Objawy zapalenia zatok – jak rozpoznać zapalenie zatok przynosowych?

Ostre zapalenie zatok, zwane również ostrym zapaleniem błony śluzowej nosa i zatok, jest krótkotrwałym stanem zapalnym błon śluzowych, które wyściełają nos i zatoki. W jego wyniku utrudnione jest odprowadzanie wydzieliny z nosa i zatok.

Ostre zapalenie zatok jest najczęściej spowodowane infekcją wirusową, czyli przeziębieniem.  Jeżeli po kilku dniach objawy przeziębienia zamiast ustępować, nasilają się,  pojawia się żółta lub zielona wydzielina z nosa, ból lub uczucie rozpierania  w obrębie twarzy, gorączka, oznacza to, że doszło do nadkażenia bakteryjnego.

  • Ostre zapalenie zatok trwa nawet do ośmiu tygodni.
  • Objawy zapalenia zatok – jak rozpoznać zapalenie zatok przynosowych?

Przyczyny ostrego zapalenia zatok

Przyczyny ostrego zapalenia zatok obejmują:

  • infekcje wirusowe – najczęściej,
  • infekcje bakteryjne,
  • infekcje grzybicze,
  • mukowiscydoza – dziedziczna choroba genetyczna, w której gęsty, lepki śluz gromadzi się w organizmie.

Czynniki  zwiększające ryzyko wystąpienia ostrego zapalenia zatok:

  • alergie, np. katar sienny,
  • skrzywiona przegroda lub polipy,
  • palenie tytoniu lub częste wdychanie innych zanieczyszczeń,
  • duże lub zmienione zapalnie migdałki,
  • czynności powodujące zmiany ciśnienia, takie jak latanie i nurkowanie,
  • osłabiony układ odpornościowy.

Objawy zapalenia zatok – jak rozpoznać zapalenie zatok przynosowych?

Objawy ostrego zapalenia zatok

Przy ostrym zapaleniu zatok ból lokalizuje się w okolicy chorej zatoki. Promieniuje do oczodołu, do okolicy ciemieniowej, skroniowej i szczytu czaszki.

Typowymi objawami ostrego zapalenia zatok są:

  • niedrożność nosa,
  • gęsta, żółta lub zielona wydzielina z nosa,
  • ból gardła,
  • kaszel, nasilający się w nocy,
  • wydzielina spływająca po tylnej ścianie gardła,
  • ból głowy,
  • ból, ucisk lub tkliwość w okolicach oczu, nosa, policzków, czoła,
  • ból ucha,
  • zatkane ucho
  • ból zęba,
  • nieświeży oddech,
  • osłabiony węch,
  • zmniejszone poczucie smaku,
  • gorączka,
  • zmęczenie.

Objawy zapalenia zatok – jak rozpoznać zapalenie zatok przynosowych?

Aby zdiagnozować ostre zapalenie zatok, laryngolog wykorzystuje badanie endoskopowe, które ma na celu:

  • ocenę jam nosowych i zatok,
  • zlokalizowanie źródła wydzieliny,
  • wyszukanie zmian patologicznych, np. polipów, nowotworów czy innych nieprawidłowości.

Lekarz może też zlecić wykonanie tomografii komputerowej.

Leczenie ostrego zapalenia zatok

Jeśli zapalenie zatok nie ma podłoża bakteryjnego, mamy do czynienia z łagodnym przebiegiem ostrego zapalenia zatok. Objawy wirusowego zapalenia ustępują zwykle po 4–5 dniach.  W takich przypadkach stosuje się tzw. leczenie objawowe, wspólne dla wirusowego i bakteryjnego zapalenia zatok.

Sprawdź laryngologów w Warszawie, Krakowie, Wrocławiu lub Poznaniu

W pierwszych dniach ostrego zapalenia zatok  stosuje się:

  • leki przeciwbólowe,
  • leki przeciwzapalne,
  • leki działające obkurczająco na błonę śluzową nosa i zatok przynosowych,
  • sterydy donosowe.
  1. Ulgę mogę przynieść także domowe sposoby leczenia ostrego zapalenia zatok, typu inhalacje czy ciepłe okłady.

  2. Jeśli objawy ostrego zapalenia zatok nie ustępują w ciągu tygodnia lub się nasilają, lekarz po 5 dniach może dodatkowo zalecić antybiotykoterapię.
  3. Objawy zapalenia zatok – jak rozpoznać zapalenie zatok przynosowych?

Ostre zapalenie zatok – powikłania

Czasami ostre zapalenie zatok nie ustępuje i przeradza się w przewlekłe zapalenie zatok.

W bardzo rzadkich przypadkach ostre  zapalenie zatok może prowadzić do powikłań i rozprzestrzenia się infekcji do oczu, uszu lub kości.

Dowiedz się więcej:

Zapalenie zatok – jak leczyć ból głowy i zatoki

https://www.medicover.pl/o-zdrowiu/zapalenie-zatok-jak-leczyc-bol-glowy-i-zatoki,220,n,168

Przewlekłe zapalenie zatok – objawy i leczenie

https://www.medicover.pl/o-zdrowiu/przewlekle-zapalenie-zatok-objawy-i-leczenie,6305,n,192

Ból zatok – 8 sposobów na bolące i zatkane zatoki

https://www.medicover.pl/o-zdrowiu/bol-zatok-8-sposobow-na-bolace-i-zatkane-zatoki,6307,n,192

Zapalenie zatok – objawy, diagnostyka, leczenie

Objawy zapalenia zatok – jak rozpoznać zapalenie zatok przynosowych?

Jedną z najczęściej występujących chorób laryngologicznych jest zapalenie zatok przynosowych – zwykle kilku równocześnie z uwagi na bliskość położenia ich naturalnych ujść. Jest to schorzenie błony śluzowej nosa, które może mieć różną etiologię, a nieleczone zapalenie zatok może prowadzić do poważnych powikłań. W związku z tym lepiej poznać objawy i sposoby diagnozowania oraz leczenia zapalenia zatok u laryngologa by móc szybko i odpowiednio zareagować.

