Powiększona trzustka – co oznacza powiększenie trzustki (głowy, ogona, trzonu) w USG?

Rak trzustki zajmuje piąte miejsce wśród najczęstszych przyczyn zgonów z powodu nowotworów złośliwych w Stanach Zjednoczonych. W Polsce notuje się blisko 3000 nowych zachorowań rocznie.

Pierwsze objawy raka trzustki są niespecyficzne, co utrudnia wczesne postawienie diagnozy. Zapadalność na raka trzustki rośnie z wiekiem.

Wysoka śmiertelność pacjentów z rakiem trzustki wynika z faktu, że choroba wykrywana jest z reguły w bardzo zaawansowanym stadium, kiedy obecne są już przerzuty, a guz trzustki jest nieoperacyjny.

Objawy raka trzustki u pacjentów zależą od wielkości i umiejscowienia guza. Na symptomy raka trzustki wpływa również stopień zaawansowania choroby w chwili jej rozpoznania. Do najczęstszych objawów jakie zgłaszają pacjenci z nowotworem trzustki należą: ból brzucha, nudności, brak apetytu, utrata masy ciała i chudnięcie. Częstym pierwszym objawem raka trzustki jest żółtaczka.

Do czynników zwiększających ryzyko zachorowania na raka trzustki zaliczamy: palenie papierosów, cukrzycę, wcześniejsze naświetlania na obszar trzustki z powodu innego nowotworu (np. ziarnicy złośliwej lub raka jądra), przewlekłe nawracające zapalenie trzustki oraz podwyższone BMI (otyłość).

Pewne znaczenie w rozwoju groźnego nowotworu jakim jest rak trzustki odgrywają również mutacje i czynniki genetyczne. Zdaniem ekspertów – około 5-10% pacjentów z rakiem trzustki ma krewnego pierwszego stopnia z rakiem trzustki.

Z uwagi na układ i pochodzenie komórek można dokonać podziału nowotworów trzustki na:

  • rak przewodowy trzustki
  • rak zrazikowy trzustki
  • rak endokrynny trzustki

ZOBACZ: JAKIE OBJAWY DAJE NOWOTWÓR

Pierwsze objawy raka trzustki

Początkowo rak trzustki rozwija się podstępnie, a objawy raka trzustki mają charakter niespecyficzny i zależą od lokalizacji guza. Większość chorych ma niecharakterystyczne symptomy choroby nowotworowej trzustki już na kilka miesięcy przed jej wykryciem.

Blisko 80% chorych na raka trzustki w momencie rozpoznania choroby skarży się na objawy takie jak: pobolewanie brzucha, jadłowstręt, uczucie pełności poposiłkowej, nudności i osłabienie. Czasem pierwszym symptomem rozwoju raka trzustki w organizmie jest chudnięcie i utrata masy ciała z nieznanej przyczyny

Wczesne objawy raka trzustki to:

  • brak łaknienia
  • osłabienie
  • utratę masy ciała
  • dyskomfort i ból w jamie brzusznej
  • świeżo wykryta cukrzyca lub zakrzepowe zapalenie żył,
  • żółtaczka,
  • odbarwione stolce i ciemny mocz
  • świąd skóry
  • mdłości i wymioty
  • szybkie uczucie sytości
  • bóle promieniujące do pleców lub łopatki

U około 65% pacjentów z rakiem trzustki powodem zgłoszenia się do lekarza są problemy wynikające z obecnością przerzutów odległych lub postępującym wyniszczeniem nowotworowym.

Rak trzustki – symptomy choroby

1. BÓL GRZBIETU – najczęstszym objawem jest ból grzbietu, który jest spowodowany naciekaniem przez nowotwór splotu trzewnego i przestrzeni zaotrzewnej lub zapaleniem trzustki.

Ból jako objaw raka trzustki opisywany jest jako intensywny, przeszywający i promieniujący do środkowej części grzbietu. Ból może być też zlokalizowany w nadbrzuszu lub prawym podżebrzu.

Możliwy jest ból pleców.

2. ŻÓŁTACZKA – w większości przypadków raka trzustki może występować żółtaczka jako symptom rozwijającej się w organizmie choroby. Żółtaczka pojawia się wówczas, gdy zmiany chorobowe obejmują odcinek trzustkowy przewodu żółciowego wspólnego.

3. DOLEGLIOWOŚCI ŻÓŁĄDKOWO-JELITOWE – objawy raka trzustki mogą wiązać się z naciekaniem przez guz dwunastnicy lub okolicy odźwiernika. W takim przypadku symptomami raka trzustki będą wymioty i nudności.

Możliwe są zmiany w częstotliwości oddawana stolca oraz stolce tłuszczowe. Objawy te rzadko występują na wczesnym etapie choroby nowotworowej trzustki.

Przy zaawansowanym guzie trzustki może pojawićsię krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego jako konsekwencja naciekania dwunastnicy lub zakrzepicy żtł układu wrotnego i żylaków przełyku.

4. NIETOLERANCJA GLUKOZY – świeżo wykryte zaburzenia tolerancji glukozy z towarzyszącymi objawami żołądkowo-jelitowymi powinny być sygnałem alarmowym i potencjalnym objawem skłaniającym lekarza do rozważenia rozpoznania raka trzustki.

5.

WYCZUWALNY W BADANIU PALPACYJNYM PĘCHERZYK ŻÓŁCIOWY – przy braku zapalenia pęcherzyka lub dróg żółciowych, wyczuwalny palpacyjnie pęcherzyk żółciowy sugeruje niedrożność przewodu żółciowego wspólnego wywołaną procesem nowotworowym, o ile nie zostanie wykryta inna przyczyna tego stanu. Jest to tak zwany objaw Courvoisiera i występuje u 25% wszystkich chorych z rakiem trzustki.

