Przyczyny stolców tłuszczowych i biegunek tłuszczowych

Biegunka to stan, w którym pacjent oddaje stolce o zbyt luźnej konsystencji z częstotliwością powyżej 3 razy na dobę. Biegunka może być objawem towarzyszącym wielu chorobom, a w tym również zakażeniom.

Przyczyny stolców tłuszczowych i biegunek tłuszczowych

Podstawowy podział rozróżnia biegunkę ostrą i przewlekłą. Biegunka ostra trwa poniżej dwóch tygodni i może być objawem zakażenia przewodu pokarmowego przez drobnoustroje lub skutkiem spożycia samych tylko toksyn bakteryjnych (w większości przypadków). To także możliwy efekt zażywania określonych leków, np.

antybiotyków o szerokim zakresie działania, leków hipotensyjnych, leków zobojętniających kwas solny, hormonów tarczycy lub leków antyarytmicznych. Biegunka ostra może być także skutkiem nadużywania leków przeczyszczających, zatrucia grzybami, alkoholem, czy też arszenikiem. To prawdopodobne następstwo nadwrażliwości pokarmowej.

Przewlekła biegunka – przyczyny

Przewlekła biegunka może mieć wiele przyczyn. Częste rozwolnienie uznaje się za biegunkę przewlekłą, gdy trwa ono dłużej niż 30 dni.

Biegunka przewlekła bardzo rzadko wiąże się z zakażeniem przewodu pokarmowego. Zazwyczaj występuje ona u chorych z niedoborem odporności.

Przewlekła biegunka najczęściej bywa objawem zespołu jelita drażliwego, nieswoistego zapalenia jelit lub raka okrężnicy.

Wyróżnia się następujące rodzaje biegunki przewlekłej:

  • biegunka osmotyczna – może ją spowodować zażywanie leków, a dokładniej: przeczyszczających z grupy środków osmotycznych oraz leków, które zobojętniają kwas solny. Biegunka osmotyczna może być również wynikiem nadużycia niektórych środków spożywczych i suplementów diety, czy też wiązać się ze spożywaniem słodyczy, w których obecne są mannitol, ksylitol lub sorbitol. Przyczyną przewlekłej biegunki może też być niedobór laktazy, zespół krótkiego jelita lub przetoki jelitowe.
  • biegunka sekrecyjna – częste rozwolnienie w tym przypadku mogą spowodować zażywane przez pacjenta leki przeczyszczające, które pobudzają motorykę jelit, toksyny, nadużywanie alkoholu, a także zaburzone wchłanianie kwasów żółciowych w jelicie krętym, będące skutkiem np. zespołu rozrostu bakteryjnego lub resekcji końcowego odcinka jelita krętego.
  • biegunka tłuszczowa może towarzyszyć zaburzeniom trawienia w przebiegu zapalenia trzustki, raka trzustki lub mukowiscydozy. Może występować przy zespole rozrostu bakteryjnego lub w cholestatycznych chorobach wątroby. To prawdopodobny objaw zaburzeń wchłaniania, do których doprowadzać mogą celiakia, giardioza, niedokrwienie jelita oraz enteropatia z utratą białka.
  • Przewlekła biegunka u osób starszych może być biegunką zapalną, która może pojawić się przy nieswoistym zapaleniu jelit (takim jak np. wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna), w mikroskopowym lub niedokrwiennym zapaleniu jelita, gdy u chorego występuje nadwrażliwość pokarmowa, niedobory odporności, nowotwory jelit. Może ją też wywoływać nadużywanie i przedawkowanie określonych leków. Przewlekła biegunka u dziecka może być sygnałem dla rodziców, że w ciele dziecka są obecne pierwotniaki jelitowe, np. Giardia lamblia lub inne pasożyty.

Przewlekła biegunka u dziecka i osoby dorosłej – diagnostyka i leczenie

Przewlekła biegunka u osób starszych lub dzieci wymaga natychmiastowej diagnostyki i leczenia pod ścisłą kontrolą lekarską. Nie eksperymentuj z lekami na własną rękę. Wykonaj niezbędne badania i pokaż ich wyniki swojemu lekarzowi.

Kiedy pojawia się przewlekła biegunka, jej diagnostyka powinna się zacząć od oceny stopnia nawodnienia chorego. Lekarz ocenia także wygląd stolców i charakter biegunki na podstawie dokładnego wywiadu.

Może też być wymagane chwilowe odstawienie pokarmów i pozostanie przez kilkanaście godzin na czczo.

Lekarz powinien wykluczyć biegunkę rzekomą, a przy odwodnieniu ciężkim konieczna może być hospitalizacja i nawodnienie dożylne – niezbędne zwłaszcza wtedy, gdy u chorego występują także wymioty. Nawodnienie to podstawowa metoda leczenia objawowego biegunki. Zazwyczaj wystarcza przyjmowanie dużej ilości płynów z jedzeniem lub piciem.

U dzieci i osób starszych skuteczne bywa też podawanie hipoosmolarnego doustnego glukozo-elektrolitowego płynu nawadniającego, najlepiej w postaci schłodzonej, który pije się często, ale w małych porcjach.

Lekarz może skierować pacjenta na dodatkowe badania, gdy podejrzewa niedożywienie, niedobory witamin lub pierwiastków śladowych, które wywołała przewlekła biegunka.

