Tłuszczak – przyczyny, objawy, usuwanie, leczenie, rokowanie

Tłuszczak – przyczyny, objawy, usuwanie, leczenie, rokowanieTłuszczak / storyblocks.com

Tłuszczak to forma łagodnego nowotworu o formie guza. Zbudowany jest z torebki łącznotkankowej, w środku której znajduje się tłuszcz. Najczęściej tworzy się w tkankach podskórnych, a niekiedy w narządach wewnętrznych jak wątroba. Tłuszczaki rosną bardzo wolno i nie stanowią większego zagrożenia. Mogą być jednak widoczne pod skórą, co często prowadzi do kompleksów na tym tle. Zazwyczaj pojawiają się u osób po 40. roku życia. Mogą mieć też formę mnogą – kilka guzków występujących obok siebie.

Przyczyny powstawiania tłuszczaka

Nie do końca wyjaśnione są przyczyny powstawania tłuszczaków. Mówi się, że najbardziej narażone na ich występowanie są osoby obciążane genetycznie, u których w rodzinie zaobserwowano liczą zachorowalność na nowotwory.

Inne badania wskazują, że są one powikłaniem po zapaleniach albo skutkiem cząstek wydzielanych przez układ immunologiczny. Możemy jednak wyodrębnić niektóre przyczyny, które sprawiają, że tłuszczak się pojawia.

Należą do nich:

  • przebyty już nowotwór lub nowotwór jednego z najbliższych członków rodziny
  • wiek między 40. a 60. rokiem życia
  • zapalenia po urazach
  • nadwaga

Objawy tłuszczaka

Tłuszczak pojawia się najczęściej na szyi, udach, plecach lub na brzuchu. W trakcie dotyku można wyczuć miękkie guzki, a w miejscach, gdzie się utworzył skóra staje się zaczerwieniona. Mogą też powstawać stany zapalne. Niekiedy guzek może rozrosnąć się nawet do kilkunastu centymetrów i mogą ważyć nawet kilka kilogramów.

Jeśli chodzi o tłuszczaki wewnątrz organizmu, to pacjenci uskarżają się najczęściej na takie objawy jak:

  • obrzęki
  • bóle w zajętych przez guzek narządach
  • nadciśnienie
  • niedokrwistość
  • problemy z funkcjonowaniem nerek
  • problemy z oddychaniem
  • żółtaczka

Tłuszczak – leczenie

Tłuszczak nie wymaga specjalistycznego leczenia, gdyż nie zagraża on życiu. Jednak może rozrosnąć się na tyle, że w końcu zacznie przeszkadzać i można odczuwać dyskomfort. Wtedy zaleca się jego usunięcie. Można to zrobić na trzy sposoby:

  • ostrzykiwanie tłuszczaka sterydami – do wnętrza guzka wstrzykuje się specjalny lek, który hamuje jego wzrost i go rozpuszcza. Guzek po kilku zastrzykach znika. Niestety metoda ta uniemożliwia dalsze badanie tkanki pod kątem zmian nowotworowych, dlatego jest rzadko stosowana.
  • liposukcja – z wnętrza guzka za pomocą sondy odsysa się tłuszcz. Następnie za pomocą kleszczy wyjmuje się pozostałą torebkę łącznotkankową. Sposób ten polecany jest dla chorych mających liczne guzki. Nie pozostawia blizn.
  • usunięcie chirurgiczne – nacina się tkankę w celu wyjęcia całego guzka lub kilku na raz. Zabieg może być wykonywany w znieczuleniu ogólnym lub miejscowym.

Trzustka

  • Trzustka jest to podłużny narząd długości około 12-20 cm, położony w jamie brzusznej tuż za żołądkiem. Anatomicznie rozróżnia się w niej:
  • ● głowę trzustki – część otoczona dwunastnicą (w jej skład wchodzi także wyrostek haczykowaty),
  • ● trzon trzustki – część poprzecznie położona, zwykle na wysokości pierwszego kręgu lędźwiowego,
  • ● ogon trzustki – część wydłużona, sięgająca do śledziony.

Trzustka zbudowana jest z gronek (pęcherzyków wydzielniczych) oraz z przewodów wyprowadzających sok trzustkowy, które łącząc się, tworzą główny przewód trzustkowy (Wirsunga).

Przewód Wirsunga uchodzi do dwunastnicy w specjalnym miejscu – tak zwanej brodawce Vatera, gdzie również ma swoje ujście do światła dwunastnicy główny przewód żółciowy odprowadzający żółć z wątroby.

Trzustka składa się w większości z gruczołów pełniących funkcję zewnątrzwydzielniczą, czyli produkujących substancje służące do trawienia składników pokarmowych (tłuszczy, białek i węglowodanów) oraz – w znacznie mniejszym stopniu – z części wewnątrzwydzielniczej (należą do niej komórki ułożone w strukturach zwanych wyspami Langerhansa), wydzielającej do krwi hormony odpowiedzialne głównie za regulację poziomu glukozy w organizmie (jak insulina i glukagon).

Nowotwory trzustki wywodzą się w około 95% z komórek tworzących część zewnątrzwydzielniczą, przede wszystkim z komórek wyściełających przewody trzustkowe; nowotwory pozostałe, wywodzące się z części wewnątrzwydzielniczej trzustki, nazywane są guzami neuroendokrynnymi trzustki (NET).

Guzy neuroendokrynne dzielą się na wydzielające do krwi hormony, które powodują określone objawy kliniczne, tzw. guzy czynne, oraz na nieprodukujące hormonów (a jest ich większość), tzw. guzy nieczynne.