Inne, rzadziej występujące objawy raka trzustki to: zespół Trousseau (wędrujące zapalenie żył powierzchniowych), wodobrzusze, węzeł Virchowa (węzeł chłonny nadobojczykowy po stronie lewej) lub guz okolicy pępka (tzw. guzki siostry Mary Joseph).

ZOBACZ: LECZENIE RAKA TRZUSTKI
Powiększona trzustka – co oznacza powiększenie trzustki (głowy, ogona, trzonu) w USG?

Rak trzonu trzustki

Guzy trzonu i ogona trzustki są zwykle później rozpoznawane i leczone inaczej niż guzy głowy trzustki dające charakterystyczną nowotworową żółtaczkę. Z tego powodu są one zazwyczaj bardziej zaawansowane i często nieresekcyjne.

U ponad połowy pacjentów głównymi objawami raka trzonu trzustki są: ubytek masy ciała, opasujące bóle brzucha i pleców oraz wyczuwalna masa w nadbrzuszu. Żółtaczka występuje rzadko.

W późniejszy etapie choroby jako objaw raka trzustki pojawiają się wymioty.

U części chorych stwierdza się wędrujące zapalenie żył powierzchniowych kończyn dolnych, nietolerancję glukozy lub ujawniająca się cukrzycę.

Guz endokrynny trzustki – objawy

Guzy endokrynne trzustki występują występują rzadko, stanowią zaledwie 5% wszystkich guzów trzustki.

Najczęstszym z nich jest wydzielający insulinę INSULINOMA – najczęściej mały guz części wewnątrzwydzielniczej trzustki. Choroba występuje częściej u kobiet, objawia się zwykle między 40 a 50 rokiem życia.

Objawy raka trzustki tego typu związane są z niedocukrzeniem krwi, które najczęściej występuje na czczo i po wysiłku fizycznym.

Rozróżnia się objawy wegetatywne, takie jak: tachykardia, kołatanie serca, bóle okolicy przedsercowej, poty oraz objawy neurologiczne (leniwa reakcja źrenic, zaburzenia widzenia, napady padaczki, depresja, splątanie).

Rozpoznanie insulinoma jest często opóźnione, ponieważ chorzy z powodu neuropsychiatrycznych objawów tego guza trzustki przebywają na oddziałach neurologicznych.

Rak trzustki – badania i diagnostyka

Rozpoznanie raka trzustki należy wziąć pod uwagę u osób, u których obecne są wspomniane wcześniej objawy raka trzustki, szczególnie, kiedy współwystępuje kilka z nich. Dokładny wywiad lekarski powinien obejmować obecność wymienionych objawów raka trzustki, palenie papierosów oraz historię zachorowań na nowotwory w rodzinie.

W badaniu przedmiotowym należy zwrócić uwagę na takie potencjalne objawy raka trzustki jak: spadek masy ciała, powiększenie węzłów chłonnych, żółtaczkę, wodobrzusze, obrzęki obwodowe oraz objawy zaburzenia krzepnięcia. Z badań laboratoryjnych należy wykonać morfologię krwi obwodowej i wykładniki funkcji wątroby.

Objawy raka trzustki mogą cechować się podwyższonym stężeniem bilirubiny i aktywnością fosfatazy zasadowej.

Najbardziej przydatnym markerem nowotworowym u chorych na raka trzustki jest CA19-9, który jest podwyższony u większości chorych. Oznaczenie stężenia markera nowotworowego CA19-9 przed operacją raka trzustki oraz w trakcie chemioterapii ułatwia monitorowanie skuteczności leczenia i pomaga rozpoznać nawrót choroby.

Kluczową rolę odgrywa diagnostyka radiologiczna. Rozpoznanie raka trzustki i raka brodawki Vatera ustala się za pomocą badań obrazowych i endoskopowych. Najczęściej pierwszym badaniem jest ultrasonografia jamy brzusznej. U chorych z żółtaczką wykazuje ono poszerzenie zewnątrzwątrobowych dróg żółciowych i obecność guza głowy trzustki.

Miano metody referencyjnej zdobyła wielofazowa tomografia komputerowa jamy brzusznej wykonana metodą spiralną. Obecnie powszechniej używa się tomografii komputerowej do oceny rozległości zmiany wykrytej w trzustce, określenia zaawansowania choroby oraz poszukiwania przerzutów raka trzustki. Innym pomocnym badanie może być rezonans magnetyczny.

Niezbędny do postawienia ostatecznej diagnozy jest wynik przeprowadzonego badanie histopatologiczne. Biopsja trzustki bądź zmienionych węzłów może być wykonana podczas ultrasonograficznego badania endoskopowego. Potwierdzenie histologiczne jest szczególnie ważne u pacjentów nieresekcyjnych, u których planowane jest leczenie za pomocą chemioterapii.

BADANIA PRZESIEWOWE W KIERUNKU RAKA TRZUSTKI

CZY RAK TRZUSTKI JEST DZIEDZICZNY?

Trzustka

  • Trzustka jest to podłużny narząd długości około 12-20 cm, położony w jamie brzusznej tuż za żołądkiem. Anatomicznie rozróżnia się w niej:
  • ● głowę trzustki – część otoczona dwunastnicą (w jej skład wchodzi także wyrostek haczykowaty),
  • ● trzon trzustki – część poprzecznie położona, zwykle na wysokości pierwszego kręgu lędźwiowego,
  • ● ogon trzustki – część wydłużona, sięgająca do śledziony.

Trzustka zbudowana jest z gronek (pęcherzyków wydzielniczych) oraz z przewodów wyprowadzających sok trzustkowy, które łącząc się, tworzą główny przewód trzustkowy (Wirsunga).

