Objaw Raynauda – przyczyny, objawy i leczenie zespłu Raynauda

Objaw Raynauda – przyczyny, objawy i leczenie zespłu Raynauda

Choroba Raynauda zwana również objawem Raynauda – jakie są różnice.

Przyczyny Choroby Raynauda

Choroba lub inaczej objaw Raynauda jest to napadowy skurcz tętnic w obrębie dłoni, która występuje zdecydowanie częściej u kobiet niż u mężczyzn. Wyróżnia się:

  • postać pierwotną – idiopatyczną (choroba Raynauda),
  • wtórną (objaw Raynauda), której objawy występują w przebiegu np. chorób naczyń, układu nerwowego, tkanki łącznej i innych oraz u osób narażonych na długotrwałe działanie niskich temperatur czy drgań.

Przyczyny choroby do tej pory nie są do końca poznane. Przypuszcza się, że może mieć podłoże neurogenne, lecz nie wyklucza się także czynnika genetycznego.

Choroba Raynauda – objawy

Objawy choroby najczęściej nasilają się pod wpływem działania niskich temperatur lub stresu. Zwężenie naczyń krwionośnych powoduje bladość skóry przede wszystkim rąk, rzadziej stóp, uszu, nosa czy warg. Po upływie czasu (od kilku minut do kilku godzin) pojawia się zasinienie skóry.

Następnie w wyniku rozszerzenia naczyń skóra staje się zaczerwieniona w wyniku, czego mogą powstawać obrzęki i uczucie pulsowania. Częstym objawem jest utrata czucia, parestezje i ból. W stanach zaawansowanych, gdy napady pojawiają się często, może dojść do zmian troficznych i owrzodzeń skóry.

Choroba Raynauda – leczenie

Leczenie choroby Raynauda należy wprowadzić w jak najwcześniejszym stadium choroby. W zależności od objawów i chorób towarzyszących, postępowanie fizykoterapeutyczne kierunkuje się ku wywołaniu przekrwienia. W związku z tym zaleca się stosowanie łagodnych form ciepła działającego miejscowo i ogólnie oraz zabiegów działających hamująco na układ współczulny.

  • Ciepłe okłady i nadmuchy ciepłym powietrzem,
  • Kąpiele miejscowe i ogólne,
  • Promieniowanie IR,
  • Światło spolaryzowane,
  • Pole magnetyczne niskiej częstotliwości,
  • Laseroterapię,
  • Elektroterapię (prądy interferencyjne, diadynamiczne, Traberta, TENS, jonoforeza).

Opis kolejnych jednostek chorobowych znajdziesz na naszej stronie:

Jednostki chorobowe – charakterystyka, objawy, przyczyny, leczenie

Objaw Raynauda – Diagnostyka i leczenie | OT.CO Clinic

Objaw Raynauda charakteryzuje się zblednięciem i ochłodzeniem, zasinieniem oraz zaczerwieniem skórny na palcach rąk i stóp pod wpływem niskiej temperatury. Takie objawy są wynikiem gwałtownego skurczu małych tętniczek, po którym następuje szybki rozkurcz.

Zjawisko to może wystąpić zarówno jako następstwo choroby autoimmunologicznej, takiej jak toczeń układowy lub twardzina układowa, chorób tarczycy, chorób hematologicznych, chorób odcinka szyjnego kręgosłupa, zatrucia chemicznego lub pod wpływem wibracji (postać wtórna), jak i jako objaw niezależny od innych schorzeń (postać pierwotna). Dodatkowo objaw Raynauda częściej pojawia się u osób żyjących w chłodniejszym klimacie.

Objaw Raynauda – przyczyny, objawy i leczenie zespłu Raynauda

Jeśli na skórze Twoich palców u rąk lub stóp pojawiły się:

  • zblednięcie i ochłodzenie,
  • zasinienie,
  • zaczerwienienie,

a objawy te nastąpiły bezpośrednio po sobie, to warto zdecydować się na diagnostykę u doświadczonego specjalisty.

W przypadku podejrzenia objawu Raynauda zostanie wykonane u Ciebie badanie kapilaroskopowe w celu dokładnego obejrzenia przez lekarza drobnych naczynek kapilarnych oraz oceny przepływu krwi. Badanie wykonuje się na granicy skóry i płytki paznokciowej.

Pamiętaj, aby przynajmniej przez tydzień przed badaniem nie wykonywać manicure i pedicure oraz nie malować płytek paznokci. Lekarz przeprowadzi również z Tobą dokładny wywiad medyczny i oceni, czy konieczna jest dalsza diagnostyka, np.

badania krwi, specyficznych przeciwciał oraz stężenia hormonów tarczycy.

Osoba chora powinna unikać stresu, wibracji oraz przebywania w chłodnych miejscach, a także stosować maści rozgrzewające oraz leki rozszerzające naczynia krwionośne. Głównym celem terapii jest usprawnienie krążenia, co łagodzi uciążliwe objawy.

Objaw Raynauda zazwyczaj utrzymuje się przez całe życie, jednak jego nasilenie może ulec zmianie, co zależy między innymi od poziomu stresu i temperatury otoczenia.

