Rak pęcherzykowy tarczycy – przyczyny, objawy, leczenie guza tarczycy

Nowotwory tarczycy to zaledwie 1% wszystkich nowotworów złośliwych w Polsce, jednak rak tarczycy jest jednym z najczęściej występujących nowotworów gruczołów wydzielania wewnętrznego.

Według statystyk Krajowego Rejestru Nowotworów, na raka tarczycy cztery razy częściej chorują kobiety niż mężczyźni. Najczęściej diagnozowany jest u pacjentów między 30 a 40 r. ż. Większość przypadków jest traktowana jako zmiany złośliwe. Rak tarczycy często daje przerzuty do węzłów chłonnych.

25 maja obchodzony jest Światowy Dzień Tarczycy, ten sam dzień w Europie rozpoczyna Tydzień Walki z Rakiem.

Rak tarczycy objawy

Rak tarczycy podobnie jak inne nowotwory, w początkowych fazach rozwoju rzadko daje specyficzne objawy. Dlatego też, tak ważna jest profilaktyka i regularne badania m.in. badanie poziomu hormonu tyreotropowego (TSH) oraz trójjodotyroniny (T3) i tyroksyny (T4).

Wczesne objawy raka tarczycy:

  • Nieprawidłowa wartość poziomu hormonów tarczycy,
  • powiększone i twarde węzły chłonne, bez zmian infekcyjnych,
  • stopniowe powiększanie się gruczołu tarczycy,
  • pojedyncze lub mnogie, twarde guzki w okolicach węzłów chłonnych,
  • problemy z przełykaniem,
  • chrypka,
  • drapanie w gardle,
  • bóle karku i szyi.

W przypadku rozpoznania wyżej opisanych objawów należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem pierwszego kontu lub endokrynologiem.

Poradnia endykronologiczna Salve – diagnostyka i leczenie schorzeń układu wydzielania wewnętrznego

Rak tarczycy rodzaje

Wyróżniamy cztery podstawowe typy nowotworów tarczycy:

  • nowotwór brodawkowaty
  • nowotwór wysokokomórkowy/ pęcherzykowy
  • nowotwór rdzeniasty
  • nowotwór antplastyczny

Nowotwór tarczycy brodawkowaty rozwija się powoli. Niestety ten rodzaj raka często daje przerzuty do węzłów chłonnych – najczęściej do węzłów chłonnych szyjnych, rzadziej do piersiowych. Rokowania przy tym typie zmiany są pomyślne.

Nowotwór tarczycy pęcherzykowy, podobnie jak rak brodawkowaty rośnie bardzo wolno. Przerzuty atakują kości i płuca. Zmiana daje stosunkowo dobre rokowania.

Nowotwór tarczycy rdzeniasty, narasta w zróżnicowanym tempie. Zmiana nowotworowa atakuje odległe węzły chłonne, dlatego też ten typ raka daje niepewne rokowania.

Nowotwór tarczycy antyplastyczny, w odróżnieniu od wcześniejszych typów, ten rozwija się i rośnie bardzo szybko. Atakuje nawet odległe węzły chłonne. Rokowania dla tego nowotworu są bardzo niekorzystne.

Warto wiedzieć: Jak przygotować się do USG szyi?

Rak pęcherzykowy tarczycy – przyczyny, objawy, leczenie guza tarczycy

Rak tarczycy przyczyny

Jedną z przyczyn, która odpowiada za indukowanie zmiany nowotworowej w obrębie gruczołu tarczycy, jest zaburzenie gospodarki jodu. Zarówno zbyt niska, jaki za wysoka dawka tego pierwiastka, może przyczynić się do raka tarczycy.

Spośród innych czynników predysponujących do rozwoju nowotworu tarczycy warto wymienić:

  • Płeć (kobiety chorują cztery razy częściej niż mężczyźni),
  • wiek 50 r.ż.,
  • narażenie na promieniowanie jonizujące (określone warunki pracy),
  • obciążenie genetyczne.

Rak tarczycy leczenie

Podstawowym postępowaniem przy zdiagnozowanych zmianach nowotworowych tarczycy, jest całkowite (subtotalne) wycięcie gruczołu wraz z regionalnym węzłami chłonnymi. Tylko w wyjątkowych przypadkach onkolog zaleca usunięcie pojedynczego łata tarczycy. Uzupełnieniem zabiegu chirurgicznego, w zależności o typu nowotworu, jest radioterapia – czyli naświetlanie radioaktywnymi izotopami jodu.

Pacjenci po zabiegu są zobowiązani do przyjmowania zastępczych hormonów tarczycy.

Szpital Salve – zabiegi i operacje w ramach kontraktu z NFZ oraz w systemie komercyjnym

Rak tarczycy rokowania

Rokowanie w dużej mierze zależy od typu zmiany nowotworowej oraz od czasu w jakim nowotwór został zdiagnozowany. W przypadku nowotworu brodawkowego czy pęcherzykowego, rokowania zazwyczaj są pomyśle. Rak rdzeniasty i antyplastyczny wywołuje liczne przerzuty, nawet do odległych węzłów chłonnych, dlatego też rokowana pacjentów są w tych przypadkach zmienne.

W przypadku przerzutów do licznych, dużych i odległych węzłów chłonnych, rokowania są nieprzychylne. Istotnym czynnikiem, który również wpływa na rokowania jest stopień wrażliwości guza na radioterapię. Jeśli guz jest podatny na podaż radiopromiennego jodu, szanse na wyzdrowienie pacjenta znacznie wzrastają.

Umów się na wizytę do wybranego specjalisty korzystając z rejestracji online!

Rak tarczycy – objawy, diagnostyka i leczenie nowotworu

Rak tarczycy stanowi około 1% wszystkich nowotworów złośliwych człowieka. Jest on najczęściej występującym nowotworem złośliwym gruczołów wydzielania wewnętrznego. Według statystyk, zachorowania na nowotwory tarczycy są znacząco częstsze u kobiet aniżeli u mężczyzn (około 4-krotnie) i dotyczą głównie dorosłych. Zaledwie 20% przypadków dotyczy osób do 30 roku życia.

