Torbiel Bakera pod kolanem – objawy i leczenie torbieli podkolanowej

Torbiel Bakera – co to jest, przyczyny powstawania

Torbiel Bakera (cysta Bakera), inaczej zwana też torbielą podkolanową, tworzy się w okolicy przyśrodkowej lub z tyłu kolana. Czasem jest ona widoczna jako guz lub daje się wyczuć palpacyjnie. Torbiel jest miękka, wypełniona płynem stawowym lub płynem wysiękowym, podobnym do stawowego,  pochodzącym z kaletek tylnej okolicy kolana. Jest to zmiana łagodna.

Torbiel Bakera pod kolanem – objawy i leczenie torbieli podkolanowej

Przyczyny powstawania torbieli Bakera są dwie:

  • w zmianach zwyrodnieniowych stawu kolanowego dochodzi do zwiększenia ilości płynu stawowego, w efekcie czego wzrasta ciśnienie w stawie. Aby zmniejszyć to ciśnienie nadmiar płynu uwypukla się w najsłabszym miejscu torebki stawowej w postaci miękkiego, przesuwalnego guza.
  • wokół kolana znajdują kaletki, czyli struktury podobne do pustego balonu. Oddzielają one różne grupy mięśniowe lub oddzielają mięśnie od części kostnych. Znajdują się w okolicy, ścięgien gęsiej stopy, mięśnia podkolanowego lub mięśnia dwugłowego uda. W przypadku przeciążenia i wzmożonego ruchu dochodzi do stanu zapalnego w kaletce. Stan zapalny powoduje zbieranie się płynu (wysięk), a nagromadzony płyn tworzy guz.

Torbiel Bakera – objawy

  • niebolesny guz z tyłu pod kolanem lub w okolicy przyśrodkowej. Guz jest miękki, przesuwalny i powoduje dyskomfort, ponieważ przeszkadza.

Torbiel Bakera – diagnostyka

  • badanie fizykalne przez lekarza ortopedę
  • usg w celu postawienia diagnozy
  • w przypadku leczenia operacyjnego należy wykonać też rezonans magnetyczny, aby dokładnej zlokalizować zmiany względem nerwów i naczyń. Dodatkowo w przypadku torbieli, która ma swój początek w jamie stawu, możliwa jest lokalizacja szypuły, czyli miejsca z którego płyn wydostaje się ze stawu.

Leczenie zachowawcze

W początkowej fazie torbiel Bakera leczy się zachowawczo:

  • lekarz ściąga nadmiar płynu za pomocą strzykawki, następnie podaje do stawu zastrzyk z lekiem sterydowym, mającym działanie przeciwzapalne
  • stosuje się leki przeciwzapalne i fizykoterapię przeciwzapalną: krioterapię i jonoforezę przeciwzapalną
  • pacjent powinien również chłodzić kolano najlepiej co 2 godziny przez 10-20 min

Jeżeli leczenie zachowawcze nie przynosi efektu i płyn ciągle się zbiera stosuje się leczenie operacyjne.

Leczenie operacyjne

Operacja polega na usunięciu torbieli. Jeśli torbiel tworzy się z zapalonej kaletki wystarczy jej usunięcie. Bardzo często torbiel Bakera tworzy się z powodu nadprodukcji płynu stawowego zwiększającego ciśnienie w stawie kolanowym.

Wzmożone ciśnienie powoduje uwypuklanie się torebki stawowej, tworząc przepuklinę zakończoną zbiornikiem płynu. W takiej sytuacji chirurg zszywa powierzchnie przez które wydostaje się płyn stawowy i usuwa guz wypełniony płynem stawowym.

Torbiel Bakera pod kolanem – objawy i leczenie torbieli podkolanowej

Orientacyjny czas zabiegu:  30 min – 1 h

Typ znieczulenia: najczęściej – znieczulenie podpajęczynówkowe. Na życzenie pacjenta można podać leki nasenne. Jeśli pacjent nie wyraża zgody na znieczulenie podpajęczynówkowe lub, gdy istnieją przeciwwskazania medyczne do zastosowania tego typu znieczulenia, wykonuje się znieczulenie ogólne dotchawicze.

Pobyt w szpitalu: pacjent przychodzi do szpitala w dniu zabiegu. Wszystkie badania oraz konsultację anestezjologiczną wykonuje się wcześniej. Następnego dnia po operacji, jeśli nie ma żadnych powikłań, lekarz usuwa dren i wypisuje pacjenta do domu z instruktarzem ćwiczeń.

Postępowanie pooperacyjne

Niektórzy chirurdzy po tym zabiegu zlecają unieruchomienie kończyny do momentu wygojenia się rany i zdjęcia szwów, czyli około 14 dni.

Niekiedy w miejscu po usunięciu torbieli dochodzi do wytworzenia krwiaka, który wymaga nakłucia. Krwiak może również pojawić się okolicy podudzia i uda. Jednak jeśli nie napina skóry i nie powoduje zaburzeń jej ukrwienia, nie wymaga innych działań niż stosowanie maści przeciwobrzękowych i ściągających krwiaki.

Pierwszy tydzień po operacji

  • kończynę należy chłodzić co 2 godziny do momentu ustąpienia obrzęku
  • po 7 dniach pierwsza wizyta kontrolna. Na wizycie lekarz ocenia obrzęk kolana oraz proces gojenia rany i zmienia opatrunek.

Drugi tydzień po operacji

  • na drugiej wizycie kontrolnej, jeśli rana jest wygojona lekarz zdejmuje szwy. W przypadku niedostatecznego wygojenia się rany szwy zdejmowane są po 21 dniach od operacji. Pacjent dostaje skierowanie na rehabilitację.

Rehabilitacja

2-3 razy w tygodniu

  • fizykoterapia: pole magnetyczne, laser, krioterapia, masaż blizny i masaż limfatyczny
  • kinezoterapia: ćwiczenia poprawiające zakres ruchu w stawie kolanowym

Po operacji torbiel jest przekazywana do badania histopatologicznego. Należy pamiętać o odebraniu wyniku.

Samochód z reguły można prowadzić w 14-21 dobie po zabiegu. Całe leczenie trwa około 6-8 tygodni. Powrót do pełnej aktywności sportowej jest zalecany po około 3 miesiącach od operacji.