Na wstępie warto wyjaśnić czym są zatoki przynosowe. Otóż, są to jamy powietrzne, które łączą się z jamą nosa za pośrednictwem otworów anatomicznych w jej bocznej ścianie. Wyróżnia się zatoki czołowe, szczękowe, klinowe oraz komórki sitowe (przednie i tylne).

Do zadań zatok należy między innymi nawilżanie i ogrzewanie wdychanego powietrza, a także jego oczyszczanie z różnego typu zanieczyszczeń i drobnoustrojów. W prawidłowo funkcjonującej zatoce działa sprawny mechanizm samooczyszania opierający się na komórkach produkujących śluz oraz na rzęskach nabłonka wyścielającego zatokę.

W przypadku jego zaburzenia dochodzi do pojawienia się stanu zapalnego w zatokach. Rozróżnia się trzy rodzaje zapalenia zatok: przewlekłe, ostre i nawracające ostre.

Zapalenie zatok przynosowych może objawiać się w różny sposób w zależności od rodzaju zatok, których dotyczy.

Na przykład przy zapaleniu zatok szczękowych odczuwany ból zatok obejmuje twarz, zęby i czoło, zaś w przypadku zapalenia zatok sitowych pojawia się rozsadzający ból głowy czy ból za oczami.

Niemniej jednak do charakterystycznych objawów zapalenia zatok zalicza się:

  • nasilający się przy pochylaniu ból głowy;
  •  gorączka ok. 38ºC;
  •  katar – ropna wydzielina z nosa (zielona i z czasem coraz bardziej gęsta) mogąca też ściekać po tylnej ścianie gardła;
  •  ból zatok;
  •  uczucie zatkanego nosa;
  •  mowa “przez nos”.

Zapalenie zatok przynosowych – diagnostyka

Zapalenie zatok przynosowych diagnozuje się zwykle na podstawie:

  •  badania fizykalnego;
  •  wywiadu z pacjentem;
  •  badań laboratoryjnych (w morfologii krwi pojawia się leukocytoza, a OB jest podwyższone).
    Niemniej jednak badaniem najlepiej obrazującym zmiany w zatokach jest tomografia komputerowa. Przy ostrym zapaleniu zatok może być konieczne ich nakłucie w celu pobrania płynu do badania mikrobiologicznego, jak również do ewakuacji ropy oraz podania leku.

Leczenie zapalenia zatok

Zapalenie zatok przynosowych może być leczone zachowawczo bądź operacyjnie.

W ramach leczenia zachowawczego stosuje się irygację (płukanie) zatok, które można wykonać samodzielnie w domu za pomocą gotowych zestawów do płukania zatok dostępnych w aptekach.

Z kolei operacyjne leczenie zapalenia zatok może obejmować zewnątrznosowe otwarcie zatoki szczękowej metodą Caldwella-Luca, endoskopową operację zatok przynosowych bądź punkcję zatok.

Ponadto sposób leczenia zapalenia zatok przynosowych jest uzależniony od jego etiologii – podłoża zakażenia (wirusowego, bakteryjnego lub grzybiczego). W przypadku bakteryjnego zapalenia zatok przynosowych stosuje się antybiotykoterapię, która nie będzie skuteczna kiedy doszło do wirusowego zakażenia zatok.

Niemniej jednak w obu przypadkach wprowadza się terapię farmakologiczną – polegającą na przyjmowaniu leków obkurczających ujścia zatok przynosowych i błonę śluzową nosa (najczęściej efedrynę lub pseudoefedrynę łączoną z lekami przeciwhistaminowymi).

Natomiast kiedy dochodzi do grzybiczego zapalenia zatok przynosowych stosuje się leki przeciwgrzybicze oraz konieczna jest interwencja chirurgiczna.

UMÓW SIĘ NA WIZYTĘ

Zapalenie zatok – przyczyny i skutki

Zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych (łac.

Rhinosinusitis), nazywane w skrócie po prostu zapaleniem zatok, to uciążliwa i wieloczynnikowa choroba, która potrafi kilka razy w roku skutecznie osłabić nasz organizm.

Nieprzyjemny ucisk i ból głowy, nawracające infekcje, zalegająca wydzielina w jamie nosowej i utrata życiowej energii to tylko niektóre dolegliwości jakie odczuwają osoby z zapaleniem zatok. Jakie są jego przyczyny i skutki?

Problem jest ogromny, bo dotyczy do 10% społeczeństwa, wśród których nawet połowa pacjentów narzeka na nieskuteczne terapie farmakologiczne. To właśnie dlatego tak ważne jest poznanie przyczyn zapalenia zatok i zastosowanie odpowiedniej profilaktyki.

Po co nam zatoki przynosowe?

W twarzoczaszcze znajdują się przestrzenie wyścielone błoną śluzową i wypełnione powietrzem. Są to zatoki przynosowe, które ze względu na umiejscowienie nazywane są: czołowymi, klinowymi, sitowymi oraz szczękowymi.

Ich fizjologiczna rola jest wieloaspektowa – biorą udział w nawilżaniu i ogrzewaniu wdychanego powietrza, wyrównują ciśnienie czaszkowe, pełnią funkcję termoizolacyjną, stanowią przestrzeń rezonacyjną w procesie przewodzenia dźwięku w czaszce oraz chronią ją przed urazami pełniąc rolę swoistych amortyzatorów.

Jeśli dojdzie do zmian chorobowych i stanu zapalnego w obrębie błony śluzowej zatok lub pogorszona zostanie ich drożność, pacjent odczuwa to jako zespół przykrych i uciążliwych dolegliwości.

Zapalenie zatok charakteryzuje się specyficznym uczuciem bólu i ucisku w twarzy, utrudnioną drożnością nosa i zaleganiem wydzieliny (często ropnej), osłabieniem węchu, gorączką, łzawieniem oczu, przykrym zapachem z ust oraz ogólnym złym samopoczuciem.

