Torbiel włosowa (pilonidalna) – objawy, leczenie, metody usunięcia

Torbiel włosowa jest chorobą, która bezpośrednio nie zagraża życiu, ale może być uciążliwa. Zaniedbana prowadzi do powikłań. Wymaga więc leczenia, chociaż nie jest to łatwe i nie zawsze od razu przynosi efekty. Na czym polega leczenie? Jaki lekarz pomoże przy tym schorzeniu?

Torbiel włosowa to choroba zapalna skóry i tkanki podskórnej. Najczęściej rozwija się między pośladkami (w tzw. szparze międzypośladkowej) lub tuż nad nimi – na wysokości kości ogonowej (guzicznej) albo krzyżowej.

Jest trudna do wyleczenia, bo dotąd nie znaleziono na to jednej skutecznej metody. Co więcej, specjaliści poszukują genezy schorzenia, spierając się, czy jest wrodzone czy nabyte.

Obecnie za najbardziej prawdopodobną przyczynę torbieli włosowej uznaje się patologiczne wrastanie włosów w głąb skóry, co wywołuje stan zapalny.

Stąd zresztą oficjalna nazwa choroby: torbiel pilonidalna (termin „pilonidal” pochodzi od łacińskich słów pilus – włos i nidus – gniazdo).

Często używa się też pojęć: zatoka włosowa, przetoka włosowa, zatoka pilonidalna, choroba pilonidalna, przetoka pilonidalna, torbiel nadguziczna, torbiel krzyżowa czy torbiel kości ogonowej. Najbardziej oryginalnym określeniem jest „choroba jeepów” (ang. jeep disease).

Powstało po tym, jak w czasie II wojny światowej na torbiel włosową zachorowało prawie 80 tys. amerykańskich żołnierzy, jeżdżących właśnie jeepami.

Rozwojowi choroby – co może trwać wiele lat – sprzyja umiejscowienie między pośladkami. Ciepło, wilgoć, złuszczony martwy naskórek, wydzielina z mieszków włosowych, brak powietrza to idealne warunki działania bakterii, wywołujących infekcje.

Wycięcie torbieli włosowej – znajdź klinikę Porównaj oferty, sprawdź ceny i przeczytaj opinie o 41 placówkach wykonujących wycięcie torbieli włosowej: Pokaż placówki najbliżej mnie Pokaż placówki we wszystkich miastach

Torbiel włosowa objawy

Torbiel włosowa (pilonidalna) – objawy, leczenie, metody usunięcia

Najczęstszym zauważalnym objawem torbieli pilonidalnej jest guz w okolicy kości ogonowej, wypełniony ropnym płynem i rosnącymi w środku włosami. Czasem boli, skóra wokół jest podrażniona. Z guza może się też sączyć – z jednego lub kilku miejsc – ropna lub krwista wydzielina o nieprzyjemnym zapachu. 

Kiedy stan zapalny zaczyna się rozszerzać na okoliczne tkanki, pojawia się silny ból, obrzęk i mocne zaczerwienienie skóry, zdarzają się nawet gorączka i dreszcze. Może też dojść do zatkania ujścia w torbieli, wystąpić ostry stan zapalny i powstać ropień, wymagający pilnej interwencji chirurga. 

Z czasem te incydenty powtarzają się coraz częściej, a zatoka włosowa się powiększa.

Warto wiedzieć: Według specjalistów torbiel pilonidalna dotyka osób w wieku około 20-40 lat, głównie mężczyzn, zwykle o ciemnej karnacji i obfitym owłosieniu.

Rozwojowi choroby sprzyjają:

  • nadmierna potliwość,
  • skłonność do zapaleń mieszków włosowych,
  • częste mikrourazy (otarcia) okolic kości ogonowej,
  • brak higieny,
  • siedzący tryb życia,
  • otyłość,
  • obniżona odporność organizmu,
  • choroby metaboliczne, przewlekłe, cukrzyca,
  • predyspozycje rodzinne.

Torbiel włosowa może się rozrastać i objąć znaczną część skóry i tkanki w okolicy kości ogonowej. Choroba – choć bardzo rzadko – pojawia się też w innych miejscach ciała: na karku, twarzy, dłoniach.

Torbiel włosowa – leczenie

Zatoka włosowa bezpośrednio nie zagraża życiu, ale jest chorobą bardzo uciążliwą. Co więcej, torbiel włosowa nieleczona może doprowadzić do ciężkich powikłań – nie tylko w obrębie pośladków, ale i całego organizmu. Jej następstwem mogą być m.in.: 

  • bakteryjne zakażenie innych tkanek, 
  • utworzenie przetoki prowadzącej do odbytu, 
  • rozwój komórek rakowych w torbieli. 

Dlatego choroba wymaga interwencji lekarza. Tym bardziej, że domowe sposoby (np. ziołowe okłady czy kąpiele nasiadowe) są praktycznie nieskuteczne.