Autor: Rafał Mikusek – ortopeda traumatolog

 

Torbiel Bakera

Torbiel Bakera, tzw. torbiel (cysta) podkolanowa

Niefizjologicznie powiększona przestrzeń, która jest wypełniona płynem. Występuje na tylno-przyśrodkowej powierzchni kolana, pomiędzy przyśrodkową głową mięśnia brzuchatego łydki, a ścięgnem mięśnia półbłoniastego.

Wyglądem przypomina guzek, który położony jest w dole podkolanowym, z tyłu stawu kolanowego. Posiada niewielkie rozmiary i często wyczuwalna jest palpacyjnie przez skórę.

Powstanie torbieli Bakera często współistnieje z innymi zmianami w stawie. Może wynikać z uszkodzenia torebki stawowej, rozerwania łąkotki, zapaleń kostno- stawowych lub zapalenia jednej z kaletek maziowych.

Szybkie rozpoznanie i podjęcie odpowiedniego leczenie uchroni chorego przed zaawansowanymi zmianami i pozwoli uniknąć leczenia operacyjnego.

Rodzaje

W zależności od przyczyny, torbiel może różnić się budową ścian. Wyróżniamy torbiele podkolanowe:

  • włókniste – mają ścianę o grubości 1-2 mm , dobrze zarysowaną i odgraniczoną . Posiadają też gładką, błyszczącą powierzchnię wewnętrzną, zbudowaną z tkanki włóknistej. Mogą tworzyć się w nich ciała ryżowate.
  • synowialne – mniej odgraniczone od otaczających tkanek. Posiadają grubą na 2-5 mm ścianę, mniej błyszczącą, z tworami kosmkowymi. Ściany zbudowane są z tkanki łącznej włóknistej mniej gęstej, która pokryta jest komórkami o sześciennym kształcie.
  • zapalne – są otoczone grubą, 8 milimetrową ścianą, o strukturze „ kudłatej” od pokrywających ją wypustek. W ścianie znajdują się m.in. limfocyty oraz komórki wielojądrowe. W tym rodzaju torbieli, mogą tworzyć się chrzęstno- i kostno-podobne elementy.

Objawy

Objawami mogącymi świadczyć o występowaniu torbieli Bakera są:

  • Guzowatość wyczuwalna pod skórą, z tyłu stawu kolanowego
  • Ból nasilający się podczas dłuższego chodzenia
  • Zaczerwienienie, ocieplenie w okolicach występowania cysty
  • Obrzęk kolana, uczucie pełności w kolanie
  • Ograniczone zgięcie oraz wyprost stawu kolanowego
  • W zależności od wielkości torbieli, mogą wystąpić drętwienia okolicy łydki (także przy pęknięciu cysty)
  • Ograniczenie funkcji kończyny

Występowanie Torbieli Bakera (podkolanowej) potwierdzić można na podstawie przeprowadzonego wywiadu, badania palpacyjnego, badania USG dołu podkolanowego lub rezonansu magnetycznego, a w szczególnych przypadkach wykonanie artroskopii stawu kolanowego.

Torbiel Bakera pod kolanem – objawy i leczenie torbieli podkolanowej

Leczenie

W zależności od rodzaju torbieli, nasilenia objawów oraz wieku pacjenta można wybrać jedną z kilku metod leczenia. Gdy objawy są łagodne i nie przeszkadzają w życiu codziennym, stosuje się leczenie zachowawcze. Początkowe leczenie skierowane jest na skorygowanie źródła zwiększonej produkcji płynu.

Torbiel Bakera pod kolanem – objawy i leczenie torbieli podkolanowej

Leczenie nieoperacyjne/ zachowawcze:

Zabiegi fizjoterapeutyczne powinny być ukierunkowane na przyczynę i dolegliwości m.in. ból, ograniczenie ruchomości, przeciążenia kończyny dolnej, zmniejszenie wydzielania i zwiększenie resorpcji płynu stawowego:

  • schładzanie
  • ultradzwięki lub fonoforeza z NLPZ
  • magnetoterapia
  • masaż głęboki przyśpieszający samoistną resorpcję torbieli
  • Kinesiology Taping
  • indywidualnie dobrane zestawy ćwiczeń

Metoda artroskopowa /operacyjna:

Leczenie podejmuje lekarz prowadzący. Istotne znaczenie w przebiegu leczenia ma stan pacjenta czy zostały uszkodzone również inne struktury kostne w stawie kolanowym.

“Rosnący balon pod kolanem” – torbiel Bakera

Ból przy zgięciu kolana, czasem w nocy, ma charakter piekący i rozpierający i nie mija.

Torbiel Bakera, bo o niej mowa, to cysta wypełniona płynem, która powoduje wybrzuszenie i uczucie ucisku w dole podkolanowym. Niestety, jest to schorzenie, które lubi pamiętać, że było, bo lubi się odnawiać.

Cysta Bakera rzadko rozwija się na obu kolanach jednocześnie, niemniej potrafi naprawdę boleć. Czy da się ją wyleczyć?

 Torbiel Bakera

W zdrowym kolanie nie pojawiają się żadne anomalie.Torbiel Bakera, której nazwa pochodzi od nazwiska lekarza Williama Bakera, który po raz pierwszy opisał to schorzenie w 1877 r.

, pojawia się najczęściej pomiędzy głową przyśrodkową mięśnia brzuchatego, a mięśniem półbłoniastym, na skutek stanu zapalnego stawu, a przede wszystkim zwiększonej produkcji płynu stawowego.

Torbiel może się pojawiać u pacjentów, którzy cierpią na zmiany zwyrodnieniowe, dysfunkcje chrząstki stawowej, reumatoidalne zapalenia stawów, mają nieprawidłowy mechanizm zastawkowy torebki stawowej, powodujący jednokierunkowy przepływ płynu, zapalenie kaletki maziowej w dole podkolanowym lub doświadczają przeciążeń, zapaleń i urazów stawu kolanowego.Torbiel Bakera najczęściej pojawia się u osób aktywnie uprawiających sport i u osób z nadwagą, chociaż nie jest to regułą. Przy chronicznym obrzęku chorego stawu może pojawić się bolesna struktura wypełniona płynem.

Torbiel Bakera pod kolanem – objawy i leczenie torbieli podkolanowej

Jak powstaje torbiel Bakera?