Cieplejsze zimy często dają mniejsze nasilenie dolegliwości.

Dodatkowo pierwotna postać objawu Raynauda jest łagodna i nie stanowi zagrożenia niedokrwienia palców, jednak nie należy zapominać o noszeniu rękawic oraz ciepłego obuwia.

Jesteśmy z żoną w pełni zadowoleni i to z dwóch różnych zabiegów. Czysta nowa klinika, świetna obsługa, w cenie lekarstwa i opieka po zabiegach.

Zdecydowanie polecam, pełen profesjonalizm lekarski, bardzo miła atmosfera i życzliwa pełna obsada. Wystrój klimatyczny.

Pani doktor z pełnym zaangażowaniem podchodzi do pacjenta. Jest kompetentna a przy tym przesympatyczna. Polecam gorąco!

Bardzo miła i kompetentna Pani Doktor, z największą starannością wykonuje zabiegi, skrupulatnie rozwiewa wszelkie wątpliwości, cierpliwie odpowiada na nurtujące pytania.

Młoda, niezwykle kompetentna Pani dr, która przede wszystkim chce pomoc pacjentowi. Zawsze uśmiechnięta i życzliwa. Polecam!!!

Choroba i zespół Raynauda

Bezpośrednią przyczyną blednięcia skóry jest skurcz drobnych naczyń krwionośnych. Odpowiedź na pytanie o mechanizm wyzwalający ten skurcz wciąż pozostaje otwarte. Udało się ustalić wiele czynników, związanych z występowaniem objawu Raynauda, jak choćby wzmożona aktywność współczulnego układu nerwowego, ale lista ciągle nie jest pełna.

Z badań statystycznych wynika, że objaw Raynauda występuje u 3–4% populacji, ale w rejonach o chłodnym klimacie częstość jego występowania może wzrosnąć nawet do 30%. Objaw Raynauda może występować samodzielnie (idiopatycznie), i wtedy nazywa się go chorobą Raynauda. Może też, i dzieje się tak dość często, towarzyszyć innym schorzeniom. Mamy wtedy do czynienia z zespołem Raynauda.

Objawy zespołu Raynauda 

Wiele osób chorujących na chorobę albo zespół Raynauda zauważa pierwsze objawy w młodości, przed ukończeniem 30. roku życia. Prawdopodobieństwo wystąpienia objawu Raynauda jest większe u kobiet, niż u mężczyzn. Proporcje wahają się od 4:1 do 9:1.

Ryzyko zachorowania rośnie, jeśli w rodzinie stwierdzono wcześniej przypadki choroby albo zespołu Raynauda. Bywa, że objaw Raynauda występuje po podaniu leków, na przykład β-blokerów, alkaloidów sporyszu, bleomycyny, klonidyny, bromokryptyny.

W przypadku zespołu objaw Raynauda może poprzedzać wystąpienie skojarzonego z nim schorzenia nawet o 20 lat.

Najczęściej objaw Raynauda pojawia się w obwodowych częściach kończyn (paluch i palce), ale można go również zaobserwować na płatkach uszu albo czubku nosa. Dotyka też naczyń wieńcowych serca i naczyń zaopatrujących w krew mózg. W tym ostatnim przypadku mogą występować migrenowe bóle głowy.

Objaw Raynauda bardzo często pojawia się w reakcji na zimno, choć może też towarzyszyć intensywnym emocjom: stresowi, gniewowi. Nierzadko zdarza się, że mimo dokładnych badań, nie udaje się znaleźć żadnej konkretnej przyczyny wywołującej skurcz naczyń.

Objaw Raynauda – kryteria

Aktualnie obowiązujące standardy medyczne określają, że objaw Raynauda stwierdza się, jeśli spełnione są następujące kryteria:

  • występowanie zblednięcia i następnie zasinienia palców,
  • niewystępowanie u pacjenta choroby obwodowych naczyń krwionośnych,
  • brak cech martwicy skóry palców,
  • prawidłowa struktura kapilar w obrębie wału paznokciowego,
  • brak w surowicy przeciwciał przeciwjądrowych (miano < 100),
  • prawidłowy odczyn opadania krwinek czerwonych (OB).

Badania stwierdzające zespół Raynauda

Diagnostyka choroby lub zespołu Raynauda obejmuje:

  • wywiad (ważne jest ustalenie występowania choroby u najbliższych krewnych),
  • kapilaroskopię – badanie przebiegu naczyń kapilarnych w miejscach, w których występuje objaw Raynauda,
  • próbę prowokacyjną, która ma na celu wywołanie objawu Raynauda, najczęściej wykonuje się ją ochładzając badane miejsca,
  • badania laboratoryjne krwi.

Przebieg choroby lub zespołu Raynauda może być względnie łagodny, i wtedy objawy ograniczają się do wyraźnie zaznaczonego zblednięcia, a następnie zasinienia i zaczerwienienia skóry, któremu czasami towarzyszy ból i skurcze.

Konsekwencje choroby Raynauda mogą być jednak znacznie poważniejsze, jeśli jej przebieg jest ostry, a chory zwleka z rozpoczęciem leczenia.