Nowotwory trzustki to najczęściej guzy lite, rzadziej mogą mieć postać zmian torbielowatych, zawierających przestrzenie płynowe. Większość nowotworów trzustki jest wybitnie złośliwa, rozrasta się w miejscu powstania i daje przerzuty.

Tylko niektóre z nich, przede wszystkim nowotwory neuroendokrynne i nowotwory torbielowate, mogą być łagodne, jednak część z nich może z czasem ulegać zezłośliwieniu.

Tłuszczak – przyczyny, objawy, usuwanie, leczenie, rokowanie

Czynniki ryzyka

Czynnikami ryzyka raka trzustki nazywamy wszystkie stany, które zwiększają szansę na rozwój raka trzustki u danej osoby. Czynniki ryzyka dzielimy na poddające się wpływowi i modyfikowalne, np. palenie tytoniu, oraz niepodlegające zmianom i niemodyfikowalne, np. wiek.

Różne czynniki ryzyka w niejednakowy sposób zwiększają możliwość zachorowania na raka trzustki i tak np. wiek w mniejszy sposób zwiększa szanse na wystąpienie raka trzustki niż zachorowanie na dziedziczne zapalenie trzustki.

Stwierdzenie czynnika ryzyka, a nawet wielu czynników, nie jest równoznaczne z zachorowaniem na raka trzustki w przyszłości, jednak, jeśli jest to możliwe, należy je ograniczać (np.

osoba z rodzinnymi wywiadami raka trzustki nie powinna palić tytoniu).

Poniżej wskazujemy najczęściej występujące czynniki ryzyka, z których większość dotyczy raków pochodzących z części zewnątrzwydzielniczej trzustki, przede wszystkim gruczolakoraka trzustki.

Wiek

Częstość występowania raka trzustki zwiększa się z wiekiem. Rak trzustki najczęściej ujawnia się w 7-8. dekadzie życia (ponad 80% raków trzustki dotyczy osób po 55. roku życia).

Płeć

Rak trzustki nieco częściej jest stwierdzany u mężczyzn niż u kobiet, chociaż ta dysproporcja nie jest duża i zmniejsza się w ostatnich dekadach. Może to wynikać z zacierającej się różnicy pomiędzy częstością palenia papierosów wśród mężczyzn i kobiet.

Palenie papierosów

Stanowi jeden z najlepiej poznanych i udokumentowanych w badaniach epidemiologicznych i eksperymentalnych czynników ryzyka raka trzustki.

Palenie papierosów zwiększa co najmniej dwukrotnie prawdopodobieństwo rozwoju raka trzustki, które wzrasta zarówno wraz z liczbą wypalanych papierosów, jak i okresem palenia; ryzyko to  zmniejsza się dopiero po 10-15 latach od zaprzestania palenia. Szacuje się, że około 20-30% przypadków raka trzustki jest spowodowane nikotynizmem.

Czynniki dietetyczne

Wiele badań wskazuje, że dieta bogata w tłuszcz zwierzęcy oraz czerwone, przetworzone mięso, a uboga w warzywa i kwas foliowy sprzyja powstaniu raka trzustki. Należy jednak podkreślić, że wpływ diety na rozwój raka trzustki nie został do końca poznany i nie można ustalić ostatecznych zaleceń dietetycznych.

Kawa nie jest obecnie uznawana za czynnik ryzyka raka trzustki.

Większość badań nie wykazała również, aby alkohol szczególnie sprzyjał powstaniu raka trzustki, ale zwiększone spożycie alkoholu sprzyja rozwojowi cukrzycy, przewlekłego zapalenia trzustki i marskości wątroby, które są znowu ustalonymi czynnikami ryzyka raka trzustki (patrz niżej).

Otyłość

Otyłość, zwłaszcza związana z nadmiernym odkładaniem się tkanki tłuszczowej na brzuchu (otyłość centralna) jest niezależnym czynnikiem ryzyka raka trzustki. Sądzi się, że jest to wywołane zmianami hormonalnymi, zwłaszcza opornością tkanek na insulinę, wtórnymi do otyłości brzusznej. Szacuje się, że w USA 8% przypadków raka trzustki wynika z otyłości.

Predyspozycja genetyczna

Rozwój około 10% przypadków raka trzustki jest związany ze stwierdzoną predyspozycją genetyczną do tego nowotworu. Najczęściej spotyka się pacjentów z rodzinnym występowaniem raka trzustki, które jest rozpoznawane, gdy wśród członków jednej rodziny na raka trzustki zachorowało dwóch lub więcej krewnych pierwszego stopnia.

Ryzyko raka trzustki w takiej sytuacji wzrasta wraz z liczbą krewnych dotkniętych rakiem trzustki (nawet 32-krotnie), gdy chorowało 3 lub więcej członków rodziny i gdy zachorowania dotyczyły osób przed 50. rokiem życia. Również krewni pierwszego stopnia chorych na sporadycznego (tj.

bez uchwytnej przyczyny genetycznej) raka trzustki mają umiarkowanie podwyższone ryzyko raka trzustki w porównaniu z ogólną populacją. Zwiększone ryzyko raka trzustki występuje również w niektórych zespołach genetycznych, zwykle związanych z zachorowaniami także na inne nowotwory.

Najczęstsze zespoły genetyczne, wraz ze stwierdzanymi mutacjami genetycznymi i szacowanym ryzykiem raka trzustki, przedstawione są w tabeli 1.