Niekoniecznie trzeba być sportowcem oraz mieć nadwagę, aby torbiel Bakera pojawiła się w stawie kolanowym.

Być może istnieje w nim przewlekły stan zapalny, a wrodzona słabość torebki stawowej może doprowadzić do pewnego rodzaju przepukliny i dysfunkcji w stawie, która powoduje nie tylko zwiększenie ilości płynu maziowego, ale również być wypadkową wielu mikrourazów powstałych na skutek przeciążeń. Istotne może być również ustawienie kości piszczelowej do tyłu, co może wzmagać napięcie na tylnej stronie torebki stawowej, co sprawia, że obszar ten jest narażony na przeciążenia.

Leia também:  Como arrancar o dente sem sentir dor: 11 passos

Cykl rozwojowy cysty bakera rozpoczyna się długotrwałym drażnieniem błony maziowej, co doprowadza do wytwarzania wysięku w stawie. Pogrubiały worek maziowy jest dodatkowo drażniony w trakcie ruchów kolana, co powoduje dalszy rozrost tkanki łącznej.

Obserwując zarys dołu podkolanowy należy zwracać uwagę na wszelkie jego zmiany, takie jak tętniaki, rozległe żylaki, a także na być może przerośniętą głowę mięśnia półbłoniastego, bo mogą one wpływać na nieprawidłowy wygląd stawu kolanowego, niekoniecznie będąc związanymi z powstaniem cysty Bakera. Diagnostykę warto rozszerzyć nie tylko o badanie usg, ale również o rezonans magnetyczny, który potwierdzi przyczynę bólu i dysfunkcji stawu kolanowego. Zdarza się, iż torbiel Bakera może pęknąć, a ból jest zbliżony do zakrzepowego zapalenia żył, konieczna jest więc odpowiednia diagnostyka.

Jak leczyć torbiel Bakera?

Cysta Bakera, jak przystało na dysfunkcje w tkankach miękkich, lubi się odnawiać. Wstrzyknięcie sterydu łagodzi stan zapalny, jednak nie do końca przynosi efekty. Jak już pisałam, najważniejsze jest poznanie przyczyny pojawiania się cysty, a więc wszelkim uszkodzeniom, które powodują zaburzenia mechaniki stawu.

Najczęściej potwierdza się je przy pomocy USG, rezonansu magnetycznego albo artroskopii, jednak nie od razu należy sięgać po inwazyjne metody.

Artroskopia może powodować nawroty torbieli i z pewnością pomoże zdiagnozować przyczynę jej powstania, jednak należy uważnie podchodzić do tego zabiegu, bo jednak wiąże się on z późniejszą rehabilitacją i kilkutygodniowym powrotem do sprawności.

W leczeniu torbieli Bakera skuteczna będzie terapia FDM – bolesna, ale naprawdę przynosząca efekty, a także ograniczenie aktywności, odciążenie kolana, okłady z lodu oraz leki, które pozwolą opanować stan zapalny kolana.

Nie będę namawiać do wycięcia cysty ani jej nakłuwania i odessania płynu, takie zabiegi i tak nie dają gwarancji, że cysta się nie odnowi, bo przede wszystkim nie będzie usunięta przyczyna jej powstania, a więc nieprawidłowości w funkcjonowaniu stawu kolanowego.

Ważne jest, aby przerwać aktywność ruchową powodującą rozwój torbieli, stosować ćwiczenia rozciągające połączone z terapią manualną i wzmacnianiem mięśni.

Torbiel Bakera u dzieci

Torbiel Bakera może pojawić się również u dzieci, nawet w zdrowym stawie kolanowym.

Torbiel idiopatyczna, bo taką nosi nazwę, pojawia się rzadko, na ogół przed 15 rokiem życia i może być spowodowana zapaleniem stawów, ich nadmierną ruchomością, a także połączeniem między przegubem kolanowym, a kaletką podkolanową zlokalizowaną za kolanem.

Płyn stawowy z wnętrza stawu może pojawić się w kaletce podkolanowej i utworzyć cystę. Przyczyną może być mechaniczne drażnienie stawu kolanowego (siedzenie na ugiętej nodze) lub w wysokiej, szkolnej ławce. Leczenie jest zachowawcze, a najważniejsza jest szybka diagnostyka, aby w nie doprowadzić do długotrwałej dysfunkcji stawu.

Jakie są wasze doświadczenia z leczeniem torbieli Bakera? Nie jest to łatwe w leczeniu schorzenie, bo torbiel lubi się odnawiać, dlatego zachęcam do dyskusji –  jaki rodzaj terapii najczęściej przy nim stosujecie?

Magdalena Serafin

Historyk sztuki i specjalista PR, certyfikowany provider TRE® ,a z zamiłowania pasjonatka osteopatii i pracy z ciałem, studentka psychoterapii w nurcie analizy bioenergetycznej według Lowena. Mama dwóch małych córek, łącząca pracę zawodową z bieganiem i zgłębianiem meandrów psychiki. Uwielbia być tu i teraz, blisko ludzi.

Zobacz wszystkie moje artykuły

Torbiel Bakera – jak rozpoznać cystę pod kolanem? Objawy, leczenie i rehabilitacja cysty Bakera

Torbiel Bakera pod kolanem – objawy i leczenie torbieli podkolanowej Nieleczona torbiel Bakera może pęknąć i doprowadzić do objawów mylonych z zakrzepowym zapaleniem żył głębokich, którego leczenie może pogorszyć stan zdrowia pacjenta. Dlatego bardzo ważne jest, aby rozpoznać ją zanim do tego dojdzie i podjąć właściwe leczenie. Evgeny Atamanenko/123rf.com

Torbiel Bakera, nazywana również cystą Bakera powstaje, gdy w tak zwanym dole podkolanowym oraz w kaletce mięśnia półbłoniastego nagromadzi się nadmiar płynów. Pojawia się wówczas niewielki „guzek”, łatwo wyczuwalny z tylnej strony nogi, mniej więcej na wysokości kolana. Cysta pod kolanem to dolegliwość dotykająca najczęściej sportowców oraz osoby z nadwagą, ale jej przyczyny nie są dokładnie znane, dlatego może się ona pojawić również u osób nieaktywnych fizycznie oraz o prawidłowej masie ciała, a nawet u dzieci. Specjaliści wskazują na różne możliwe sposoby leczenia torbieli Bakera. Sprawdź, jakie są główne przyczyny tej dolegliwości, czym się charakteryzuje oraz w jaki sposób się ją leczy.