Przewód Wirsunga uchodzi do dwunastnicy w specjalnym miejscu – tak zwanej brodawce Vatera, gdzie również ma swoje ujście do światła dwunastnicy główny przewód żółciowy odprowadzający żółć z wątroby.

Leia também:  Naciągnięty mięsień – jak się leczy naciągnięcie mięśnia?

Trzustka składa się w większości z gruczołów pełniących funkcję zewnątrzwydzielniczą, czyli produkujących substancje służące do trawienia składników pokarmowych (tłuszczy, białek i węglowodanów) oraz – w znacznie mniejszym stopniu – z części wewnątrzwydzielniczej (należą do niej komórki ułożone w strukturach zwanych wyspami Langerhansa), wydzielającej do krwi hormony odpowiedzialne głównie za regulację poziomu glukozy w organizmie (jak insulina i glukagon).

Nowotwory trzustki wywodzą się w około 95% z komórek tworzących część zewnątrzwydzielniczą, przede wszystkim z komórek wyściełających przewody trzustkowe; nowotwory pozostałe, wywodzące się z części wewnątrzwydzielniczej trzustki, nazywane są guzami neuroendokrynnymi trzustki (NET).

Guzy neuroendokrynne dzielą się na wydzielające do krwi hormony, które powodują określone objawy kliniczne, tzw. guzy czynne, oraz na nieprodukujące hormonów (a jest ich większość), tzw. guzy nieczynne.

Nowotwory trzustki to najczęściej guzy lite, rzadziej mogą mieć postać zmian torbielowatych, zawierających przestrzenie płynowe. Większość nowotworów trzustki jest wybitnie złośliwa, rozrasta się w miejscu powstania i daje przerzuty.

Tylko niektóre z nich, przede wszystkim nowotwory neuroendokrynne i nowotwory torbielowate, mogą być łagodne, jednak część z nich może z czasem ulegać zezłośliwieniu.

Powiększona trzustka – co oznacza powiększenie trzustki (głowy, ogona, trzonu) w USG?

Czynniki ryzyka

Czynnikami ryzyka raka trzustki nazywamy wszystkie stany, które zwiększają szansę na rozwój raka trzustki u danej osoby. Czynniki ryzyka dzielimy na poddające się wpływowi i modyfikowalne, np. palenie tytoniu, oraz niepodlegające zmianom i niemodyfikowalne, np. wiek.

Różne czynniki ryzyka w niejednakowy sposób zwiększają możliwość zachorowania na raka trzustki i tak np. wiek w mniejszy sposób zwiększa szanse na wystąpienie raka trzustki niż zachorowanie na dziedziczne zapalenie trzustki.

Stwierdzenie czynnika ryzyka, a nawet wielu czynników, nie jest równoznaczne z zachorowaniem na raka trzustki w przyszłości, jednak, jeśli jest to możliwe, należy je ograniczać (np.

osoba z rodzinnymi wywiadami raka trzustki nie powinna palić tytoniu).

Poniżej wskazujemy najczęściej występujące czynniki ryzyka, z których większość dotyczy raków pochodzących z części zewnątrzwydzielniczej trzustki, przede wszystkim gruczolakoraka trzustki.

Wiek

Częstość występowania raka trzustki zwiększa się z wiekiem. Rak trzustki najczęściej ujawnia się w 7-8. dekadzie życia (ponad 80% raków trzustki dotyczy osób po 55. roku życia).

Płeć

Rak trzustki nieco częściej jest stwierdzany u mężczyzn niż u kobiet, chociaż ta dysproporcja nie jest duża i zmniejsza się w ostatnich dekadach. Może to wynikać z zacierającej się różnicy pomiędzy częstością palenia papierosów wśród mężczyzn i kobiet.

Palenie papierosów

Stanowi jeden z najlepiej poznanych i udokumentowanych w badaniach epidemiologicznych i eksperymentalnych czynników ryzyka raka trzustki.

Palenie papierosów zwiększa co najmniej dwukrotnie prawdopodobieństwo rozwoju raka trzustki, które wzrasta zarówno wraz z liczbą wypalanych papierosów, jak i okresem palenia; ryzyko to  zmniejsza się dopiero po 10-15 latach od zaprzestania palenia. Szacuje się, że około 20-30% przypadków raka trzustki jest spowodowane nikotynizmem.

Czynniki dietetyczne

Wiele badań wskazuje, że dieta bogata w tłuszcz zwierzęcy oraz czerwone, przetworzone mięso, a uboga w warzywa i kwas foliowy sprzyja powstaniu raka trzustki. Należy jednak podkreślić, że wpływ diety na rozwój raka trzustki nie został do końca poznany i nie można ustalić ostatecznych zaleceń dietetycznych.

Kawa nie jest obecnie uznawana za czynnik ryzyka raka trzustki.

Większość badań nie wykazała również, aby alkohol szczególnie sprzyjał powstaniu raka trzustki, ale zwiększone spożycie alkoholu sprzyja rozwojowi cukrzycy, przewlekłego zapalenia trzustki i marskości wątroby, które są znowu ustalonymi czynnikami ryzyka raka trzustki (patrz niżej).

Otyłość

Otyłość, zwłaszcza związana z nadmiernym odkładaniem się tkanki tłuszczowej na brzuchu (otyłość centralna) jest niezależnym czynnikiem ryzyka raka trzustki. Sądzi się, że jest to wywołane zmianami hormonalnymi, zwłaszcza opornością tkanek na insulinę, wtórnymi do otyłości brzusznej. Szacuje się, że w USA 8% przypadków raka trzustki wynika z otyłości.