Niestety, torbiel pilonidalna tylko pozornie jest łatwa do leczenia. Objawy – szczególnie w pierwszych stadiach choroby – mogą przypominać inne schorzenia. To m.in.

przetoka odbytu, choroba Leśniowskiego-Crohna, zmiany skórne wywołane przez gruźlicę.

Dlatego lekarz (najczęściej chirurg lub proktolog – specjalista od chorób odbytu i jelita grubego) musi je najpierw wykluczyć. Do postawienia diagnozy wykorzysta m.in. badanie USG. 

Dalsze postępowanie zależy od stopnia zaawansowania torbieli pilonidalnej oraz dolegliwości.

Torbiel włosowa, która nie wywołuje dokuczliwych objawów, czasem jest pozostawiana do obserwacji. W przypadku łagodnego przebiegu choroby wprowadzane jest leczenie zachowawcze:

  • podawane są antybiotyki, leki przeciwzapalne i przeciwbólowe,
  • można usunąć włosy wystające z torbieli,
  • zalecane są: szczególna higiena, depilacja okolicy kości ogonowej (np. laserowa), czasem miejscowa ozonoterapia, która zwalcza zakażenia wywołane m.in. przez bakterie.

Gdy leczenie zachowawcze nie przynosi efektów lub gdy objawy torbieli włosowej stają się bardziej uciążliwe, lekarz proponuje leczenie operacyjne.

Bezwzględnie działania chirurga wymaga ropień, który trzeba naciąć i opróżnić.

Torbiel włosowa – operacja

Leczenie operacyjne jest uznawane za najbardziej efektywne, by pokonać chorobę. Niestety, nie wypracowano dotąd jednej skutecznej metody.

Te obecnie stosowane różnią się między sobą rozległością i radykalnością zabiegu, sposobem prowadzenia cięcia, znieczuleniem (ogólne, miejscowe), czasem gojenia rany, stopniem zniekształcenia skóry po zabiegu, odsetkiem nawrotów choroby i występujących powikłań. 

Torbiel włosowa (pilonidalna) – objawy, leczenie, metody usunięcia

O tym, którą metodę wybrać w konkretnym przypadku, decydują m.in. wielkość torbieli pilonidalnej, medyczne możliwości wykonania zabiegu i to, czy pacjent już wcześniej poddawał się takim operacjom. W przypadku torbieli nawrotowych unika się metody, którą już wykorzystano.

  • We wczesnym stadium torbieli włosowej leczenie operacyjne może polegać na nacięciu zmiany i usunięciu z niej ropnej wydzieliny oraz włosów. Miejsce objęte chorobą dokładnie się oczyszcza, by uniknąć ponownego zakażenia. Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym i w trybie tzw. chirurgii jednego dnia. Po nim podaje się środki przeciwzapalne, ewentualnie antybiotyk.
  • Na zaawansowanym etapie choroby celem operacji jest całkowite wycięcie zmiany, czasem z fragmentem zdrowej tkanki wokół. Lekarze, by to zrobić, sięgają po techniki klasyczne lub określone jako zaawansowane metody m.in. Bascoma II, Suchorskiego Karadakisa, Limberga, V-Y, Z. 

W trakcie niektórych, poza usunięciem torbieli włosowej, spłyca się lub przemieszcza szparę międzypośladkową, co ma zapobiec nawrotom choroby. Różnie też traktuje się powstałą ranę: pozostawia otwartą do gojenia przez ziarninowanie, zszywa, albo uzupełnia ubytek przesuniętym płatem skóry.

Te operacje wymagają kilkudniowego pobytu w szpitalu i znieczulenia ogólnego lub dolędźwiowego (podpajęczynówkowego). Później, jeśli jest taka potrzeba, stosuje się antybiotykoterapię. Czasem to, co zawierała torbiel pilonidalna, zostaje poddane badaniu histopatologicznemu, by wykluczyć obecność komórek nowotworowych.

Ważne: W zależności od użytej metody i potraktowania rany, gojenie trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy.

Skóra w operowanej okolicy powinna być starannie depilowana. Lekarz wyznacza wizyty kontrolne. Jak w przypadku każdej operacji możliwe są powikłania, w tym silny ból, zakażenie rany pooperacyjnej i jej rozejście się.

Metoda laserowa

Alternatywą dla mocno obciążającego organizm leczenia operacyjnego jest laser, stosowany przez coraz więcej ośrodków medycznych w Polsce. Metoda laserowej ablacji torbieli pilonidalnej (SiLaC) jest znacznie mniej inwazyjna. 

Leia também:  Jakie Są Objawy Krzywej Tarczy Hamulcowej?

