenia, różnego rodzaju niemiarowości, zapaleniu mięśnia sercowego lub osierdzia oraz zmianach w zastawkach.

Do zmian neurologicznych należą zespół Guillaina – Barrego oraz zapalenie nerwu wzrokowego.

Objawy zapalenia spojówek oraz cewki moczowej zazwyczaj ustępują stosunkowo szybko – po dwóch, maksymalnie trzech tygodniach. W przypadku występowania zmian stawowych, terapia trwa około 3-5 miesięcy. U 75 % pacjentów, choroba ustępuje przed upływem 6 miesięcy. U pozostałych osób, objawy mogą utrzymywać się nawet ponad rok.

Warto pamiętać, że rozpoznanie Zespołu Reitera opiera się na podstawie:

  • obecność zmian stawowych utrzymujących się ponad miesiąc i towarzyszącym im bądź potwierdzonych wywiadem objawów zapalenia cewki moczowej lub szyjki macicy
  • entezopatii
  • współistnienia łuszczycopodobnych zmian skórnych lub ocznych
  • wyników badań radiologicznych

Leczenie zespołu Reitera

Podstawą leczenia zespołu Reitera są niesteroidowe środki zapalne – w szczególności naproksen i indometacyna.

W przypadku występowania zmian stawowych, które nie ustępują po podaniu środków przeciwzapalnych, należy – po konsultacji z reumatologiem – włączyć kortykosteridów.

Wszystkich pacjentów zachęca się do wykonywania ćwiczeń ruchowych mających na celu zachowanie sprawności oraz zapobieganie skurczom. Świetnie sprawdza się indywidualnie dobrana rehabilitacja.

Może ona obejmować:

  • ćwiczenia w odciążeniu (np. w podwieszeniu),
  • krioterapię (zastosowanie ciekłego azotu),
  • prądy diadynamiczne,
  • pole magnetyczne,
  • masaże,
  • ultradźwięki.

Zapalenie cewki moczowej leczy się podawaniem azytromecyny, doksyckliny oraz tetracykliny.

Zapalenie spojówek ustępuje zazwyczaj bez leczenia, aczkolwiek zazwyczaj lekarz zaleca stosowanie kropli do oczu zawierających hydrokortyzon lub sulfacetamid.

Testy PCR

Jeżeli podejrzewają Państwo, że mogli zarazić się wcześniej Chlamydią lub innym drobnoustrojem wywołującym choroby weneryczne, najlepiej niezwłocznie wykonać test PCR, który potwierdzi lub też wyeliminuję istnienie zakażenia. Szybka diagnoza oraz odpowiednie leczenie jest gwarancją, że powyższe dolegliwości nie będą Państwa dotyczyć.

Czym jest test PCR?

Test PCR powstał, aby wyjść naprzeciw Państwa oczekiwaniom w diagnostyce krępujących chorób, jaki bez wątpienia są choroby przenoszone drogą płciową.

Leia também:  Como bloquear alguém no tinder: 5 passos (com imagens)

Testy oparte na metodzie PCR to analizy wyróżniające się wysoką czułością, co oznacza, że badanie wykrywa bardzo małą liczbę bakterii.

Zamówiony zestaw pobraniowy zostanie dostarczony kurierem, a po wykonaniu badań w laboratorium diagnostycznym wynik otrzymasz osobiście lub drogą elektroniczną w postaci dokumentu zabezpieczonego hasłem.

FAQ – Zespół Reitera

1. Jak długo rozwija się Zespół Reitera?
Reaktywne zapalenie stawów rozwija się do 4 tygodni po infekcji. Początkowo może dawać słabo odczuwalne objawy, które z czasem jednak przybierają na sile.

2. Czy możliwy jest łagodny przebieg choroby wenerycznej i przeoczenie infekcji, która następnie rozwinie się w Zespół Reitera?
Tak. Wiele infekcji wenerycznych może przebiegać łagodnie i bezobjawowo. Niestety w niektórych przypadkach bakteria nie zanika, a zaczyna atakować stawy, prowadząc do groźnych powikłań, m.in Zespołu Reitera.