Predyspozycja genetyczna

Rozwój około 10% przypadków raka trzustki jest związany ze stwierdzoną predyspozycją genetyczną do tego nowotworu. Najczęściej spotyka się pacjentów z rodzinnym występowaniem raka trzustki, które jest rozpoznawane, gdy wśród członków jednej rodziny na raka trzustki zachorowało dwóch lub więcej krewnych pierwszego stopnia.

Ryzyko raka trzustki w takiej sytuacji wzrasta wraz z liczbą krewnych dotkniętych rakiem trzustki (nawet 32-krotnie), gdy chorowało 3 lub więcej członków rodziny i gdy zachorowania dotyczyły osób przed 50. rokiem życia. Również krewni pierwszego stopnia chorych na sporadycznego (tj.

bez uchwytnej przyczyny genetycznej) raka trzustki mają umiarkowanie podwyższone ryzyko raka trzustki w porównaniu z ogólną populacją. Zwiększone ryzyko raka trzustki występuje również w niektórych zespołach genetycznych, zwykle związanych z zachorowaniami także na inne nowotwory.

Najczęstsze zespoły genetyczne, wraz ze stwierdzanymi mutacjami genetycznymi i szacowanym ryzykiem raka trzustki, przedstawione są w tabeli 1.

Tabela 1. Zespoły genetyczne predysponujące do powstania raka trzustki

Zespół Mutacja Ryzyko raka trzustki w ciągu życia
Rodzinny rak trzustki BRCA2 w 20%, PALB2, nieznane Do 50%
Zespół rodzinnego występowania znamion atypowych i czerniaka TP16 (19bpdel) Do 17%
Dziedziczny rak piersi i jajnika BRCA1 i BRCA2 Różne
Zespół Peutz-Jeghersa STK11/LKB1 36%
Mukowiscydoza CFTR 5%
Dziedziczne zapalenie trzustki PRSS1 30-40%
Rodzinna polipowatość jelita grubego APC ?
Dziedziczny rak jelita grubego niezwiązany z polipowatością Najczęściej MLH1 i MSH2 Do 5%
  1. Podwyższone ryzyko wystąpienia guzów neuroendokrynnych zostało określone w bardzo rzadkich zespołach genetycznych, takich jak:
  2. ● nerwiakowłókniakowatość typu I, prowadząca do zwiększonej predyspozycji rozwoju guzów, głównie rodzaju somatostatinoma, ale i do innych neuroendokrynnych,
  3. ● wieloogniskowa gruczołowatość neuroendokrynna typu I, w której, poza guzami neuroendokrynnymi trzustki, częściej stwierdza się gruczolaki przysadki i przytarczyc.

Cukrzyca

Najnowsze badania wskazują, że długotrwała cukrzyca, głównie typu II, oraz cukrzyca ciężarnych podwyższają ryzyko raka trzustki (istnieją jednak obserwacje, w których nie wykazano takiego związku).

Cukrzyca często towarzyszy rakowi trzustki i zdarza się, że świeżo rozpoznana cukrzyca może być jego pierwszym objawem (prawdopodobnie rak trzustki wydziela substancje hamujące działanie insuliny). Wstępne badania sugerują, że niektóre środki przeciwcukrzycowe (metformina) mogą zapobiegać rakowi trzustki.

Przewlekłe zapalenie trzustki

Przewlekłe zapalenie trzustki rozpoznaje się wówczas, gdy w wyniku rozmaitych czynników (np.

alkoholu) dochodzi do trwałego stanu zapalnego trzustki z następowym włóknieniem i zanikiem miąższu trzustki, czego konsekwencją jest utrata możliwości wydzielniczych i niewydolność trzustki.

Po wielu latach trwania choroby, zapewne wskutek przewlekłego zapalenia, częściej dochodzi do powstania raka trzustki. Równoczesne palenie papierosów przyspiesza zarówno niszczenie miąższu trzustki, jak i zwiększa ryzyko raka trzustki.

Dziedziczne zapalenie trzustki

Dziedziczne zapalenie trzustki jest genetyczną chorobą, w której dochodzi do częstych ataków zapalenia trzustki i w ostateczności dochodzi do rozwoju zapalenia przewlekłego i niewydolności. Osoby z dziedzicznym zapaleniem trzustki mają istotnie podwyższone ryzyko raka tego organu (zwłaszcza po 50. roku życia), które w ciągu życia wynosi około 40%.

Inne czynniki ryzyka

Zakażenie Helicobacter pylori, choroby przyzębia, marskość wątroby, grupa krwi inna niż 0, ekspozycja na niektóre związki chemiczne są również uważane za czynnik ryzyka raka trzustki.

Objawy, wczesne wykrycie

Objawy raka trzustki występują zazwyczaj późno, gdy nowotwór jest już zaawansowany. Symptomy raka trzustki wynikają zarówno z miejscowego działania guza (np. ucisku na sąsiednie struktury), powstania odległych przerzutów, jak i ogólnego wpływu choroby nowotworowej na organizm.

W guzach neuroendokrynnych, hormonalnie czynnych  występują (omówione poniżej) zespoły kliniczne wynikające z nadmiernej sekrecji hormonów. Należy podkreślić, że wiele objawów obserwowanych w raku trzustki stwierdza się w innych chorobach, także nienowotworowych.

Ból brzucha

Ból brzucha typowy dla raka trzustki jest zwykle zlokalizowany w nadbrzuszu, często promieniuje do kręgosłupa. Ból może być stały (także w nocy) lub epizodyczny, o różnym nasileniu. Czasem zmniejsza się w pozycji tzw. embrionalnej (na boku z podkurczonymi nogami).

Żółtaczka

Żółtaczką nazywamy żółte zabarwienie skóry, błon śluzowych i oczu (białkówek), wywołane nadmiernym stężeniem bilirubiny w surowicy krwi. Czasem może jej towarzyszyć odbarwienie stolca i ściemnienie moczu oraz świąd skóry.