Polega na wprowadzeniu do wnętrza torbieli światłowodu i zniszczeniu jej ścian przy użyciu energii lasera. Zabieg trwa 20-30 minut. Można go przeprowadzić w znieczuleniu miejscowym i w ramach chirurgii jednego dnia. Pacjent po kilku godzinach wraca więc do domu. Rana znacznie szybciej się goi, mniej boli, a blizna jest niewielka.

Stosujący tę metodę lekarze podkreślają jej wyższą skuteczność niż inne operacyjne sposoby oraz niewielkie ryzyko wtórnego zakażenia.

Torbiel włosowa po operacji

Właśnie możliwość nawrotu choroby jest problemem, z którym zmagają się zarówno pacjenci, jak i lekarze. Leczenie operacyjne jest uznawane za najbardziej skuteczne, niestety, nie w stu procentach. Torbiel pilonidalna często pojawia się znowu. Czasem to efekt zbyt oszczędnego usunięcia zmienionej tkanki. Czasem torbiel włosowa po prostu zaczyna się rozwijać w innym miejscu.

Aby zmniejszyć ryzyko nawrotu choroby, specjaliści zalecają, by po operacji:

  • rygorystycznie przestrzegać zasad higieny, 
  • nosić luźną bieliznę, unikając w ten sposób mikrootarć okolicy kości ogonowej i krzyżowej, 
  • depilować okolicę pośladków.

FAQ, czyli najczęstsze pytania o wycięcie torbieli włosowej

  • Choroba bezpośrednio nie zagraża życiu. Torbiel włosowa nieleczona lub źle leczona może jednak doprowadzić do ciężkich powikłań, np. utworzenia przetoki prowadzącej do odbytu, rozwoju komórek rakowych w torbieli, rozprzestrzeniania się bakteryjnego zakażenia na inne tkanki. Jak każda infekcja i ta może być groźna dla całego organizmu.
  • Leczenie operacyjne jest uznawane za najbardziej efektywne w walce z torbielą pilonidalną. Domowe sposoby (np. ziołowe okłady czy kąpiele nasiadowe) są praktycznie nieskuteczne. Leczenie zachowawcze można stosować tylko w przypadku łagodnego przebiegu choroby, ale i tak nie zawsze przynosi efekty. Niestety, dotąd nie wypracowano jednej skutecznej metody operacyjnej. Problemem jest także duża tendencja do nawrotów choroby. Torbiel włosowa kości ogonowej po operacji może pojawić się znowu – w tym samym lub innym miejscu.
  • Najlepiej zwrócić się do chirurga – także plastycznego – lub proktologa, specjalisty od chorób odbytu i jelita grubego. Leczenie można też zacząć od wizyty u lekarza rodzinnego, który obejrzy zmianę, wstępnie oceni, czy to torbiel pilonidalna i skieruje na dalsze leczenie do specjalisty.

Wycięcie torbieli włosowej – opinie pacjentów

Poniżej przeczytasz opinie pacjentów, którzy zdecydowali się na wycięcie torbieli włosowej. Wszystkie zamieszczone komentarze pochodzą od osób, które zapisały się na zabieg za pośrednictwem naszego portalu, dzięki czemu są one w 100% rzetelne i zweryfikowane.

  • Przemysław Ciesielski, Jacek Skoczylas, “Metody leczenia operacyjnego torbieli pilonidalnej z pierwotnym zamknięciem rany i przemieszczeniem szpary pośladkowej”, Nowa Medycyna 1/2014, s. 10-14, 2014, ISSN 1233-5991
  • Paweł Dutkiewicz, Przemysław Ciesielski, “Torbiel pilonidalna – historia, epidemiologia i patofizjologia”, Nowa Medycyna 1/2015, s. 24-27, 2015, ISSN 1233-5991
  • dr hab. n. med. Małgorzata Kołodziejczak, “Etiopatogeneza i leczenie torbieli włosowej” (podyplomie.pl)
  • dr n. med. Andrzej Sygut, “Torbiel włosowa” (pkk.org.pl)
  • Wikipedia, “Torbiel włosowa” (pl.wikipedia.org)
  • Medycyna Praktyczna, “Torbiel włosowa – torbiel okolicy krzyżowo-guzicznej” (www.mp.pl)

Leczenie torbieli pilonidalnej

Torbiel pilonidalna (włosowa) jest to choroba zapalna skóry oraz tkanki podskórnej okolicy krzyżowo-ogonowej w obrębie szpary międzypośladkowej.Choroba w zdecydowanej większości dotyczy młodych mężczyzn między 20-40 rokiem życia.