Istnieje wtedy duże ryzyko wystąpienia trwałych zmian martwiczych okolic dotkniętych chorobą.

Leczenie zespołu Raynauda

Obecnie dąży się do rozwiązania problemu nieinwazyjnymi metodami farmakologicznymi, stosując leki zwiększające objętość oraz przepływ krwi przez drobne naczynia krwionośne. Zaleca się również zmianę trybu życia, a czasami także zawodu albo przynajmniej stanowiska pracy.

Chorych z objawem Raynauda obowiązuje zakaz używania narzędzi wibrujących oraz zalecenie unikania kontaktu z niektórymi środkami chemicznymi (np. chlorkiem winylu).

Należy unikać: ekspozycji na zimno, palenia tytoniu, spożywania napojów zawierających kofeinę, stosowania leków antykoncepcyjnych, leków powodujących skurcz naczyń krwionośnych (klonidyna, efedryna, antagoniści receptora serotoninowego) oraz amfetaminy lub kokainy.

Leia também:  Dentysta w ciąży - czy i jakie leczenie stomatologiczne w ciąży jest bezpieczne?

Leczenie chirurgiczne zespołu Raynauda

Istnieją dwie grupy chorych, u których rozważa się leczenie chirurgiczne: osoby z zaawansowaną chorobą Raynauda, w której leczenie operacyjne jest tylko leczeniem wspomagającym, oraz chorzy z zespołem Raynauda, u których leczenie operacyjne jest leczeniem przyczynowym.

Sympatektomia to zabieg chirurgiczny, którego istotą jest zablokowanie przewodzenia nerwów współczulnych. Można to osiągnąć na kilka sposobów: przez założenie na nerw metalowych klipsów, przez przecięcie nerwu albo przez podanie w okolice nerwu środka farmakologicznego, który zablokuje przewodzenie impulsów nerwowych.

Zabieg operacyjny można wykonać na dwa sposoby: metodą klasyczną, otwierając klatkę piersiową, albo metodą wideotorakotomii, wprowadzając instrumenty do klatki piersiowej przez niewielkie nacięcia. Ta metoda przypomina zabieg laparoskopowy, wykonywany w obrębie jamy brzusznej.

Po zabiegu pacjent pozostaje w szpitalu przez kilka dni.

Niestety, skuteczność zabiegu jest ograniczona. U wielu pacjentów objaw Raynauda pojawia się ponownie po kilku latach od operacji. Trzeba się także liczyć z możliwością wystąpienia powikłań pooperacyjnych.

Zespół Raynauda – z czym można pomylić?

Objaw Raynauda obserwuje się niezbyt często, stąd częste pomyłki i niewłaściwe rozpoznania, zwłaszcza że podobne objawy mogą towarzyszyć innym chorobom układowym. Chory, który zgłasza się ze skargami sugerującymi taką patologię, powinien zostać skierowany do ośrodka zajmującego się leczeniem chorób naczyniowych.

W specjalistycznych ośrodkach, dysponujących większym doświadczeniem i zapleczem diagnostycznym, rozpoznanie może zostać potwierdzone. Ponieważ rzeczywista przyczyna tej patologii nie jest do końca jasna, leczenie ma zazwyczaj charakter objawowy.

Potrzeba leczenia operacyjnego jest na szczęście rzadka, dotyczy tylko ciężkich postaci choroby, przebiegających z głębokimi zmianami niedokrwiennymi, grożącymi amputacją palców.

Zazwyczaj objaw występuje z umiarkowanym nasileniem, czasem wraz z wiekiem zanika. Unikanie czynników wyzwalających atak choroby (np. nagła zmiana temperatury otoczenia, obsługa urządzeń wibracyjnych) oraz regularne przyjmowanie zleconych leków pozwala zmniejszać nasilenie choroby i minimalizować ryzyko powikłań.

Objaw Raynauda – Wikipedia, wolna encyklopedia

Objaw Raynauda

Ręce osoby z objawem Raynauda

ICD-10

I73.0zespół Raynauda

choroba Raynauda, zgorzel Raynauda, objaw (wtórny) Raynauda

Ręce osób z objawem Raynauda
Mechanizm objawu Raynauda

Objaw Raynauda (łac. phenomenon Raynaud) – napadowy skurcz tętnic w obrębie rąk, rzadziej stóp, pod wpływem zimna, emocji lub bez uchwytnej przyczyny.

Podział

  • pierwotny (choroba Raynauda) – idiopatyczny
  • wtórny (zespół Raynauda) – w przebiegu innych chorób
  • młodzieńczy – pojawiający się niekiedy w okresie dojrzewania, przede wszystkim u dziewcząt

Występowanie

Objaw (choroba) występuje zwykle u młodych dziewcząt (średnia wieku: 14 lat). Częściej spotyka się go w krajach o chłodnym klimacie, głównie u osób z niskim ciśnieniem tętniczym. Wtórny objaw występuje w każdym wieku z przewagą u kobiet.

Patogeneza

Patomechanizm nie jest jasny, być może jest to nadmierna aktywacja receptorów α pod wpływem zimna, prowadząca do odruchowego skurczu naczyń (nadwrażliwość na noradrenalinę). Ponadto stwierdza się dysfunkcję śródbłonka, zmniejszoną produkcję substancji wazodylatacyjnych i zwiększoną substancji wazokonstrykcyjnych (endoteliny 1), co nasila skurcze naczyń.