Żółtaczka w raku trzustki spowodowana jest uciskiem dróg żółciowych przez guz (przede wszystkim głowy trzustki lub brodawki Vatera) lub przez powiększone węzły chłonne i utrudnieniem odpływu żółci (zawierającej bilirubinę) z wątroby do jelita, a także uszkodzeniem wątroby przez przerzuty nowotworowe. Obie te przyczyny mogą współistnieć.

Leia também:  Polineuropatia – przyczyny, rodzaje, objawy i leczenie

Chudnięcie, brak apetytu

Typowym objawem choroby nowotworowej jest postępujące chudnięcie (po części może być wywołane zaburzeniami trawienia i cukrzycą) oraz brakiem apetytu.

Nudności, wymioty, objawy dyspeptyczne, biegunka

Objawy mogą być spowodowane zarówno ogólnym wpływem choroby nowotworowej na organizm, w tym na układ nerwowy odpowiedzialny za prawidłowe funkcjonowanie przewodu pokarmowego, zaburzeniem trawienia, jak też uciskiem i zwężeniem przewodu pokarmowego (zwykle dwunastnicy) przez rozrastający się guz.

Cukrzyca

Pacjenci z rakiem trzustki często mają cukrzycę lub tzw. upośledzoną tolerancję glukozy. Zdarza się, że świeżo wykryta cukrzyca może być pierwszym objawem raka trzustki. Po leczeniu raka trzustki u niektórych pacjentów cukrzyca może ulec złagodzeniu.

Incydenty zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żył układu głębokiego, zatorowość płucna, wędrujące zakrzepowe zapalnie żył powierzchownych

Rak trzustki wytwarza związki, które sprzyjają tworzeniu się skrzeplin w układzie żylnym i tym samym jest znaną (ale nie jedyną) przyczyną zakrzepicy żył układu głębokiego, zatorowości płucnej oraz powierzchownego wędrującego zakrzepowego zapalnie żył.

Inne objawy

Depresja, podskórne guzki z martwicą tkanki tłuszczowej (panniculitis), nawracające zapalenia trzustki.

Objawy związane z guzami neuroendokrynnymi produkującymi hormony

Ponad połowa guzów neuroendokrynnych nie wydziela związków czynnych biologicznie i nie powoduje poniższych symptomów).

Gastrinoma

Guz produkuje gastrynę stymulującą komórki żołądka do wydzielania kwasu solnego. W wyniku nadmiaru kwasu w przewodzie pokarmowym tworzą się liczne owrzodzenia (głównie żołądka i dwunastnicy), które mogą krwawić. Dodatkowo może wystąpić biegunka i chudnięcie.

Glukagonoma

Guz wydzielający glukagon, hormon podwyższający stężenie glukozy w surowicy krwi. Objawem glukagonoma może być cukrzyca (zwykle łagodna), wyniszczenie, chudnięcie, zapalenie języka i zajady, zakrzepy oraz rodzaj zapalenia skóry (tzw. wędrujący rumień nekrolityczny).

Insulinoma

Torbiele trzustki – przyczyny, objawy i leczenie

Torbiele trzustki to wypełnione płynem zbiorniki, które tworzą się w obrębie tego narządu. Torbiele trzustki mogą stanowić zagrożenie dla życia, ponieważ mogą doprowadzić do zapalenia otrzewnej czy uszkodzić tętnice. Jakie są przyczyny i objawy torbieli trzustki? Czy torbiel trzustki to rak? Jak wygląda leczenie, kiedy obecna jest torbiel na trzustce? Kiedy konieczna jest operacja?

Torbiele trzustki to wypełnione płynem zbiorniki (zamknięte jamy), które mogą być zlokalizowane w obrębie głowy, trzonu lub ogona trzustki. W terminologii medycznej wyróżnia się dwa rodzaje torbieli – prawdziwe oraz rzekome (pseudotorbiele), które stanowią około 70 proc. wszystkich zmian torbielowatych trzustki.

Zarówno torbiele prawdziwe, jak i rzekome mogą zawierać komórki tkanki trzustki, enzymy trzustkowe lub krew, jednak każde z nich są pokryte innym rodzajem tkanki. Torbiele rzekome trzustki są otoczone tkanką łączną. Z kolei ściana torbieli prawdziwych zbudowana jest z nabłonka.

Różne są także przyczyny ich powstawania.

Torbiele trzustki – przyczyny

Torbiele rzekome najczęściej są powikłaniem ostrego zapalenia trzustki lub przewlekłego zapalenia trzustki. Inną, rzadszą przyczyną torbieli rzekomych są urazy brzucha lub zmiany pooperacyjne w obrębie jamy brzusznej.

Torbiele rzekome trzustki są torbielami nienowotworowymi.

Torbiele prawdziwe trzustki mogą być z kolei wynikiem poszerzenia przewodu trzustkowego, do którego doszło wskutek utrudnionego odpływu soku trzustkowego z przewodu trzustkowego do dwunastnicy (np.

z powodu guza nowotworowego w przewodzie trzustkowym lub kamicy przewodu trzustkowego). Do powstania torbieli prawdziwych może doprowadzić także zwężenie przewodu trzustkowego, np.

w przebiegu zapalenia trzustki.

Do powstania torbieli prawdziwych może dojść także w przebiegu chorób pasożytniczych – bąblowicy czy glistnicy. Wówczas pasożyty mogą być zlokalizowane nie tylko w przewodzie pokarmowym, lecz także w niektórych narządach, np. w wątrobie czy trzustce, gdzie tworzą torbiele (cysty), które umożliwiają im przeżycie.