Czynniki sprzyjające

  • nadmierne owłosienie
  • nadmierna potliwość
  • niewystarczająca higiena
  • siedzący tryb życia
  • narażenie na częste urazy okolicy krzyżowej (np. u zawodowych kierowców)
  • otyłość

Objawy

  • ból i dyskomfort w okolicy krzyżowej
  • wyczuwalny guzek w okolicy krzyżowej
  • niewielki „otwór” w skórze w okolicy krzyżowej
  • wyciek surowiczej , bądź ropnej treści z „otworu”
  • zaczerwienienie i obrzęk w szparze pośladkowej
  • duża bolesność podczas siadania

Torbiel pilonidalna zwykle przez dłuższy czas nie daje żadnych objawów. Pacjent zazwyczaj o toczącym się procesie chorobowym orientuje się kiedy zauważa na bieliźnie ślady wyciekającej ropnej , bądź surowiczej wydzieliny a stan zapalny jest mocno zaawansowany. Odczuwalny wówczas ból i dyskomfort przy siadaniu powoduje konieczność udania się po poradę do lekarza.Najczęstszą sytuacją w jakiej pacjent kontaktuje się z lekarzem jest powstanie w okolicy szpary pośladkowej bolesnego ropnia. Sytuacja taka wymaga już interwencji chirurgicznej połączonej zazwyczaj z antybiotykoterapią.

Torbiel pilonidalna zabieg

Najczęściej w znieczuleniu miejscowym ropień jest nacinany, co przynosi natychmiastową ulgę w cierpieniach pacjenta, choć nie rozwiązuje trwale problemu z jakim pacjent zgłasza się do lekarza. Jest to jedynie sposób na ulgę w dolegliwości i możliwość zaplanowania właściwego leczenia w stanie niezapalnym.

Jedyną skuteczną i trwałą metodą na pozbycie się problemu nawracających stanów zapalnych w okolicy szpary międzypośladkowej jest całkowite chirurgiczne wycięcie torbieli pilonidalnej.Zabieg z powodzeniem można przeprowadzić w znieczuleniu miejscowym, po którym pacjent łatwiej wraca do pełnej sprawności.

Polega on na klinowym wycięciu torbieli pilonidalnej wraz z marginesem zdrowych tkanek. Na skórę i tkanki podskórne zakładane są szwy na okres ok 10-14 dni- w zależności od stanu skóry pacjenta i jego ogólnej kondycji.

W związku z tym iż operowana okolica jest dość delikatna i narażona na duże napięcia zaleca się pacjentom po zabiegu pozostanie w domu do czasu zdjęcia szwów, a po tym czasie ograniczenie aktywności fizycznej do niezbędnego minimum przez ok 6 tygodni do całkowitego wygojenia wewnętrznych warstw rany pooperacyjnej.

W okresie pooperacyjnym priorytetem musi być dla pacjenta utrzymanie rany pooperacyjnej , a po zdjęciu szwów blizny w nienagannej czystości. Jest to warunek prawidłowego przebiegu gojenia się rany.

Etiopatogeneza i leczenie torbieli włosowej

Torbiel włosowa jest częstą chorobą, która wprawdzie nie zagraża życiu, ale znaczenie pogarsza jego jakość. W artykule omówiono przyczyny powstawania torbieli oraz jej leczenie, a zwłaszcza metody pozwalające na szybkie wygojenie rany.

Torbiel włosowa jest często występującą przewlekłą chorobą zapalną umiejscowioną powyżej odbytu, w szparze międzypośladkowej.

Choroba dotyczy najczęściej ludzi młodych, w pełni aktywnych zawodowo, w związku z tym zarówno koszty bezpośrednie związane z leczeniem, jak i pośrednie związane z absencją chorobową tych pacjentów, są wysokie.

Pomimo że torbiel włosowa nie jest chorobą zagrażającą życiu, z powodu dużej nawrotowości znacznie pogarsza jego jakość. Torbiel włosowa może przejść w fazę ostrą – ropień, który nieleczony może doprowadzić do ropowicy tkanek pośladków i krocza oraz ciężkich powikłań septycznych.

Definicję choroby po raz pierwszy opublikował Hodgest w 1880 r. Określił ją mianem pilo-nidal sinus (gniazdo, zatoka zawierająca włosy), definiując chorobę jako przewlekłą zatokę zawierającą włosy umiejscowioną między pośladkami.

1 W piśmiennictwie można znaleźć alternatywne określenia torbieli włosowej, takie jak przetoka włosowa, zatoka włosowa, torbiel pilonidalna, przetoka pilonidalna, zatoka pilonidalna, torbiel nadguziczna, torbiel kości ogonowej.

2,3 Na uwagę zasługuje oryginalne określenie choroba jeepów (jeep disease) powstałe na skutek wzrostu zachorowań na torbiel włosową wśród żołnierzy jeżdżących jeepami w czasie drugiej wojny światowej. Niektóre dane podają, że aż 79 000 żołnierzy amerykańskich chorujących na torbiel włosową wymagało wówczas hospitalizacji.4

Leia também:  Jakie Leczenie Po Mastektomii?

Rys historyczny

Pierwsza publikacja opisująca torbiel włosową pojawiła się w „Boston Medical Surgical Journal” w  1847 r.