Obserwowane jest także powiększenie węzłów chłonnych, opuchnięcia powiek oraz spływanie wydzieliny po tylnej części gardła, bez możliwości wcześniejszego wydmuchania jej przez nos.

Osoby cierpiące na zapalenie zatok często zgłaszają całkowity brak energii i chęci do życia podczas każdego epizodu nawracania tej choroby.

Dlaczego chorujemy na zapalenie zatok?

Przyczyny pojawienia się zapalenia zatok są złożone i niejednoznaczne, ale zazwyczaj wymieniane są następujące aspekty:

  • zakażenia wirusowe, które zazwyczaj podaje się jako pierwotną przyczynę występowania choroby
  • zakażenia bakteryjne, wywołane np. przez Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis czy Staphylococcus aureus
  • zakażenia grzybicze powodowane przez Aspergillus, Mucor, Rhizopus, Candida albicans
  • utrata odporności związana z ogólnym osłabieniem organizmu, przeziębieniem i infekcjami
  • wady anatomiczne w budowie przegrody nosowej, wpływające na złą drożność jamy nosowej
  • przerost błony śluzowej zatok
  • nieprawidłowa higiena górnych dróg oddechowych i jamy ustnej
  • alergie i astma
  • przerost migdałka gardłowego (u dzieci)
  • problemy z uzębieniem, wynikające z zakażeń bakteryjnych, próchnicy czy nieprawidłowo przeprowadzonego lub powikłanego leczenia kanałowego zęba
  • suche powietrze w pomieszczeniu, np. w zimowym okresie grzewczym
  • zanieczyszczenia środowiska
  • dym papierosowy
  • choroba refluksowa przełyku i refluks krtaniowo-gardłowy
Leia também:  Objawy Psa Który Ma Robaki?

Postać ostra i przewlekła choroby

Zapalenie zatok może mieć formę ostrą, trwającą do 12 tygodni. Po tym czasie, choroba przyjmuje postać przewlekłego zapalenia błony śluzowej nosa i zatok przynosowych.

Uciążliwe polipy

W kontekście zapalenia zatok, dużą uwagę poświęca się występowaniu polipów w jamie nosowej. Są to miejscowe przerosty błony śluzowej, które pojawiają się prawdopodobnie nawet u 5% populacji.

Polipy nie mają charakteru nowotworu, jednak zaburzają drożność nosa i przyczyniają się do zalegania wydzieliny. Ponadto mogą powodować utratę lub osłabienie węchu i uciążliwe bóle głowy.

Zmiany te powstają prawdopodobnie jako efekt przenikania się czynników immunologicznych i genetycznych.

Rozwiązaniem jest zabieg operacyjny określony, jako endoskopowa chirurgia zatok, która umożliwia usunięcie nadmiaru błony śluzowej, utrudniającej odpływ nosowej wydzieliny. Niestety rokowania po takim zabiegu nie są zbyt optymistyczne – istnieje aż 50% ryzyka, że w przyszłości polipy ponownie utrudnią nam życie.

Zapalenie zatok a alergia i astma

Specyficzną grupą pacjentów cierpiących na zapalenie zatok, są osoby ze zdiagnozowaną alergią i astmą. Mechanizmy immunologiczne wywoływane przez alergeny prawdopodobnie wyzwalają też reakcję zapalną prowadzącą do zapalenia zatok.

Dowodem na współistnienie chorób jest podobne stężenie histaminy, prostaglandyny i leukotrienów, rozpoznawane zarówno u osób z zapaleniem zatok, jak i u pacjentów ze zdiagnozowanym alergicznym nieżytem nosa.

Wspomniane substancje są wydzielane w czasie nadmiernego pobudzenia układu odpornościowego i wystąpienia stanu zapalnego. W literaturze fachowej opisywane są badania potwierdzające występowanie pozytywnych alergicznych testów skórnych nawet u 70% osób z nawracającym zapaleniem zatok.

Dostępne są także dane odnośnie niskiej skuteczności leczenia i częstych nawrotów zapalenia zatok u osób ze zdiagnozowaną astmą oskrzelową.

Objawy zapalenia zatok – jak rozpoznać zapalenie zatok przynosowych?

Diagnostyka

Rozpoznania zapalenia zatok dokonuje się przede wszystkim na podstawie objawów zgłaszanych przez pacjenta i szczegółowego wywiadu lekarskiego.

Możliwe jest także przeprowadzenie rynoskopii przedniej, polegającej na ocenie stanu zatok za pomocą specjalnego wziernika. W zaawansowanym stadium choroby lekarz może zlecić wykonanie tomografii komputerowej.

Pomocne bywa też przeprowadzenie posiewu mikrobiologicznego materiału pobranego z zatok, szczególnie jeśli stosowana farmakoterapia nie przynosi spodziewanych skutków.

Leczenie farmakologiczne

Niestety pojawienie się zapalenia zatok wiąże się z wysokim ryzykiem nawrotu objawów. Tylko dobrze przeprowadzone leczenie farmakologiczne oraz odpowiednia profilaktyka mogą na długi czas pozwolić nam zapomnieć o tej przykrej chorobie.

Przy toczącym się zapaleniu zatok należy udać się do swojego lekarza rodzinnego, który przepisze odpowiednie lekarstwa lub skieruje nas do specjalisty, z reguły do laryngologa, w celu przeprowadzenia wnikliwej diagnostyki.