Ponadto torbiele prawdziwe trzustki mogą mieć charakter nowotworu złośliwego, jednak nowotwory torbielowate trzustki są bardzo rzadkie (stanowią mniej niż 10 proc. wszystkich rodzajów nowotworów tego gruczołu).

Torbiele prawdziwe mogą mieć charakter nowotworu.

Większość torbielowatych guzów trzustki to zmiany bezobjawowe oraz stosunkowo małe. Zwykle wykrywane są przypadkowo (w trakcie badania USG jamy brzusznej wykonywanego z różnych powodów) u osób w podeszłym wieku – najczęściej u kobiet.

Ponadto torbiele trzustki mogą być wrodzone, tzn. być konsekwencją anomalii rozwojowych lub defektów genetycznych (np. mukowiscydoza, wrodzona torbielowatość wielonarządowa).

Torbiele trzustki – objawy

Małe torbiele trzustki najczęściej rozwijają się bezobjawowo i są wykrywane przypadkowo, podczas wykonywanego z innego powodu badania USG jamy brzusznej.

Objawami większych torbieli trzustki są głównie dolegliwości ze strony układu pokarmowego:

Jeśli wymienione objawy pojawiają się po niedawno przebytym zapaleniu trzustki, można podejrzewać rzekome torbiele tego narządu.

Jeśli torbiel jest zlokalizowana w obszarze głowy trzustki, dodatkowo pojawia się zażółcenie śluzówek oraz powłok skórnych.

Torbiele trzustki – groźne powikłania

Jeśli na czas nie zostanie wdrożone odpowiednie leczenie, może dojść do zakażenia torbieli. Wówczas pojawiają się gorączka i bardzo silny ból w nadbrzuszu. Dodatkowo zakażona torbiel może pęknąć, a jej zawartość może się wylać się do jamy brzusznej, co grozi zapaleniem otrzewnej, które jest stanem zagrażającym życiu.

Ponadto torbiel trzustki może uszkodzić duże tętnice, które przebiegają w okolicy trzustki, co grozi ich pęknięciem, a co za tym idzie – wykrwawieniem i śmiercią.

Torbiele trzustki – diagnoza

W przypadku podejrzenia torbieli trzustki wykonuje się badania krwi, a także badania obrazowe, dzięki którym można zlokalizować torbiel i ustalić, jakich jest rozmiarów. Badaniami podstawowymi są ultrasonografia (USG) oraz tomografia komputerowa (KT). Kolejnym, obecnie często zalecanym badaniem, jest ultrasonografia endoskopowa.

Jednak często badania te są niewystarczające do postawienia jednoznacznej diagnozy. Z tego względu w określonych przypadkach wykonuje się badania dodatkowe, takie jak, np. ultrasonografia z wykorzystaniem środków kontrastujących (CEUS), rezonans magnetyczny (MR) lub cholangiopankreatografia rezonansu magnetycznego (MRCP).

W niektórych przypadkach lekarz może zlecić wykonanie biopsji cienkoigłowej podczas ultrasonografii endoskopowej.

Torbiele trzustki – leczenie

Leczenie torbieli trzustki zależy od ich pochodzenia, charakteru, wielkości, położenia oraz objawów zgłaszanych przez pacjenta.

W przypadku małych torbieli trzustki, które nie mają charakteru nowotworowego, lekarz może zlecić jedynie ich obserwację za pomocą USG. Często (około 25 proc. przypadków) dzieje się tak, że torbiel wchłania się samoistnie w ciągu 4-6 tygodni.

Jeśli torbiel nie wchłonie się w przeciągu miesiąca lub stale rośnie, a także w przypadku większych zmian (zwykle o średnicy powyżej 5–6 cm), stosuje się drenaż, czyli odprowadzanie zawartości torbieli za pomocą drenów, aż do całkowitej ich eliminacji. Zabieg można wykonać za pomocą igły wprowadzanej do trzustki pod kontrolą USG. Można wykonać również drenaż endoskopowy pod kontrolą endoskopowej ultrasonografii (EUS).

Gdy drenaż jest niemożliwy do wykonania, jest nieskuteczny lub gdy torbiele mają charakter nowotworowy, konieczna jest leczenie chirurgiczne – chirurgiczny drenaż torbieli trzustki (wewnętrzny lub zewnętrzny) lub (w ostateczności) usunięcie trzustki.

Agnieszka Ślusarska, dietetyk

Dieta na przytycie po operacji torbieli trzustki

Jestem po operacji torbieli trzustki, w ciągu roku straciłem 32 kg. Mam 178 cm wzrostu przed rokiem ważyłem 82 kg, a teraz ważę 51. Mam zaleconą dietę wątrobową, bardzo chciałbym przytyć. Jak to zrobić i co mam jeść?

mgr inż. Agnieszka Ślusarska, dietetyk: Dieta powinna mieć charakter diety łatwostrawnej z ograniczeniem cukrów prostych i tłuszczu. Powinna być bogatokaloryczna i dostosowana do indywidualnych potrzeb i możliwości trawiennych przewodu pokarmowego. Niestety, nie znając pana przypadku mogę podać tylko ogólne założenia.