Według statystyk Krajowego Rejestru Nowotworów rocznie odnotowuje się w Polsce około 2 tyś. nowych zachorowań raka tarczycy, a w ciągu ostatnich dwóch dekad liczba przypadków nowych zachorowań na nowotwory tarczycy istotnie wzrosła.

Ogólne rokowania pacjentów w raku tarczycy są dość dobre – średnie przeżycie 5-letnie ocenia się na 90% u kobiet i 80% u mężczyzn. 25 maja przypada Światowy Dzień Tarczycy. W Europie tego samego dnia rozpoczyna się Europejski Tydzień Walki z Rakiem.

Rak tarczycy – przyczyny

Do najlepiej poznanych czynników środowiskowych wpływających na wzrost ryzyka zachorowania na raka tarczycy należy ilość jodu w diecie. Niedobór jodu i związane z tym endemiczne wole sprzyja częstszemu występowaniu pęcherzykowego raka tarczycy. Z drugiej strony, przekroczenie zapotrzebowania na ten pierwiastek wpływa na częstsze występowanie raka brodawkowatego.

Podłoże dziedziczne zachorowań na nowotwory tarczycy dotyczy głównie raka rdzeniastego. Z tego powodu zalecane jest przeprowadzanie przesiewowych badań genetycznych członków rodziny, u których rozpoznano raka rdzeniastego tarczycy. Do czynników ryzyka, mogących mieć wpływ na zwiększone ryzyko rozwoju nowotworów tarczycy zalicza się:

  • płeć żeńska i wiek (< 20. Roku życia lub > 50. Roku życia.);
  • narażenie okolicy szyi na promieniowanie jonizujące;
  • ekstremalne spożycie jodu;
  • występowanie rodzinne mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej (FAP)
  • zespoły: Pendreda, Cowden, Gardnera oraz rodzinna polipowatość gruczolakowata;
  • mutacja punktowa protogenu RET (rak rdzeniasty tarczycy).

Jakie są rodzaje raka tarczycy?

Rak tarczycy jest najczęściej nowotworem brodawkowatym. Cechuje się on powolnym wzrostem, stosunkowo częstymi przerzutami do węzłów chłonnych szyjnych, rzadkimi przerzutami odległymi i generalnie pomyślnym rokowaniem.

Oprócz wariantu klasycznego częsty jest wariant pęcherzykowy, którego objawy są nieco mniej specyficzne.

Rzadko występujący typ wysokokomórkowy raka tarczycy cechuje się znacznie gorszym rokowaniem. Różnicowanie pomiędzy łagodnym gruczolakiem, a rakiem pęcherzykowym stanowi trudne wyzwanie dla patologów.

Natomiast rak rdzeniasty tarczycy (MTC) to nowotwór o dużej złośliwości, który stanowi około 25% wszystkich przypadków. Jego rozwój może być uwarunkowany genetycznie (zespół MEN2A – wynikający z zarodkowej mutacji protoonkogenu RET w części genu kodującej domenę cysteinową, a także zespół MEN2B – związany z mutacją genu RET918).

Czy rak tarczycy jest dziedziczny?

Rak pęcherzykowy tarczycy oraz brodawkowaty rak tarczycy występują głównie w postaci sporadycznej (powstanie komórek nowotworowych jest wynikiem nagromadzenia się spontanicznych i nieodziedziczonych zmian genetycznych w następstwie narażenia na niekorzystne czynniki środowiskowe.

Do tej pory nie udało się zidentyfikować konkretnych zmian genetycznych, które jednoznacznie predysponują do rozwoju jednego lub obu wspomnianych rodzajów raka tarczycy. Prawdopodobnie są one warunkowane licznymi współistniejącymi zmianami o niskiej penetracji, które dopiero przy narażeniu na czynniki środowiskowe mogą inicjować proces kancerogenezy.

Odmiennie przedstawia się sytuacja w przypadku raka rdzeniastego tarczycy (MTC), gdzie ok. 25-30% przypadków to nowotwory dziedziczne, związane z występowaniem mutacji w genie RET.

Mutacje tego genu są dziedziczone autosomalnie dominująco i w większości przypadków mają charakter punktowy.

Mogą prowadzić do niezależnej od obecności ligandu aktywacji receptora, co sprzyja niekontrolowanym podziałom komórkowym i procesowi nowotworzenia.

Ze względu na trudności w różnicowaniu sporadycznego i dziedzicznego raka rdzeniastego tarczycy, u wszystkich z rozpoznaniem MTC zaleca się wykonanie badania molekularne genu RET.

Badanie genetyczne wykonuje się w laboratorium genetycznym, które z dostarczonego materiału biologicznego (krew lub wymaz z jamy ustnej) wykonuje izolację materiału genetycznego pacjenta oraz dalsze etapy badania oparte na amplifikacji i sekwencjonowaniu odpowiednich fragmentów DNA.

Wykrycie mutacji genetycznych odpowiedzialnych za dziedziczną postać raka tarczycy ma istotne znaczenie, gdyż wpływa na dalsze postępowanie terapeutyczne i rokowanie.

Stanowi także bezwzględne wskazanie do wykonania badań molekularnych u pozostałych członków rodziny pacjenta, a w przypadku wykrycia nosicielstwa mutacji, objęcia ich odpowiednią opieką medyczną. Osoby będące nosicielami mutacji powinny podlegać odpowiednio częstym badaniom profilaktycznym.

Dzięki temu możliwe jest wykrycie nowotworu tarczycy we wczesnym stadium i zastosowanie bardziej efektywnego leczenia.

Pewną wartość w kontekście określania zwiększonej predyspozycji do zachorowania na raka tarczycy mają zestawy testów genetycznych obejmujących badanie genów CHEK2 multipleks, CHEK 2 del5395.

Produkt genu CHEK2 to jeden z supresorów nowotworów, który „pilnuje”, aby komórki organizmu nie zaczęły się niekontrolowanie dzielić lub rosnąć zbyt szybko. Mutacje uszkadzające gen CHEK2 sprzyjają powstawaniu nowotworów.

Badania dla polskiej populacji potwierdziły podwyższone ryzyko zachorowania u nosicieli mutacji w CHEK2 na raka piersi, raka brodawkowego tarczycy,  raka prostaty, nowotwór jelita grubego i raka nerki.