W sytuacji, gdy została zdiagnozowana przewlekła biegunka, przyczyny zostały określone przez lekarza, konieczne może być zastosowanie leków przeciwbiegunkowych – np. loperamidu lub diosmektytu.

Leki te przyjmuje się doustnie, część ze środków przeciwbiegunkowych zwiększa wchłanianie wody w jelitach i zmniejsza dzięki temu ostatecznie liczbę wypróżnień.

Loperamid ma niewielkie prawdopodobieństwo wywołania skutków ubocznych.

Osoba z objawami biegunki przewlekłej powinna dużo odpoczywać, unikać intensywnego wysiłku fizycznego, a po ustąpieniu symptomów stosować zbilansowaną i pełnowartościową dietę, w celu uzupełnienia ewentualnych niedoborów. Przez jakiś czas po skutecznym zakończeniu leczenia wskazane są lekkostrawne potrawy, przyjmowane w mniejszych porcjach, a częściej, by dać organizmowi czas na pełną regenerację.

Jeżeli zauważysz u siebie lub u bliskiej Ci osoby niepokojące objawy, wówczas niezwłocznie skonsultuj się ze specjalistą, który wdroży właściwe leczenie.

Bibliografia:

  1. Biegunka [w:] Interna Szczeklika 2019/20. Mały podręcznik, pod red. Piotra Gajewskiego, Kraków 2019, s.38–43.
  2. Andrea Horvath, Hanna Szajewska, Ostra biegunka infekcyjna, Klinika Pediatrii WUM.

10 objawów, które powinny skłonić cię do wizyty u gastrologa

Wszelkie dolegliwości, również te które dotyczą przewodu pokarmowego, budzą zazwyczaj nieprzyjemne odczucia. Powinieneś wówczas z pomocą gastrologa odnaleźć przyczyny, które te dolegliwości wywołują. Wielokrotnie wystarcza zmiana pewnych nawyków, stylu życia, i owe objawy znikają. Jeśli jednak jest inaczej- warto skonsultować się z lekarzem. Istnieje szereg objawów gastrycznych, które niepokoją wiele osób. Poniżej przedstawiam dziesięć najbardziej powszechnych spośród nich.

Ból brzucha

To najbardziej powszechna dolegliwość gastryczna. Świadczy on o zaburzeniu czynności przewodu pokarmowego, W większości przypadków ból brzucha jest konsekwencją zatrucia pokarmowego.

W takiej sytuacji postępowanie jest proste – wystarczy nawadnianie oraz ewentualna terapia lekami rozkurczowymi, a następnie utrzymanie zdrowiej, zbilansowanej diety. Przyczyną dolegliwości bólowych brzucha mogą być również choroby zapalne oraz te, które przebiegają z owrzodzeniem błony śluzowej (np.

choroba wrzodowa żołądka) lub też choroby nowotworowe. Tu konieczna jest konsultacja lekarska oraz odpowiednie leczenie.

Zaparcia

Głównymi winowajcami są zazwyczaj: stres, dieta uboga w błonnik, niewystarczająca ilość wypijanych płynów czy brak ruchu. Aby zapobiec zaparciom lub je zwalczyć, zaleca się unikanie powyższych czynników, które im sprzyjają.

Gdy mimo to cierpisz na zaparcia, powinieneś zgłosić się do gastrologa. Lekarz zleci wówczas odpowiednie badania, dzięki którym wykluczy ewentualne choroby.

Badaniom poddaj się również wówczas, gdy masz lub miałeś wśród rodziny chorych na raka jelita grubego.

Wzdęcia

Wzdęcia to objaw definiowany jako powiększenie obwodu brzucha oraz towarzyszące mu uczucie zwiększonej ilości gazów w przewodzie pokarmowym. Najczęściej wynikają one z nieprawidłowej diety oraz jedzenia w pośpiechu. Bywa jednak, że są one objawem innych schorzeń, np.

nietolerancji glutenu, przewlekłego zapalenia trzustki. Przed wykluczeniem tych chorób, powinieneś zmienić na swój styl życia. Spożywaj posiłki spokojnie, dokładnie żując każdy kęs.

Twoja dieta powinna być stosunkowo uboga w rośliny strączkowe oraz inne produkty wywołujące wzdęcia.

Biegunka

Biegunka to oddawanie wodnistego stolca minimum cztery razy w ciągu doby. Przyczyny mogą być różne – od zatrucia pokarmowego po choroby trzustki.

Jeśli biegunka trwa krótko, nawadniaj swój organizm odpowiednią ilością płynów i pamiętaj o składnikach mineralnych. Jeśli utrzymuje się długo, zgłoś się do lekarza, który wdroży stosowne leczenie.

Długie utrzymywanie się biegunki grozi odwodnieniem i utratą znacznych ilości elektrolitów i dlatego jest to objaw niebezpieczny dla zdrowia, a nawet życia.

Krwawienie z odbytu

Pojawienie się świeżej krwi lub skrzepów w stolcu określa się mianem krwawienia z odbytu. Najczęstszą jej przyczyną są hemoroidy – żylaki odbytu.

Niemniej jednak może to być również objaw raka jelita grubego – choroby którą można wyleczyć, pod warunkiem wczesnego wykrycia.

Leia também:  Zapalenie kaletki łokciowej – jak leczyć zapalenie kaletki maziowej wyrostka łokciowego?

Hemoroidy mało zaawansowane leczy się zachowawczo poprzez miejscowe stosowanie środków leczniczych. Bardziej zaawansowane mogą wymagać leczenia operacyjnego.