Torbiel Bakera, inaczej cysta Bakera lub torbiel podkolanowa to guz wypełniony płynem stawowym, który pojawia się pomiędzy głową przyśrodkową mięśnia brzuchatego, a mięśniem półbłoniastym. Jej nazwa pochodzi od lekarza Williama Bakera, który po raz pierwszy opisał torbiel w 1877 r.

Może się ona wykształcić w różnym momencie życia człowieka, ale najczęściej pojawia u dorosłych powyżej 40. roku życia. Może także wystąpić u dzieci, głównie w wieku przedszkolnym oraz do 15.

roku życia, której przyczyną może być zapalenie stawów na skutek urazu lub zbytniego przeciążania stawu kolanowego.

Przyczyny pojawiania się torbieli Bakera

Lekarze wskazują, że nie są znane wszystkie przyczyny tej dolegliwości. Wyróżnia się jednak kilka czynników sprzyjających, wyraźnie zwiększających możliwość wystąpienia cysty.

Należy do nich przede wszystkim regularne przeciążanie stawu kolanowego.

Sytuacja ta występuje zwłaszcza u osób uprawiających zawodowo lub amatorsko sport – piłkarzy, biegaczy, tancerzy, ale nie tylko.

Ponadto torbiel Bakera ma wyraźną tendencję do pojawiania się u osób z nadwagą. W ich przypadku stawy kolanowe również są regularnie przeciążane – z powodu zbyt dużej wagi.

Pod wpływem przeciążeń dochodzi do nadmiernego wydzielania mazi stawowej, co powoduje wzrost ciśnienia wewnątrz stawu, a w konsekwencji wysięk płynu do torebki stawowej.

Stałe drażnienie błony maziowej doprowadza do coraz większego wysięku i powstania cysty.

Do pozostałych potencjalnych przyczyn wystąpienia torbieli Bakera zaliczają się:

  • choroby stawów (między innymi dna moczanowa lub stany zapalne stawów),
  • zapalenie stawu kolanowego,
  • zapalenie kaletek maziowych ulokowanych w dole podkolanowym,
  • przepuklina torebki w stawie kolanowym.

Diagnozy dokonuje lekarz ortopeda. Zazwyczaj same objawy zewnętrzne, czyli widoczny lub wyczuwalny w badaniu palpacyjnym guzek, są już wystarczającą podstawą do postawienia diagnozy.

Niekiedy jednak w tym celu przeprowadza się badanie ultrasonograficzne, pozwalające na dokładną ocenę stanu kolana i budujących go tkanek.

Ponadto przeprowadza się wywiad z pacjentem, w celu ustalenia okoliczności wystąpienia torbieli oraz jej potencjalnych przyczyn.

Wystąpienie torbieli Bakera wywołuje szereg objawów; niektóre spośród nich są dość wyraźne, dlatego obecność torbieli bywa łatwa do zdiagnozowania.

Do najczęściej pojawiających się objawów należą:

  • wyraźna obecność guza ulokowanego tuż pod kolanem, z tylnej strony nogi,
  • zaczerwieniona i ucieplona skóra w okolicy kolana,
  • obrzęk,
  • problemy z uginaniem nogi (częściowe lub całkowite zablokowanie),
  • ból w stawie kolanowym (szczególnie nasilający się w czasie poruszania nogami),
  • uczucie drętwienia w łydce i okolicach.

Objawy te mogą występować w różnym stopniu nasilenia, w zależności od rozwoju torbieli. W przypadku, gdy torbiel ulega pęknięciu, może dojść do rozlania się wypełniających ją płynów. Są one wówczas odpowiedzialne za wywoływanie uczucia drętwienia w tkankach sąsiadujących z kolanem.

W przypadku wystąpienia tej dolegliwości podejmowane są różne formy leczenia. Zazwyczaj zależą one od stopnia rozwoju torbieli, jej wielkości i ilości wypełniających ją płynów.

Najłatwiejsze jest leczenie torbieli na wczesnym etapie jej rozwoju. Gdy cysta jest niedużych rozmiarów – wywoływane przez nią symptomy są delikatne i nie przeszkadzają w wykonywaniu codziennych czynności (na przykład w chodzeniu).

W takiej sytuacji zaleca się przede wszystkim ograniczenie aktywności fizycznej, rezygnację z dłuższych spacerów lub treningów biegowych, a także unikanie dźwigania ciężkich przedmiotów.

Celem podejmowanych działań jest wówczas odciążenie stawu kolanowego, który dzięki temu będzie się powoli regenerował.

Można także skorzystać z pomocy fizjoterapeuty lub specjalnych zabiegów – takich jak jonoforeza, krioterapia, laseroterapia czy masaż ultradźwiękami. Ponadto, zaleca się wykonywanie ćwiczeń wzmacniających staw kolanowy oraz tradycyjnych masaży.

W przypadku gdy torbiel jest większych rozmiarów, sposób jej leczenia komplikuje się. Niekiedy konieczne może okazać się nakłucie torbieli, w celu zredukowania ilości wypełniających ją płynów.

Dokonuje się tego w czasie zabiegu punkcji, polegającego na odsysaniu nadmiaru płynu, a następnie wstrzyknięciu odpowiedniego środka sterydowego. Jego działanie ma na celu złagodzenie rozwijającego się stanu zapalnego.

Zazwyczaj wykonuje się kilka takich zabiegów, zanim torbiel ustąpi całkowicie.

Najtrudniejsze jest leczenie torbieli Bakera w zaawansowanym stadium rozwoju. Wówczas torbiel jest dużych rozmiarów, wywołuje wyraźne doznania bólowe oraz utrudnia swobodne poruszanie nogą.

Podejmowanym w takiej sytuacji leczeniem jest często zabieg nazywany artroskopią kolana. Polega on na chirurgicznym usunięciu torbieli. Zabieg ten jest wykonywany pod wpływem znieczulenia ogólnego. Pacjent jest wówczas hospitalizowany przez okres jednej lub dwóch pełnych dób.

Niestety zabieg artroskopii nie gwarantuje pełnego wyleczenia torbieli, ponieważ nie leczy przyczyny, a jedynie usuwa skutek dolegliwości. Specjaliści oceniają, że nawet u co trzeciego pacjenta przechodzącego artroskopię dochodzi po pewnym czasie do nawrotu torbieli.