Zauważono również związek objawu Raynauda z migrenowymi bólami głowy.

Przyczyny zespołu Raynauda

  • Układowe choroby tkanki łącznej
  1. reumatoidalne zapalenie stawów
  2. twardzina układowa
  3. zespół Sjögrena
  4. zapalenie skórno-mięśniowe
  5. toczeń rumieniowaty układowy
  6. mieszana choroba tkanki łącznej
  7. zapalenie wielomięśniowe
  • Choroby naczyniowe
  1. guzkowe zapalenie tętnic
  2. olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic
  3. choroba Takayasu
  4. choroba Bürgera
  5. choroba Behçeta
  6. ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń
  7. miażdżyca
  • Choroby i narażenia zawodowe
  1. wibracje i urazy mechaniczne palców
    • operatorzy młotów pneumatycznych, pilarek spalinowych, maszyn górniczych
    • maszyniści
    • wszystkie zawody muzyczne, w tym szczególnie pianiści, instrumentaliści smyczkowi (skrzypkowie, altowioliści, wiolonczeliści, kontrabasiści)
  2. zatrucia metalami ciężkimi i substancjami chemicznymi: ołowiem, talem, chlorkiem winylu
  3. przewlekłe działanie zimna
    • pracownicy chłodni
    • pracownicy przetwórstwa rybnego i mięsnego
  • Choroby krwi
  1. zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC)
  2. nadpłytkowość pierwotna
  3. czerwienica prawdziwa
  4. szpiczak mnogi
  5. choroba zimnych aglutynin
  6. mono i poliklonalna krioglobulinemia
  7. białaczki i chłoniaki
  • Leki
  1. alkaloidy sporyszu
  2. β-blokery
  3. cytostatyki (w szczególności bleomycyna[1])
  4. doustne środki antykoncepcyjne
  5. interferon α i γ
  • Choroby zakaźne
  1. WZW B
  2. WZW C
  3. trąd
  • Choroby układu nerwowego
  1. zespół cieśni kanału nadgarstka
  2. zespół górnego otworu klatki piersiowej
  3. jamistość rdzenia
  • Nowotwory

Zespół Raynauda jest często pierwszym objawem choroby podstawowej (głównie chorób tkanki łącznej), poprzedzając ją nawet o kilka lat.

Objaw Raynauda może także pojawiać się tylko w pojedynczych palcach dłoni[2]

Przebieg

Objaw Raynauda charakteryzuje się następującymi po sobie trzema fazami (nie występują one u wszystkich chorych):

  1. faza zblednięcia – skurcz tętniczek i w następstwie niedokrwienie kończyn. Kolor kredowo- lub woskowoblady. Zblednięciu i ochłodzeniu towarzyszą zaburzenia czucia.
  2. faza zasinienia – nagromadzenie w splocie podbrodawkowym skóry odtlenowanej krwi żylnej. Towarzyszy temu zdrętwienie i ból.
  3. faza czynnego przekrwienia – zaczerwienienie, niewielki obrzęk, uczucie pieczenia skóry i gorąca.

Objawy kliniczne

Nagle pojawiające się sinienie kończyn, zwłaszcza w zimie i przy dużej wilgotności powietrza z narastającym bólem palców. Może dojść do owrzodzeń i martwicy opuszek palców z przewagą fazy zasinienia. Objawy najczęściej obejmują dłonie, czasem stopy, rzadziej końcówkę nosa i płatki uszu[2].

Choroba Raynauda przebiega zwykle łagodniej niż zespół.

Różnicowanie choroby Raynauda i zespołu Raynauda

Różnice między chorobą Raynauda a zespołem Raynauda

choroba

zespół

płeć kobiety kobiety i mężczyźni
wiek okres młodzieńczy w każdym wieku
przebieg łagodny postępujący
zmiany troficzne rzadkie częste
niedrożność tętnic nie tak
zajęcie kończyn symetryczne niesymetryczne
zajęcie palucha i kciuka rzadko często
migrena tak nie
nadciśnienie tętnicze nie tak
występowanie rodzinne w 25% brak

Różnice pomiędzy wtórnym, a pierwotnym zespołem Raynauda

Pierwotny zespół Raynauda występuje około dwukrotnie częściej niż wtórny. Pierwsze objawy pojawiają się zwykle poniżej 25 roku życia i występują około pięciokrotnie częściej u kobiet niż u mężczyzn. Osoby cierpiące na pierwotny zespół Raynauda często obserwowały obniżoną tolerancję na zimno w dzieciństwie.

Pacjenci ze wtórnym zespołem Raynauda często cierpią na jedną ze wspomnianych powyżej chorób będących powiązanych z zespołem lub przyjmują leki, których efektem ubocznym jest zespół Raynauda.

Osoby, które zaobserwowały u siebie pierwsze objawy zespołu Raynauda w wieku powyżej 25 lat i nie cierpiały w dzieciństwie na nietolerancję zimna, powinny niezwłocznie udać się do lekarza w celu wykluczenia współwystępowania innych poważnych schorzeń[2].