Krwiste lub fusowate wymioty

Krwiste wymioty to treść pochodząca z żołądka, zawierająca krew lub skrzepy krwi. Fusowate wymioty zawierają z kolei „fusy”, które de facto są krwią strawioną w żołądku.

Ich przyczyną mogą być między innymi:

  • pęknięcie żylaków przełyku,
  • wrzody żołądka i dwunastnicy,
  • pęknięcie błony śluzowej przełyku, jako efekt silnych wymiotów.

Zarówno jeden jak i drugi objaw należy do bardzo poważnych symptomów. Niezwłocznie skonsultuj się z lekarzem.

Zgaga

Zgaga to odczucie palenia i pieczenia, umiejscowione za mostkiem, niekiedy sięgające nawet do gardła. Wywołana jest ona cofaniem się treści pokarmowej z żołądka do przełyku. Aby jej zapobiec, warto zwrócić uwagę na ilość spożywanych pokarmów, bowiem obfite posiłki mogą wyzwalać ten objaw.

Występowaniu zgagi sprzyja również częste schylanie się oraz późne spożywanie kolacji. Częste występowanie zgagi może powodować uszkodzenie śluzówki przełyku. Jeśli mimo wprowadzenia zmian w sposobie żywienia nadal często odczuwasz zgagę, może być to objaw choroby refluksowej żołądka.

Ważny jest wówczas kontakt z lekarzem, który zleci odpowiednią terapię.

W warunkach prawidłowych gazy występują w świetle przewodu pokarmowego, co powoduje ich wydalanie nawet dwadzieścia razy na dobę.Problem pojawia się wówczas, gdy człowiek wydala je ze zwiększoną częstotliwością. Warto wtedy zrezygnować z pokarmów, które działają gazotwórczo. Należą do nich m. in.: fasola, kapusta, makaron, cebula, mleko, napoje gazowane. Ponadto, zrezygnuj z gumy do żucia. Jeśli coś pijesz – pij przez słomkę, natomiast spożywane pokarmy jedz powoli. W przypadku zgłoszenia swojego problemu lekarzowi, wielokrotnie trudno jest ustalić przyczynę objawu. Najczęściej jest on elementem składowym zespołu zaburzeń czynnościowych jelit. Stolec w warunkach prawidłowych ma konsystencję półmiękką lub jest uformowany i nie zawiera niestrawionych resztek pokarmu. Inny wygląd może sugerować występowanie różnorodnych schorzeń, takich jak:

  • zapalenie trzustki – występuje wówczas stolec tłuszczowy, tj. z kropelkami tłuszczu, połyskujący,
  • nowotwory jelita grubego, które powodują zwężenie odbytnicy – stolec ołówkowaty (o małej średnicy),
  • krwawienie z przewodu pokarmowego – stolec czarny,
  • cholestaza – brak przechodzenia żółci produkowanej przez wątrobę do przewodu pokarmowego, której przyczyn może być wiele – stolec bardzo jasny lub nawet biały,
  • infekcja jelitowa – stolec zielonkawy.

Odbijanie jest odruchem fizjologicznym, polegającym na usunięciu połkniętego powietrza, które znajduje się w przełyku lub żołądku. Zasada jest prosta: powietrza połykasz tym więcej, im obfitszy posiłek spożywasz oraz im bardziej się spieszysz w czasie jego trwania. Aby więc ograniczyć odbijanie, należy ograniczyć obfite porcje oraz jeść powoli. Jeśli mimo to objaw nie mija, powinieneś zgłosić się do gastrologa.

Zespół jelita drażliwego – przyczyny, objawy i formy IBS

Coraz więcej osób uskarża się na częste bóle brzucha, wzdęcia oraz na przemian występujące biegunki i zaparcia. Dolegliwości te mogą być symptomami zespołu jelita drażliwego.

Z badań epidemiologicznych wynika, że choroba ta dotyka od 17 do 30% populacji, zaś tylko 5% pacjentów zgłasza się z jej objawami do lekarza.

Rozpoznanie zespołu jelita drażliwego jest niezwykle istotne dla poprawy jakości życia, gdyż dolegliwościom fizycznym często towarzyszą negatywne skutki w sferze psychicznej utrudniające codzienne funkcjonowanie.

Zespół jelita drażliwego to jedna z najczęściej występujących chorób czynnościowych przewodu pokarmowego, czyli takich, które nie są związane z nieprawidłowościami w budowie jelit.

Charakteryzuje się, trwającymi co najmniej 3 miesiące, zaburzeniami rytmu i konsystencji wypróżnień – biegunkami i zaparciami – oraz mogącymi towarzyszyć tym dolegliwościom bólami brzucha, wzdęciami i uczuciem niepełnego wypróżnienia. Występuje częściej u kobiet (ok. 70%) niż u mężczyzn.

Dotyka w szczególności osoby w 3 i 4 dekadzie życia. Jest to choroba nieuleczalna, ale jej objawy można złagodzić.

Cztery postacie zespołu jelita drażliwego

Postacie zespołu jelita drażliwego dzielą się na:

  • Postać z przewagą biegunki
  • Postać z przewagą zaparcia
  • Postać mieszana biegunkowo-zaparciowa
  • Postać nieokreślona

Ten podział ułatwia zarówno różnicowanie choroby od innych schorzeń układu pokarmowego, jak również pomaga w odpowiednim dobraniu zaleceń dietetycznych.