Anderson w artykule „Hair extracted from an ulcer” opisał przypadek 21-letniego mężczyzny skarżącego się na ból w okolicy kości guzicznej, którego przyczyną była przetoka umiejscowiona w tej okolicy.

Podczas operacji chirurg znalazł i usunął z przetoki włosy, a rana zagoiła się po trzech tygodniach od operacji.5

Epidemiologia

Torbiel włosowa jest chorobą częstą. Jest przyczyną około 10% ropnych chorób okolicy anorektalnej.6 Choroba dotyczy najczęściej młodych, bardzo owłosionych mężczyzn między 15 a 35 r.ż. Torbiel włosowa może również występować u kobiet, ale 2-4-krotnie rzadziej (dane te są rozbieżne).3,7

Ważną rolę w powstaniu tej choroby grają hormony płciowe działające na gruczoły łojowe.

 Z powodu genetycznie obfitego owłosienia szczególnie dużą zapadalność na torbiel włosową obserwuje się wśród osób rasy kaukaskiej, zaś przedstawiciele rasy afrykańskiej i azjatyckiej rzadko są dotknięci tą chorobą.

3 Za czynniki ryzyka wystąpienia torbieli pilonidalnej uznaje się ponadto tendencję rodzinną, otyłość, wielogodzinne podróże samochodem oraz zapalenie mieszków włosowych w innych częściach ciała.

Etiopatogeneza

Większość autorów uważa, że torbiel włosowa jest chorobą nabytą, chociaż są i tacy, którzy poważnie biorą pod uwagę jej wrodzony charakter.8 Teoria wrodzonego charakteru choroby znajduje swoje potwierdzenie w pojedynczych przypadkach wystąpienia torbieli włosowej u małych dzieci.

6 W większości przypadków za podstawową przyczynę choroby uznaje się jednak infekcję spowodowaną wnikaniem włosów do przetoki.9 Włosy należy w tym przypadku traktować jako ciało obce, wokół którego tworzy się stan zapalny.

Czynnikami sprzyjającymi są swoiste warunki w szparze pośladkowej – utrudniony dostęp powietrza, wilgoć, otarcia naskórka oraz obecność bakterii beztlenowych.

Dośrodkowa siła ssąca powoduje, że włosy, bakterie, złuszczony naskórek oraz wydzielina z mieszków włosowych zostają wciągnięte do bruzdy pośladkowej, masy keratynowe przytykają i rozszerzają mieszki włosowe, dochodzi do infekcji i powstania ropnia.

Rozpoznawanie

Rozpoznanie choroby opiera się na wywiadzie, przedmiotowym badaniu klinicznym oraz, jeśli torbiel zostanie wycięta, na badaniu histopatologicznym. Badanie histopatologiczne służy w tym przypadku do wykluczenia innych patologii, gdyż obraz najczęściej nie jest charakterystyczny i odpowiada stanowi zapalnemu wokół ciała obcego.

Obraz kliniczny

W okolicy bruzdy pośladkowej widać jeden lub kilka otworów sączących wydzielinę ropną. Czasem widoczne są sterczące kępki włosów. Niekiedy wyciągnięcie tych włosów pęsetą powoduje ustąpienie stanu zapalnego i znaczne złagodzenie dolegliwości. Zdarza się, że widoczne są otworki bez żadnej wydzieliny i stanu zapalnego. Bezobjawowa cysta włosowa nie powinna być operowana.

Badania dodatkowe

Badania dodatkowe najczęściej nie są potrzebne. W razie wątpliwości diagnostycznych przed zabiegiem można wykonać ultrasonograficzne badanie przezodbytnicze i przezkroczowe, które wykluczą lub potwierdzą komunikację choroby z kanałem odbytu.

Różnicowanie

Torbiel włosową najczęściej różnicuje się z przetoką odbytu, chorobą Leśniowskiego-Crohna i zapaleniem gruczołów apokrynowych.

Przetoka odbytu

Sporadycznie może się zdarzyć, że właściwe rozpoznanie torbieli ustala się dopiero w trakcie operacji przetoki odbytu, która penetruje w kierunku kości guzicznej i jest pierwotnie torbielą włosową. Zróżnicowanie tych dwóch chorób przed operacją ma znaczenie praktyczne, gdyż przetokę z reguły operuje się w ułożeniu pacjenta w pozycji litotomijnej, a cystę włosową w ułożeniu na brzuchu.

Torbiel okolicy krzyżowo-guzicznej

Autor: Krzysztof Bielecki

Miałem trudności z tytułem tego artykułu ponieważ choroba, o której zamierzam napisać ma wiele synonimicznych określeń a mianowicie: przetoka nadguziczna, torbiel nadguziczna, przetoka pilonidalna, zatoka pilonidalna, torbiel pilonidalna, zatoka włosowa, torbiel włosowa. Pierwsze wzmianki o tej chorobie pochodzą z początków XIX wieku. Pierwszy opis przedstawił Charles Mayo w 1833 roku Kolejny przypadek przedstawił lekarz Hodgest, który w 1880 roku opisał nieznanego pochodzenia wrzód w okolicy międzypośladkowej,

zawierający włosy. Wrzód ten określono jako pilonidal sinus, czyli wypukłe gniazdo włosów. (A.Dziki, A.Sygut, Zatoka włosowa, Proktologia, PZWL, 2000).