Rak pęcherzykowy tarczycy – przyczyny, objawy, leczenie guza tarczycy

Objawy raka tarczycy

Objawy kliniczne sugerujące nowotwór tarczycy to:

  • spoisty guz na szyi (najczęściej pojedynczy) wyczuwalny palpacyjnie lub powiększenie tarczycy (wole)
  • powiększenie szyjnych węzłów chłonnych bez związku z infekcją
  • nagłe powiększenie się wola o długoletnim przebiegu
  • nagłe wystąpienie duszności, chrypki i dysfagii
Leia também:  Leczenie raka błony śluzowej trzonu macicy

Objawy raka tarczycy są generalnie niecharakterystyczne i trudno je odróżnić od innych chorób tarczycy. Szczególnie niepokojące powinno być powiększenie węzłów chłonnych szyi, wyczuwalny guz, szybki wzrost długoletniego wola, duszność, chrypka oraz zaburzenia połykania.

– To, co wyróżnia nowotwory tarczycy na tle innych chorób onkologicznych, to fakt, że wykryte we wczesnym stadium dają blisko 90 proc. szans na wyleczenie.

Niestety początkowe objawy choroby albo nie występują wcale, albo są na tyle niespecyficzne, że nowotwór tarczycy zwykle zostaje rozpoznany w późnym stadium.

Wówczas ratunkiem pozostaje odpowiednio dobrana i szybko wdrożona terapii – wyjaśnia prezes Polskiego Towarzystwa Endokrynologicznego prof. Marek Ruchała z Katedry i Kliniki Endokrynologii, Przemiany Materii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.

Rak tarczycy i jego objawy rzadko kiedy są specyficzne, a nowotwór rozwija się najczęściej na podłożu wcześniejszego wola i dlatego około 50% rozpoznań ustala się dopiero na podstawie pooperacyjnego badania histologicznego.

Warto podrkeślić, że nowotwór tarczycy we wczesnym stadium rozwoju nie daje najczęściej żadnych objawów. Szybki wzrost guza, jego wzmożona konsystencja, nieprzesuwalność względem głębokich struktur szyi lub chrypka to objawy sporadyczne w rakach zróżnicowanych i dotyczą jedynie zaawansowanej fazy raka tarczycy.

Szczególną uwagę powinno budzić powiększenie węzłów chłonnych szyjnych towarzyszące wolu guzkowemu, które może wskazywać zarówno na pęcherzykowe, jak i rdzeniaste nowotwory tarczycy.

ZOBACZ: NAJCZĘSTSZE OBJAWY RAKA

Rak tarczycy – diagnostyka i wykrywanie

Badania diagnostyczne w kierunku raka tarczycy powinno wykonywać się w specjalistycznym ośrodku. Podstawowe znaczenie w przypadku podejrzenia tej podstępnej choroby, jaką jest nowotwór tarczycy – ma badanie ultrasonograficzne tarczycy, które ujawnia najczęściej zmianę litą, hipoechogeniczną, dobrze unaczynioną i o nierównych zarysach.

Diagnostyka zmian ogniskowych tarczycy, poza rutynowym badaniem przedmiotowym wymaga wykonania ultrasonografii.

U pacjentów u których podejrzewa się raka tarczycy, wykonuje się biopsję aspiracyjną cienkoigłową (BAC) pod kontrolą ultrasonografii.

Kolejnym ważnym badaniem jest scyntygrafia tarczycy z użyciem jodu-131, a w niektórych przypadkach scyntygrafia całego ciała. Wykonywane są również badania laboratoryjne pomagające wychwycić nowotwory tarczycy: ocena stężenia kalcytoniny, wapnia w surowicy, wykonanie oznaczeń stężenia hormonów TSH, T3 i T4.

Za pomocą biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej tarczycy można wyróżnić sześć klas rozpoznań:

  • zmiana łagodna tarczycy
  • zmiana pęcherzykowa bliżej nieokreślona
  • podejrzenie nowotworu pęcherzykowego
  • podejrzenie złośliwości
  • nowotwór złośliwy tarczycy
  • biopsja niediagnostyczna

Leczenie operacyjne raka tarczycy

Każdy rak tarczycy, któremu towarzyszy guz – niezależnie od jego wielkości – rozpoznany jako złośliwy lub tylko podejrzewany o złośliwość, jest wskazaniem do leczenia operacyjnego.

Zabieg powinno przeprowadzać się wyłącznie w wyspecjalizowanych ośrodkach. W przypadku raka tarczycy rozpoznanym przed- lub śródoperacyjnie – o ile to tylko możliwe – należy wykonać doszczętne wycięcie gruczołu tarczowego

U pacjentów, u których zdiagnozowano nowotwór tarczycy, należy dążyć do usunięcia węzłów chłonnych położonych w okolicy tarczycy z tak zwanego przedziału środkowego. Węzły chłonne śródpiersia wycina się w przypadku podejrzenia lub potwierdzenia przerzutów. Po zabiegu chirurgicznym, aby zapobiec niedoczynności tarczycy, stosowana jest tyroksyna.

W leczeniu chirurgicznym raka tarczycy stosuje się następujące typy operacji:

  • całkowite wycięcie tarczycy
  • wycięcie płata
  • operacje uzupełniające po niedoszczętnej operacji pierwotnej raka tarczycy

Nowotwór złośliwy tarczycy – leczenie uzupełniające

Terapia izotopem jodu-131 jest podstawowym leczeniem uzupełniającym w rakach pęcherzykowych i brodawkowatych tarczycy. Supresyjne dawki tyroksyny podaje się chorym w celu zablokowania wydzielania TSH.

Dzięki leczeniu jodem promieniotwórczym mikroprzerzuty, których nie da się stwierdzić poprzez badania, mogą się przez wiele lat (lub nigdy) nie powiększyć.Terapia izotopem jodu-131 stosowana jest również w postępowaniu paliatywnym raka tarczycy.

Celem stosowania tyroksyny u chorych na raka tarczycy (rak pęcherzykowy tarczycy lub rak brodawkowaty tarczycy) jest uzupełnienie niedoborów hormonalnych oraz zmniejszenie ryzyka nawrotu choroby związanego z możliwością pobudzenia wzrostu komórek zróżnicowanych raków pod wpływem TSH (tzw. leczenie supresyjne).