Leia também:  Como aumentar os níveis de progesterona (com imagens)

Tabela 1. Zespoły genetyczne predysponujące do powstania raka trzustki

Zespół Mutacja Ryzyko raka trzustki w ciągu życia
Rodzinny rak trzustki BRCA2 w 20%, PALB2, nieznane Do 50%
Zespół rodzinnego występowania znamion atypowych i czerniaka TP16 (19bpdel) Do 17%
Dziedziczny rak piersi i jajnika BRCA1 i BRCA2 Różne
Zespół Peutz-Jeghersa STK11/LKB1 36%
Mukowiscydoza CFTR 5%
Dziedziczne zapalenie trzustki PRSS1 30-40%
Rodzinna polipowatość jelita grubego APC ?
Dziedziczny rak jelita grubego niezwiązany z polipowatością Najczęściej MLH1 i MSH2 Do 5%
  1. Podwyższone ryzyko wystąpienia guzów neuroendokrynnych zostało określone w bardzo rzadkich zespołach genetycznych, takich jak:
  2. ● nerwiakowłókniakowatość typu I, prowadząca do zwiększonej predyspozycji rozwoju guzów, głównie rodzaju somatostatinoma, ale i do innych neuroendokrynnych,
  3. ● wieloogniskowa gruczołowatość neuroendokrynna typu I, w której, poza guzami neuroendokrynnymi trzustki, częściej stwierdza się gruczolaki przysadki i przytarczyc.

Cukrzyca

Najnowsze badania wskazują, że długotrwała cukrzyca, głównie typu II, oraz cukrzyca ciężarnych podwyższają ryzyko raka trzustki (istnieją jednak obserwacje, w których nie wykazano takiego związku).

Cukrzyca często towarzyszy rakowi trzustki i zdarza się, że świeżo rozpoznana cukrzyca może być jego pierwszym objawem (prawdopodobnie rak trzustki wydziela substancje hamujące działanie insuliny). Wstępne badania sugerują, że niektóre środki przeciwcukrzycowe (metformina) mogą zapobiegać rakowi trzustki.

Przewlekłe zapalenie trzustki

Przewlekłe zapalenie trzustki rozpoznaje się wówczas, gdy w wyniku rozmaitych czynników (np.

alkoholu) dochodzi do trwałego stanu zapalnego trzustki z następowym włóknieniem i zanikiem miąższu trzustki, czego konsekwencją jest utrata możliwości wydzielniczych i niewydolność trzustki.

Po wielu latach trwania choroby, zapewne wskutek przewlekłego zapalenia, częściej dochodzi do powstania raka trzustki. Równoczesne palenie papierosów przyspiesza zarówno niszczenie miąższu trzustki, jak i zwiększa ryzyko raka trzustki.

Dziedziczne zapalenie trzustki

Dziedziczne zapalenie trzustki jest genetyczną chorobą, w której dochodzi do częstych ataków zapalenia trzustki i w ostateczności dochodzi do rozwoju zapalenia przewlekłego i niewydolności. Osoby z dziedzicznym zapaleniem trzustki mają istotnie podwyższone ryzyko raka tego organu (zwłaszcza po 50. roku życia), które w ciągu życia wynosi około 40%.

Inne czynniki ryzyka

Zakażenie Helicobacter pylori, choroby przyzębia, marskość wątroby, grupa krwi inna niż 0, ekspozycja na niektóre związki chemiczne są również uważane za czynnik ryzyka raka trzustki.

Objawy, wczesne wykrycie

Objawy raka trzustki występują zazwyczaj późno, gdy nowotwór jest już zaawansowany. Symptomy raka trzustki wynikają zarówno z miejscowego działania guza (np. ucisku na sąsiednie struktury), powstania odległych przerzutów, jak i ogólnego wpływu choroby nowotworowej na organizm.

W guzach neuroendokrynnych, hormonalnie czynnych  występują (omówione poniżej) zespoły kliniczne wynikające z nadmiernej sekrecji hormonów. Należy podkreślić, że wiele objawów obserwowanych w raku trzustki stwierdza się w innych chorobach, także nienowotworowych.

Ból brzucha

Ból brzucha typowy dla raka trzustki jest zwykle zlokalizowany w nadbrzuszu, często promieniuje do kręgosłupa. Ból może być stały (także w nocy) lub epizodyczny, o różnym nasileniu. Czasem zmniejsza się w pozycji tzw. embrionalnej (na boku z podkurczonymi nogami).

Żółtaczka

Żółtaczką nazywamy żółte zabarwienie skóry, błon śluzowych i oczu (białkówek), wywołane nadmiernym stężeniem bilirubiny w surowicy krwi. Czasem może jej towarzyszyć odbarwienie stolca i ściemnienie moczu oraz świąd skóry.

Żółtaczka w raku trzustki spowodowana jest uciskiem dróg żółciowych przez guz (przede wszystkim głowy trzustki lub brodawki Vatera) lub przez powiększone węzły chłonne i utrudnieniem odpływu żółci (zawierającej bilirubinę) z wątroby do jelita, a także uszkodzeniem wątroby przez przerzuty nowotworowe. Obie te przyczyny mogą współistnieć.

Chudnięcie, brak apetytu

Typowym objawem choroby nowotworowej jest postępujące chudnięcie (po części może być wywołane zaburzeniami trawienia i cukrzycą) oraz brakiem apetytu.

Nudności, wymioty, objawy dyspeptyczne, biegunka

Objawy mogą być spowodowane zarówno ogólnym wpływem choroby nowotworowej na organizm, w tym na układ nerwowy odpowiedzialny za prawidłowe funkcjonowanie przewodu pokarmowego, zaburzeniem trawienia, jak też uciskiem i zwężeniem przewodu pokarmowego (zwykle dwunastnicy) przez rozrastający się guz.

Cukrzyca

Pacjenci z rakiem trzustki często mają cukrzycę lub tzw. upośledzoną tolerancję glukozy. Zdarza się, że świeżo wykryta cukrzyca może być pierwszym objawem raka trzustki. Po leczeniu raka trzustki u niektórych pacjentów cukrzyca może ulec złagodzeniu.