Zatoka włosowa jest przewlekłym procesem zapalnym, który może często przybierać formę ropnia, wymagającego pilnego nacięcia. Przez wiele lat sądzono, że zatoka włosowa jest pochodzenia wrodzonego.

Ale ostatnio uważa sie, że jest to choroba nabyta jako następstwo zapalenia mieszków włosowych i gruczołów łojowych okolicy krzyżowo-guzicznej.

Jeśli w zatoce spotyka się włosy to są one pozbawione mieszków włosowych a w zawartości torbieli nie spotyka się innych przydatków skórnych. Zatoka włosowa jest

częstym, zwłaszcza u młodych mężczyzn, nabytym stanem zapalnym połączonym z występowaniem rodzinnym, otyłością, nadmiernym owłosieniem okolicy krzyżowej i krocza (hirsutyzm). Najczęściej występuje w 2-3 dekadzie życia.

Choroba ta jest przyczyną absencji chorobowej w szkołach i w pracy więc warto poświęcić je uwagę i zwrócić uwagę na profilaktykę. Duży wpływ na występowanie tej choroby ma oddziaływanie hormonów płciowych na przywłosowe gruczoły łojowe. Dotyczy to obu płci, ale u kobiet zmiany występują wcześniej. Choroba znacznie rzadziej występuje u ludzi rasy czarnej.

Występowanie jest ściśle związane z intensywnością owłosienia i pocenia się, z mikrourazami okolicy międzypośladkowej oraz brakiem właściwej higieny osobistej.

Powikłania zatoki włosowej są szczególnie częste wśród żołnierzy podczas działań wojennych właśnie ze względu na brak możliwości zachowania prawidłowej higieny.

Dodatkowym czynnikiem sprzyjającym występowaniu torbieli jest także noszenie bielizny nieprzepuszczającej powietrza.

Obraz kliniczny torbieli włosowej jest bardzo różnorodny: od prostych, powierzchownych otworów w skórze (ang.

pits) do bardzo głębokich, przewlekle zapalnych nacieków i owrzodzeń z licznymi pierwotnymi i wtórnymi przetokami skórnymi, z których wydala się zawartość surowiczo-ropna. Mówimy wówczas o chorobie pilonidalnej.

Możemy wyróżnić różne postacie kliniczne choroby: pierwotny, ostry ropień, przewlekła torbiel włosowa, złożona, nawrotowa torbiel włosowa, nawrotowy ropień. Histopatologicznie

zmiana ma cechy ziarniniaka wokół ciała obcego (w tym przypadku są nim włosy). Ponieważ opisywano występowanie raka płaskonabłonkowego w przewlekłej zatoce włosowej zawsze po wycięciu torbieli należy przesłać preparat do badania histopatologicznego.

Rozpoznanie choroby jest łatwe. Najlepiej wysłuchać chorego, który najlepiej zna swoją historię choroby.

Poza stwierdzanymi otworami przetok w skórze, obecnością wydzieliny z przetok skórnych, nacieku zapalnego, zawsze należy wykonać pełne badanie proktologiczne. Często ropień i przetoka odbytu mogą przybierać formę powikłanej torbieli włosowej.

Pomocnymi badaniami wizualizacyjnymi są badania ultrasonograficzne tkanek miękkich okolicy krzyżowo-guzicznej oraz badanie ultrasonograficzne kanału odbytu (endorectal

usg, ERUS).

Po stwierdzeniu zmiany mogącej sugerować torbiel włosową należy zgłosić się do lekarza, najlepiej do chirurga proktologa lub chirurga ogólnego.

Jeśli są trudności z dostępnością do chirurga to pierwszą pomocą w chorobie pilonidalnej jest dokładne wygolenie włosów w okolicy krzyżowo-guzicznej (ale tak, aby nie uszkodzić naskórka), dokładna toaleta (umycie mydłem przeciwbakteryjnym,) i dezynfekcja, np.: octeniseptem. Po oddaniu stolca lepiej nie używać papieru toaletowego ale okolice odbytu obmyć bieżącą

wodą i mydłem.

Chorobę pilonidalną należy rozróżnić od wielu podobnych chorób jak choroba Leśniowskiego-Crohna, ropne zapalenie gruczołów apokrynowych (hidradenitis suppurativa), czyraczność skóry, przetoka odbytu, zmiany zapalne skóry w przebiegu gruźlicy, kiły, promienicy. Różnicowanie jest często bardzo trudne i wymaga wielospecjalistycznych konsultacji.