Teleradioterapia zalecana jest w przypadku raka anaplastycznego tarczycy oraz po niedoszczętnej operacji w raku rdzeniastym i zróżnicowanym.

Radioterapia i chemioterapia jest stosowana głównie w leczeniu uzupełniającym zaawansowanego raka rdzeniastego tarczycy. Korzyści z radioterapii i leczenia systemowego są jednak ograniczone.

W ostatnich latach w leczeniu zaawansowanych postaci raka tarczycy podejmuje się próby stosowania leczenia celowanego molekularnie z wykorzystaniem inhibitorów kinazy tyrozynowej (wandetanib, kabozantynib). Szacuje się, że na leczenie celowane odpowiada około 30% pacjentów, u których wykryto nowotwór tarczycy.

Jak podkreślają eksperci – badania kontrolne chorych leczonych z powodu raka tarczycy należy prowadzić przez całe życie.

Leczenie nawrotu raka tarczycy wraz z towarzyszącymi mu objawami zwykle obejmuje próbę radykalnego postępowania chirurgicznego, leczenie jodem-131, teleradioterapię z pól zewnętrznych, a także leczenie systemowe w razie niepowodzenia innych form terapii.

ZOBACZ:  NOWOTWORY GŁOWY  I SZYI

Rak Tarczycy – Objawy, Przyczyny, Diagnostyka

  • Częstość występowania raka tarczycy wzrasta w naszym kraju i na całym świecie.
  • Obecnie dostępne metody diagnostyczne pozwalają wykryć zmiany nowotworowe tarczycy we wczesnym stadium.
  • Większość przypadków zachorowania na raka tarczycy można skutecznie wyleczyć.

Rak tarczycy objawy

Rak tarczycy zwykle nie daje żadnych objawów na początku choroby. Należy zgłosić się do lekarza w przypadku zaobserwowania następujących objawów:

  • guzek, który można wyczuć przez skórę na szyi;
  • zmiany w głosie, w tym chrypka;
  • utrudnione przełykanie;
  • ból w szyi i gardle;
  • powiększone węzły chłonne na szyi.

Kiedy powinniście udać się do lekarza?

Jeśli wystąpi którykolwiek z tych objawów, umów się na spotkanie z lekarzem. Rak tarczycy nie występuje zbyt często, dlatego lekarz może najpierw zbadać inne przyczyny Twoich dolegliwości.

INFORMACJEDowiedz się więcej:

Hashimoto – objawy, przyczyny, badania

Jakie są najczęstsze przyczyny rozwoju raka tarczycy?

Wciąż jeszcze nie są jasne wszystkie przyczyny rozwoju raka tarczycy. Pojawia się on w następstwie zmian genetycznych (mutacji) komórek tarczycy.

Zmutowane komórki namnażają się w sposób niekontrolowany i nie ulegają apoptozie (naturalnej śmierci komórki).

Gromadzące się nieprawidłowe komórki tarczycy tworzą guz. Komórki rakowe mogą zaatakować pobliskie tkanki lub poprzez krew i limfę dotrzeć do odległych obszarów ciała.

Jakie są rodzaje raka tarczycy?

Zastosowane leczenie i rokowania są uzależnione od rodzaju  raka tarczycy. Wyróżniamy:

  • rak brodawkowaty tarczycy;
  • rak pęcherzykowy tarczycy;
  • rak rdzeniasty tarczycy;
  • rak anaplastyczny tarczycy;
  • chłoniak tarczycy.

Jakie są czynniki zwiększające ryzyko zachorowania na raka tarczycy?

Czynnikami mogące zwiększać ryzyko zachorowania na raka:

  • Płeć żeńska. Rak tarczycy występuje częściej u kobiet niż u mężczyzn.
  • Narażenie na wysokie poziomy promieniowania. Przykłady narażenia na wysokie poziomy promieniowania obejmują przeprowadzenie radioterapii okolic głowy i szyi, awarie elektrowni jądrowej, testy broni.
  • Niektóre dziedziczne zespoły genetyczne. Zespoły genetyczne, które zwiększają ryzyko raka tarczycy, obejmują rodzinny rak rdzeniasty tarczycy i wielokrotną neoplazję endokrynologiczną.

INFORMACJEDowiedz się więcej:

Tarczyca – co to jest, jakie badania wykonywać

Powikłania występujące przy raku tarczycy

Pomimo leczenia rak tarczycy może nawrócić nawet po usunięciu tarczycy. Może się to zdarzyć, jeśli komórki rakowe rozprzestrzenią się poza tarczycą przed chirurgicznym jej usunięciem.

Państwa lekarz może zalecić okresowe badania krwi lub inne badania tarczycy w celu wykrycia wczesnych objawów nawrotu raka tarczycy.

INFORMACJE Badania tarczycy

Czy można zapobiec chorobie?

Ponieważ w większości przypadków nie wiadomo, co spowodowało raka tarczycy, nie ma jasnego sposobu zapobiegania wystąpienia choroby u osób z umiarkowanym ryzykiem rozwoju choroby.

Profilaktycznie zalecany jest prozdrowotny tryb życia, badania kontrolne.

Tarczyca – co to jest, jakie badania wykonywać

Guzki tarczycy

Wole tarczycy: Jakie są objawy, przyczyny i leczenie woli?

INFORMACJA Dowiedz się więcej:

Scroll Up

Jak rozpoznać raka tarczycy? Sprawdź objawy, które mogą wskazywać na raka

Rak tarczycy jest stosunkowo rzadkim nowotworem. Szacuje się, że zaledwie 5 proc. guzków tarczycy okazuje się nowotworami złośliwymi. Objawy raka tarczycy są często lekceważone, przypominają bowiem dolegliwości towarzyszące innym chorobom tarczycy. Zaalarmować powinny szczególnie powiększające się węzły chłonne i wyczuwalny guzek. 

Rak tarczycy jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym gruczołów wydzielania wewnętrznego (dokrewnego), stanowi 1 proc. wszystkich nowotworów złośliwych człowieka.

Tarczyca jest gruczołem znajdującym się z przodu szyi poniżej krtani. Składa się z dwóch płatów, które łączy cienka cieśń – wyglądem przypomina motyla z rozłożonymi skrzydłami. Zwykle nie jest wyczuwalna przez skórę. Płat tarczycy ma ok. 50-60 milimetrów długości, 25 milimetrów szerokości i 20 milimetrów grubości. Cieśń ma długość 15-20 milimetrów i grubość 5-10 milimetrów. 