Warto, aby jadł pan kilka, niewielkich posiłków (nawet około 8 na dobę). Istotne jest, aby produkty były wysokiej jakości, zaleca się ekologiczne owoce i warzywa, np.

młoda kalarepa, szparagi, buraki, marchew, pietruszka, sałata, pomidory i ogórki obrane ze skórki, cukinia, bakłażan, kalafior, brokuły, szpinak, młoda fasolka szparagowa, banany, cytrusy, jabłka, morele i brzoskwinie bez skórki, melony; przetwory owocowe niskosłodzone, ziemniaki w mundurkach, ziemniaki puree, kluski ziemniaczane z gotowanych ziemniaków. Zupy na wywarze warzywnym, rosół gotowany na chudym mięsie, sosy warzywne o małej zawartości tłuszczu. Pieczywo jasne orkiszowe, graham, chrupkie pieczywo, płatki (orkiszowe, owsiane, żytnie), drobne kasze (jaglana, manna, jęczmienna), ryż, drobny makaron, sucharki, mąka pszenna, otręby (pszenne, owsiane), chrupki kukurydziane. Istotne są także jaja gotowane na miękko, omlety białkowe (choć nie zawsze dobrze tolerowane) oraz chudy nabiał. Jeżeli jest dobrze tolerowany, to można włączyć do diety jogurt odtłuszczony, kefir, maślankę, zsiadłe mleko, sery twarogowe i homogenizowane chude i półtłuste. Uwaga: przy objawach nietolerancji odstawić przetwory mleczne. Gotowane mięso ekologiczne i ryby. Z tłuszczy warto stosować na zimno oliwę z oliwek, olej rzepakowy, olej lniany, świeże masło w małych ilościach.

Z kolei unikać należy smażenia, panierowania, tłuszczy nasyconych (smalec, tłuste mięsa, tłusty nabiał, tłusty rosół i sosy, zasmażki, wywary z kości, tłustego mięsa, frytki, placki ziemniaczane, smażone ziemniaki), także wszystkie słodycze i alkohol.

Leia também:  Como aplicar stain em móveis de teca: 12 passos

Unikać warto też: niektórych warzyw (fasola, groch, porzeczki, agrest, śliwki, czereśnie, awokado, cebula surowa i zarumieniona na tłuszczu, kapusta biała, czerwona, włoska, przede wszystkim w połączeniu z cebulą, tłuszczem i tłustym mięsem); niedojrzałych owoców oraz ze skórką, przetworów owocowych wysokosłodzonych.

Powiększona trzustka – co oznacza powiększenie trzustki (głowy, ogona, trzonu) w USG? Monika Majewska

Czy artykuł był przydatny?

Rak trzustki – objawy, przyczyny oraz leczenie i rokowania

Powiększona trzustka – co oznacza powiększenie trzustki (głowy, ogona, trzonu) w USG?

Co to jest rak trzustki?

Rak trzustkinowotwór przewodu pokarmowego, stanowi pierwotną chorobę albo jest wtórnym rozrostem nowotworowych ognisk przerzutowych z innych narządów. Rak może pojawić się w każdym miejscu trzustki.

Do tej pory nie wiadomo, w wyniku działania jakich czynników rozwija się rak trzustki. Przez długi czas nowotwór trzustki nie daje żadnych objawów. Objawy związane z rakiem trzustki zależą od tego, w którym miejscu nowotwór zaatakował trzustkę.

Uciskając i blokując odpływ żółci, nowotwór trzustki rozrastający się w głowie narządu lub w miejscu wspólnego ujścia przewodów żółciowego i trzustkowego może powodować narastającą żółtaczkę.

Rozrastając się w ogonie trzustki, nowotwór trzustki może uciskać sąsiadujące sploty nerwowe i powodować silne bóle w jamie brzusznej. Rozrastające się hormonalnie czynne komórki wysp trzustkowych, tzw. wyspiaki, powodują ostre, zmienne zaburzenia gospodarki węglowodanowej.

Rak trzustki – jakie są przyczyny raka trzustki?

Nowotwory złośliwe trzustki stanowią 3 proc. wszystkich nowotworów złośliwych u człowieka.

Najczęściej występują zmiany związane z rakiem trzustki o charakterze gruczolakoraka przewodowego, torbielakogruczolakoraka i raka zrazikowo-komórkowego. Rzadziej pojawiają się raki płaskonabłonkowe, mięsaki czy chłoniaki.

Etiologia nowotworu trzustki nie jest do końca znana, ale wymienia się szereg czynników ryzyka, które uprawdopodobniają zachorowanie na nowotwór trzustki – związki mają jedynie charakter korelacji.

Czynniki mające wpływ na zachorowanie na nowotwór trzustki, to:

  • cukrzyca
  • przewlekłe zapalenie trzustki
  • niedokwaśność soku żołądkowego w wyniku przebytego leczenia chirurgicznego choroby wrzodowej
  • palenie tytoniu (nitrozaminy w dymie papierosowym)
  • nadmierne spożywanie mięsa
  • zbyt dużo węglowodanów i nasyconych kwasów tłuszczowych w pożywieniu
  • kontakt z pestycydami, np. chlorkami metylenu, beta naftylaminą, benzydyną czy DDT.

Nowotwór trzustki głównie rozwija się po 60. roku życia. Zmiany związane z rakiem są przeważnie wykrywane w bardzo zaawansowanym stadium – w 90 proc. przypadków pojawiają się już przerzuty.

Częściej z rakiem trzustki zmagają się mężczyźni niż kobiety. U mężczyzn zmiany nowotworowe związane z rakiem trzustki lokalizują się w głowie trzustki, u kobiet – raczej w trzonie i ogonie trzustki.

Uznaje się, że nowotwór trzustki jest uwarunkowany genetycznie (nabyta mutacja genowa).

Rak trzustki – jakie są objawy raka trzustki?

Objawy raka trzustki zależą od jego stopnia zaawanowania, lokalizacji, wielkości, inwazyjności oraz stopnia naciekania sąsiednich narządów. We wczesnym stadium nowotwór trzustki rozwija się bezobjawowo.

Często zdarza się, że objawy raka ujawniają się w bardzo zaawansowanym stadium choroby. Do głównych objawów raka trzustki zalicza się brak apetytu i spadek masy ciała. Z rakiem tego narządu jest związana również żółtaczka.