Obecnie w leczeniu zapalenia zatok stosowane są:

  • leki obkurczające błonę śluzową jamy nosa, np. oksymetazolina
  • leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, np. ibuprofen
  • roztwory do inhalacji i płukania zatok (np. sól fizjologiczna)
  • nawilżające i regenerujące spraye do nosa (np. roztwory soli morskiej)
  • antybiotyki, np. amoksycylina, klarytromycyna, doksycyklina
  • steroidy donosowe, np. dwupropionian beklometazonu, budezonid, cyklezonid, furoinian mometazonu
  • kortykosteroidy doustne, np. prednizon

Podjęto także próbę stosowania leków przeciwhistaminowych i antyleukotrienowych, jednak nie są one rutynowo stosowane w farmakoterapii zapalenia zatok. Rzadkością są też preparaty działające w oparciu o przeciwciała, np.

przeciwko IgE, interleukinie-4 lub -13, które są czynnikami charakterystycznymi dla alergii i reakcji zapalnych. Przykładem takiego leku jest omalizumab, dopuszczony do obrotu w Polsce zaledwie w 2018 roku.

Daje on nadzieję na lepszy efekt leczenia i poprawę jakości życia wśród osób cierpiących na nawracające zapalenie zatok.

Skutki zapalenia zatok

Zapalenie zatok skutecznie utrudnia normalne funkcjonowanie. Nieleczona choroba prowadzi także do poważnych konsekwencji zdrowotnych, do których można zaliczyć np.:

  • bóle i zawroty głowy
  • brak energii i uczucie ogólnego rozbicia
  • zaleganie wydzieliny w jamie nosowej, która często na przykry zapach; może utrudniać to kontakty społeczne i wpływać na niska samoocenę
  • kaszel i nawracające anginy
  • rozdrażnienie, kłopoty ze snem, osłabiona koncentracja
  • infekcje jamy ustnej, uszu i uzębienia
  • zapalenia kości szczęki
  • powikłania oczodołowe i wewnątrzczaszkowe

Zapalenie zatok to zdecydowanie jedno z najczęściej diagnozowanych schorzeń górnych dróg oddechowych. Choroba ta potrafi skutecznie wyłączyć nas z normalnej aktywności na długie tygodnie, dlatego tak ważne jest stosowanie odpowiedniej profilaktyki.

Choć zapalenie zatok nie jest chorobą zagrażającą życiu, nie wolno jej bagatelizować i już przy pierwszych objawach należy rozpocząć stosowne leczenie.

Pamiętajmy, że skutki zaniedbanego zapalenia zatok mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.

Przeczytaj również: 10 sposobów na zdrowe zatoki

Źródła:

  • Bielecki, P., Sieśkiewicz, A., Garkowski, M., Rogowski, M., & Kowal, K. (2017). Przewlekłe zapalenie zatok obocznych nosa: spojrzenie alergologa i laryngologa. Alergologia Polska-Polish Journal of Allergology, 4(2), 68-76.
  • Collins, M. M., Loughran, S., Davidson, P., & Wilson, J. A. (2006). Nasal polyposis: prevalence of positive food and inhalant skin tests. Otolaryngology—Head and Neck Surgery, 135(5), 680-683.
  • Georgitis, J. W., Matthews, B. L., & Stone, B. (1995). Chronic sinusitis: characterization of cellular influx and inflammatory mediators in sinus lavage fluid. International archives of allergy and immunology, 106(4), 416-421.
  • Wachnicka-Bąk, A., Lipińska-Opałka, A., Będzichowska, A., Kalicki, B., & Jung, A. (2014). Zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych–jedno z najczęstszych zakażeń górnych dróg oddechowych. Pediatria i Medycyna Rodzinna, 10(1), 25-31.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Zapalenie zatok przynosowych, jakie objawy, leczenie zatok

Zatkany nos, gęsta wydzielina w kolorze żółtym lub zielonym, gorączka, osłabienie – to niektóre objawy ostrego zapalenia zatok. Choroba ta w początkowym etapie może być leczona domowymi sposobami. Jednak w większości przypadków wymaga pomocy specjalisty – ukierunkowanego leczenia laryngologicznego.

Zatoki przynosowe to przestrzenie powietrzne, położone obustronnie w bezpośrednim sąsiedztwie jam nosa. Wyróżnia się cztery parzyste zatoki przynosowe. Są to:

  • zatoka szczękowa,
  • zatoka czołowa,
  • zatoka linowa,
  • zatoka sitowa

W rozwoju embrionalnym powstają one jako wpuklenia błony śluzowej jam nosa w kierunku sąsiadujących kości. Od tych kości przyjmują także swoje nazwy.

Wnętrze zatok przynosowych wysłane jest błoną śluzową, która stanowi przedłużenie błony śluzowej jamy nosa. W związku z tym proces zapalny obejmujący błonę śluzową zatok nie może być traktowany odrębnie od infekcji toczącej się w jamach nosa i odwrotnie. Jest to proces zawsze, choć z różnym nasileniem, obejmujący zarówno jamy nosa, jak i zatoki przynosowe.

Zapalenie zatok jest bardzo częstym rozpoznaniem w praktyce zarówno lekarzy rodzinnych, jak i otolaryngologów. Ocenia się, że rocznie ostre ropne zapalenie zatok dotyka 10-15% społeczeństw Europy. W Niemczech stwierdza się ponad 6 milionów przypadków ostrego ropnego zapalenia zatok każdego roku. W USA liczba ta sięga 20 milionów.

Jest to także jedna z częstszych dolegliwości wymagających stosowania antybiotykoterapii. We Francji około 7% wszystkich antybiotyków jest przepisywana w celu leczenia zapalenia zatok. W USA na leczenie zapalenia zatok wypisywane jest 7-12% wszystkich leków przeciwbakteryjnych. Poza tym ostre i przewlekłe zapalenie zatok znajduje się pośród 10.

stanów chorobowych, które wpływają na wzrost kosztów pracy w USA.

W społecznościach europejskich około 80% przypadków ostrego zapalenia zatok (o.z.z.) spowodowanych jest infekcją S. pneumoniae, H. influenzae, M. catarrhalis, S. aureus.