Tarczyca produkuje hormony: trójjodotyroninę (T3) i tyroksynę (T4), które wpływają na wiele funkcji organizmu, w tym na czynność serca, ciśnienie krwi, temperaturę i wagę ciała. Tarczyca produkuje również kalcytoninę (CT), która odgrywa dużą rolę w utrzymaniu prawidłowego poziomu wapnia w organizmie. 

Prawidłowe komórki tarczycy rosną i dzielą się, by formować nowe na potrzeby organizmu. Prawidłowe komórki mogą ulegać starzeniu się lub uszkodzeniu, co prowadzi do ich obumierania. Na miejsce starych komórek tworzą się nowe.

Tak wygląda proces prawidłowy, jednak czasami stare komórki nie obumierają, a nowe tworzą się, mimo że organizm ich nie potrzebuje. Nagromadzenie komórek (ich nadmiar) często tworzy masę tkanki zwaną guzem nowotworowym.

 Nowotwory tarczycy mogą być łagodne lub złośliwe (rak).

Leia também:  Jak pozbyć się kataru?

Rak tarczycy, czyli guzy złośliwe, stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia człowieka, może zajmować okoliczne tkanki i narządy, powodując tzw. przerzuty.

Istnieje kilka typów raka tarczycy:

RAK BRODAWKOWATY jest najczęściej występującym złośliwym nowotworem tarczycy. Rozpoczyna się w komórkach pęcherzykowych tarczycy i zazwyczaj rośnie stosunkowo wolno, charakteryzuje się stosunkowo częstymi przerzutami do węzłów chłonnych szyjnych i rzadkimi przerzutami odległymi. Wczesne rozpoznanie raka daje duże szanse na całkowite wyleczenie choroby.

RAK PĘCHERZYKOWY jest drugim pod względem częstości występowania rakiem tarczycy. Rozpoczyna się w komórkach pęcherzykowych i zazwyczaj rośnie powoli. Występuje częściej u osób, u których stwierdza się niedobór jodu. Rozpoznanie raka we wczesnym stadium gwarantuje zazwyczaj wyleczenie.

RAK RDZENIASTY to nowotwór o dużej złośliwości. Rozpoczyna się w komórkach C tarczycy i może być związany z nietypowo wysokim poziomem kalcytoniny. Przeważnie rośnie powoli. Jeśli rozpozna się go we wczesnym stadium, gdy nie dojdzie jeszcze do przerzutów, możliwe jest uzyskanie dobrej kontroli choroby.

Rak rdzeniasty wywołany jest mutacją genu RET i może występować rodzinnie (zaburzenie w genie RET może być przekazywane z ojca na dziecko). Jest to rak silnie zależny genetycznie, ocenia się, że niemal u każdej osoby z mutacją genu RET rozwinie się rak rdzeniasty tarczycy.

Ten typ raka współwystępuje często z innymi chorobami, takimi jak nadczynność przytarczyc, nowotwory nadnerczy.

Rozpoznanie mutacji genetycznej

Mutację genu RET wykrywa się zazwyczaj w badaniu krwi. Jeśli zmiana zostanie rozpoznana u chorego na rdzeniastego raka tarczycy, lekarz może zasugerować przebadanie pozostałych członków rodziny.

CHŁONIAK może rozwinąć się na podłożu istniejącego wcześniej zapalenia tarczycy typu Hashimoto. Objawia się gwałtownym powiększeniem tarczycy w ciągu zaledwie 2-3 miesięcy. Wole jest twarde i symetryczne.

RAK ANAPLASTYCZNY (niezróżnicowany) jest najrzadziej występującym nowotworem złośliwym tarczycy. Dotyczy głównie osób po 60. roku życia.

Rozpoczyna się w komórkach pęcherzykowych, które ulegają przekształceniu w nowotworowe, szybką rosną i rozprzestrzeniają się na inne narządy.

Rokowania w raku anaplastycznym i wyniki leczenia są znacznie gorsze niż w przypadku pozostałych typów raka tarczycy.

Przyczyny występowania raka tarczycy

Nowotwory złośliwe tarczycy mogą pochodzić z komórek pęcherzykowych tarczycy lub tzw. komórek C. Do najlepiej poznanych czynników środowiskowych wpływających na wzrost ryzyka zachorowania na raka tarczycy zalicza się niedobór jodu. Ma to szczególne znaczenie w przypadku raka pęcherzykowego.

Rak tarczycy może mieć także podłoże genetyczne, dotyczy to przede wszystkim raka rdzeniastego, który może rozwijać się w związku z mutacją genu RET.

Do czynników mogących mieć wpływ na rozwój nowotworów tarczycy zalicza się:

  • płeć — kobiety chorują częściej;
  • wiek — choroba pojawia się najczęściej między 40. a 50. rokiem życia;
  • niedobory jodu;
  • narażenie na promieniowanie jonizujace;
  • ekstremalne spożycie jodu;
  • występowanie w rodzinie mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej (FAP);
  • zespoły: Pendreda, Cowden, Gardnera oraz rodzinna polipowatość gruczolakowata;
  • mutacja punktowa protogenu RET.

Objawy raka tarczycy

Objawy raka tarczycy są niecharakterystyczne i zazwyczaj trudno je odróżnić od innych chorób tarczycy. Nowotwór we wczesnym stadium nie daje zazwyczaj żadnych objawów. To wzrost guza powoduje zazwyczaj występowanie niepokojących objawów. Rak i jego objawy przeważnie nie są charakterystyczne, choć nowotwór rozwija się często na podłożu wcześniejszego wola.

Do objawów, które mogą świadczyć o występowaniu raka tarczycy, zalicza się:

  • wyczuwalny guzek tarczycy;
  • powiększanie się węzłów chłonnych;
  • powiększenie obwodu szyi, zwłaszcza szybko narastające;
  • szybki wzrost długoletniego wola.

W miarę postępu choroby mogą pojawić się objawy związane z naciekaniem sąsiadujących tkanek i objawy przerzutów:

  • ból szyi;
  • problemy z przełykaniem;
  • duszności;
  • przewlekła chrypka;
  • bóle kości i złamania patologiczne przy przerzutach do kości.