3. Jakie są metody leczenia Zespołu Reitera?
Metody leczenia i stosowane środki farmakologiczne dobiera się w zależności od stopnia zaawansowania choroby. W lekkim stadium stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne i leki wzmacniające stawy. Niezbędna jest fizjoterapia i regularna aktywność fizyczna. W zaawansowanym stadium pacjenci dodatkowo przyjmują leki reumatologiczne.

Bibliografia

1. A. D. Shedd, S. G. Reddy,, J. J. Meffert, E. W. Kraus. Ostry początek zmian skórnych i zapalenia małej liczby stawów, Division of Dermatology and Cutaneous Surgery, University of Texas Health Science Center at San Antonio
2. J. Szechiński,J. Świerkot, Reaktywne zapalenia stawów – problemy diagnostyczne i terapeutyczne, Przewodnik Lekarza/Guide for GPs, 2003

3. B. Kwiatkowska, M. Maślińska, Postępy w diagnostyce i leczeniu reaktywnego zapalenia stawów, Oddział Wczesnej Diagnostyki Zapalenia Stawów Instytutu Reumatologii im. prof. dr hab. med. Eleonory Reicher w Warszawie, 2006

Zespół Reitera – czym dokładnie jest i jak się go leczy?

Zespół Reitera nazywany inaczej reaktywnym zapaleniem stawów jest specyficzną jednostką chorobową występującą zazwyczaj u młodych mężczyzn. Jak się go leczy?

Zespół Reitera funkcjonuje także pod nazwą reaktywnego zapalenia stawów. Jego charakterystycznymi objawami jest nieropne zapalenie stawów, cewki moczowej i spojówek. Równie często towarzyszą im zmiany w obrębie narządów płciowych i skóry. Jak się leczy to schorzenie?

Zobacz także: Choroba Pageta atakuje kości. Jak się przejawia?

Zespół Reitera – co to?

Zespół Reitera to dość specyficzna jednostka chorobowa występująca najczęściej u młodych mężczyzn – zazwyczaj w wieku 20-30 lat. Dokładne podłoże zespołu Reitera nie zostało do końca znane. Wiadomo jednak, że w rozwoju tego schorzenia dużą rolę odgrywają dwa elementy. Są nimi bakterie i pewne skłonności genetyczne.

Choroba ta związana jest z zakażeniem układu moczowo-płciowego i układu pokarmowego i najczęściej pojawia się właśnie po przebytej infekcji bakteryjnej jednego z nich. Przyczyną infekcją są najczęściej takie bakterie jak Salmonella, Shigella czy Chlamydia trachomatis.

Zespół Reitera – objawy

Symptomy tego schorzenia to przede wszystkim nieprawidłowości w funkcjonowaniu stawów, szczególnie kończyn dolnych. Potrafią one być tak dokuczliwe, że uniemożliwiają choremu normalne funkcjonowanie. Mogą im towarzyszyć także takie objawy, jak gorączka, osłabienie oraz obniżenie nastroju.

Przy tym schorzeniu równie często rozwija się także zapalenie spojówek oraz inne zmiany zapalne narządu wzroku. Możliwe jest także pojawienie się zmian skórnych.

Oprócz tego, u kobiet może rozwinąć się zapalenie szyjki macicy lub pochwy. Z kolei u mężczyzn pojawia się stan zapalny jąder, gruczołu krokowego, pęcherzyków nasiennych oraz najądrzy.

Innymi objawami mogą być:

  • zmiany w układnie naczyniowo-sercowym
  • zapalenie jelita
  • zmiany w błonach śluzowych i na skórze

Zobacz także: Tularemia to ostra choroba zakaźna. Jak się ją leczy?

Zespół Reitera – leczenie

Aby rozpoznać to schorzenie, stosuje się podstawowe badania laboratoryjne. Są to wskaźniki stanu zapalnego. W diagnostyce stosuje się także badania obrazowe i mikrobiologiczne.

Terapia tego schorzenia obejmuje farmakoterapię (głównie leki przeciwzapalne) oraz zastosowanie odpowiedniego leczenia w zależności od części ciała i organów objętych chorobą. Dużą rolę będzie także odgrywała fizjoterapia. Jest ona niezastąpiona w leczeniu chorób ruchu. O jej wdrożeniu zadecyduje lekarz prowadzący pacjenta.

Szacuje się, że ponad 80% chorych wraca do zdrowia w ciągu niespełna roku. Choroba ta jeśli nie jest leczona, prowadzić może do znacznego upośledzenia układu ruchu, a nawet do ślepoty.