Incydenty zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żył układu głębokiego, zatorowość płucna, wędrujące zakrzepowe zapalnie żył powierzchownych

Rak trzustki wytwarza związki, które sprzyjają tworzeniu się skrzeplin w układzie żylnym i tym samym jest znaną (ale nie jedyną) przyczyną zakrzepicy żył układu głębokiego, zatorowości płucnej oraz powierzchownego wędrującego zakrzepowego zapalnie żył.

Inne objawy

Depresja, podskórne guzki z martwicą tkanki tłuszczowej (panniculitis), nawracające zapalenia trzustki.

Objawy związane z guzami neuroendokrynnymi produkującymi hormony

Ponad połowa guzów neuroendokrynnych nie wydziela związków czynnych biologicznie i nie powoduje poniższych symptomów).

Gastrinoma

Guz produkuje gastrynę stymulującą komórki żołądka do wydzielania kwasu solnego. W wyniku nadmiaru kwasu w przewodzie pokarmowym tworzą się liczne owrzodzenia (głównie żołądka i dwunastnicy), które mogą krwawić. Dodatkowo może wystąpić biegunka i chudnięcie.

Glukagonoma

Guz wydzielający glukagon, hormon podwyższający stężenie glukozy w surowicy krwi. Objawem glukagonoma może być cukrzyca (zwykle łagodna), wyniszczenie, chudnięcie, zapalenie języka i zajady, zakrzepy oraz rodzaj zapalenia skóry (tzw. wędrujący rumień nekrolityczny).

Insulinoma

Tłuszczaki – łagodne zmiany przerostowe tkanki tłuszczowej

Tłuszczaki

Czym są i jak powstają tłuszczaki?

Tłuszczaki to nowotwory łagodne wywodzące się z tkanki tłuszczowej. Mają one charakter dobrze ograniczonego guza otoczonego torebką łącznotkankową, który jest wypełniony tkanką tłuszczową. Guzy te mają łagodny charakter, czyli nie mają zdolności naciekania poza torebkę łącznotkankową ani tworzenia przerzutów odległych. Nie stanowią wręcz zagrożenia dla zdrowia i życia.

Tłuszczaki lokalizują się najczęściej w obrębie tkanki podskórnej, ale mogą również występować w innych lokalizacjach takich jak narządy miąższowe typu wątroba. Mogą występować zarówno pojedynczo jak i w formie tłuszczaków mnogich. Zazwyczaj pojawiają się u osób po 40 roku życia. Pomimo, że nie są groźnym schorzeniem, poprzez wzrastanie mogą stanowić istotny defekt kosmetyczny.

Przyczyny powstawania tłuszczaków nie zostały jednoznacznie określone. Istnieje kilka teorii mogące tłumaczyć genezę tych nowotworów. Jedna z nich mówi o czynnikach genetycznych. Inna zaś przedstawia wersję, jakoby stany zapalne oraz cząsteczki wydzielane przez układ immunologiczny stymulują nadmierne podziały komórek tłuszczowych. Żadna z tych teorii nie została jednak potwierdzona.

Pomimo braku jednoznacznych informacji tłumaczących dlaczego powstają tłuszczaki, wyodrębniono pewne czynniki ryzyka, których występowanie sprzyja tworzeniu się łagodnych guzów tłuszczowych.

Należą do nich przede wszystkim wiek pomiędzy 40 a 60 rokiem życia, przebyty przez pacjenta lub członka jego rodziny nowotwór złośliwy, nadwaga, miejsce po urazie, a także obecność pewnych schorzeń, które same w sobie mogą predysponować do powstawania tłuszczaków.

Należą do nich stosunkowo rzadkie zespoły chorobowe takie jak choroba Decruma, choroba Cowden, choroba Madelunga, czy zespół Gardnera.

Jakie są rodzaje tłuszczaków?

  • Tłuszczaki są guzami charakteryzującymi się różnorodną budową histopatologiczną. Na podstawie tych różnic wyróżniono kilka rodzajów tłuszczaków, z których najpopularniejsze przedstawiono poniżej:
  • Naczyniakotłuszczak – jest to guz tłuszczowy, w obrębie którego występuje duża ilość naczyń krwionośnych.
  • Zimowiak – jest to bardzo rzadko spotykany rodzaj tłuszczaka, występujący głównie u niemowląt.
  • Tłuszczak – bardzo dobrze odgraniczony guz, ubogonaczyniowy, pojedynczy.

Lipoblastoma – jest to rodzaj tłuszczaka występujący przede wszystkim u małych dzieci oraz niemowląt.

Pomimo swojego łagodnego charakteru, wymaga różnicowania z tłuszczakomięsakiem, który z kolei jest bardzo złośliwym nowotworem.

  1. Mięśniakotłuszczak – łagodny, dobrze odgraniczony guz, zbudowany z tkanki tłuszczowej oraz mięśniowej.
  2. Myelolipoma – guz zbudowany z tkanki tłuszczowej oraz tkanki szpiku kostnego.
  3. Tłuszczak z komórek wrzecionowatych, tłuszczak wielopostaciowy – zmiana posiadająca liczne komórki tłuszczowe oraz niewielką ilość drobnych naczyń krwionośnych.

Jak się objawiają tłuszczaki?

Podstawowym objawem tłuszczaka zlokalizowanego w tkance podskórnej jest obecność dobrze wyczuwalnego, miękkiego, niebolesnego guza. Zmiana jest ruchoma zarówno względem skóry, jak i podłoża. Pod wpływem ucisku na chwilę ulega odkształceniu. Charakteryzuje się powolnym wzrostem, mogąc osiągać rozmiary nawet do kilkunastu kilometrów oraz wagę do kilku kilogramów.