U chorych z rakiem rdzeniastym może pojawiać się uporczywa biegunka.

Rozpoznanie raka tarczycy

Rozpoznanie raka tarczycy rozpoczyna się od palpacyjnego badania lekarskiego polegającego na sprawdzeniu stanu szyi w celu wykrycia zgrubień i badaniu węzłów chłonnych, by ocenić, czy są powiększone.

Kolejnym krokiem jest pobranie próbki krwi i ocena stężeń hormonów tarczycy, z których największe znaczenie ma tyreotropina (TSH). Zbyt wysoki lub zbyt niski poziom TSH oznacza, że tarczyca nie pracuje prawidłowo.

Niezwykle ważne jest także badanie USG tarczycy, które daje obraz tarczycy i jej okolicznych struktur. Badanie USG mówi więcej o wielkości i kształcie tarczycy. Pozwala także uwidocznić guzki, które są zbyt małe, by mogły być wyczuwalne w badaniu. Guzki, które są wypełnione płynem, zwykle nie są złośliwe. Za nowotwór złośliwy uważa się zazwyczaj guzy lite. 

W przypadku, gdy w badaniu USG zostanie uwidoczniony guz, który spełnia kryteria potencjalnej złośliwości, lekarz zleci wykonanie biopsji tarczycy, polegającej na nakłuciu guzka igłą w celu pobrania komórek do badania mikroskopowego. Jeśli z jakiegoś powodu nie jest możliwe postawienie diagnozy na podstawie biopsji, wykonuje się operacyjne pobranie próbek do badania. Może to obejmować usunięcie całej tarczycy lub jej części.

Kolejnym ważnym badaniem jest scyntygrafia tarczycy, czyli badanie izotopowe, polegające na połknięciu niewielkiej ilości substancji radioaktywnej, która przeniesie się przez układ krwionośny i zostanie wchłonięta w komórkach tarczycy. Guzki, które przyjmą więcej substancji niż tkanka tarczycy w ich okolicy, nazywane są „gorącymi” i zazwyczaj są to guzki złośliwe. Guzki „zimne”, które wchłaniają mniej substancji radioaktywnej, również mogą być rakiem.

Rokowania w przypadku raka tarczycy są zasadniczo dobre. Zdecydowaną większość chorych udaje się wyleczyć całkowicie. Lepsze rokowania dotyczą raków brodawkowatych i pęcherzykowych. Nieco gorsze rokowanie dotyczy raka rdzeniastego. Natomiast rak anaplastyczny przebiega bardzo agresywnie i jego wyleczenie jest trudne.

Leczenie raka tarczycy

Po stwierdzeniu raka tarczycy konieczne jest określenie jego stadium zaawansowania, które obejmuje wielkość guzka, stan okolicznych węzłów chłonnych i innych części ciała w celu potwierdzenia lub wykluczenia przerzutów.

W leczeniu raka liczy się czas. Im szybciej zostanie rozpoznany, tym większe szanse na pokonanie choroby. Długie zwlekanie z rozpoczęciem leczenia zwiększa natomiast ryzyko pojawienia się przerzutów do innych narządów, co rokuje znacznie gorzej.

Możliwości leczenia u osób chorujących na raka tarczycy:

  • leczenie chirurgiczne — każdy rak tarczycy, któremu towarzyszy guz jest wskazaniem do leczenia operacyjnego, które może obejmować wycięcie całej tarczycy wraz z węzłami chłonnymi położonymi w okolicy tarczycy, jej płata lub operację uzupełniającą po niedoszczętnej operacji pierwotnej raka tarczycy
  • leczenie hormonem tarczycy (tyroksyna) — ma na celu uzupełnienie niedoborów hormonalnych w raku rdzeniastym, niezróżnicowanym i anaplastycznym tarczycy oraz zmniejszenie ryzyka nawrotu choroby związanego z możliwością pobudzenia wzrostu komórek zróżnicowanych raków pod wpływem TSH.
  • stosowanie radioaktywnego jodu — jest podstawowym leczeniem uzupełniającym w rakach pęcherzykowych i brodawkowatych tarczycy. Dawki tyroksyny podaje się chorym w celu zablokowania wydzielania TSH, dzięki czemu mikroprzerzuty, których nie da się stwierdzić poprzez badania, mogą się nie powiększyć.
  • radioterapia — stosowana jest głównie w leczeniu uzupełniającym zaawansowanego raka rdzeniastego tarczy i rakach niezróżnicowanych i anaplastyczych.
  • stosowanie leków ukierunkowanych na cele molekularne (terapia celowana)

Zazwyczaj chory objęty jest więcej niż jednym typem leczenia. Może być poddany operacji oraz leczeniu hormonalnemu, a także terapii radioaktywnym jodem. Schemat leczenia zależy od stopnia zaawansowania raka.

Po usunięciu tarczycy już zawsze trzeba przyjmować hormony, których organizm jest pozbawiony po wycięciu produkującego je narządu. Brak hormonów wpływa negatywnie na pracę całego organizmu, dlatego konieczne jest ich przyjmowanie w odpowiednich dawkach.

Warto podjąć leczenie nawet wtedy, gdy rak znajduje się w zaawansowanym stadium. Nawet gdy nie ma szans na całkowite wyleczenie, to odpowiednia terapia może opóźnić postęp choroby, zmniejszyć dolegliwości z nią związane i wydłużyć życie chorego. Należy jednak pamiętać, że decyzja o podjęciu leczenia jest zawsze decyzją indywidualną chorego i należy ją uszanować.

Źródło: issuu.com/Co warto wiedzieć. Rak tarczycy; zwrotnikraka.pl; onkologia.mp.pl; onkologia.mp.pl/chorobynowotworowe; io.gliwice.pl

Biblioteka Zdrowia

W Polsce obserwuje się około 3000 nowych zachorowań na raka tarczycy rocznie, jest to jeden z niewielu nowotworów, który znacznie częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn. Liczba przypadków wśród kobiet w 2013 roku wynosiła 2377, natomiast wśród mężczyzn 571.

Rak tarczycy jest zaliczany do grupy nowotworów rzadkich, jednak ze względu na małą agresywność biologiczną i skuteczne metody terapii chorzy z rakiem tarczycy żyją długo – powoduje to, że szacunkowa liczba chorych na ten rodzaj raka jest znaczna.