W tej sytuacji bardzo ważne jest zapobieganie ponownemu powstaniu torbieli, czyli przede wszystkim unikanie przeciążania stawów.

Nieleczenie cysty grozi jej pęknięciem, na skutek czego znajdujący się w niej płyn wylewa się do przestrzeni między mięśniami podkolanowymi. Taka sytuacja wymaga podania glikokortykoidów.

Leia também:  Nadpotliwość stóp – przyczyny i leczenie

Niestety często pęknięcie cysty Bakera jest mylone z objawami zakrzepowego zapalenia żył głębokich takimi jak ból, obrzęk i ucieplenie podudzia i niewłaściwie leczone.

Preparaty rozrzedzające krew stosowane w leczeniu zakrzepicy mogą doprowadzić do pogorszenia się stanu zdrowia pacjenta, dlatego ważne jest, żeby torbiel Bakera rozpoznać i leczyć zanim dojdzie do jej pęknięcia.

Osoby, u których wystąpiła torbiel Bakera, są narażone na jej ponowne pojawienie się. Dlatego powinny unikać nadmiernego przeciążania kolan, a w przypadku otyłości lub nadwagi – zaleca się redukcję masy ciała w celu odciążenia stawów kolanowych podczas ich codziennej pracy.

Torbiel Bakera – objawy i rehabilitacja

Torbiel Bakera, powszechnie określana także jako cysta Bakera, to torbielowata zmiana podkolanowej błony maziowej.

W zależności od wielkości, torbiel może powodować uczucie gniecenia i ograniczenia ruchu w stawie kolanowym lub uciskać na naczynia krwionośne i nerwy, przebiegające w dole podkolanowym.

W przypadku negatywnego oddziaływania i ucisku zmiany na okoliczne struktury należy ją usunąć, a o sposobie leczenia decyduje lekarz. Torbiel ta często występuje w połączeniu z innymi chorobami śródstawowymi kolana tj.

zapalenie lub zwyrodnienie stawu, patologie łąkotek, zapalenie kości. Swoją nazwę „Torbiel Bakera” zawdzięcza brytyjskiemu chirurgowi. William Morant Baker opisał 8 przypadków torbieli podkolanowych, jednak ówczesne leczenie różniło się znacząco od współczesnych standardów postępowania [1].

Przyczyny powstania torbieli błony maziowej podkolanowej

Zdaniem Williama Bakera cysty podkolanowe powstawały na podłożu choroby zwyrodnieniowej z towarzyszącym jej wysiękiem, a płyn wysiękowy mógł przedostawać się ze stawu do torbieli [1]. Już w 1940 roku Robert Adams opisał zmiany w obszarze kaletki pod głową przyśrodkową mięśnia brzuchatego łydki, która łączy się z kolanem przez otwór zastawkowy.

Również wnioskował, że przyczyną zmian jest towarzyszące zapalenie stawu [2]. Ocenia się, że powstanie torbieli podkolanowej w 94% przypadków związane jest z zaburzeniami wewnątrz stawu kolanowego [3].

Patologiczne zmiany w obszarze kolana jakie mogą mieć związek z powstaniem torbieli Bakera to uszkodzenia łąkotek [4,5], wysięk stawowy [4], zapalenie kości i stawów [6], uszkodzenie chrząstki stawowej [3], zerwanie więzadeł [3]. U około połowy populacji występuje otwór zastawkowy w okolicy głowy przyśrodkowej mięśnia brzuchatego łydki [7].

Zaobserwowano, że płyn stawowy swobodnie przemieszcza się przez otwór do wnętrza torbieli, jednak przepływ powrotny jest niemożliwy. Wnioskowano, że torbiel Bakera może pełnić pewnego rodzaju ochronę dla stawu kolanowego umożliwiając zmniejszenie ciśnienia wewnątrz stawu [8]. Wielkość torbieli jest więc bezpośrednio związana z wielkością wysięku w stawie kolanowym [9].

Lokalizacja cysty to najczęściej obszar pomiędzy głową przyśrodkową mięśnia brzuchatego łydki a mięśniem półbłoniastym. Torbiele mogą jednak występować także w innych obszarach. Sugeruje się przeprowadzenie dokładnej diagnostyki zmian zlokalizowanych w obszarze tylno-bocznym kolana [10].

Objawy torbieli Bakera

Objawy zgłaszane przez pacjentów to najczęściej efekt zmian łąkotkowych lub stawowych. Objawy bezpośrednio związane z torbielą podkolanową występują rzadziej i zależą od jej wielkości.

Do najczęściej zgłaszanych należą: bolesność, uczucie sztywności i ograniczenia ruchu zgięcia, uczucie obecności zmiany pod kolanem [11,12]. Ból występuje najczęściej w tylnej części kolana i w większości przypadków towarzyszy mu obrzęk [4]. Ruch, który powoduje ból to wyprost kolana w końcowym jego zakresie [13].

Duże torbiele mogą wiązać się z powikłaniami tj. infekcja, pęknięcie torbieli lub ucisk okolicznych struktur nerwowo-naczyniowych.

Ucisk naczyń krwionośnych może być przyczyną zakrzepowego zapalenia żył lub zespołu ciasnoty, z kolei ucisk na struktury nerwowe prowadzi do neuropatii uciskowych, najczęściej nerwu piszczelowego, rzadziej strzałkowego. Objawy neuropatii obejmują drętwienie, mrowienie, osłabienie unerwianych mięśni, atrofię łydki [14].

Przebieg diagnostyki torbieli podkolanowej

Duże torbiele powodują występowanie łatwo wyczuwalnej palpacyjnie masy w tylno-przyśrodkowym obszarze dołu podkolanowego. Badaniu palpacyjnemu towarzyszy tkliwość, a samo badanie fizykalne jest w stanie zasugerować diagnozę. Palpacyjnie wyczuwalna cysta jest miękka podczas zgięcia kolana i zdecydowanie twardsza przy jego wyproście [6].

Podejrzenie występowania torbieli podkolanowej jest wskazaniem do przeprowadzenia diagnostyki obrazowej, która obejmuje zdjęcie RTG, badanie ultrasonograficzne (USG) oraz rezonans magnetyczny (MRI) [13].