LECZENIE

Leia também:  Jak leczyć nawracające zapalenie zatok?

Istnieje wiele metod leczenia. Leczenie ma na celu wyleczenie choroby (ale jest to trudne zadanie), zmniejszenie ryzyka nawrotów choroby, zmniejszenie ryzyka powikłań oraz jak najszybciej przywrócić chorego do normalnej aktywności.

Wszystkie ostre postacie choroby, jak np. ropień, wymagają pilnej interwencji chirurgicznej. Inne postacie choroby mogą być leczone zachowawczo lub chirurgicznie. Najbardziej skuteczną metodą jest leczenie chirurgiczne. Jednak nie wszyscy chorzy decydują się na wycięcie zmiany.

Leczenie zachowawcze obejmuje następujące postępowanie:

  1. Szczególnie dokładna higiena okolicy krzyżowo-guzicznej i szpary międzypośladkowej: częste mycie, dokładne wysuszenie i rozwieranie szpary pośladkowej.
  2. Golenie okolicy szpary pośladkowej, co jest szczególnie ważne po operacji. Ma to zapobiegać przedostawaniu się włosów do rany. Golenie jest problemem kontrowersyjnym. Jedni autorzy zalecają bezwzględnie golenie raz lub dwa w tygodniu, inni nie rekomendują golenia.
  3. Podawanie tlenu lub ozonu na trudno gojące się rany po wycięciu zatoki.
  4. Wyłyżeczkowanie kanału (kanałów) przetoki, podanie 50% fenolu na okres 1-3 min. Wypłukanie fenolu. Procedurę fenolizacji można powtórzyć trzykrotnie raz w tygodniu. Podawanie fenolu i różnych klejów tkankowych w małych liczebnie seriach chorych wykazało skuteczność leczniczą w 60-95%. Nawroty torbieli włosowej obserwowano w 0-11%. Pomimo takich wyników siła rekomendacji tej metody jest słaba, na poziomie 2C.
  5. Miejscowe stosowanie koagulacji chirurgicznej lub krioterapii kanałów zatoki włosowej.
  6. Stosowanie antybiotyków doustnie lub dożylnie ma silną rekomendację opartą jednak na słabych dowodach naukowych na poziomie 1C. Stosowanie antybiotyków rekomenduje się w okresie przedoperacyjnym, po operacji i do miejscowego stosowania. Nie ma jasnych, jednoznacznych zaleceń co do stosowania antybiotyków w leczeniu choroby pilonidalnej. Antybiotykoterapię należy rozważyć i stosować w zaawansowanym zapaleniu wokół torbieli włosowej(cellulitis), u chorych z immunosupresją i obciążonych chorobami

    przewlekłymi np. cukrzycą, mocznicą.

  • METODY CHIRURGICZNE
  • Istnieje wiele metod leczenia chirurgicznego zatoki włosowej co oznacza, że żadna z nich nie jest doskonała.
  • Do metod leczenia chirurgicznego zaliczamy:
  1. Nacięcie i drenaż, tylko w przypadku ropnia. Nawroty występują w ok.10-15% chorych.
  2. „Wydrążenie” (ang. coring-out) kanału skórnego, usunięcie zalegających włosów i ziarniny (debris), wyłyżeczkowanie kanału (kanałów) w obrębie zatoki, płukanie roztworem 0.9% soli kuchennej i 3% wody utlenionej, wykonanie przeciwnacięcie skórnego poza zmianą chorobową i założenie drenu w formie pętli do przepłukiwania jamy zatoki włosowej. Metoda ta nazwana jest Loop drainage after debridement (ADAD). Płukania i drenażu dokonuje się przez okres średnio 3 tygodnie. Następnie dren usuwa się.

    Rana powinna się zagoić (Qayyum et al. Tech. Coloproctol. 2016, 20, 591).

  3. Elektrokauteryzacja.
  4. Proste wycięcie z pierwotnym zamknięciem, najlepiej asymetrycznie i po spłyceniu szpary międzypośladkowej. Pozostaje kontrowersyjny problem zakładania drenu. Dren zmniejsza ryzyko rozejścia się rany i nawrotów choroby. Utrzymuje się go w ranie przez okres 2-6 dni. Obecność drenu nie zwiększa ryzyka zakażeń w ranie. Pozostawienie drenu pozostawia się do decyzji chirurga.
  5. Proste wycięcie z pozostawieniem rany do gojenia przez ziarninowanie (około 8 tygodni).
  6. Proste wycięcie z marsupializacją (przyszycie szwem ciągłym brzegów skóry do powięzi krzyżowej).
  7. Wycięcie z przesuniętym płatem skórno-tłuszczowo-powięziowym (metoda Karydakisa, Boscom II, płat romboidalny Limberga). Technika przesuniętych płatów jest metodą trudną i wymaga doświadczenia chirurga. Ma na celu znaczne spłycenie szpary pośladkowej co zmniejsza ryzyko nawrotów choroby. Z randomizowanych badań (duża moc statystyczna) wynika, że metody z wykorzystaniem techniki płatów przemieszczonych są obciążone niewielkim procentem zakażeń rany operacyjnej (0-6%) i nawrotów choroby (0-6%).