Postać biegunkowa

Charakteryzuje się co najmniej jednym z następujących objawów:

  • więcej niż 3 wypróżnienia dziennie,
  • luźny lub wodnisty stolec,
  • nagłe parcie na stolec.

 W postaci biegunkowej nie występują:

  • twarde lub grudkowate stolce,
  • mniej niż 3 wypróżnienia w ciągu tygodnia,
  • wysiłek w trakcie wypróżniania.

Postać zaparciowa

Charakteryzuje się co najmniej jednym z następujących objawów:

  • twarde lub grudkowate stolce,
  • mniej niż 3 wypróżnienia w ciągu tygodnia,
  • wysiłek w trakcie wypróżniania.

W postaci zaparciowej nie występują:

  • więcej niż 3 wypróżnienia dziennie,
  • luźny lub wodnisty stolec,
  • nagłe parcie na stolec.

Objawy zespołu jelita drażliwego

Głównymi objawami charakterystycznymi dla zespołu jelita drażliwego są:

  • Ból brzucha lub dyskomfort w jamie brzusznej przez ostatnie 3 miesiące, w ciągu ostatnich 6 miesięcy

Ból trzewny może być stały lub nawracać. Najczęściej pojawia się w podbrzuszu i w lewym dolnym odcinku jamy brzusznej. Występuje często po posiłku, a jego siła maleje po wypróżnieniu.

Może objawiać się różną intensywnością – od łagodnego do silnego, ostrego bólu. Ból wynika z silnego rozbudzenia receptorów bólowych, które błędnie reagują na bodźce, np.

bezpieczne przesuwanie treści pokarmowej w jelicie może wywoływać ból u osoby dotkniętej zespołem jelita drażliwego.

  • Zaparcia, czyli mniej niż 3 wypróżnienia w tygodniu charakteryzujące się małą ilością twardego lub grudkowatego stolca Czynniki powodujące zaparcia, takie jak:
    • siedzący tryb życia,
    • hamowanie regularności wypróżnień (np. w wyniku niechęci do korzystania z toalety w miejscach publicznych),
    • nadmierne stosowanie środków przeczyszczających,
    • błędy żywieniowe (dieta oparta na spożyciu dużej ilości tłuszczów zwierzęcych, węglowodanów prostych – słodyczy, a małej ilości płynów),

    sprzyjają występowaniu zaparć u osoby cierpiącej na zespół jelita drażliwego.

  • Biegunka,czyli oddawanie luźnego lub wodnistego stolca co najmniej 3 razy na dobęBiegunkowa postać zespołu jelita drażliwego obejmuje 1/3 pacjentów dotkniętych tą chorobą. Poprzedza ją ból brzucha, który ustępuje po wypróżnieniu. Nawet niewielkie ilości płynów lub pokarmów stałych mogą prowadzić do wypróżnienia. Biegunki występują w dzień, pierwsza zwykle po przebudzeniu.
  • Wzdęcia,czyli uczucie wypełnienia brzucha przez gazy jelitowe, któremu towarzyszy bólPojawiają się najczęściej po spożyciu posiłku i w porze wieczornej. Ustępują w nocy. Są objawem występującym częściej w postaci zaparciowej niż biegunkowej. Ich nasilenie można zmniejszyć poprzez stosowanie odpowiedniej diety.
  • Uczucie niepełnego wypróżnieniaDyskomfort natury psychicznej, pojawiający się po oddaniu stolca, w postaci silnego przekonania, że jelita nie opróżniły się do końca.

Przyczyny zespołu jelita drażliwego

Zespół jelita drażliwego jest problemem złożonym, na którego wystąpienie może składać się wiele przyczyn. Etiologia nie jest do końca poznana i stanowi obecnie przedmiot wielu badań klinicznych.

Przypuszcza się, że trzema podstawowymi czynnikami (często współwystępującymi), które wpływają na zaburzenie jakości pracy jelit, są: nadwrażliwość trzewna, zaburzenia motoryki jelit, zaburzenia jelitowego układu nerwowego.

Na wystąpienie choroby mogą też mieć wpływ zaburzenia odżywiania, czynniki psychogenne, genetyczne, jak również płeć i wiek.

Nadwrażliwość trzewna

Nadwrażliwość trzewna to zwiększone odczuwanie bólu płynącego z przewodu pokarmowego. Rozpoznaje się ją poprzez badanie poziomu bólu wywołanego pod wpływem rozciągania odbytnicy balonem, tzw. test rozdymania jelit przy użyciu barostatów. Ból podczas tego badania osiąga wyższy poziom u osób z zespołem jelita drażliwego niż u tych niedotkniętych chorobą.

Najprawdopodobniej przyczynami nadwrażliwości trzewnej są:

  • przebyta infekcja układu pokarmowego (im cięższy przebieg, tym większe ryzyko wystąpienia nadwrażliwości trzewnej),
  • silny stres przebyty tuż przed lub po zatruciu pokarmowym.
Leia também:  Rak pęcherzykowy tarczycy – przyczyny, objawy, leczenie guza tarczycy

Takie czynniki jak depresja, neurotyczność i stany lękowe podwyższają prawdopodobieństwo wystąpienia nadwrażliwości po przebytym zakażeniu pokarmowym.