Badanie USG pozwala zwykle na 100% pewność w wykryciu torbieli Bakera jednak nie jest idealnym narzędziem diagnostycznym do różnicowania i rozpoznawania innych patologii w obrębie stawu. Stosowane jest więc jako diagnostyka wstępna, uzupełniająca badanie przedmiotowe i wywiad. Rezonans magnetyczny pozwala na pełną diagnostykę struktur stawowych [15].

Diagnostyka różnicowa torbieli Bakera obejmuje odróżnienie zmiany od tętniaka tętnicy podkolanowej, guzów tkanek miękkich okołostawowych, torbieli łąkotki, krwiaka, zmian zakrzepowo – zatorowych, surowiczaka.

 Metody leczenia torbieli Bakera              

W przypadku wystąpienia ucisku nerwu lub naczyń krwionośnych zaleca się przeprowadzenie zabiegu operacyjnego i usunięcie torbieli. Przy braku ucisku ważnych struktur oraz powikłań należy wdrożyć leczenie zachowawcze. Sugerowany czas takiego leczenia to 6 tygodni, jednak jest to indywidualnie uwarunkowane stanem pacjenta.

Podstawą leczenia zachowawczego jest rehabilitacja obejmująca procedury przeciwzapalne oraz działania zapobiegające przykurczom i pozwalające na utrzymanie lub odzyskanie pełnego zakresu ruchu. Najczęściej wykorzystywane zabiegi fizykalne to laseroterapia, ultradźwięki lub fonoforeza oraz magnetoterapia.

Jednoczasowo stosuje się terapię mięśniowo – powięziową oraz ćwiczenia specjalistyczne. Procedury fizjoterapeutyczne mają na celu ograniczenie wysięku stawowego oraz zapobieganie zmianom w okolicznych tkankach. W badaniach wskazuje się również na pozytywne efekty wstrzyknięcia kortykosteroidów [16].

Przy braku poprawy po około dwóch miesiącach zaleca się wdrożenie leczenia inwazyjnego i usunięcia torbieli Bakera operacyjnie.   

  1.       Baker WM. On the formation of synovial cysts in the leg in connection with disease of the knee joint. 1877. Clin Orthop Relat Res. 1994;299:2-10.
  2.       Adams R. Chronic rheumatic arthritis of the knee joint. Dublin J Med Sci. 1840;17:520-522. 
  3.       Sansone V, De Ponti A, Minio Paluello G, Del Maschio A. Popliteal cysts and associated disorders of the knee: critical review with MR imaging. Int Orthop. 1995;19:275-279.
  4.       Marti-Bonmati L, Molla E, Dosda R, Casillas C, Ferrer P. MR imaging of Baker cysts: prevalence and relation to internal derangements of the knee. MAGMA. 2000;10:205-210.
  5.       Stone KR, Stoller D, De Carli A, Day R, Richnak J. The frequency of Baker’s cysts associated with meniscal tears. Am J Sports Med. 1996;24:670-671.
  6.       Tarhan S, Unlu Z. Magnetic resonance imaging and ultrasonographic evaluation of the patients with knee osteoarthritis: a comparative study. Clin Rheumatol. 2003;22:181-188.
  7.       Rauschning W. Anatomy and function of the communication between the knee joint and popliteal bursae. Ann Rheum Dis. 1980;39:354-358. 
  8.       Jayson MI, Dixon AS. Valvular mechanisms in juxta-articular cysts. Ann Rheum Dis. 1970;29:415-420. 
  9.       Hill CL, Gale DG, Chaisson CE, et al. Knee effusions, popliteal cysts, and synovial thickening: association with knee pain in osteoarthritis. J Rheumatol. 2001;28:1330-1337.
  10.   Jensen KH, Jorgensen U. Lateral presentation of a Baker’s cyst. Clin Orthop Relat Res. 1993;287:202-203.
  11.   Handy JR. Popliteal cysts in adults: a review. Semin Arthritis Rheum. 2001;31:108-118.
  12.   Johnson LL, van Dyk GE, Johnson CA, Bays BM, Gully SM. The popliteal bursa (Baker’s cyst): an arthroscopic perspective and the epidemiology. Arthroscopy. 1997;13:66-72.
  13.   Torreggiani WC, Al-Ismail K, Munk PL, et al. The imaging spectrum of Baker’s (popliteal) cysts. Clin Radiol. 2002;57:681-691.
  14.   Ji JH, Shafi M, Kim WY, Park SH, Cheon JO. Compressive neuropathy of the tibial nerve and peroneal nerve by a Baker’s cyst: case report. Knee. 2007;14:249-252.
  15.   Ward EE, Jacobson JA, Fessell DP, Hayes CW, van Holsbeeck M. Sonographic detection of Baker’s cysts: comparison with MR Imaging. AJR Am J Roentgenol. 2001;176:373-380.
  16.   Acebes JC, Sanchez-Pernaute O, Diaz-Oca A, Herrero-Beaumont G. Ultrasonographic assessment of Baker’s cysts after intra-articular corticosteroid injection in knee osteoarthritis. J Clin Ultrasound. 2006;34:113-117.

dr Katarzyna Kubasiak

Fizjoterapeutka

Torbiel Bakera pod kolanem – objawy i leczenie torbieli podkolanowej Autor: dr Katarzyna Kubasiak

Fizjoterapeutka, absolwentka Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie. Fizjoterapeutka z 7-letnim stażem w pracy z pacjentami ortopedycznymi oraz sportowcami. Adiunkt w Zakładzie Anatomii Człowieka AWF w Krakowie. Ukończyła liczne kursy z zakresu anatomii palpacyjnej, terapii manualnej oraz terapii tkanek miękkich, a także specjalistycznych technik diagnostycznych i terapeutycznych.

Zobacz artykuły tego autora

Torbiel Bakera | CENA: 5500 zł

Torbiel Bakera, znana także jako cysta Bakera lub torbiel podkolanowa, to niefizjologicznie powiększona przestrzeń łącznotkankowa, która wypełniona jest płynem stawowym.

Swoim wyglądem przypomina guzek, który daje się wyczuć palpacyjnie przez skórę i często można go znaleźć przypadkowo podczas badania kolana. Lokalizuje się w dole podkolanowym na tylnej stronie uda pomiędzy ścięgnami głowy przyśrodkowej mięśnia brzuchatego łydki i mięśnia półbłoniastego.