Bardzo często z rakiem trzustki wiążą się również nudności, wymioty i bolesność w okolicy trzustki. Pacjenci z rakiem często zgłaszają również uczucie tzw. burczenia w brzuchu, „przelewanie się”. W raku trzustki objawem są również wzdęcia, odbijanie i biegunki.

Częstym objawem raka trzustki są też okresowe zaparcia i wstrzymywanie gazów. Ponadto często obserwowanym u osób z rakiem trzustki objawem jest gorączka. U osób z rakiem zdarza się również anemia i zakrzepica. Objawem raka trzustki jest również zapalenie trzustki.

Wczesne objawy raka są często mylone z innymi dolegliwościami. Bardzo często zdarza się, że gdy objawy raka są już łatwo zauważalne, okazuje się, że rak trzustki zajął już inne narządy.

W początkowej fazie choroby objawy raka to głównie ból brzucha, a także nudności i żółtaczka. Objawem raka jest również duża utrata masy ciała. Często zdarza się, że widocznym objawem raka jest powiększony pęcherzyk żółciowy.

Większość objawów raka trzustki jest mało charakterystyczna i wiele osób przypisuje je innym dolegliwościom. Należy pamiętać, że nie każdy ból brzucha jest przyczyną niestrawności. Gdy ból brzucha występuje z innymi opisanymi objawami należy niezwłocznie udać się do lekarza w celu wykonania badań pod kątem nowotworu trzustki.

Bardzo często te objawy raka są mylone z objawami innych schorzeń jak np. zwyrodnienia kręgosłupa. Kobiety, które całe życie się odchudzały, nagle zaczynają chudnąć, a po pewnym czasie pojawia się żółtaczka, objaw raka.

W przypadku trzustki zmiany są bardzo groźne właśnie ze względu na objawy raka, które nie budzą większych obaw. Gdy objawy raka skłaniają w końcu do wizyty u lekarza, zazwyczaj choroba jest już bardzo zaawansowana.

Pamiętajmy jednak, że te objawy raka nie zawsze muszą wskazywać na raka trzustki. Bardzo często są one objawem zapalenia trzustki, które jest również jednym z czynników ryzyka rozwoju raka.

Jednak od zapalenia obejmującego trzustkę różnią się w zależności od rodzaju.

Zapalenie trzustki dzielimy na ostre i przewlekłe. Ostre zapalenie trzustki dotyczy ok. 10-45 osób na każde 100 tys. osób. Rozwój zapalenia trzustki wynika najczęściej z kamicy żółciowej, za dużej wagi, alkoholizmu, urazów jamy brzusznej, leków oraz bulimii.

W ostrej postaci zapalenia trzustki stan zapalny sprawia, że aktywują się enzymy trzustkowe, które zaczynają niszczyć tkanki. Zapalenie trzustki obejmuje również tkanki naczyń krwionośnych i przewodu pokarmowego. W czasie zapalenia trzustki enzymy trzustkowe niszczą ścianki i powodują perforacje.

Nieleczone zapalenie trzustki może doprowadzić do niewydolności narządów.

Z kolei przewlekłe zapalenie trzustki trwa dużo dłużej i jest dużo rzadsze niż ostre zapalenie trzustki. Przewlekłe zapalenie trzustki dotyczy ok. 2-9 osób na każde 100 tys. mieszkańców. Przyczyną przewlekłego zapalenia trzustki jest zazwyczaj choroba alkoholowa i często picie mocnych alkoholi. Objawy zapalenia trzustki mogą się również nasilać w wyniku palenia papierosów.

Rak trzustki – jak przebiega leczenie raka trzustki?

Trzustkę można leczyć odpowiednią dietą. Lekarze w leczeniu raka zalecają spożywanie pokarmów o dużej zawartości błonnika, nienasyconych kwasów tłuszczowych, witaminy C i innych antyoksydantów, które redukują zachorowanie na raka trzustki.

W zaawansowanym stadium choroby u osób z rakiem trzustki nacieka on na inne narządy wewnętrzne, np.: dwunastnicę, przewód żółciowy, tkanki okołotrzustkowe, żołądek, śledzionę, jelito grube i węzły chłonne. W leczeniu raka trzustki stosuje się chirurgiczne wycięcie zmienionych nowotworowo miejsc, np.

zespolenia omijające, resekcje paliatywne lub radykalne zabiegi operacyjne. Uzupełnieniem takiego leczenia raka może być chemioterapia i radioterapia. Leczenie raka, którym jest chemioterapia, polega na podawaniu w postaci np. gemcytabiny, cisplatyny, fluorouracylu (leki cytostatyczne).

Leczenie raka trzustki jest bardzo trudne. Na skuteczność leczenia raka wpływa moment w którym został on zdiagnozowany i od jego stopnia zaawansowania. W przypadku raka trzustki tylko 24 proc.

chorych z rakiem trzustki żyje około roku od momentu zdiagnozowania nowotworu trzustki, przeżycie pięcioletnie wynosi mniej niż 5 proc. Leczenie raka jest w tym wypadku mocno utrudnione przez późną diagnozę choroby.

Rak trzustki – gdzie jest dobry onkolog?

Jest wielu specjalistów zajmujących się leczeniem raka trzustki. Jedną z najlepszych przychodni onkologicznych jest Onkolmed Lecznica Onkologiczna, gdzie w Poradnii Nowotworów Układu Pokarmowego przyjmują wybitni specjaliści w dziedzinie onkologii.

W celu umówienia się na konsultację u chemioterapeuty, cirurga, onkologa w Poradni Nowotworów Układu Pokarmowego skontaktuj się z placówką Onkolmed Lecznica Onkologiczna pod numerem telefonu: +48222902337.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*