Zobacz także:  Choroba Heinego-Medina – jakie są przyczyny i jak wygląda leczenie?

Do czego wykorzystuje się rośliny lecznicze w medycynie naturalnej? Koniecznie sprawdź.

Reaktywne zapalenie stawów, problem diagnostyczno-terapeutyczny

  • Z praktyki gabinetu , Otwarty dostęp
  • 8 października 2019
  • NR 109 (Październik 2019)

Justyna Gruszeczka

Reaktywne zapalenie stawów należy do grupy seronegatywnych spondyloartropatii (SpA).

Według klasyfikacji reaktywne zapalenie stawów zajmuje piątą pozycję zaraz po zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa (ZZSK), łuszczycowym zapaleniu stawów (ŁZS), zapaleniu kostno-stawowym, zapaleniu stawów towarzyszącym różnym formom trądziku na skórze.

Do grupy tej należą także: zapalenia stawów towarzyszące enteropatiom (choroba Crohna, colitis ulcerosa, bypass jelitowy), niesklasyfikowane zapalenie stawów oraz choroba Whipple’a [3].

Reaktywne zapalenie stawów – ReA (reactive arthritis) to choroba reumatyczna, która charakteryzuje się nieropnym zapaleniem jednostawowym lub asymetrycznym zapaleniem stawów, między drugim a ósmym tygodniem od zakażenia.

Zapalenie dotyczy przede wszystkim stawów kończyny dolnej i występuje głównie pod postacią wysiękowego zapalenia stawów skokowych oraz kolanowych.

Choroba rozwija się po przebytym zakażeniu, infekcji układu moczowo-płciowego, pokarmowego lub oddechowego [1, 5].

Diagnostyka zespołu Reitera

W rozpoznaniu zespołu Reitera bardzo istotne jest stwierdzenie korelacji występujących objawów z wcześniej pojawiającą się chorobą ze strony układu moczowo-płciowego lub układu pokarmowego.

Do rozpoznania reaktywnego zapalenia stawów stosuje się podstawowe badania laboratoryjne, do których należą wskaźniki stanu zapalnego. W diagnostyce zespołu Reitera stosuje się badania mikrobiologiczne i obrazowe.

Koniecznością okazać może się również przeprowadzenie diagnostyki odnośnie zakażenia bakteriami, występujące u partnerów seksualnych chorującej osoby. Rozpoznanie reaktywnego zapalenia stawów często stanowi duży problem diagnostyczny, gdyż poprzedzające zakażenie często przebiega bezobjawowo.

Identyfikacja drobnoustroju w momencie w chwili pojawienia się objawów stawowych jest trudna. Stworzono dwa kryteria diagnostyczne dla choroby, do których należą: kryteria American College of Rheumatology – ACR z 2004 r.

, jak i również kryteria III Międzynarodowego Spotkania grupy roboczej nad reaktywnym zapaleniem stawów z 1996 r., które nazywane są kryteriami europejskimi. Kryteria ACR zostały opracowane na podstawie obecności zapalenia stawów obwodowych. Zapalenia te współistnieją z zapaleniem cewki moczowej oraz szyjki macicy, nie jest konieczne wykonywanie badań laboratoryjnych [5, 6].

  • epizod zapalenia stawów trwający dłużej niż miesiąc wraz z zapaleniem cewki moczowej lub zapaleniem szyjki macicy cechuje się 84,3% czułością i 98,2% swoistością;
  • epizod zapalenia stawów trwający dłużej niż miesiąc i przebiegający z zapaleniem cewki moczowej lub zapaleniem szyjki macicy, lub obustronnym zapaleniem spojówek cechuje się 85,5% czułością i 96,4% swoistością;
  • epizod zapalenia stawów, zapalenia spojówek i zapalenia cewki moczowej cechuje się 50,6% czułością i 98,8% swoistością;
  • epizod zapalenia stawów trwający dłużej niż miesiąc z zapaleniem spojówek i zapaleniem cewki moczowej cechuje się 48,2% czułością i 98,8% swoistością.

W kryteriach europejskich typowym objawom klinicznym musi towarzyszyć przebycie zakażenia, związanego z układem pokarmowym oraz moczowo-płciowym w ciągu czterech tygodni przed wystąpieniem zapalenia stawów. Oba kryteria nie są zadowalające oraz wymagają dopracowania.