Nadwrażliwość trzewna może być również związana ze zwiększoną ilością komórek tucznych w błonie śluzowej jelita grubego występującą u osoby cierpiącej na zespół jelita drażliwego. Komórki te mają wpływ na uczulenie receptorów nerwów trzewnych, przez co odpowiadają za obniżenie progu bólowego na bodźce czuciowe w jelicie.

Na nadwrażliwość w obrębie jelit wpływa także silniejsze odczuwanie bólu w ośrodkowym układzie nerwowym.

Zaburzenia motoryki jelit

Na motorykę jelit, zwaną perystaltyką, składają się skurcze jelita, napięcia ściany jelita i przesuwanie treści pokarmowej wzdłuż jelita od żołądka w stronę końca jelita grubego. Czynności motoryczne odbywają się poza świadomością i są kontrolowane przez układy nerwowy i hormonalny.

U chorych na zespół jelita drażliwego motoryka ta jest zaburzona ‒ mogą występować bardzo silne, częste skurcze jelit przy delikatnym ich pobudzeniu, co wywołuje bóle brzucha i biegunki, lub może pojawić się spowolnienie perystaltyki, co powoduje zaleganie treści pokarmowej w jelitach, zwiększenie ilości gazów, wzdęcia i zaparcia.

Zaburzenia jelitowego układu nerwowego

Jelitowy układ nerwowy kontroluje czynności ruchowe i wydzielnicze jelit oraz przepływ krwi w jelitach. Pobudzenie pewnych receptorów głównego neurotransmitera przewodu pokarmowego, za pośrednictwem którego funkcjonuje jelitowy układ nerwowy, powoduje wydzielanie substancji, które pobudzają aktywność skurczową mięśni gładkich jelit, czyli nasilają perystaltykę jelit.

Na aktywność receptorów ośrodkowego, jak i jelitowego układu nerwowego ma wpływ uwalnianie kortykotropiny – hormonu, który jest wydzielany podczas stresu. Stąd przypuszczenie, iż wywołujące stres zaburzenia depresyjne i lękowe mają znaczny wpływ na zaburzenia w obrębie pracy jelit.

Silne napięcie emocjonalne, stres i zaburzenia odżywiania

Możliwą przyczyną zespołu jelita wrażliwego jest silny stres związany z momentami krytycznymi w życiu, takimi jak rozwód, śmierć bliskiej osoby, utrata pracy, zdrada partnera.

Ryzyko zachorowania jest większe u osób, które mają trudność z rozładowaniem napięcia, cierpią na depresję, nerwicę lub hipochondrię.

Zmiany na tle nerwowym w ośrodkowym układzie nerwowym mają wspomniany wyżej wpływ na zaburzenia w obrębie układu pokarmowego.

Osoby cierpiące na zaburzenia odżywiania, takie jak bulimia i anoreksja, również są bardziej narażone na wystąpienie zespołu jelita drażliwego. 

Czynniki żywieniowe w zespole jelita drażliwego

Obecnie bada się wpływ wybranych pokarmów na pojawienie się zespołu jelita drażliwego. Pokarmy te mogą wywoływać reakcję immunologiczną prowadzącą do nadwrażliwości trzewnej.

O reakcji tej świadczy zwiększenie przeciwciał IgG po spożyciu danego pokarmu. Często wymienianymi produktami nasilającymi objawy zespołu jelita drażliwego są produkty pszeniczne, mleko, jaja i tłuste potrawy.

Tłuszcz bowiem pobudza aktywność ruchową jelit.

Zaburzenia w obrębie pracy jelit mogą też być spowodowane przejadaniem się, spożywaniem dużej ilości alkoholu, kofeiny i czekolady oraz dietą ubogą w błonnik.

Czynniki genetyczne w zespole jelita drażliwego

Współczesne badania potwierdzają, iż zespół jelita drażliwego występuje częściej u pacjentów, u których w wywiadzie rodzinnym pojawił się ten problem. 

Leki i zabiegi operacyjne w zespole jelita drażliwego

Zespół jelita drażliwego może wystąpić także po operacji w obrębie przewodu pokarmowego, nadużywaniu środków przeczyszczających oraz leków hormonalnych, jak również po stosowaniu antybiotyków zaburzających florę bakteryjną jelit.

Weryfikacja merytoryczna dr n. med. Witold Kamiński

Diagnoza IBSDiagnostyka zespołu jelita nadwrażliwego

Biegunka tłuszczowa u dzieci

Tłuszczowe stolce to niepokojący objaw, jeśli się powtarzają, wymaga to konsultacji z lekarzem. Ten objaw zazwyczaj świadczy o upośledzonym trawieniu tłuszczów, co może sygnalizować chorobę. Jak wygląda biegunka tłuszczowa i jakie są jej przyczyny? Przeczytasz o tym więcej w poniższym tekście.