Zapalenie obejmuje błonę śluzową widocznych na poniższej grafice zatok czołowych i szczękowych. Stąd charakterystyczny dla tego schorzenia ból głowy nasilający się przy pochylaniu, a często też ból zębów niewywołany przez obecność ubytków.

Objawy zapalenia zatok – jak rozpoznać zapalenie zatok przynosowych?

Rodzaje zapalenia zatok:

  • ostre zapalenie zatok – jest to nagle rozpoczynająca się infekcja trwająca nie dłużej niż 4 tygodnie, która przy zastosowaniu prawidłowego leczenia nie pozostawia żadnych przetrwałych następstw,
  • nawracające ostre zapalenie zatok – można je rozpoznać, jeśli występują co najmniej 4 epizody zapalenia zatok w ciągu roku, każdy z nich trwa 7-10 dni. Bez cech świadczących o przewlekłym zapaleniu zatok,
  • zapalenie podostre – określa się jako trwające od 4 do 12 tygodni. Uważa się, że regeneracja błony śluzowej zatok po takim okresie choroby jest możliwa i nie dochodzi do zmian przetrwałych,
  • przewlekłe zapalenie zatok – to proces, który trwa dłużej niż 12 tygodni. Zwykle jest on efektem nieprawidłowo leczonego ostrego (często nawracającego) lub podostrego zapalenia zatok,
  • zaostrzenie przewlekłego zapalenia zatok – występuje wówczas, gdy stan stacjonarny, charakterystyczny dla obrazu przewlekłego zapalenia zatok, nagle ulega pogorszeniu, z zaostrzeniem objawów, gorączką, nasileniem dolegliwości bólowych. Po odpowiednim leczeniu następuje powrót do stanu wyjściowego (lecz nie do pełnego zdrowia).
Leia também:  Jakie Sa Objawy Bolu Korzonkow?

Powierzchnię błony śluzowej zatok wyścieła nabłonek wielorzędowy, urzęsiony (migawkowy, oddechowy). Znajdują się tu także liczne komórki kubkowe, produkujące wydzielinę śluzową. W warunkach fizjologicznych wydzielina śluzowa stale produkowana w zatokach jest z nich usuwana dzięki transportowi śluzowo-rzęskowemu i poprzez naturalne ujścia zatok przemieszczana do jam nosa. Z punktu widzenia anatomii bocznej ściany nosa najważniejszym miejscem jest tzw. kompleks ujściowo-przewodowy (ostiomeatal complex), w którym pod małżowiną nosową środkową znajduje się ujście zatoki czołowej, szczękowej i komórek sitowych przednich. W warunkach fizjologicznych środowisko zatok przynosowych jest jałowe. Sytuacja zmienia się, jeśli dochodzi do upośledzenia mechanizmu transportu wydzieliny.

Praprzyczyną nieomal każdego ostrego zapalenia zatok jest zaleganie wydzieliny spowodowane utrudnieniem jej odpływu do jamy nosa. Postuluje się, iż najczęściej pierwotnie dochodzi do upośledzenia ruchomości rzęsek, jak również do zmniejszenia ogólnej liczby komórek urzęsionych w nabłonku.

Objawy zapalenia zatok

Ostre zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych przebiega z licznymi ogólnoustrojowymi i miejscowymi objawami. Do objawów ogólnoustrojowych zaliczyć można gorączkę, złe samopoczucie, zmęczenie i osłabienie. Miejscowo wyróżnia się objawy główne, najbardziej charakterystyczne dla zapalenia zatok przynosowych i objawy dodatkowe.

Objawy główne:

  • zatkany nos
  • gęsta wydzielina z nosa o kolorze żółtym lub zielonym
  • ból lub tkliwość (bolesność uciskowa) twarzy
  • nasilenie bólu przy pochylaniu
  • ból zębów

 Objawy dodatkowe:

  • gorączka (>38 st. C)
  • kaszel spowodowany spływaniem wydzieliny po tylnej ścianie gardła
  • pogorszenie węchu
  • obrzęk tkanek miękkich w okolicy oczu
  • nieprzyjemny zapach z ust

Do rozpoznania o.z.z. należy stwierdzić co najmniej 2 spośród objawów głównych lub 1 objaw główny i co najmniej 2 dodatkowe albo potwierdzić obecność ropnej wydzieliny w jamie nosa.

Domowe sposoby na zapalenie zatok

W początkowym etapie zapalenia zatok możliwe jest leczenie objawowe. Najczęściej bowiem mamy wtedy do czynienia z infekcją o podłożu wirusowym. Domowe sposoby na zatoki to m.in.

inhalacje, które ułatwiają odpływanie zalegającej wydzieliny. Wystarczy nalać do miski gorącą wodę i wdychać powstają parę przez kilka minut, 3-4 razy dziennie.

Podobny efekt dają okłady z gorącego ręcznika.

Bardzo ważne jest też nawilżanie błony śluzowej, np. roztworem soli fizjologicznej, a także przyjmowanie dużej ilości płynów. Ból zatok złagodzi też płukanie dostępnymi w aptece preparatami do samodzielnych irygacji.

Lekarz pierwszego kontaktu może zalecić pacjentowi przyjmowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, które złagodzą ból zatok, a także kropli obkurczających błonę śluzową nosa i zatok. Nie należy ich jednak stosować dłużej niż 7 dni.

Leczenie zapalenia zatok

Zapalenie zatok jest bardzo częstym rozpoznaniem w praktyce zarówno lekarzy rodzinnych, jak i otolaryngologów. Ocenia się, że rocznie ostre ropne zapalenie zatok dotyka 10-15% społeczeństw Europy. W Niemczech stwierdza się ponad 6 milionów przypadków ostrego ropnego zapalenia zatok każdego roku. W USA liczba ta sięga 20 milionów.