Leia também:  Como beber licor de creme baileys

W Polsce na raka tarczycy choruje około 10 tysięcy osób.  

Ryzyko zachorowania na raka tarczycy wzrasta wraz z wiekiem i jest najwyższe około 40-50 roku życia. W poszczególnych dekadach życia różnią się również statystyki dotyczące ryzyka zachorowania u kobiet i u mężczyzn.

Największe różnice notuje się u osób do 50. roku życia – częstość zachorowań wśród kobiet jest znacznie większa niż częstość zachorowań wśród mężczyzn. Jednak w przypadku osób starszych, po 70.

roku życia, różnica ta zaciera się.

Rodzaje raka tarczycy

Ze względu na budowę tarczycy wyróżnia się cztery podstawowe typy raka tarczycy:

  • rak brodawkowy
  • rak pęcherzykowy
  • rak rdzeniasty
  • rak anaplastyczny

Poszczególne typy nowotworu różnią się miedzy sobą przebiegiem, rodzajem możliwej terapii oraz rokowaniem dla pacjenta.

Rak brodawkowy

Brodawkowy rak tarczycy jest najczęstszym nowotworem złośliwym gruczołu tarczycy. Szacuje się, że występuje nawet u 80% osób, które usłyszały diagnozę raka tarczycy.

Pojawia się w każdej grupie wiekowej pacjentów (na raka brodawkowego tarczycy chorują osoby dorosłe i dzieci), jednak szczyt zachorowań przypada na 4. dekadę życia.

Znacznie częściej jest diagnozowany u kobiet niż u mężczyzn. Może wywoływać przerzuty do węzłów chłonnych.

Rak pęcherzykowy

Pęcherzykowy rak tarczycy występuje rzadziej, stanowi od 5% do 15% wszystkich diagnozowanych raków tarczycy. Jednym z czynników ryzyka raka pęcherzykowego jest niedobór jodu, dlatego rak ten częściej występuje w populacjach, które zamieszkują tereny ubogie w ten pierwiastek.

Rak rdzeniasty

Występuje stosunkowo rzadko, jedynie 5% osób ze zdiagnozowanym rakiem tarczycy choruje na ten rodzaj raka.

Bywa uwarunkowany genetycznie (postać rodzinna), stąd konieczność monitorowania stanu zdrowia najbliższych krewnych pacjenta, u którego wykryto raka rdzeniastego.

W przebiegu choroby może występować uporczywa biegunka, objaw ten jest związany z rodzajem wydzielanych przez guz substancji.

Rak anaplastyczny

Określany również mianem raka niezróżnicowanego. Jest najbardziej złośliwą formą nowotworu tarczycy, charakteryzuje się szybkim tempem wzrostu i dużą aktywnością. Rak anaplastyczny nie poddaje się leczeniu chirurgicznemu, a alternatywne ścieżki leczenia również nie dają pozytywnych rezultatów. Rokowania w przypadku tego rodzaju nowotworu są niepomyślne.

Przyczyny raka tarczycy

Wśród czynników ryzyka raka tarczycy wymieniane są:obecność guzków i zmian w strukturze gruczołu tarczycy

  • płeć żeńska
  • w przypadku kobiet: duża liczba przebytych ciąż
  • ekspozycja na promieniowanie jonizujące – w przypadku raka brodawkowatego tarczycy zaobserwowano większą liczbę zachorowań wśród osób, które przeżyły wybuch jądrowy czy przebyły napromienianie okolic szyi w dzieciństwie
  • niedobór jodu
  • przyczyny genetyczne

Objawy raka tarczycy

Rozwijający się rak tarczycy zwykle nie daje charakterystycznych objawów, które różniłyby się od dolegliwości wywoływanych przez guzy o łagodnym charakterze.

Z tego powodu rozpoznanie choroby w początkowych fazach zaawansowania jest trudne.

W przypadku zaawansowanych nowotworów u chorych mogą wystąpić objawy wynikające z obecności guza znacznych rozmiarów i ewentualnych przerzutów. Są to np.:

  • chrypka
  • zaburzenia połykania
  • problemy z mową wynikające z porażenia strun głosowych
  • duszność
  • uczucie dławienia
  • męczliwość
  • uczucie osłabienia, braku sił
  • biegunka (u chorych z rakiem rdzeniastym)

Rozpoznanie raka tarczycy

Ze względu na to, że rak tarczycy w początkowych fazach zaawansowania nie daje charakterystycznych objawów, do postawienia rozpoznania dochodzi często podczas biopsji guzka tarczycy przypadkowo wykrytego w badaniu USG. Pomocne może być także zbadanie markera nowotworowego raka tarczycy, tyreoglobuliny (oznaczenie poziomu przeciwciał anty-TG) 

Przed podjęciem decyzji o operacji konieczne jest przeprowadzenie wnikliwego wywiadu oraz wykonanie podstawowych badań diagnostycznych takich jak: USG szyi, biopsja cienkoigłowa guza oraz badania laboratoryjne krwi (stężenie wapnia, TSH, FT3 i FT4, PTH). Ponadto ważne jest badanie laryngologiczne pozwalające na ocenę stanu strun głosowych oraz badanie RTG klatki piersiowej.

W trakcie trwania terapii lekarze często zlecają dodatkowe badania, które pozwalają ocenić efekty wdrożonej terapii, np. badania laboratoryjne i scyntygrafia z użyciem jodu promieniotwórczego.

Rak tarczycy leczenie

Podstawą terapii raka tarczycy jest leczenie operacyjne polegające zwykle na usunięciu całej tarczycy lub, w wyjątkowych sytuacjach, jej części.

Dodatkowo, jako leczenie uzupełniające, stosuje się terapię jodem promieniotwórczym. Terapię jodem wdraża się zwykle po około 1-3 miesiącach po zabiegu chirurgicznego usunięcia tarczycy.

U chorych, u których wystąpiły przerzuty, terapię jodem trzeba powtarzać co pół roku, aż do chwili wystąpienia remisji lub kiedy terapia nie przynosi oczekiwanych efektów, a chory silnie odczuwa skutki uboczne wdrożonego leczenia.