    Z innych metod z wykorzystaniem płatów należy jeszcze wspomnieć o płatach V-Y,Z-plastyka, które też charakteryzują się wysokim > 90% sukcesem leczniczym. (Scott R.Steele et al Dis. Colon Rectum 2013,56,1021-1027).

Reasumując, chciałbym uczulić czytelników na częstość występowania choroby pilonidalnej zwłaszcza u ludzi w wieku produkcyjnym. Dbajmy o higienę okolicy dolnych części tułowia i krocza. Nie chodzi o drogie środki higieny intymnej ale proste, częste mycie z użyciem choćby szarego mydła. Zapobiega to powikłaniom zatoki włosowej.

Jeśli cokolwiek nas zaniepokoi w okolicy krzyżowo-guzicznej proszę zgłosić się do chirurga. Mamy do dyspozycji wiele możliwości leczenia zachowawczego i chirurgicznego tak, aby nie dopuścić do powikłań torbieli włosowej. Jest duża szansa na wyleczenie tej choroby ale… Należy też pamiętać, że niekiedy występują powikłania i nieskuteczność leczenia.

Należy z pokorą zaakceptować nawroty torbieli włosowej po leczeniu chirurgicznym.

Chcemy dobrze dla naszych pacjentów i chorych ale niekiedy musimy zaakceptować powikłania wynikające z istoty choroby.

Operacja zatoki (torbieli) pilonidalnej, włosowej

Jest to choroba zapalna tkanki podskórnej szpary międzypośladkowej.

Czynnikiem wywołującym są złamane włosy,których skośna płaszczyzna złamania powoduje,  wbijanie się pod skórę, tworząc stan zapalny i ropnie. Zatoka włosowa występuje u około 0,7% populacji.

Dotyczy głównie osób, młodych w przedziale wiekowym od 20 do 40 lat, częściej mężczyzn (stosunek mężczyzn do kobiet wynosi 3-4:1)

Leczenie polega na wycięciu zmiany chorobowej w granicach zdrowych tkanek i pozostawieniu rany  do wygojenia przez ziarninowanie. Alternatywą jest wykonanie operacji metodą płata przesuniętego sposobem Limberga. Korzyścią dla Pacjenta jest znaczne skrócenie czasu powrotu do pełnej sprawności, a także  zmniejszenie dolegliwości bólowych do minimum.

Decyzję o zabiegu podejmuje lekarz podczas wizyty kwalifikacyjnej, w trakcie której dobiera także metodę operacji oraz zleca niezbędne badania.  Na podstawie wyników badań i stanu ogólnego Pacjenta podejmuje się decyzję o zabiegu  i ustala dogodny termin operacji.

  • Na tydzień przed zabiegiem należy wykonać badania krwi: morfologia, elektrolity, układ krzepnięcia, grupa krwi, glukoza, kreatynina, antygen Hbs, przeciwciała ANTY-HCV.
  • W przypadku innych nie chirurgicznych schorzeń, należy skonsultować się z lekarzami prowadzącymi i przynieść zaświadczenia o braku przeciwwskazań do zabiegu operacyjnego.
  • Jeśli Pacjent przyjmuje leki rozrzedzające krew, powinien na 7 dni przed zabiegiem zamienić je na leki podskórne.
  • Przyjmowanie leków w dniu zabiegu operacyjnego powinno być ustalone z lekarzem prowadzącym.
  • W dniu zabiegu operacyjnego Pacjent przychodzi do szpitala na czczo.
  • Wykonywany jest w znieczuleniu ogólnym.
  • W trakcie zabiegu wykonuje się przesunięcie płata skórnego z pośladka sposobem Limberga.
  • Pacjent ma pozostawiony na 1 dobę dren ssący Redona.
  • Zabieg trwa od 45 do 80 minut.

Po operacji torbieli włosowej sposobem Limberga Pacjent może wrócić do codziennych aktywności w ciągu tygodnia, należy jednak pamiętać o kilku podstawowych zasadach:

  • Do 2 tygodni po zabiegu należy ograniczyć wysiłek fizyczny,
  • Codziennie należy przemywać ranę roztworem Octeniseptu,
  • Szwy usuwamy w 7 i 14 dobie po zabiegu,
  • Wynik histo-patologiczny należy odebrać w 14 dobie po zabiegu.

Skontaktuj się z nami, by umówić wizytę lub dowiedzieć się więcej!

Napisz do nas

Zostaw numer oddzwonimy!

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*