Biegunka tłuszczowa – wygląd

Tłuszczowy stolec jest obfity i ma połyskującą, tłustą powierzchnię. Dosyć charakterystyczny jest także nieprzyjemny, gnilny zapach. Jeżeli biegunce towarzyszy upośledzenie odpływu żółci, wówczas stolce są odbarwione.(1,2)

Gdy dziecko oddało tego rodzaju stolec jednorazowo, a następnie wszystko wróciło do normy, prawdopodobnie nie ma powodów do niepokoju. Inaczej jest, gdy sytuacja się powtarza lub dziecko ma tłuszczową biegunkę. W dłużej perspektywie objawem towarzyszącym może być spadek masy ciała, wynikający z zaburzenia przyswajania tłuszczów.(2)

Biegunka tłuszczowa – przyczyny

Powody oddawania tłustych stolców są zróżnicowane. Winne może okazać się schorzenie trzustki, wątroby, jelit lub dróg żółciowych, nadwrażliwość na niektóre składniki żywności (np. białka mleka), u niemowląt w grę może wchodzić niedobór enzymu enterokinazy.(1) Do schorzeń, które mogą objawiać się oddawaniem tłuszczowych stolców przez dzieci należą także:

Celiakia (choroba trzewna)

Celiakia jest chorobą charakteryzującą się nietolerancją glutenu. To jedna z najczęściej wymienianych przyczyn stolców tłuszczowych u dzieci. U najmłodszych choroba trzewna zazwyczaj daje objawy ze strony układu pokarmowego.

Chroniczna biegunka i cuchnące, tłuszczowe stolce (często o jasnym odcieniu) to nie jedyny sygnał, który może świadczyć o celiakii.

Innymi możliwymi objawami są: wymioty, zaparcia, utrata masy ciała, zmęczenie, częste poirytowanie i problemy z zachowaniem, zaburzenia wzrostu.(3)

Giardioza (lamblioza)

Giardioza to choroba wynikająca z zarażenia pasożytem Giardia lamblia. Przebieg w wielu przypadkach jest bezobjawowy, jednak chorobie mogą towarzyszyć: biegunka, cuchnące, tłuszczowe stolce, wzdęcia i skurcze brzucha, nudności, złe samopoczucie, spadek masy ciała. W rzadkich przypadkach pojawiają się wymioty i gorączka.(4)

Mukowiscydoza (zwłóknienie torbielowate)

To uwarunkowana genetycznie choroba, dotycząca głównie układu oddechowego oraz pokarmowego. W jej przebiegu komórki wydzielnicze produkują gęsty i lepki śluz, który zazwyczaj gromadzi się w oskrzelach, płucach, układzie pokarmowym oraz rozrodczym. To zaś grozi poważnymi powikłaniami.

Jak rozpoznać objawy? W przebiegu choroby dziecko oddaje tłuszczowe stolce – ich wygląd cechuje się jasną barwą, obecnością niestrawionych resztek pokarmowych, a także intensywnym odorem. Dziecko rośnie powoli i rozwija się gorzej od rówieśników.

Ponadto maluch ma stale mokry kaszel i często zapada na choroby dróg oddechowych.(5)

Biegunka tłuszczowa – co robić? Wiesz już, jaki wygląd mają biegunki tłuszczowe, z czego mogą wynikać oraz jakie są inne objawy pojawiające się w przebiegu poszczególnych schorzeń.

Warto pamiętać, że przewlekłe oddawanie tłuszczowych stolców może powodować zaburzenia wchłaniania, które mogą prowadzić do niedoboru ważnych składników odżywczych, np. rozpuszczalnych w tłuszczach witamin (A, D, E, K) i zaburzeń wzrostu.

Dlatego należy udać się z dzieckiem do lekarza, gdyż tylko znalezienie przyczyny problemów pomoże w dobraniu właściwej terapii. Wiele problemów ze strony układu pokarmowego można skutecznie łagodzić przy pomocy diety, czasami zaś konieczne jest stosowanie leków. Wszystko uzależnione jest od danego przypadku.

Doraźnie w łagodzeniu biegunek mogą pomóc dostępne w aptekach środki, przeznaczone dla dzieci, takie jak Tasectan. Bez względu na przyczynę biegunki dziecko zawsze trzeba odpowiednio nawadniać, gdyż nadmierna utrata płynów jest najpoważniejszym zagrożeniem związanym z biegunką.  

Biegunka tłuszczowa

Do najczęstszych przyczyn biegunki tłuszczowej można zaliczyć schorzenia trzustki, dróg żółciowych, jelit. Mogą one prowadzić do wielu komplikacji.

Stolce tłuszczowe pojawiają się zazwyczaj w przypadku chorób, które powodują upośledzenie trawienia tłuszczów.

Należy pamiętać, że każda biegunka, niezależnie czy jest to biegunka tłuszczowa, biegunka u dorosłych czy biegunka u niemowląt, wymaga odpowiedniego leczenia i profilaktyki.

1. Jak wygląda biegunka tłuszczowa?

Steatorrhea to nic innego, jak nadmierna ilość tłuszczów w stolcu. Jest to najczęściej objaw przejściowy. Pojawiać się może w przypadku, kiedy dojdzie do infekcji układu pokarmowego. Jej pojawienie można zaobserwować także po zmianie diety. Może trwać dzień lub kilka tygodni.

Powoduje ona, jak każda biegunka, spory dyskomfort. Biegunka tłuszczowa występuje najczęściej z powodu złego wchłaniania tłuszczów przez organizm. Stolec tłuszczowy jest obfity, ma połyskującą, tłustą powierzchnię i charakteryzuje się gnilnym zapachem.

Leia também:  Rzeżączkowe zapalenie gardła – objawy, leczenie

Występuje on w przypadku złego wchłaniania tłuszczów przez organizm.

Biegunka tłuszczowa to nadmiar tłuszczu w stolcu (123RF)

2. Objawy biegunki tłuszczowej

Biegunka tłuszczowa może występować z innymi objawami. Może jej towarzyszyć:

• Krew w stolcu. Występuje najczęściej w przypadku celiakii lub zapalenia jelit. Może to być krew jasnoczerwona lub czarna, prawie smolista.