Leia também:  Nietolerancja laktozy – testy, przyczyny, objawy, leczenie

Oczywiście do takich sytuacji dochodzi w przypadku braku odpowiedniego leczenia. Zazwyczaj nie towarzyszą jej objawy ogólne takie jak gorączka, ból, poty nocne czy ubytek masy ciała.

Dużo bardziej skomplikowana jest symptomatologia tłuszczaków występujących narządowo.

W zależności od lokalizacji mogą występować takie objawy jak niedokrwistość, nadciśnienie tętnicze, żółtaczka, upośledzenie funkcjonowania nerek, zaburzenia krzepnięcia, obrzęki obwodowe, zaburzenia oddychania i inne.

Bardzo ważne jest, aby zauważając zmianę budzącą podejrzenie tłuszczaka skonsultować się z lekarzem. W znakomitej większości przypadków rozpoznanie możliwe jest do postawienia na podstawie obrazu klinicznego.

W przypadkach wątpliwych wykonuje się przezskórne USG zmiany, a w sytuacji dalszych wątpliwości pobiera się biopsję chirurgiczną i ostateczną diagnozę stawia się na podstawie badania histopatologicznego.

Jak się leczy tłuszczaki?

Podstawową metodą leczenia tłuszczaków jest zabieg chirurgiczny. W przypadku pojedynczego tłuszczaka jest on wykonywany w znieczuleniu miejscowym, w przypadku tłuszczaków mnogich konieczne jest zastosowanie leczenia ogólnego.

Zabieg polega na nacięciu tkanek i usunięciu guza wraz z torebką łącznotkankową, a następnie zaszyciu rany.

Usunięty guz obowiązkowo poddawany jest badaniu histopatologicznemu mającemu na celu ustalenie z całą pewnością rozpoznania, co umożliwia zakończenie procesu leczenia tego schorzenia.

Innym sposobem leczenia tłuszczaków jest ostrzykiwanie zmiany steroidami. Leki podawane są w zastrzykach bezpośrednio do guza, powodując stopniowe zmniejszanie jego rozmiarów. Metoda ta ma jednak dwie podstawowe wady. Po pierwsze nie daje możliwości całkowitego usunięcia tłuszczaka, a jedynie zmniejsza jego rozmiary. Po drugie nie ma możliwości wykonania badania histopatologicznego.

Jednakże również współczesna medycyna estetyczna daje możliwości raczenia sobie z tym schorzeniem. Metodą proponowaną przez tę dziedzinę medycyny jest liposukcja laserowa. Zalecana jest szczególnie u osób posiadających mnogie, wieloguzkowe zmiany, a na przykład istnieją u nich przeciwwskazania do znieczulenia ogólnego.

W czasie zabiegu lekarz umieszcza niewielkich rozmiarów sondę w okolicy tłuszczaka. Zadaniem sondy jest odessanie tkanki tłuszczowej z wnętrza guza. Następnie specjalną kaniulą usuwa się torebkę łącznotkankową opróżnioną z tłuszczu. Dodatkową zaletą tej metody jest to, iż nie pozostawia ona blizn.

Urządzeniem, które bezboleśnie wykonuje liposukcję laserową jest Lipolife.

Czy są sposoby zapobiegania powstawaniu tłuszczaków?

Tak naprawdę, biorąc pod uwagę potencjalne mechanizmy powstawania tłuszczaków oraz czynniki ryzyka ich wystąpienia, praktycznie nie ma możliwości profilaktyki pojawienia się tłuszczaków. Jedyny czynnik ryzyka, któremu możemy przeciwdziałać to unikanie urazów.

Dlatego bardzo ważna jest samoświadomość i obserwacja własnego ciała tak, aby w przypadku zaobserwowania podejrzanych zmian jak najszybciej zgłosić się do lekarza.

Jest to o tyle istotne, że sami nie jesteśmy w stanie określić, czy mamy do czynienia z łagodnym tłuszczakiem, czy może z tłuszczakomięsakiem, który jest nowotworem o wysokim stopniu złośliwości.

Tłuszczak

Tłuszczak jest rosnącą pod skórą masą, która najczęściej przybiera postać guza. Zalicza się on do tak zwanej grupy nowotworów niezłośliwych. Nie stanowi zagrożenia dla życia, stąd nie należy się go obawiać, jednakże może stanowić problem natury estetycznej i wpływać na nasz dyskomfort psychiczny, powodując kompleksy.

Czym jest tłuszczak i jakie są objawy?

Występujący pojedynczo bądź w skupiskach, tłuszczak jest dolegliwością, na którą najczęściej narażone są osoby między 40, a 60 rokiem życia, chociaż może pojawić się także u ludzi zarówno młodszych, jak i starszych. Najczęściej występuje na brzuchu, placach, rękach, pośladkach, a także na policzkach. Może on również występować na narządach wewnętrznych i wówczas może sprawiać problemy zdrowotne.

Tłuszczak jest zbudowany z torebki łącznotkankowej, w której zbiera się tłuszcz i przyjmuje formę przesuwalnego, miękkiego guza umieszczonego pod skórą.

Tłuszczak rośnie bardzo powoli i może osiągać wielkość od kilku milimetrów, do nawet kilkunastu centymetrów.

Skóra w miejscu jego występowania wygląda normalnie, nie jest ani zaczerwieniona, ani się nie łuszczy, natomiast w momencie przyciśnięcia tłuszczak chwilowo się odkształca, nie powodując przy tym bólu.

Przyczyny występowania wspomnianego guza nie są do końca znane.