Diagnostyka

  • Kapilaroskopia
  1. stadium objawów naczynioruchowych – naczynia w prawidłowej liczbie (ok.

    20) o kształcie spinki do włosów, ułożone w regularne rzędy, brak skurczu naczyń

  2. stadium zmian organicznych – duże, powiększone, poskręcane naczynia włosowate głównie w części żylnej (występuje tylko w zespole Raynauda)
  • Próby prowokacyjne
    • włożenie stopy, ręki do wody z lodem – wynik dodatni występuje w ok. 50% przypadków brak jednak wystandaryzowania
  • Badania mające na celu rozpoznanie chorób przebiegających z objawem Raynauda

Leczenie

  1. Niefarmakologiczne:
    • unikanie ekspozycji na zimno poprzez[2]:
      • upewnienie się, że miejsce zamieszkania posiada odpowiednią izolację termiczną i jest właściwie ogrzewane
      • noszenie ciepłych skarpet, rękawic oraz kapci
      • stosowanie ogrzewaczy do rąk i stóp
      • picie gorących napojów z kubków termicznych/termosów w chłodnych warunkach
    • unikanie kofeiny i tytoniu
    • psychoterapia w celu zmniejszenia stresu (skuteczność niepewna)[3]
    • w miarę możliwości unikanie zachowań i sytuacji, które wywołują atak
    • wymachy ramion w momencie wystąpienia objawów mogą pomóc przywrócić właściwą cyrkulację krwi[2].
  2. Farmakologiczne:
    • Blokery kanału wapniowego
      • nifedypina – 10–30 mg 3 x dz.
      • amlodypina – 5–20 mg/dz.
      • felodypina – 2,5–10 mg 2 x dz.
      • isradypina – 2,5–5 mg 2 x dz.
    • Blokery α adrenergiczne
      • prazosyna – 1–5 mg/dz.
    • Azotany
      • nitrogliceryna miejscowo w formie maści
    • Kwas acetylosalicylowy w małych dawkach (w przypadku wystąpienia martwicy)[3]
    • Heparyna w dawkach standardowych (w przypadku wystąpienia martwicy)[3]
    • Pentoksyfilina[4]
    • Syntetyczne analogi prostaglandyn podawane dożylnie
      • iloprost
      • alprostadyl
      • epoprostenol
  3. Chirurgiczne:
    • sympatektomia – odnerwienie współczulne – w przypadkach zagrażających amputacją kończyny, skuteczność na około 6 miesięcy

U pacjentów z niskim ciśnieniem tętniczym zaleca się wypróbowanie skuteczności podawanej doustnie L-argininy, witaminy E, niskich dawek kwasu acetylosalicylowego, dipirydamolu, niacyny orazpentoksyfiliny[2][5].

Najnowsze badania wskazują na dużą efektywność i dobrą tolerancję sildenafilu (Viagry) w leczeniu objawu Raynauda[6].

Rokowanie

Na ogół dobre. W większości przypadków choroba ustępuje samoistnie, w przypadku zespołu obraz choroby zależy od choroby podstawowej.

Forma młodzieńcza ustępuje wraz z osiągnięciem dojrzałości.

Jeżeli objawy występują w formie ostrej i nie zostanie podjęte leczenie, rozwój choroby może prowadzić do trwałych uszkodzeń dotkniętych części ciała. Należy jednak podkreślić, że zdarza się to rzadko[2].

Uwaga

Niektórzy autorzy wydzielają chorobę Raynauda jako oddzielną jednostkę kliniczną, z którą należy różnicować objaw Raynauda.

Przypisy

  1. ↑ Oncology: An Evidence-Based Approach. ae Chang, pa. Ganz, df Hayes, T. Kinsella, strona 861.
  2. ↑ a b c d e f g Paul Maurice: Raynaud phenomenon (10.2008) dermnetnz.org, dostęp 19.01.2015.
  3. ↑ a b c Andrzej Szczeklik, Piotr Gajewski: Interna Szczeklika 2014. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2014, s. 540-543.

    ISBN 978-83-7430-405-4.

  4. ↑ Terri LT.L. Levien Terri LT.L., Advances in the treatment of Raynaud’s phenomenon, „Vascular Health and Risk Management”, 6, 2010, s. 167–177, ISSN 1176-6344, PMID: 20448801, PMCID: PMC2860448 [dostęp 2018-01-05]  (ang.).

  5. ↑ Fredrick M Wigley, Treatment of the Raynaud phenomenon resistant to initial therapy (12.2014) uptodate.com, dostęp 19.01.2015.
  6. ↑ RolandR. Fries RolandR. i inni, Sildenafil in the treatment of Raynaud's phenomenon resistant to vasodilatory therapy, „Circulation”, 112 (19), 2005, s. 2980–2985, DOI: 10.

    1161/CIRCULATIONAHA.104.523324, ISSN 1524-4539, PMID: 16275885  (ang.).