• Odbarwienie stolca. Pojawia się, kiedy upośledzony jest odpływ żółci z wątroby.

• Nudności oraz wymioty. Pojawiają się najczęściej w zapaleniu trzustki.

• Żółtaczka. Pojawia się w chorobach, które mają związek z wątrobą oraz drogami żółciowymi.

• Świąd skóry. Pojawia się przez zbytnie nagromadzenie kwasów żółciowych we krwi. Taka sytuacja może pojawić się w przypadku wystąpienia żółtaczki zaporowej.

• Ciemniejsze niż normalnie zabarwienie moczu. Pojawia się, kiedy barwnik produkowany w wątrobie przedostaje się do moczu, zamiast do żółci.

3. Czy biegunka tłuszczowa jest groźna?

Biegunka tłuszczowa może być bardzo groźna. Za jej pojawienie się mogą odpowiadać sytuacje, które są groźne dla człowieka. Taka biegunka u niemowląt może być szczególnie niebezpieczna. Niezależnie od tego, u kogo wystąpi biegunka tłuszczowa, należy niezwłocznie udać się do lekarza. Szczególnie, jeśli wraz z nią pojawi się któryś z poniższych objawów:

• niezwykle mocny, nagły i ostry ból brzucha,

• trudności w oddychaniu,

  • • podwyższona temperatura,
  • • przenikliwy ból w klatce piersiowej,
  • • kołatanie serca,
  • • brak możliwości oddawania moczu,
  1. • zaburzenie świadomości,
  2. • twarde powłoki brzuszne,
  3. • krew w stolcu,
  4. • ropa w stolcu.

4. Przyczyny powstawania biegunki tłuszczowej

  • Więcej tłuszczów pojawia się w stolcu, kiedy nie są one odpowiednio trawione i wchłaniane w przewodzie pokarmowym. Najczęściej za problemy z trawieniem i wchłanianiem tłuszczu odpowiada trzustka, ściślej mówiąc schorzenia trzustki, do których można zaliczyć:
  • • mukowiscydozę,
  • • inne przewlekłe zapalenia trzustki,
  • • raka trzustki, który może wymagać operacyjnego usunięcia narządu.
  • Także problemy z drogami żółciowymi mogą być przyczyną powstawania biegunki tłuszczowej. Do schorzeń dróg żółciowych, które mogą prowadzić do pojawienia się stolca tłuszczowego, możemy zaliczyć:
  • • kamicę dróg żółciowych,
  • • zarośnięcie dróg żółciowych,
  • • raka dróg żółciowych,
  • • zwężenie dróg żółciowych odpowiedzialnych za odprowadzanie żółci z wątroby.
  • Zaburzenie wchłaniania składników pokarmowych może występować także w jelicie cienkim. Najczęstszą przyczyną wystąpienia tych zaburzeń jest:
  • • celiakia, czyli nietolerancja glutenu,
  • • zakażenie występujące w przewodzie pokarmowym,
  • • choroby zapalne jelit,
  • • operacje, które wpływają na długość przewodu pokarmowego,
  • • brak tolerancji na niektóre pokarmy, przy jednoczesnym braku objawów alergii.

5. Diagnostyka biegunki tłuszczowej

Zawartość tłuszczów w kale można zbadać na wiele sposobów. Testy są nieinwazyjne i nie niosą za sobą żadnego ryzyka dla chorego. Można wykonać testy jakościowe, które stwierdzają, czy tłuszcz obecny jest w kale. Można wykonać testy ilościowe, które pozwalają na określenie dokładnej zawartości tłuszczu w kale.

W przypadku testu jakościowego oceniana jest ilość kuleczek oraz kropli tłuszczu, jakie można zauważyć pod mikroskopem. Do przeprowadzenia tego testu wystarczy jedna próbka kału.

Jeśli w próbce jest pięćdziesiąt kuleczek tłuszczów obojętnych i sto kuleczek kwasów tłuszczowych, próbka mieści się w normie. W przypadku testu ilościowego potrzebne jest kilka próbek kału, zbieranych od dwóch do czterech dni.

Jeśli tłuszcz stanowi mniej niż dwadzieścia procent próbki, wtedy ilość 2-7g na dobę jest prawidłowa. W przypadku niemowląt norma wynosi 1g na dobę.

Warto wiedzieć, że jeśli dziecko karmione jest butelką, tłuszcz w kale niemowlęcia powinien stanowić od trzydziestu do pięćdziesięciu procent jego składu. Niewielkie odchylenia od normy nie są niczym groźnym, gdyż każde laboratorium może stosować inne wskaźniki. Dlatego warto po przeprowadzeniu testów zasięgnąć porady lekarza.

Warto pamiętać, że wyniki testu sprawdzającego obecność tłuszczu w kale zależą od wielu czynników. Najwięcej zależy od pacjenta.

Jeśli zależy nam na wiarygodnym wyniku, należy przed badaniem zaniechać używania czopków oraz tłustych kremów aplikowanych w okolicach odbytu. Nie zaleca się stosowania oleju rycynowego, a także olejów mineralnych. Wskazana jest odpowiednia dieta.

O jej rodzaju powinien poinformować lekarz. Należy także uważać, aby przy pobieraniu próbki kał nie został zanieczyszczony moczem.