Prawidłowe rozpoznanie reaktywnego zapalenia stawów powinno być ustalane na podstawie obrazu klinicznego oraz badań laboratoryjnych [7]. Reaktywne zapalenie stawów jest chorobą trudną do zdiagnozowania. W chorobie Reitera, poza dokładnym wywiadem lekarskim, niezbędne jest również przeprowadzenie szeregu badań specjalistycznych, do których należą m.in.

badanie moczu (wykonuje się, aby wskazać rodzaj bakterii, która powoduje pierwotną infekcję), badanie krwi, badania kału, badanie płynu stawowego oraz błony maziowej, badanie na obecność antygenu HLA-B 27, badanie obrazowe stawów – badanie radiologiczne stawów [6, 9].

Diagnostyka zespołu Reitera obejmuje także obserwację kliniczną – wystąpienie dolegliwości po około dwóch do sześciu tygodni od przebytej infekcji pokarmowej lub wenerycznej. Dodatkowy czynnik ryzyka to duża aktywność seksualna (bez prezerwatywy), co sprzyja zakażeniom chlamydią.

W diagnostyce choroby pełne potwierdzenie uzyskuje się, oceniając markery stanu zapalnego występującego we krwi (CR, OB), punkcję stawu, badanie okulistyczne, badanie w kierunku określenia HLA, badanie mikrobiologiczne, natomiast w późniejszej fazie – RTG [10].

Leia também:  Como arrotar alto: 12 passos (com imagens)

Oznaczenie obecności antygenu HLA-B 27 nie jest przydatne w rozpoznaniu reaktywnego zapalenia stawów, ponieważ w spondyloartropatiach antygen ten nie występuje u 100% pacjentów.

Wykrycie jego obecności posiada wartość rokowniczą, u chorych na ReA często występują przewlekłe albo nawracające zapalenia błony maziowej oka, zapalenie stawów, zapalenie kręgosłupa, zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych i zapalenie aorty [7].

Badanie błony maziowej oraz płynu stawowego konieczne jest zawsze w celu wykluczenia innych przyczyn dotyczących zapalenia stawów, w tym ropnego zapalenia stawów, ale i również w celu wykonania badań potencjalnego czynnika indukującego reaktywne zapalenie stawów. Badanie ogólne płynu nie stwierdza żadnych zmian służących do rozpoznania choroby Reitera.

W początkowym okresie płyn stawowy jest bogato komórkowy, występuje z dominacją neutrofili określanych komórkami Reitera. Kryształy nie zostają stwierdzone, a posiewy są zawsze jałowe. Badania histologiczne błony maziowej wykazują niespecyficzne zmiany zapalne [7]. Nie ma swoistego markera dla reaktywnego zapalenia stawów.

Ostre zakażenie prowadzić może do zwiększenia stężenia białka C-reaktywnego oraz do przyspieszenia OB. W surowicy oznacza się przeciwciała, które są przeciwbakteryjne dla antygenów Salmonella, Chlamydia trochomatis, Yersinia enterocolitica, rzadziej Chlamydophila pneumoniae [1, 11]. Obecność antygenu HLA-B 27 można wykazywać metodami genetycznymi oraz serologicznymi.

Wśród metod serologicznych najczęściej stosowana jest cymetria przepływowa oraz analiza testem mikrolimfocytotoksycznym. Przyszłość należy przede wszystkim do badań genetycznych wykorzystujących metodę PCR, takich jak test microarray HLA-B 27 polegający na identyfikacji wykazujących ekspresję komórek z antygenem HLA-B 27 oraz na detekcji.

Badanie laboratoryjne wykonywane jest z krwi oraz moczu [6, 12]. Nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych są nieswoiste dla reaktywnego zapalenia stawów oraz obejmują zwiększenie OB i stężenia białka C-reaktywnego, średniego stopnia leukocytozę (przewaga neutrofili), niewielką niedokrwistość normocytarną. Wykonując badania ogólne moczu, można wykazać jałowy ropomocz.

W badaniach nie stwierdza się przeciwciał przeciwjądrowych czy też czynnika reumatoidalnego [7]. Nie występują żadne testy, za pomocą których można jednoznacznie rozpoznać reaktywne zapalenie stawów, jednak wiele z nich może ułatwić właściwą diagnozę.