Bibliografia

  • A. Prusiński Neurologia praktyczna PZWL 2003 ​ISBN 83-200-2844-2​.
  • Choroby wewnętrzne, AndrzejA. Szczeklik (red.), Kraków: Medycyna Praktyczna, 2006, ISBN 83-7430-072-8, OCLC 838901310 .
  • Andrzej Szczeklik (red.): Choroby wewnętrzne. Stan wiedzy na rok 2011. Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2011, s. 504. ISBN 978-83-7430-289-0.

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

Kontrola autorytatywna (choroba):

  • LCCN: sh85111603
  • NDL: 01150736
  • BnF: 119649476
  • BNCF: 40254
  • BNE: XX535294

Encyklopedia internetowa:

  • БРЭ: 3504063
  • Britannica: science/Raynaud-phenomenon, science/Raynaud-syndrome

Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Objaw_Raynauda&oldid=53610761”

Choroba Raynauda – objawy, leczenie, skutki, powikłania

Choroba Raynauda to schorzenie polegające na nadmiernym obkurczaniu się naczyń krwionośnych pod wpływem niskiej temperatury lub stresu. Objawia się m.in. blednięciem, zsinieniem skóry rąk i stóp, a także uczuciem chłodu i mrowieniem. Nie należy lekceważyć tych objawów, gdyż nieleczona choroba Raynauda może prowadzić do owrzodzeń o martwicy tkanek.

Źródło: 123RF

Choroba Raynauda (ang.

Raynaud's disease) jest przypadłością powodującą, że pod wpływem stresu emocjonalnego lub niskiej temperatury dochodzi do nadmiernego obkurczania się małych naczyń krwionośnych w dystalnych częściach ciała, co skutkuje upośledzeniem przepływu krwi w określonych jego rejonach (np.

palcach rąk lub stóp, nosie, uszach, wargach). Objawia się to następowym zblednięciem, a następnie zasinieniem skóry, uczuciem chłodu i mrowienia w danym miejscu. Po okresie siności, gdy przepływ krwi powróci, może dojść do intensywnego zaczerwienia i obrzęku.

Szacuje się, że 5 do 10% populacji może cierpieć na chorobę Raynauda, z czego ponad 90% ma postać pierwotną choroby. Znacznie częściej chorują kobiety i osoby mieszkające w zimnym klimacie.

  Nazwę choroby Raynauda (lub pierwotnej postaci Raynauda) używa się w przypadku, gdy u podłoża schorzenia nie leży żadna konkretna choroba.

Określenie objaw Raynauda, zespół Raynauda lub wtórnej postaci Raynauda odnosi się do przypadłości powstającej na podłożu innej określonej choroby jak np. twardziny, reumatoidalnego zapalenia stawów lub tocznia.

Choroba Raynauda – przyczyny

Dokładna przyczyna powstawania choroby nie jest znana. Wiemy, że u podłoża choroby leży nadmierna reakcja skurczowa drobnych naczyń krwionośnych organizmu w odpowiedzi na bodźce takie jak niska temperatura (również np. zimny powiew powietrza) lub stres emocjonalny.

Poprzez obkurczone naczynia przepływa bardzo niewiele krwi (lub jej przepływ ustaje całkowicie), co skutkuje niedokrwieniem tkanek obwodowych. Z czasem może dochodzić do trwałego pogrubienia ściany naczyń krwionośnych i stałego upośledzenia przepływu krwi.

Choroba Raynauda może mieć podłoże dziedziczne, chociaż nie zostało to do końca udowodnione.

Choroba Raynauda dzieli się na postać pierwotną i wtórną. Co prawda wtórna postać choroby Raynauda jest dużo rzadsza od pierwotnej (która stanowi ponad 90% przypadków) to warto pamiętać, że rozwija się ona w późniejszym wieku (zazwyczaj po 40. roku życia, częściej dotyczy mężczyzn), a u jej podłoża leży inna rozwijająca się choroba jak np.:

Wtórna choroba Raynauda może być również spowodowana zażywanymi lekami lub przyjmowanymi substancjami jak np.:

  • nikotyna,
  • kofeina,
  • beta blokery,
  • alkaloidy sporyszu (stosowane w leczeniu migreny),
  • produkty zawierające estrogeny (np. leki antykoncepcyjne).

Objawy choroby Raynauda zależą od częstości ataków, czasu ich trwania i ciężkości skurczu naczyń. Typowe objawy choroby to:

  • bladość (potem siność) skóry palców rąk lub stóp, rzadziej nosa, uszu, warg;
  • utrata czucia, mrowienie, kłucie, bolesność obszaru ciała dotkniętego niedokrwieniem;
  • po ustąpieniu bladości (kiedy naczynia rozkurczą się) powrót prawidłowego koloru skóry, przechodzący w intensywne zaczerwienienie, czasami połączone z obrzękiem, bolesnością i „pulsowaniem” dotkniętego chorobą rejonu ciała.

Ataki choroby nie zawsze muszą dotyczyć tego samego miejsca. Nie muszą też dotyczyć całej ręki lub stopy, a jedynie wybranych palców.

Niezwłocznie zgłoś się do lekarza jeśli wystąpią u Ciebie objawy choroby Raynauda. Nieleczone, silne ataki choroby, skutkujące przedłużającym się niedokrwieniem tkanek mogą powodować powstawaniem owrzodzeń i martwicy!