Leia também:  5 prostych sposobów na hemoroidy

Pierwszy raz dolegliwość ta została opisana w 1877 roku przez dr Williama Bakera, od którego nazwiska wzięła swoją nazwę.

Torbiel Bakera powstaje najczęściej u dzieci w wieku 4-7 lat i u dorosłych w wieku 35- 70 lat, a jej umiejscowienie jest w większości przypadków stałe. Torbiele występują powszechnie u dzieci i różnią się od tych występujących u dorosłych.

U dzieci występują torbielowate pęcherzyki wypełnione żelowym materiałem, które rozwijają się w dole podkolanowym, są zwykle bezobjawowe i nie są związane z żadną patologią dostawową. Zwykle występuje spontaniczne wyleczenie, chociaż proces ten może potrwać kilka lat.

U osób dorosłych natomiast torbiel Bakera często występuje w połączeniu z innymi wewnątrzstawowymi patologiami i stanami zapalnymi.

Staw kolanowy, który przenosi ogromne obciążenia, jest szczególnie narażony na występowanie przeciążeń, urazów i innych stanów patologicznych. Powstanie cysty może wynikać z uszkodzenia torebki stawowej lub zapalenia jednej z kaletek maziowych.

Patologia może występować nawet u ponad połowy osób zgłaszających objawy.

Szybkie rozpoznanie cysty i innych patologii stawu kolanowego pozwoli na szybkie podjęcie odpowiedniego leczenia, co pozwoli uchronić chorego przed zaawansowanymi zmianami chorobowymi oraz leczeniem operacyjnym.

Przyczyny powstawania torbieli podkolanowej nie zostały do tej pory jednoznacznie określone. Różnice te wynikają między innymi z budowy anatomicznej, wieku, w którym schorzenie występuje, współistnienia chorób ogólnoustrojowych czy wewnątrzstawowych. Podaje się dwa podstawowe czynniki mogące przyczyniać się do jej pojawienia.

Pierwszy z czynników, który ma decydujące znaczenie w powstaniu torbieli podkolanowej, która ma decydujące znaczenie u każdego pacjenta, to nadmierna ilość płynu wysiękowego w stawie kolanowym.

W warunkach fizjologicznych produkcja oraz resorpcja płynu, zachowana jest w równowadze dynamicznej, a odpowiednią regulacją w tym zakresie zajmuje się błona maziowa.

Podczas prawidłowego, niezaburzonego funkcjonowania ilość płynu maziowego w stawie wynosi kilka mililitrów, co nie powoduje zwiększenia ciśnienia podczas jego ruchu.

W przypadkach zwiększonej produkcji płynu wysiękowego z powodu współistniejących patologii, nadmiar wysięku podwyższa ciśnienie wewnątrz stawu (szczególnie podczas zgięcia kolana powyżej 30 stopni).

Doprowadza to do ograniczenia ruchów kolana i stwarza możliwość do wzmożonej ucieczki płynu przez miejsca osłabionego oporu w torebce stawowej co może spowodować powstawanie torbieli podkolanowej. Płyn tworzy przepuklinę wychodzącą przez tylną część torebki stawowej albo powoduje powiększenie kaletki brzuchato – półbłoniastej, która jest naturalnie połączona ze stawem kolanowym. Nadmierna produkcja wysięku spowodowana jest współistniejącymi chorobami wewnątrzstawowymi takimi jak: zmiany zwyrodnieniowe, reumatoidalne zapalenie stawów czy też dna moczanowa.

Drugim z czynników wpływających na powstawanie i utrzymywanie się cysty Bakera jest istniejący mechanizm zastawkowy torebki stawowej, który wymusza jednokierunkowy przepływ płynu wysiękowego.

Połączenie torbieli ze stawem występuje w miejscu osłabionego oporu tkanek torebki pomiędzy naturalnymi wzmocnieniami, jakimi jest więzadło łukowate, mięsień półbłoniasty i głowa przyśrodkowa mięśnia brzuchatego łydki.

Torebka stawowa wraz z błoną maziową nie są w stanie zapewnić anatomicznego wzmocnienia w tej okolicy, co doprowadza do powstania cysty.

Osobami, które najbardziej są narażone na ryzyko powstania cysty pod stawem kolanowym są sportowcy oraz osoby otyłe, co wynika z nadmiernego obciążania stawów kolanowych, czego skutkiem mogą być liczne urazy stawu kolanowego m.in. zapalenie stawu rzepkowo–udowego, uszkodzenie łąkotek czy więzadeł. Wszystkie z wymienionych czynników wpływają na nadmierną produkcję płynu stawowego i w konsekwencji na możliwość wystąpienia torbieli.

Rodzaje torbieli podkolanowej

W zależności od przyczyny powodującej powstawanie torbieli, budowa jej ściany może się znacznie różnić. W związku z tym histopatologicznie można podzielić je na:

  1. zapalne – otoczone bardzo grubą (nawet 8 milimetrową ścianą), o nierównomiernej „kudłatej” strukturze od pokrywających ją fibrynowych wypustek. W ścianie znajdują się m.in. limfocyty, komórki plazmatyczne, histiocyty oraz komórki wielojądrowe. W tym rodzaju torbieli, mogą tworzyć się chrzęstno- i kostno-podobne elementy;
  2. włókniste – mają ścianę dobrze zarysowaną i ograniczoną o grubości 1-2 mm, która ma gładką, błyszczącą powierzchnię wewnętrzną. Ściana jej zbudowana jest z tkanki włóknistej mocno wysyconej hialiną, w której mogą tworzyć się ciała ryżowate;
  3. synowialne – słabiej odgraniczone od otaczających tkanek. Posiadają grubą na 2-5 mm ścianę, mniej błyszczącą, z tworami kosmkowymi. Ściany zbudowane są z tkanki łącznej włóknistej mniej gęstej, a jej powierzchnia pokryta jest komórkami o sześciennym kształcie.