Najczęściej przyjmuje się, iż tłuszczak powstaje w związku z predyspozycjami genetycznymi lub pod wpływem stanów zapalnych i cząstek wydzielanych przez układ immunologiczny, które odpowiadają za pobudzenie do wzrostu adipocytów, czyli komórek syntetyzujących i magazynujących tłuszcz w organizmie. Istnieje kilka czynników, które mogą zwiększać ryzyko pojawienia się tłuszczaka:

  • wiek – najbardziej narażone są osoby w przedziale wiekowym 40-60 lat,
  • predyspozycje genetyczne – występowania tłuszczaka u członków rodziny zwiększa ryzyko jego pojawienia,
  • nadwaga – guz częściej występuje u osób z nadwagą,
  • urazy i rany – często występuje w miejscach po przebytych urazach lub posiadanych ranach,
  • choroba Decruma, choroba Cowdena, choroba Madelunga lub zespół Gardnera – schorzenia te sprzyjają rozwijaniu się tłuszczaka.

Jakie są rodzaje tłuszczaków?

Wyodrębniono kilka różnych rodzajów tłuszczaka. Najczęściej występujące to:

  1. angiolipoma – otoczony jest tkanką łącznotkankową, natomiast w badaniu mikroskopowym zauważalne są liczne naczynia krwionośne

  2. zimowiak – najczęściej spotykany u małych dzieci

  3. lipoma – odgraniczona, pojedyncza zmiana, którą łatwo da się wyczuć palcem,

  4. lipoblastoma – spotykany głównie u niemowląt i małych dzieci. Należy zwrócić specjalną uwagę, aby odróżnić go od tłuszczakomięsaka będącego nowotworem złośliwym

  5. myolipoma – przyjmuje charakter wyraźnie odgraniczony i nie stanowi zagrożenia w postaci zezłośliwienia

  6. myelolipoma – rodzaj guza, który zbudowany jest z tkanki tłuszczowej oraz tkanki szpikowej, jednakże nie posiada on skłonności do zezłośliwienia

  7. tłuszczak z komórek wrzecionowatych oraz tłuszczak wielopostaciowy – zmiany niezłośliwe, które posiadają drobne naczynia krwionośne oraz adiopocyty

Leczenie tłuszczaka

W momencie zaobserwowania u siebie zmian, które przypominają tłuszczaka, powinniśmy udać się do lekarza. Zazwyczaj rozpoznania dokonuje się poprzez badanie fizykalne, co pozwoli nam utwierdzić się w tym, iż zmiana jest niezłośliwa. Ten rodzaj guza nie wymaga leczenia, jednakże jest on często usuwany ze względów estetycznych. Najczęściej tłuszczaka usuwa się metodami, takimi jak:

  • chirurgiczne wycięcie tłuszczaka – jest to najczęściej stosowana metoda w przypadku występowania tej dolegliwości. W trakcie zabiegu lekarz nacina tkanki, z których usuwa zmianę wraz z torebką łącznotkankową. W przypadku pojedynczego tłuszczaka zabieg odbywa się w znieczuleniu miejscowych, natomiast gdy występuje skupisko guzów (tzw. tłuszczaki mnogie) stosuje się znieczulenie ogólne.
  • liposukcja – zalecana osobom, u których występują tłuszczaki mnogie. Poprzez niewielkie nacięcie odsysa się tłuszcz przy pomocy specjalnej sondy. Następnie, lekarz usuwa torebkę łącznotkankową. Zabieg wykonuje się w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym.
  • Ostrzykiwanie zmiany chorobowej sterydami – lek, w formie zastrzyków, podawany jest do wnętrza guza powodując jego zmniejszanie się. Metoda ta nie powoduje całkowitego usunięcia tłuszczaka, a jedynie jego znaczne zmniejszenie. Dodatkowo w przypadku tego rodzaju terapii, lekarz nie ma możliwości wykonania badania histopatologicznego, które służy potwierdzeniu rozpoznania i braku zmian o charakterze złośliwym.

Pierwotne nowotwory złośliwe kości

Pierwotne nowotwory kości rozwijają się z tkanki mezenchymalnej i zaliczane są do grupy mięsaków. Występują dość rzadko. Stanowią około 0,2% wszystkich nowotworów złośliwych.

W 2017 roku zarejestrowano 398 nowych zachorowań na ten typ nowotworu: 213 u mężczyzn i 176 u kobiet. Umieralność na raka kości w tym okresie wynosiła odpowiednio 148 (mężczyźni) i 128 (kobiety).

Szczyt zachorowalności przypada na 2 i 3 dekadę życia.

Pomijając szpiczaka mnogiego (myeloma), który stanowi 50% pierwotnych nowotworów kości, najczęstszym nowotworem litym jest mięsak kościopochodny (osteosarcoma), występujący w 20% przypadków i chrzęstniakomięsak (chondrosarcoma) występujący w 10% przypadków. Następnym pod względem częstości zachorowań jest mięsak Ewinga. Rzadziej występują guz olbrzymiokomórkowy i włókniakomięsak. Inne mięsaki kości występują sporadycznie.

Wszystkie guzy kości wymagają wykonania badań obrazowych w postaci: – radiogramów przeglądowych – tomografii komputerowej Wartość badania NMRI (rezonans magnetyczny) jest dyskutowana, ze względu na dość małą specyficzność w ocenie ogniska pierwotnego. Ma jednak udokumentowaną wartość w ocenie zmian zapalnych w okolicy guza. Badanie naczyniowe (angiografia) jest bez większego znaczenia w ocenie guzów kości.

Niezbędnym warunkiem podjęcia leczenia guzów kości jest wykonanie biopsji otwartej przed planowanym zabiegiem operacyjnym. Biopsja otwarta nie może być elementem zabiegu operacyjnego.