Jest to także jedna z częstszych dolegliwości wymagających stosowania antybiotykoterapii. We Francji około 7% wszystkich antybiotyków jest przepisywana w celu leczenia zapalenia zatok. W USA na leczenie zapalenia zatok wypisywane jest 7-12% wszystkich leków przeciwbakteryjnych. Poza tym ostre i przewlekłe zapalenie zatok znajduje się pośród 10.

stanów chorobowych, które wpływają na wzrost kosztów pracy w USA.

Antybiotyki na zatoki stosuje się w przypadku nieskuteczności domowej terapii. Jeśli objawy infekcji utrzymują się powyżej 14 dni lub wystąpiła wysoka gorączka (powyżej 39°C) bądź znaczny obrzęk tkanek oczodołowych, laryngolog może zadecydować o podaniu antybiotyku. Kuracja trwa od 10 do 14 dni – nie należy jej przerywać wcześniej, nawet jeśli objawy zapalenia zatok całkowicie ustąpią.

W przypadku braku poprawy po upływie 7 dni należy powiedzieć o tym lekarzowi – być może konieczna okaże się zmiana antybiotyku.

Ostre zapalenie zatok nie zawsze ma podłoże wirusowe lub bakteryjne. Jeśli istnieje podejrzenie tła alergicznego, lekarz może zadecydować o zastosowaniu glikokortykosteroidów w formie kropli do nosa. Znacznie rzadziej ostre zapalenie zatok ma etiologię grzybiczną – w takim wypadku podaje się pacjentowi leki przeciwgrzybiczne lub podejmuje decyzję o leczeniu operacyjnym.

Leczenie zapalenia zatok, szczególnie występującego w formie nawracającej lub przewlekłej, może wymagać dokładniej diagnozy przy użyciu endoskopu. Często bowiem przyczyną choroby są nieprawidłowości w obrębie nosa i zatok, np.

skrzywiona przegroda nosowa, obecność polipów czy przerost małżowin nosowych. Endoskopowa mikrochirurgia wewnętrznosowa to nowoczesna, zaawansowana forma leczenia, w której wykorzystuje się kamery, źródła światło i mikronarzędzia chirurgiczne.

Taka forma terapii jest najmniej inwazyjna i pozwala pacjentowi szybko powrócić do formy.

Zapalenie zatok przynosowych — jak z nim walczyć? Leczenie i profilaktyka

Zatoki przynosowe to niewielkie przestrzenie powietrzne, zlokalizowane wewnątrz kości czaszki. Laryngolodzy wyróżniają zatoki czołowe, szczękowe, sitowe oraz klinowe, które połączone są z jamą nosową. Taki układ zapewnia ich odpowiednią wentylację oraz ujście dla wydzieliny śluzowej przez nozdrza. 

Do czego potrzebne są nam zatoki przynosowe? Nawilżają i ogrzewają wdychane przez nos powietrze, dzięki czemu zachowana jest prawidłowa termoizolacja.

Ponadto pomagają wyrównywać różnicę ciśnień oraz są swego rodzaju amortyzatorem dla organów znajdujących się wewnątrz czaszki.

Dodatkowo dzięki zatokom czaszka jest lżejsza, dzięki czemu ludzie mogą poruszać się, zachowując wyprostowaną postawę.

ZOBACZ TEŻ: Płukanie zatok w walce z infekcjami – czy jest skuteczne?

Przyczyny zapalenia zatok przynosowych

Dominującą przyczyną zapalenia zatok przynosowych są infekcje o etiologii wirusowej (m.in. zakażenie rynowirusami, koronawirusami, adenowirusami, wirusami grypy i paragrypy), czyli typowe przeziębienia.

Dochodzi wówczas do znacznego obrzęku błony śluzowej nosa, który utrudnia usuwanie wydzieliny śluzowej z zatok i zaburza cyrkulację powietrza. Infekcja może mieć również podłoże bakteryjne i zazwyczaj jest to skutek nadkażenia wcześniejszej infekcji wirusowej.

Ponadto zapaleniu zatok sprzyjają alergie przebiegające z alergicznym nieżytem nosa.

Niekiedy przyczyną nawracających infekcji zatok są wady anatomiczne, które utrudniają wypływanie wydzieliny śluzowej (np. zwężenie ujścia zatok). Czynnikiem ryzyka są także nagłe zmiany temperatur (np. wychodzenie z ogrzewanego pomieszczenia na mróz i odwrotnie), przebywanie w zadymionych pomieszczeniach oraz kontakt z zanieczyszczonym powietrzem lub oparami chemicznymi.

ZOBACZ TEŻ: Ból zatok – objawy i leczenie

Jak rozpoznać zapalenie zatok przynosowych?

Na początku choroby zapalenie zatok przebiega jak typowy katar przy przeziębieniu – lejący, obfity i uciążliwy. Z czasem inne objawy ustępują, a dolegliwości w obrębie nosa nie tylko nie przemijają, a wręcz przybierają na sile.

Lejący katar przeobraża się w gęstą, ropną wydzielinę o żółto-zielonym zabarwieniu, która spływa po tylnej ścianie gardła, drażniąc ją i wywołując kaszel.

Dodatkowo przez niedrożny nos chory może mieć problemy z oddychaniem.

Charakterystycznym objawem zapalenia zatok przynosowych jest ból twarzy w miejscach, gdzie usytuowane są zatoki – u nasady nosa i po obu jego stronach, w okolicy skroni oraz oczu.

Ból nasila się zwłaszcza podczas schylania. Opisanym objawom towarzyszy także podwyższona temperatura, zaburzenia węchu, czasem również widoczny obrzęk tkanek miękkich wokół oczu.

Jeżeli infekcja dotrze do zatok szczękowych, może objawiać się bólem zębów i nieświeżym oddechem.

Jeżeli infekcja ma nagły i gwałtowny przebieg i trwa około 4 tygodnie, mówimy o ostrym zapaleniu zatok. Forma podostra zapalenia zatok utrzymuje się do 8 tygodni, natomiast o przewlekłym zapaleniu zatok można mówić, gdy objawy utrzymują się dłużej niż 8 tygodni.