Choroba Raynauda – wizyta u lekarza

W pierwszej kolejności, w przypadku występowania takich niepokojących objawów jak wymieniono wcześniej, chory powinien udać się do lekarza pierwszego kontaktu.

Na podstawie charakterystycznych objawów lekarz będzie w stanie zdiagnozować chorobę, a następnie odpowiednio ją leczyć.

Jednak jeśli lekarz rodzinny będzie podejrzewał, że u podłoża choroby Raynauda leży inna przypadłość, najprawdopodobniej skieruje pacjenta do specjalisty reumatologa.

Przed pierwszą wizytą u lekarza warto przygotować sobie następujące rzeczy:

  • listę objawów, które niepokoją pacjenta;
  • listę zażywanych na stałe leków;
  • listę chorób na jakie pacjent leczy się przewlekle;
  • listę nurtujących pytań odnośnie choroby. Nie bój i nie wstydź się zadawać lekarzowi pytań. Podczas wizyty służy Ci on swoją wiedzą najlepiej jak potrafi.

Przykładowe pytania jakie warto zadać lekarzowi w związku z chorobą Raynauda to:

  • W jaki sposób diagnozuje się chorobę Raynauda?
  • W jaki sposób można leczyć chorobę Raynauda?
  • Czy jest to choroba uleczalna?
  • Jakie jest ryzyko ewentualnych powikłań choroby i jakie mogą one być?
  • Czy cierpię na wtórną czy też pierwotną postać choroby?

Choroba Raynauda jest diagnozowana przede wszystkim w oparciu o wywiad lekarski i badanie fizykalne. Podczas wizyty lekarz może też przeprowadzić prosty test polegający na włożeniu ręki chorego pod strumień chłodnej wody i obserwowaniu reakcji. Nadmierny skurcz naczyń i mocne zblednięcie ręki może świadczyć o chorobie Raynauda.

Zróżnicowanie czy choroba Raynauda ma podłoże wtórne czy też pierwotne jest trudną kwestią i może wymagać szeregu badań laboratoryjnych. Nie istnieje jedno „specjalne” badanie umożliwiające zdiagnozowanie choroby Raynauda. Badaniem pomocnym w ustaleniu podłoża choroby Raynauda jest kapilaroskopia naczyń wału paznokciowego.

Czynniki zwiększające ryzyko rozwinięcia się pierwotnej postaci choroby Raynauda to:

  • płeć – na pierwotną postać częściej chorują kobiety;
  • wiek – ta postać choroby występuję częściej pomiędzy 15. a 30. rokiem życia;
  • predyspozycje rodzinne – gdy w rodzinie jest osoba, u której już występuje pierwotna postać choroby Raynauda (rodzic, rodzeństwo);
  • miejsce zamieszkania – w krajach o zimnym klimacie choroba Raynauda występuje częściej.

Czynniki ryzyka wtórnej postaci choroby Raynauda to:

  • choroby współistniejące, przyjmowane leki i substancje takie jak wymieniono w punkcie Przyczyny
  • płeć męska;
  • wiek powyżej 40. roku życia.

Lekkie objawy choroby Raynauda można skutecznie leczyć za pomocą domowych sposobów. Jednak jeśli ataki się zaostrzą – należy poprosić lekarza o włącznie odpowiedniego leczenia.

Celem terapii jest zmniejszenie częstości, ciężkości i długości ataków oraz zapobieganie powstawaniu nieodwracalnych uszkodzeń tkanek. Równocześnie, w przypadku wtórnej postaci choroby Raynauda, niezbędne jest leczenie choroby podstawowej.

Chorobę Raynauda można leczyć lekami (farmakoterapia) lub chirurgicznie.

Farmakoterapia

Polega na stosowaniu leków rozszerzających naczynia krwionośne lub takich substancji, które blokują możliwość obkurczania się naczyń. Efektem jest poprawa przepływu krwi. Takimi lekami są:

  • blokery kanałów wapniowych (np. nifedypina, amlodypina) – są bardzo skuteczne w chorobie Raynauda. Zażywane zmniejszają częstość występowania i długość trwania napadów choroby;
  • blokery receptorów alfa (np. prazosyna) – leki te, jak nazwa wskazuje, blokują receptory alfa w naczyniach krwionośnych, w ten sposób uniemożliwiając innym substancjom o działaniu naczynioskurczowym, łączenie się z tymi receptorami. Dzięki temu naczynia nie ulegają patologicznemu obkurczeniu;
  • leki o działaniu naczyniorozkurczającym jak np. nitrogliceryna w kremie do wcierania w miejsca o upośledzonym przepływie krwi.

Odnalezienie leku, który będzie dobrze działał u konkretnego pacjenta może wymagać czasu i wypróbowania kilku różnych substancji. W tym czasie należy być cierpliwym i w pełni współpracować z lekarzem.