Leia também:  Toksoplazmoza wrodzona u noworodka – objawy, leczenie, wyniki

Wewnątrz nasady umiejscawia się najczęściej zapalenie kości oraz chondrosarcoma. W okolicy przynasadowej centralnie umiejscawia się torbiel kostna i enchondroma. U dzieci przed ukończeniem 10 roku zycia leżą w bezpośrednim sąsiedztwie chrząstki wzrostowej.

Chrzęstniakomięsak i guz olbrzymiokomórkowy występują najczęściej w okolicy nasadowo-przynasadowej, ale chrząstka wzrostowa jest z reguły zamknięta. W trzonie kości umiejscawiają się zazwyczaj mięsak Ewinga, plazmocytoma, ziarniniak kwasochłonny.

Czym jest klasyfikacja TNM i dlaczego jest tak istotna.

T (tumor) – guz pierwotny nowotworu
Tx nie można określić guza pierwotnego
T0 nie stwierdza się obecności guza pierwotnego
T1 guz nie większy niż 8 cm
T2 guz większy niż 8 cm
T3 oddzielne guzy w miejscu występowania ogniska pierwotnego
N (lymph nodes) – stan regionalnych węzłów chłonnych
Nx nie można ocenić regionalnych węzłów chłonnych
N0 brak przerzutów do regionalnych węzłów chłonnych
N1 obecne przerzuty do regionalnych węzłów chłonnych
M (metastases) – przerzuty odległe
Mx nie można ocenić przerzutów odległych
M0 brak przerzutów odległych
M1 stwierdza się przerzuty odległe
M1a obecne przerzuty do płuc
M1b obecne przerzuty do innych niż płuca narządów
G (grade) – stopień złośliwości histologicznej
Gx nie można ocenić stopnia złośliwości histologicznej
G1 niski stopień złośliwości histologicznej
G2 średni stopień złośliwości histologicznej
G3 wysoki stopień złośliwości histologicznej
G4 wysoki stopień złośliwości histologicznej (nowotwór niezróżnicowany)
Stopień zaawansowania pierwotnych nowotworów złośliwych kości na podstawie klasyfikacji TNM
Stopień IA T1 N0 M0 G1,GX
Stopień IB T2,T3 N0 M0 G1,GX
Stopień IIA T1 N0 M0 G2,G3
Stopień IIB T2 N0 M0 G2,G3
Stopień III T3 N0 M0 G2,G3
Stopień IVA każdy T N0 M1a każdy G
Stopień IVB każdy T N1 każdy M każdy G
każdy T N0 M1b każdy G
Tab. Podział kliniczny pierwotnych nowotworów złośliwych kości

Typ histologicznyWrzecionowatokomórkoweDrobnokomórkowe
Mięsak kościopochodny (Osteosarcoma) Chrzęstniakomięsak (Chondrosarcoma) Włókniakomięsak (Fibrosrcoma) Mięsak histiocytarny włóknisty (Fibrohistiocytoma malignum) Mięsak komórek pericytalnych naczyń krwionośnych (Haemangiopericytoma malignum) Mięsak śródbłonka naczyń krwionośnych (Haemangioendothelioma malignum)Nerwiakomięsak (Schwannoma malignum) Mięsak Ewinga (Sarcoma Ewingi) Chrzęstniakomięsak mezenchymalny (Chondrosarcoma mesenchymale) Chłoniak złośliwy (Lymphoma malignum) Szpiczak mnogi (Myeloma) Mięsak naczyń krwionośnych (Angiosarcoma)Niezróżnicowany guz tkanki neuroektodermalnej (Primitive neuro-ectodermal tumor PNET)

Jest drugim co do częstości występowania (po szpiczaku) pierwotnym nowotworem kości. Stanowi 20% wszystkich mięsaków kości. Występuje głównie około 12 – 24 roku życia, częściej u płci męskiej.

W około 50% przypadków umiejscawia się w okolicy przynasadowej w obrębie stawu kolanowego. Objawy: wywiad chorobowy zazwyczaj krótki: ból okresowy przechodzący w ciągły, nasilający się nocą, obrzęk chorej kończyny. Niekiedy występują złamania patologiczne.

W obrazie radiologicznym obserwuje się: – nieregularne ogniska osteolizy i/lub sklerotyzacji – nierównomiernie rozmieszczone nawarstwienia okostnej – masywne odwarstwienie okostnej, przybierające kształt trójkąta (ostroga Codmana) – widoczny cień guza w tkankach miękkich, często z nowotworzeniem i uwapnianiem się tkanki kostnej w jego wnętrzu

  • Leczenie: Chemioterapia indukcyjna – Zabieg operacyjny – Chemioterapia pooperacyjna
  • Rokowanie: 5-letnie przeżycie wynosi 40% – 60%

Chemioterapia – Program rekomendowany przez European Osteosarcoma Group: DC – Doksorubicyna 25 mg/m2 i.v. d. 1 – 3 – Cisplatyna 100 mg/m2 i.v. d. 1 Cykl powtarzany co 3 tygodnie. Zabieg operacyjny po 3 cyklach

Stanowi 10% wszystkich pierwotnych nowotworów kości. Występuje w wieku średnim i starszym, głównie w 5 i 6 dekadzie życia. Umiejscawia się głównie w kościach tułowia, bliższym odcinku kości ramiennej i udowej. Guz rośnie wolno.

Dolegliwości bólowe mogą występować przez wiele miesięcy nim guz stanie się wyczuwalny.

W obrazie radiologicznym obserwuje się najczęściej nieregularne, plamiste ogniska osteolizy, ze zniszczeniem warstwy korowej i ogniskami zwapnienia wewnątrz guza.