ZOBACZ TEŻ: Czy klimatyzacja jest zdrowa?

Jak leczyć zapalenie zatok przynosowych?

W sytuacji, gdy opisane wcześnie objawy utrzymują się przez dłuższy czas, warto skonsultować się z lekarzem rodzinnym, który przeprowadzi wywiad medyczny i wykona podstawowe badania, a w razie wątpliwości skieruje pacjenta do laryngologa w celu przeprowadzenia dokładniejszej diagnostyki.

Leia também:  Anoreksja Leczenie Ile Trwa?

Większość przypadków zapalenia zatok to efekt infekcji wirusowej, więc ich leczenie ma charakter objawowy.

Aby złagodzić ból i stan zapalny, chory może stosować niesteroidowe leku przeciwzapalne zawierające ibuprofen.

Na obrzęk błony śluzowej nosa i zatok pomogą preparaty o działaniu obkurczającym w formie kropli lub tabletek. Należy jednak pamiętać, by środków tych nie używać dłużej niż 3-5 dni.

Pomocna w łagodzeniu nieprzyjemnych dolegliwości jest irygacja zatok. Zabieg ten pozwala usunąć zalegającą wydzieliną, zmniejsza obrzęk i dodatkowo nawilża śluzówkę. W aptekach można nabyć gotowe zestawy do płukania zatok (np.

Respimer Netiflow, Zatoxin Rinse, Irigasin, Fixsin, Gargarin Zatoki, HydroNasin Ksylitol, ZatoClear Med Irygacja) lub wykonać irygację z użyciem soli fizjologicznej(Gilbert Physiodose NaCl 0.9% Roztw.soli fizjolog. , Sól fizjologiczna RinoFlux) lubroztworu wody utlenionej.

Ulgę przyniosą również inhalacje i ciepłe okłady. 

Jeśli posiadamy inhalator lub nebulizator, możemy wykonać inhalację z użyciem roztworów chlorku sodu (np. Nebu-Dose Hipertonic, Isonasin Septo) lub bez użycia inhalatora gorącą inhalację parową z dodatkiem olejków eterycznych.

ZOBACZ TEŻ: Co oznacza zielony katar?

Zapalenie zatok przynosowych – lepiej go nie lekceważyć

Jeżeli mimo leczenia objawy nie ustępują, konieczna może się okazać pomoc lekarza laryngologa. Wykonanie wymazu z nosa i posiewu umożliwia wykrycie patogenu, który jest przyczyną utrzymujących się objawów.

Na podstawie uzyskanych wyników lekarz może zaordynować antybiotykoterapię oraz leczenie sterydami.

Jeżeli podczas badań laryngolog wykryje patologiczne zmiany w świetle zatok lub wady anatomiczne, które przyczyniają się do nawracania infekcji, konieczne może się okazać leczenie operacyjne.

Niezależnie od przyczyny problemu, zapalenia zatok przynosowych nie powinno się lekceważyć. Infekcja może bowiem przerodzić się w stan przewlekły i szerzyć się do okolicznych tkanek.

ZOBACZ TEŻ: Czym różni się grypa od przeziębienia?

Wszystkie treści zamieszczone w Serwisie, w tym artykuły dotyczące tematyki medycznej, mają wyłącznie charakter informacyjny. Dokładamy starań, aby zawarte informacje były rzetelne, prawdziwe i kompletne, jednakże nie ponosimy odpowiedzialności za rezultaty działań podjętych w oparciu o nie, w szczególności informacje te w żadnym wypadku nie mogą zastąpić wizyty u lekarza.

Ostre zapalenie zatok – objawy, leczenie

Ostre zapalenie zatok – objawy

Do objawów ostrego zapalenia zatok należą : obfita wydzielina z nosa (katar-przedni/tylny), niedrożność nosa, często towarzyszy im jednostajny ból głowy, nasilający się przy zmianie pozycji, ból w obrębie twarzy oraz zaburzenia węchu. Dokładne umiejscowienie bólu zależy od tego, która z zatok jest objęta procesem zapalnym.

Opisanym objawom nierzadko towarzyszy także kaszel, początkowo suchy,  spowodowany drażnieniem gardła i krtani przez wydzielinę spływającą z zatok po tylnej ścianie gardła. Obecność gęstej wydzieliny w górnych drogach oddechowych może powodować nieprzyjemny zapach z ust.

Ponadto, lokalizacja stanu zapalnego w obrębie zatok szczękowych często objawia się bólem zębów.

Jak każda infekcja również ostre zapalenie zatok jest związane z ogólnym złym samopoczuciem, męczliwością, trudnościami w koncentracji i zwiększoną sennością. Zapaleniu towarzyszy stan podgorączkowy lub gorączka, choć u niektórych osób temperatura jest prawidłowa.

Według klasycznej definicji objawy ostrego zapalenia zatok mogą trwać nawet do 12 tygodni, w praktyce najczęściej utrzymują się jednak do ok. 14 dni. Rozpoznanie stawia się na podstawie wywiadu oraz badania przedmiotowego (badania pacjenta), nie ma wskazań do wykonywania badań obrazowych (rtg, TK).

Wyjątkiem może być bardzo silne zaostrzenie objawów lub podejrzenie powikłań.

Ostre zapalenie zatok u dziecka

Na ostre zapalenie zatok chorują również dzieci (w każdym wieku), a objawy są podobne jak u osób dorosłych. Nieco częściej zdarza się męczący kaszel, nasilający się w nocy, kiedy to pozycja leżąca ułatwia zaleganie i spływanie wydzieliny.

W związku z rozciągniętym w czasie rozwojem zatok (nie są one po urodzeniu upowietrznione i dopiero wraz z rozwojem dziecka zyskują właściwy kształt) lokalizacja zapalenia jest zależna od wieku dziecka. U niemowląt dochodzi głównie do zapalenia zatok sitowych, które rozwijają się jako pierwsze.