Należy wiedzieć, że przeprowadzenie testu na obecność tłuszczów w kale nie wystarcza do określenia przyczyn pojawienia się biegunki tłuszczowej. Test może tylko potwierdzić, że organizm źle wchłania tłuszcze. Dlatego lekarz w celu odpowiedniej diagnozy, może zalecić wykonanie badań dodatkowych.

Mają one na celu sprawdzenie, jakie schorzenie może być przyczyną pojawienia się stolców tłuszczowych. Lekarz może zalecić morfologię, testy na celiakię, próby wątrobowe, USG jamy brzusznej, badania genetyczne.

Dopiero odpowiednio postawiona diagnoza i odkrycie przyczyn powstawania biegunki tłuszczowej pozwala na jej skuteczne leczenie.

6. Powikłania biegunki tłuszczowej

Nieleczona biegunka tłuszczowa może doprowadzić do poważnych powikłań. Dlatego w przypadku, kiedy pojawią się stolce tłuszczowe, należy skonsultować się z lekarzem i podjąć szybkie leczenie. Kiedy tego zaniechamy, mogą się pojawić następujące powikłania:

  1. • zaburzenie rozwoju dziecka,
  2. • zaburzenia wzrostu u dzieci i niemowląt,
  3. • niedożywienie u dzieci i dorosłych,
  4. • anemia u dzieci i dorosłych,
  5. • zwiększenie częstotliwości zapadania na infekcje,
  6. • niedrożność jelit,
  7. • perforacja jelit,
  8. • operacyjne usunięcie chorych części jelit,
  9. • rozwój nowotworu, który może odpowiadać za biegunkę tłuszczową.

Biegunka tłuszczowa w mukowiscydozie

Biegunka tłuszczowa to najczęściej objaw chorobowy związany z upośledzeniem trawienia bądź nieprawidłowym wchłanianiem tłuszczów w przewodzie pokarmowym. Biegunka tłuszczowa dość często występuje u chorych na mukowiscydozę.

Co powoduje tłuszczowe biegunki w mukowiscydozie?

Jest wiele medycznych przyczyn biegunki tłuszczowej, ale u chorych na mukowiscydozę w 99% przypadków jest to niewydolność zewnątrzwydzielnicza trzustki.

U części chorych na mukowiscydozę w wyniku nieprawidłowo działających kanałów chlorkowych dochodzi do zaburzeń ze strony trzustki. W takiej sytuacji wydzielanie enzymów trzustkowych biorących udział w trawieniu tłuszczów (lipaza, fosfolipaza A2, esteraza cholesterolowa) jest niewystarczające do prawidłowego trawienia.

Jak wygląda biegunka tłuszczowa?

Stolce są rzadkie i najczęściej mają formę biegunki tłuszczowej, czasem także są w postaci tłuszczowych stolców (półpłynnej, gęstszej masy).

Mają bardzo nieprzyjemny zapach (przypominający zgniliznę). Powierzchnia stolca jest „świecąca”, błyszcząca.

Cechą charakterystyczną jest unoszenie się na wodzie i trudność spłukania kału wodą z powierzchni na której się znajduje (z nocnika, sedesu).

Objawy towarzyszące biegunce tłuszczowej i tłuszczowym stolcom u chorych z mukowiscydozą

Oprócz objawów typowych dla biegunki, czyli częstych i luźnych stolców, mogą towarzyszyć inne objawy:

  • nadmiar gazów w jelitach (wzdęcia),
  • kolka jelitowa,
  • niestrawność,
  • dyskomfort odczuwany w okolicach brzucha i podbrzusza
  • zaburzenia łaknienia

Do czego mogą prowadzić biegunki tłuszczowe u chorych na mukowiscydozę?

W przypadku chorych na mukowiscydozę biegunki tłuszczowe są prawie zawsze objawem niewydolności zewnątrzwydzielniczej trzustki, która nieleczona prowadzi do wyniszczenia organizmu w wyniku nieprawidłowego trawienia i konsekwencji niedożywienia: zaburzeń wzrostu i rozwoju, anemii, częstszych infekcji, uszkodzeń i perforacji jelita.

Jak leczyć biegunkę tłuszczową u chorego z mukowiscydozą?

Pojawienie się tłuszczowych biegunek oraz tłuszczowych stolców u osób z  mukowiscydozą zawsze wymaga konsultacji lekarskiej.

Zwykle w celu postawienia diagnozy określa się wielkość wydalania tłuszczów w stolcu bądź wartości wskaźnika reabsorpcji tłuszczów w połączeniu z pomiarem stężenia elastazy-1 w stolcu, co pozwala na ocenę funkcji zewnątrzwydzielniczej trzustki.

Leczenie w przypadku chorych na mukowiscydozę ma na celu przywrócenie prawidłowego poziomu trawienia składników pokarmowych, w tym tłuszczu, który w nadmiarze powoduje tłuszczowe biegunki. Osoby z niewydolnością zewnątrzwydzielniczą trzustki otrzymują preparaty zawierające enzymy trzustkowe.

Oddech Życia to największy polski portal poświęcony mukowiscydozie. W portalu również materiały, informacje i newsy poświęcone innych chorobom pulmonologicznym: astmie, POChP, dyskinezie rzęsek.

Poprzedni

Prezydent Duda zakażony koronawirusem

Następny

Pałeczkowatość palców w mukowiscydozie

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*