  1. Leczenie: Ze względu na chemiooporność i radiooporność podstawowym sposobem leczenia jest zabieg operacyjny.
  2. Rokowanie: 5-letnie przeżycie uzyskuje się średnio u około 50% leczonych chorych.

Stanowi około 4% wszystkich mięsaków kości. Występuje w różnym wieku, od 2 do 6 dekady życia. Umiejscawia się głównie w przy nasadach kości długich, szczególnie w piszczeli i kości udowej. W obrazie radiologicznym widoczne ogniska osteolizy ze zniszczeniem warstwy korowej i naciekaniem tkanek miękkich. Odróżnienie włókniakomięsaka od osteolitycznej postaci kostniakomięsaka jest trudne.

Leczenie: Zabieg operacyjny. Radioterapia jest z reguły nieskuteczna; może być zastosowana jako leczenie paliatywne w przypadku guzów nieoperacyjnych. Chemioterapia jest przedmiotem badań klinicznych.

Jest to guz drobnokomórkowy o nieznanej patogenezie. Występuje głównie w 1 i 2 dekadzie życia. 60% przypadków umiejscowionych jest w obrębie kości miednicy i kończyny dolnej. Stwierdzono charakterystyczną translokację t(11;22)(q24;q12)

Obraz radiologiczny:

  • ogniska osteolizy i nowotworzenia, dające obraz plamistej, cętkowanej kości lub jej „wygryzienia przez mole”
  • zawsze obecne odczyny okostnowe
  • nieostre granice zmiany nowotoworowej, często zajmującej cały przekrój kości
  • zniszczenie warstwy korowej i odwarstwienie okostnej pod którą znajdują się liczne warstwy reaktywnej tkanki kostnej, dające obraz tzw. łupin cebuli.
  • mogą być widoczne promieniście ułożone igiełki nowotworzonej kości, co utrudnia odróżnienie mięsaka Ewinga od osteosarcoma.

Leczenie: Chemioterapia indukcyjna – Zabieg operacyjny – Radioterapia pooperacyjna – Pooperacyjna kontynuacja chemioterapii Chemioterapia VACA: – Daktynomycyna 0,4 mg/m2 i.v. d. 1 – 5 – Doksorubicyna 20 mg/m2 i.v. d. 20 – 22 i 37 – 39 – Cyklofosfamid 1,2 g/m2 i.v d.

54 i 68 – Wionkrystyna 1,5 mg/m2 i.v. d. 54, 61, 68 i 75 Odstęp między cyklami wynosi 13 tygodni Chemioterapia VAIA – Ifosfamid 3 g/m2 i.v. d 1 – 2 – Doksorubicyna 30 mg/m2 i.v. d 1 – 2 – Daktynomycyna 0,5 mg/m2 i.v.

d 1 – 3 – Winkrystyna 1,5 mg/m2 1, 8 i 15 Odstęp między cyklami wynosi 3 tygodnie

Rokowanie: Zastosowanie agresywnego leczenia wielolekowego, połączonego z resekcją chirurgiczną, napromienianiem daje 40% – 60% wyleczeń.

Należy do nowotworów o łagodnym utkaniu, ale agresywnym wzroście. Stanowi około 5% pierwotnych guzów kości. Występuje głównie w 3 i 4 dekadzie życia. Uważa się, że nie występuje u dzieci przed zamknięciem chrząstki nasadowej i osiągnięciem dojrzałości szkieletowej.

Umiejscawia się głównie w okolicy nasadowo-przynasadowej kości długich, zwłaszcza w okolicy stawu kolanowego i dalszym odcinku kości promieniowej. Obraz radiologiczny: asymetryczny, śródszpikowy guz niszczący tkankę kostną , o gładkich, owalnych brzegach, nie powodujący odczynu okostnowego.

Wewnątrz zmiany mogą być widoczne przegrody kostne.

Guz olbrzymiokomórkowy może występować w 3 postaciach: I – guz śródkostny, nie powodujący ścieńczenia warstwy korowej (postać łagodna) II – guz powodujący ścieńczenie i rozdęcie warstwy korowej (postać aktywna); występuje w 50% przypadków III – guz powodujący przebicie warstwy korowej i naciekający tkanki miękkie (postać agresywna), występuje w 25% przypadków.

Leczenie: Guz olbrzymiokomórkowy stanowi największy problem leczniczy spośród wszystkich guzów łagodnych. W leczeniu typu I i II sugeruje się doszczętne mechaniczne usunięcie drogą frezowania ścian ubytku oraz ich kauteryzację roztworem fenolu lub ciekłym azotem. Do wypełnienia ubytków kostnych używa się przeszczepów kości gąbczastych, litych lub cementu kostnego.

W guzach typu III wskazana jest resekcja doszczętna i ewentualna rekonstrukcja sposobem alloplastyki stawu, artrodezy lub przeszczepów unaczynionych. Przy rozległych zniszczeniach kości z naciekaniem tkanek miękkich jedyną możliwością zapewniającą choremu poruszanie się może być amputacja kończyny i zaprotezowanie. W przypadkach guzów nieoperacyjnych należy rozważyć napromienianie, jednak należy liczyć się wówczas z możliwością zezłośliwienia.

Rokowanie: Częstość wznów miejscowych po leczeniu operacyjnym sięga 20 – 50% w ciągu 2 lat, niezależnie od stopnia zaawansowania guza. Można je leczyć z powodzeniem ponowną resekcją ogniska. W 5 – 7% przypadków dochodzi do zezłośliwienia nowotworu, zaś u chorych poddanych radioterapii zdarza się to nawet u 20%. Przerzuty do płuc zdarzają się bardzo rzadko.

Opracowanie: dr hab. n. med. Tomasz Jastrzębski, prof. ndzw. GUMed Klinika Chirurgii Onkologicznej

Uniwersyteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*