Leczenie jodem promieniotwórczym jest bezpieczne, charakteryzuje się udowodnioną klinicznie skutecznością i ułatwia monitorowanie stanu chorych.

Dzięki wykorzystaniu terapii jodem możliwe jest również szybkie wykrycie ewentualnych nawrotów choroby.

Pomimo dużego bezpieczeństwa tej metody leczenia, u części chorych mogą w jej trakcie występować nieprzyjemne objawy, a do najczęstszych należy zapalenie ślinianek, mdłości oraz wymioty.

Leczenia jodem nie należy przeprowadzać u kobiet w ciąży bądź karmiących piersią. Po zakończeniu leczenia, ze względu na ryzyko wystąpienia uszkodzeń płodu, pacjenci powinni stosować skuteczną metodę antykoncepcji – kobiety przez 12, a mężczyźni przez 6 miesięcy.

Niestety leczenie jodem nie może być zastosowane u wszystkich chorych, metoda ta nie jest stosowana u chorych dotkniętych rakiem rdzeniastym bądź anaplastycznym.

U wszystkich chorych na raka tarczycy, u których wdrożono leczenie chirurgiczne, zaleca się terapię uzupełniającą tyroksyną. Jest to fizjologicznie wytwarzany przez tarczycę hormon, który należy uzupełniać po usunięciu narządu. Suplementacja zapobiega wystąpieniu objawów wynikających z niedoboru tyroksyny.

U chorych na raka brodawkowatego lub pęcherzykowatego zaleca się leczenie tyroksyną w dawce powodującej nieznaczny nadmiar ilości hormonu w organizmie – jest to działanie profilaktyczne, zmniejszające ryzyko wystąpienia przerzutów.

W szczególnych przypadkach choroby wprowadzane jest leczenie teleradioterapeutyczne bądź chemioterapeutyczne – decyzję o podjęciu terapii tymi metodami podejmuje lekarz onkolog, pod którego opieką znajduje się pacjent.

Przeczytaj: Usunięcie tarczycy w Szpitalu Medicover >>

Rokowania i powikłania raka tarczycy

W zależności od typu rozpoznanego nowotworu, jego zaawansowania oraz rodzaju wdrożonego leczenia, rokowania dla pacjenta są różne.

Najkorzystniejsze rokowania na przyszłość dotyczą pacjentów ze zróżnicowanym rakiem tarczycy, u których wdrożono leczenie chirurgiczne oraz uzupełniającą terapię jodem promieniotwórczym.

W przypadku pacjentów z rakiem brodawkowatym ponad 90% z nich przeżywa 10 lat, równie dobre rokowania dotyczą pacjentów z rakiem pęcherzykowym.

W przypadku wcześnie wykrytych zmian, ograniczonych tylko do tarczycy, możliwe jest całkowite wyleczenie.

U pacjentów chorujących na rdzeniastą postać nowotworu tarczycy, którzy zostali poddani odpowiedniemu leczeniu, 10 lat życia ma przed sobą 80-90% osób. Niestety przy braku właściwej terapii rokowanie jest niekorzystne, rozsiew choroby następuje stosunkowo szybko i nieleczeni pacjenci umierają w ciągu kilku lat od postawienia diagnozy.

Najmniej korzystne rokowania dotyczą chorych na anaplastyczną postać raka tarczycy. Od pojawienia się pierwszych niepokojących objawów do zgonu zwykle mija nie więcej niż 12 miesięcy.

Zapobieganie rakowi tarczycy

Jednym z czynników predysponujących do zachorowania na raka tarczycy jest palenie papierosów. Dym papierosowy zawiera wiele substancji rakotwórczych, więc unikanie przebywania w środowisku osób palących i rzucenie palenia zmniejsza ryzyko wystąpienia nowotworów, w tym raka tarczycy.

W ramach prozdrowotnego trybu życia należy również zadbać o zróżnicowaną, zdrową dietę i odpowiednią dawkę jodu w diecie.

Obecnie w Polsce obowiązkowo jest jodowana sól kuchenna, dzięki czemu niewiele osób boryka się problemem niedoborów jodu.

Ponadto zalecane jest komponowanie codziennych posiłków ze składników, które naturalnie zawierają duże ilości tego pierwiastka, czyli m.in. z ryb morskich, owoców morza i alg (np. spirulina), ale także ziaren zbóż, marchwi, jaj i orzechów.

W uzasadnionych przypadkach dużych niedoborów lekarz może zalecić przyjmowanie doustnych suplementów jodu.

Zalecane postępowanie

Jeśli zachorowałeś na raka tarczycy:

  • Przestrzegaj zaleceń lekarza, szczególnie w odniesieniu do proponowanych metod terapii i dawkowania zleconych leków.
  • Regularnie poddawaj się badaniom kontrolnym, które pozwolą ocenić skuteczność wdrożonego leczenia.
  • W czasie choroby i rekonwalescencji unikaj stosowania leków bez recepty, ziół i suplementów diety, chyba że konsultowałeś ich przyjmowanie z lekarzem onkologiem.

Aby uniknąć zachorowania na raka tarczycy

  • Dbaj o zdrową, odpowiednio zbilansowaną dietę, bogatą w produkty zawierające jod – ryby i owoce morza, ziarna zbóż, warzywa i owoce.
  • Jeśli zdiagnozowano u ciebie niedobór jodu, oprócz zbilansowanej diety przyjmuj zlecone przez lekarza suplementy, które uzupełnią niedobory jodu organizmie i zapobiegną występowaniu objawów ze strony tarczycy, w tym nowotworów.
  • Rzuć palenie, ponieważ substancje chemiczne zawarte w dymie papierosowym sprzyjają powstawaniu nowotworów, w tym nowotworu tarczycy. Staraj się nie przebywać w towarzystwie osób palących, gdyż bierne palenie tytoniu również sprzyja zachorowaniom na nowotwory.

Źródła

  • „Onkologia” Andrzej Kułakowski
  • www. onkologia.org.pl
  • „Interna 2016” Andrzej Szczeklik
  • „Rak tarczycy” Beata Piwońska- Solska, portal Medycyna Praktyczna Archipelag Onkologia
  • Joanna Didkowska, Urszula Wojciechowska, Krajowy Rejestr Nowotworów 2013

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*