Objawy torbieli Bakera

Objawy związane z samą cystą podkolanową są bardzo rzadkie, ale jeśli występują, mogą być związane z wielkością i zaawansowaniem torbieli oraz współistniejącym procesem chorobowym i stanem zapalnym stawu kolanowego. Najważniejszymi symptomami mogącymi świadczyć o występowaniu torbieli Bakera są:

  • wyraźnie wyczuwalna pod skórą guzowatość, znajdująca się z tyłu stawu kolanowego,
  • ból kolana nasilający się przy dłuższym chodzeniu i podczas wysiłku fizycznego,
  • zaczerwienienie oraz ocieplenie w okolicach występowania torbieli w dole podkolanowym,
  • obrzęk kolana i uczucie „pełności” w kolanie,
  • ograniczenie zgięcia oraz wyprost stawu kolanowego,
  • w zależności od wielkości torbieli, mogą wystąpić drętwienia okolicy łydki (także przy pęknięciu cysty), ból oraz obrzęk podudzia,
  • ograniczenie funkcji kończyny.

Torbiel Bakera – diagnostyka różnicowa i rozpoznanie

Występowanie cysty Bakera zazwyczaj można potwierdzić na podstawie dokładnie przeprowadzonego wywiadu oraz badania klinicznego (w tym palpacyjnego), co z reguły wystarcza do poprawnego zdiagnozowania torbieli.

W razie wątpliwości wykonuje się badanie ultrasonograficzne (USG) dołu podkolanowego.

Dodatkowo w celu znalezienia dokładnej przyczyny powstania zmiany, zlecane jest wykonanie badania MRI, a w szczególnych przypadkach artroskopii..

W przypadku, kiedy torbiel zostanie zainfekowana, może to spowodować powstanie bolesnej, twardej masy za kolanem, którą można pomylić z guzem nowotworowym. Torbiel Bakera może też pęknąć powodując silny ból i pieczenie łydki, co daje podobne objawy jak przy zakrzepicy żył głębokich.

W tych przypadkach precyzyjne zróżnicowanie objawów występujących u pacjenta jest konieczne do określenia.

Złotym standardem diagnozy torbieli Bakera i różnicowania jej z innymi stanami chorobowymi pozostaje obrazowanie rezonansem magnetycznym kolana, ponieważ pozwala na ocenę całego spektrum powiązanych zaburzeń, a badanie USG kolana jest podstawą dla odróżnienia torbieli od zakrzepowego zapalenie żył.

Torbiel Bakera – Leczenie

Leczenie nieoperacyjne

W zależności od rodzaju torbieli Bakera czy też nasilenia objawów przez nią wywoływanych możemy wybrać jeden z kilku sposobów leczenia.

W pierwszej kolejności leczenie należy rozpocząć od najmniej obciążającego pacjenta, zwłaszcza w przypadku kiedy schorzenie dotyczy dzieci lub nie daje objawów bólowych, nie powoduje ograniczenia funkcji i ruchomości kończyny dolnej.

Leczenie zachowawcze, w początkowej fazie choroby może przynieść dobry efekt terapeutyczny.

W pierwszym etapie postępowania zaleca się ograniczenie wysiłku fizycznego, odciążenie stawu kolanowego, zastosowanie odpowiednio dobranych ćwiczeń i schematu aktywności fizycznej.

Dodatkowo w przypadku większych torbieli stosuje się okresowe nakłucie torbieli i usunięcie nagromadzonego płynu stawowego (punkcja) z iniekcją leku przeciwzapalnego oraz zabiegi z zakresu fizykoterapii (pole magnetyczne, ultradźwięki, laseroterapia).

Jeśli podstawowe objawy schorzenia zostaną opanowane, w kolejnym etapie należy zwrócić się do fizjoterapeuty, który dobierze odpowiednie ćwiczenia rehabilitacyjne, które będą miały na celu wzmocnienie osłabionych mięśni oraz rozciągnięcie przykurczonych, poprawę stabilizacji tułowia, poprawę czucia głębokiego, co tym samym zniweluje czynni ryzyka i zmniejszy możliwość nawrotu problemu.

Leczenie operacyjne

W przypadkach niepoddających się leczeniu zachowawczemu lub występowaniu torbieli znacznych rozmiarów wskazane jest leczenie operacyjne, które powinno każdorazowo zacząć się od próby usunięcia przyczyny jej powstawania.

Operacja klasyczna usunięcia torbieli Bakera

Leczenie operacyjne klasyczne polega na usunięciu zmiany torbielowatej dołu podkolanowego i dokładnym zaszyciu miejsca połączenia torbieli ze stawem kolanowym nie usuwa ono jednak żadnej z przyczyn jej powstawania i jest związane obecnością długiej rany pooperacyjnej, znacznymi dolegliwościami bólowymi i długim powrotem do pełnej aktywności. Leczenie to nie zapobiega jednak nawrotom, a ilość ich może sięgać nawet do około 70%.

Artroskopowe usunięcie torbieli Bakera

Z powodu nieskuteczności leczenia przy zastosowaniu metody klasycznej zalecanym w takim przypadku postępowaniem jest leczenie artroskopowe. Zabieg polega na usunięciu torbieli, zamknięciu jej połączenia ze stawem oraz szczelnym zszyciu uszkodzonej torebki stawowej.

W przypadku współistniejących chorób wewnątrzstawowych (lub przyczyn wtórnego wystąpienia torbieli) również wykonuje się czynności naprawcze. Artroskopia pozwala w sposób najmniej inwazyjny usunąć wszystkie znane i opisywane podłoża powstania torbieli podkolanowej, co zdecydowanie poprawia efekty leczenia i zmniejsza liczbę jej nawrotów.

Dodatkowo powoduje znacznie mniej dolegliwości pooperacyjnych w porównaniu z klasycznym leczeniem, zapewnia wczesny powrót pełnego zakresu ruchomości w stawie oraz pozwala pacjentowi na zdecydowanie szybszy powrót do czynności dnia codziennego.

Po operacji wymagana jest kilkutygodniowa rehabilitacja odpowiednio dobrana i dostosowana w zależności od rozległości zabiegu i przeprowadzonych procedur naprawczych.

Znaczna częstość występowania torbieli podkolanowej i brak wiarygodnych, długotrwałych wyników leczenia nieoperacyjnego lub klasycznego jej usunięcia szczególnie u młodych pacjentów i dzieci spowodowała, że metoda artroskopowa wraz z leczeniem współistniejących patologii kolana, połączona ze zniszczeniem mechanizmu zastawkowego daje znacznie większe szanse na trwałe pozbycie się problemu.

Ważne informacje

Najczęściej zadawane pytania o torbiel Bakera:

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*