Ze względu na umiejscowienie blisko oczodołu, w tej grupie może dochodzić do niebezpiecznych powikłań związanych z rozprzestrzenieniem się infekcji do jego wnętrza. Zapalenie zatok dzieci w wieku szkolnym dotyczy najczęściej zatok szczękowych i klinowych, zaś w wieku nastoletnim – czołowych.

W większości przypadków rokowanie co do wyleczenia u dzieci jest bardzo dobre, a powikłania rozwijają się rzadko.

Ostre zapalenie zatok w ciąży

Zapalenie zatok u kobiet ciężarnych i karmiących ma przebieg identyczny jak w populacji ogólnej.

Przyszłe mamy powinny jednak być bardzo ostrożne i jeżeli objawy są nasilone niezwłocznie zgłosić się do lekarza rodzinnego, który dobierze odpowiednią terapię przebadaną pod kątem bezpieczeństwa dla dziecka.

Należy pamiętać, że przyjmowanie jakichkolwiek leków „z domowej apteczki” w czasie ciąży powinno zostać skonsultowane z lekarzem. Dotyczy to także leków dostępnych bez recepty.

Ostre zapalenie zatok – leczenie

Ostre zapalenie zatok jest najczęściej spowodowane przez infekcję wirusową (rzadziej bakteryjną), dlatego w początkowym okresie choroby możliwe jest leczenie domowymi sposobami. Zalecany jest odpoczynek, picie dużej ilości płynów, nebulizacje z soli fizjologicznej (ew. inhalacje np.

nad garnkiem z gorącą wodą), nawilżanie błony śluzowej nosa roztworem soli fizjologicznej lub wody morskiej. W dolegliwościach związanych z zaleganiem wydzieliny, ulgę przyniesie płukanie zatok. Zestawy do samodzielnego płukania nosa są szeroko dostępne w aptekach.

Wspomagająco można zastosować też leki rozrzedzające gęstą, zalegającą w jamach nosa i zatokach wydzielinę , m.in preparaty roślinne, dostępne bez recepty .

W łagodzeniu stanu zapalnego i bólu może pomóc zastosowanie leków z grupy niesteroidowych przeciwzapalnych.

Krople do nosa obkurczające błonę śluzową zmniejszają obrzęk i uczucie zatkania nosa, należy jednak pamiętać, żeby nie stosować ich dłużej niż 5 – 7 dni. Przewlekłe używanie takich preparatów grozi „uzależnieniem” błony śluzowej i jej stałym, trudnym do zwalczenia obrzękiem.

Następnie do leczenia włącza się donosowe preparaty sterydowe (w postaci aerozoli), mające działanie przeciwzapalne i przeciwobrzękowe, co wymaga już wizyty u lekarza.

Jeżeli objawy nasilają się (nasilenie bólu głowy, ropny katar), trwają dłużej niż 10 dni, a także jeśli infekcja przebiega z gorączką powyżej 38-39°C, mogą być to objawy zakażenia bakteryjnego, wymagającego leczenia antybiotykiem.

Niezwykle istotne jest, aby przyjmować lek przez cały wyznaczony czas trwania terapii (zwykle około 7 – 14 dni), nawet jeżeli objawy ustąpią wcześniej. Uniemożliwia to rozwój opornych mikroorganizmów, które mogą wywołać nawrotowe zapalenie, o wiele trudniejsze do wyleczenia.

Brak poprawy lub pogorszenie po kilku dniach od rozpoczęcia kuracji antybiotykiem powinno skłonić nas do powtórnej konsultacji z lekarzem (laryngolog), gdyż niezbędna może być zmiana leku lub przeprowadzenie dalszych badań.

Ostre zapalenie zatok – powikłania

Ostre zapalenie zatok prawidłowo leczone zazwyczaj ustępuje bez pozostawienia uszkodzeń. Jednak wielokrotnie przechodzone może prowadzić do zmian w błonie śluzowej zatok, jej patologicznego rozrostu i całkowitego upośledzenia drożności.

Jest to błędne koło, gdyż w niedrożnej zatoce gromadzi się wydzielina, która łatwo ulega nadkażeniom i ponownie rozwija się stan zapalny.

W przypadkach takich często nawracających, przewlekłych zapaleń może być konieczna interwencja chirurgiczna, mająca na celu udrożnienie zatoki.

Nieleczone ciężkie zapalenie może także szerzyć się przez ciągłość na okoliczne tkanki, prowadząc do zapalenia tkanki podskórnej i oczodołu, a nawet zapalenia opon mózgowych czy ropnia mózgu. Wprawdzie do takich powikłań dochodzi rzadko i głównie u osób z upośledzoną odpornością, warto o nich wiedzieć i nie lekceważyć infekcji zwłaszcza, jeśli objawy są bardzo nasilone.

Źródła:

  1. Wanda Kawalec, Ryszard Groński, Marek Kulus. Pediatria. PZWL, Warszawa 2019. ISBN-978-83-200-5583-2.
  2. David N. Gilbert, Henry F. Chambers, George M. Eliopoulos i wsp. The Sanford Guide to antimicrobial therapy 2019. Antimicrobial Therapy Inc, 2019. ISBN 978-1-944272-09-8.
  3. Jason M Mehrtens, Michael G Spigarelli. Acute sinusitis. Adolesc Med State Art Rev. 2010 Aug;21(2): 187-201.
  4. Yi-Sheng Chang, Po-Lin Chen, Jia-Horung Hung. Orbital complications of paranasal sinusitis in Taiwan, 1988 through 2015: Acute ophthalmological manifestations, diagnosis, and management. PLoS One 2017 Oct 3; 12(10): e0184477.
  5. Ricardo Tan, Sheldon Spector. Pediatric sinusitis. Curr Allergy Asthma Rep. 2007 Nov; 7(6): 421-6.
  6. Interna Szczeklika. Medycyna Praktyczna, Kraków 2019. ISBN: 9788374305686.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*