Wyniki badań krwi w przebiegu reaktywnego zapalenia stawów wykazują obecność niedokrwistości, trombocytozy, leukocytozy, ale i również podwyższoną prędkość sedymentacji krwinek czerwonych. Badania wykazujące obecność w cewce moczowej ewentualnych patogenów, które wywołują zespół Reitera, nie zawsze są pozytywne, mimo to należy starać się wykluczyć zakażenie Chlamydią oraz dwoinką rzeżączki.

Badania w kierunku obecności czynnika reumatoidalnego, przeciwciał przeciwjądrowych są bardzo ważne, pozwalają wykluczyć odpowiednio: reumatoidalne zapalenie stawów, układowy toczeń rumieniowaty i zakażenie HIV. Wyniki testów często bywają negatywne, mimo to istnieje jednak silny związek między reaktywnym zapaleniem stawów a infekcją HIV.

Zespół Reitera można odróżnić od zakażenia dwoinką rzeżączki na podstawie danych z objawów klinicznych oraz oczywiście wywiadu z chorym, takich jak: zmiany martwicze, wędrujące zapalenie stawów i krostkowe skóry. Posiewy u chorych z rzeżączkowym zapaleniem stawów będą miały wyniki pozytywne, a po wdrożeniu antybiotykoterapii dojdzie do wyraźnej poprawy stanu zdrowia pacjenta [13].

W leczeniu reaktywnego zapalenia stawów wykonuje się również badania obrazowe opierające się głównie na badaniu ultrasonograficznym, rentgenowskim i rezonansie magnetycznym, pozwalają zdiagnozować występowanie stanu zapalnego stawów kręgosłupa, kostnienia ścięgien i więzadeł [10].

Badania ultrasonograficzne oraz rezonansu magnetycznego cechują się większą czułością oraz wykrywają wczesne zmiany w ścięgnach, błonie maziowej, ale i również stawach krzyżowo-biodrowych [12]. Badania obrazowe służą głównie potwierdzeniu aktywnego zapalenia stawów [6]. W diagnostyce choroby Reitera do najczęściej osiągalnych badań należą badania radiologiczne.

Wyniki badania radiologicznego przy podejrzeniu ReA często przypominają zmiany, które towarzyszą łuszczycy (zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych, deformacja stawów międzypaliczkowych typu „ołówek w miseczce”). Chorobę Reitera ułatwia rozpoznanie obecności zapalenia przyczepów ścięgien, w szczególności w okolicy kostki [14].

Przez dłuższy czas może nie być zmian zapalnych i destrukcyjnych stwierdzonych przy tej metodzie. Badania ultrasonograficzne stawów potwierdzają zapalenie, czyli przekrwienie błony maziowej i jej przerost, nadżerki (ubytki na powierzchni stawów), płyn w jamie stawu, zmiany zapalne przyczepów ścięgien oraz zapalenie w pochewkach ścięgien. Klasyczne badania radiologiczne z opóźnieniem potwierdzają zmiany zapalne w stawach oraz w stawach krzyżowo-biodrowych [6]. W chorobie Reitera ważne są także badania mikrobiologiczne, które są kluczowe, ponieważ mogą wykazywać, że dana osoba była zakażona określonym patogenem. W zależności od podejrzewanego patogenu dobiera się konkretne badania [15]. Do zalecanych badań mikrobiologicznych zalicza się: posiew stolca w przypadku zakażenia pałeczkami Enterobacteriaceae oraz badania serologiczne. Do danych badań należą również wymaz, pobranie wydzieliny z cewki moczowej bądź szyjki macicy, pobranie płynu stawowego, pobranie próbki moczu oraz badania serologiczne krwi [8]. W celu wykluczenia innych przyczyn dotyczących zapalenia stawów wykonywane są również badania płynu stawowego [15]. Reaktywne zapalenie stawów wymaga różnicowania głównie z innymi spondyloartropatiami, zapaleniem stawów związanym z infekcją, zapaleniem stawów przenoszonych drogą płciową, zapaleniem stawów infekcyjnym, popaciorkowcowym zapaleniem stawów, zapaleniem stawów w przebiegu infekcji pasożytniczych oraz wirusowych, z chorobą Behceta, zapaleniem stawów w przebiegu brucelozy, zapaleniem stawów w przebiegu sarkoidozy [7].

Przy rozpoznaniu reaktywnego zapalenia stawów należy wykluczyć istnienie wielu innych jednostek chorobowych, należą do nich: rzeżączkowe zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów [13].

Postępowanie lecznicze

Leczenie reaktywnego zapalenia stawów jest kompleksowe i obejmuje farmakoterapię oraz fizjoterapię [5]. W ostrym stadium choroby bardzo duży nacisk kładzie się na zmniejszenie stanu zapalnego.

W przypadku stanu przewlekłego najważniejszą rolę odgrywa zapewnienie jak najlepszej ruchomości stawów oraz utrzymanie remisji [16]. Ze względu na zasięg leczenie reaktywnego zapalenia stawów może być ogólnorozwojowe i/lub miejscowe.

Leczenie ogólnorozwojowe to przede wszystkim niesterydowe leki przeciwzapalne ze szczególnym uwzględnieniem antybiotyków, koksybów, leki modyfikujące przebieg choroby, sterydy oraz leki immunosupresyjne [7].

Podstawowym celem leczenia ostrej postaci reaktywnego zapalenia stawów jest: zahamowanie procesu zapalnego występującego w stawach za pomocą leków przeciwzapalnych, złagodzenie objawów oraz zapobieganie, zminimalizowanie upośledzenia czynnościowego dzięki rehabilitacji, ograniczenie pozastawowych objawów choroby [17].

Reaktywne zapalenie stawów to schorzenie przewlekłe będące następstwem zaburzeń dotyczących reakcji odporności organizmu.

Zaburzenia te prowadzą do niszczenia struktur, które tworzą stawy, niszczenia tkanek miękkich okołostawowych oraz czasami uszkodzenia innych układów i narządów, np. układu krążenia, wzroku, układu nerwowego.

W chorobie Reitera bardzo ważne jest jak najwcześniejsze rozpoznanie schorzenia oraz rozpoczęcie najpierw leczenia farmakologicznego, następnie rehabilitacyjnego [18].

Leczenie farmakologiczne

W przypadku udokumentowanego oraz czynnego zakażenia wskazane jest podanie antybiotyków. Dobór antybiotyków zależy od rodzaju patogenu wywołującego infekcje. Objawy stawowe leczone są przy użyciu: niesterydowych leków przeciwzapalnych, leków modyfikujących przebieg choroby, sterydoterapię oraz terapię antycytokinową [15].

Niesterydowe leki przeciwzapalne stosuje się głównie w leczeniu objawów mięśniowo-szkieletowych reaktywnego zapalenia stawów. W terapii ReA wykorzystuje się przede wszystkim ich działanie, które jest przeciwbólowe, przeciwzapalne, rzadko przeciwgorączkowe [16].

Stosowanie niesterydowych leków przeciwzapalnych u wielu pacjentów powoduje ograniczenie czasu trwania sztywności porannej oraz redukcje odczuwanego bólu. Leki z tej grupy należy dobierać dla każdego pacjenta indywidualnie.

W leczeniu reaktywnego zapalenia stawów stosowane są również leki modyfikujące przebieg choroby, są to leki wolno działające. Najważniejszym lekiem jest salazopiryna (sulfasalazyna), która stanowi połączenie sulfapirydyny oraz kwasu 5-aminosalicynowego [19].

Salozopiryna ma działanie przeciwbakteryjne, przeciwzapalne, wynikające z obecności kwasu 5-aminosalicylowego. W terapii salozopiryny wykorzystuje się jej działania immunomodulujące, które wynikają np. ze zdolności antyoksydacyjnych, hamowania lipooksygenezy, hamowania migracji neutrofilów.

Sulfasalazyna ma właściwości ułatwiające tolerancję ze strony przewodu pokarmowego, upośledza wchłanianie kwasu foliowego, prowadząc do niedokrwistości megaloblastycznej, jest lekiem mało toksycznym, może być stosowany w okresie ciąży oraz laktacji [2]. Sterydoterapia jest kolejną metodą leczeni…

Co zyskasz, kupując prenumeratę?

  • 10 wydań czasopisma “Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja”
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • …i wiele więcej!

Sprawdź

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*