Leczenie chirurgiczne

Może być wymagane w bardzo poważnych przypadkach choroby Raynauda, niereagujących na farmakoterapię. Chirurgiczne sposoby leczenia choroby Raynauda i jej powikłań to:

  • blokada nerwów – polega na wstrzyknięciu w odpowiednie nerwy (zaopatrujące naczynia krwionośne – powodujące ich skurcz i rozkurcz) i ich okolicę substancji, która blokuje przewodzenie bodźców przez dany nerw. Zapobiega to obkurczaniu się naczyń krwionośnych. Leczenie to nie zawsze jest skuteczne i w przypadku nawrotu lub utrzymywania się objawów musi być okresowo powtarzane;
  • przecięcie nerwów (sympatektomia) – podczas tego zabiegu chirurg wykonuje małe nacięcie na ręce lub stopie (w zależności od lokalizacji objawów) i odpreparowuje (odcina) od naczyń krwionośnych małe gałązki nerwowe odpowiadające za skurcz bądź rozkurcz naczynia krwionośnego. W ten sposób niweluje się bądź zmniejsza patologiczny skurcz naczyń (spada częstość i czas trwania ataków choroby). Niestety operacja nie zawsze jest skuteczna;
  • amputacja – ten zabieg jest wymagany jedynie w przypadku, gdy dojdzie do rozwinięcia się martwicy (np. palca) na skutek jego przedłużonego niedokrwienia. W przypadku prawidłowego i stałego leczenia choroby Raynauda takie zabiegi prawie nigdy nie są konieczne.

Domowe sposoby na chorobę Raynauda

Szereg rzeczy, możliwych do zrobienia w domu, może być pomocnych w zwalczaniu (zapobieganiu występowania ataków) choroby Raynauda:

  • nie pal, a jeśli palisz to rzuć! Pamiętaj, że bierne palenie też może wywoływać ataki choroby. Dbaj więc również o zdrowie osób przebywających w twoim otoczeniu;
  • ćwicz regularnie – przynajmniej 3 razy w tygodniu po 45 minut. Umożliwia to poprawę krążenia, nie wspominając o szeregu innych pozytywnych efektów;
  • unikaj kofeiny, gdyż wprowadzona do organizmu powoduje zwężanie się naczyń krwionośnych;
  • unikaj pracy z wibrującymi narzędziami (jak np. wiertarki, młoty pneumatyczne);
  • walcz ze stresem – naucz się relaksować oraz staraj się unikać stresujących sytuacji;
  • dbaj o komfort cieplny rąk, stóp, uszu i nosa. Nie chodź boso, nie zapominaj o czapce, rękawiczkach i grubych skarpetach, gdy na zewnątrz jest zimno. Staraj się również unikać uciskających skarpet, ciasno zapinanych zegarków i innych rzeczy, które mogą upośledzać dopływ krwi do rąk i stóp;
  • w miarę możliwości zapoznaj się z techniką biofeedbacku.

Jeśli przyczyną ataku jest stres emocjonalny, postaraj się jak najszybciej „wyjść” z danej sytuacji. Następnie, jeśli to możliwe, zamknij się gdzieś w pojedynkę i spróbuj chociaż na chwilę zrelaksować.

W tym celu włącz spokojną muzykę, zamknij oczy i pozwól sobie na chwilę spokoju. Jeśli trenujesz biofeedback skorzystaj i z tej metody, równocześnie ogrzewając objęty przez chorobę obszar ciała. Samo ogrzewanie np. rąk przeprowadzaj powoli.

W zależności od możliwości:

  • zbliż ręce na odpowiednią odległość do działającego kaloryfera;
  • na przemian zginaj i rozprostowuj palce tak aby pobudzić krążenie;
  • włóż ręce pod letnią (ale nie gorącą) wodę:
  • rozmasuj ręce jedna o drugą.

Choroba Raynauda – zapobieganie

Nie wiemy jak zapobiegać rozwijaniu się choroby Raynauda, ale znamy sposoby zmniejszające ryzyko rozwinięcia się jej ataków. Pamiętaj, że opisywana choroba jest czymś, co towarzyszy choremu przez całe życie. Zapobiegaj atakom choroby poprzez:

  • ciepłe ubieranie się w sezonie zimowym (koniecznie pamiętaj o rękawiczkach, czapce i grubych skarpetach), najlepiej warstwami;
  • pilnuj aby zimne powiewy wiatru nie dostawały się pod ubranie (używaj ściągaczy w ubraniu);
  • jeśli ataki choroby dotyczą okolicy twarzy, rozważ noszenie kominiarki w zimie lub chociaż prowizorycznej maski z szalika;
  • miej przy sobie termos lub izolowany kubek z ciepłym napojem;
  • korzystaj z przenośnych „ogrzewaczy” do rąk (do nabycia w sklepach turystycznych);
  • w domu unikaj ustawiania klimatyzacji na niskie temperatury;
  • dbaj o odpowiednie grzanie kaloryferów;
  • także w domu noś grube skarpetki, a jeśli to konieczne, również cienkie rękawiczki (umożliwiające wygodne wykonywanie codziennych czynności);
  • jeśli masz taką możliwość rozważ przeprowadzkę w cieplejsze rejony. Pamiętaj jednak, że choroba Raynauda może również występować w ciepłym klimacie.

Choroba Raynauda – najczęściej zadawane pytania

Czym jest choroba Raynauda i jak się objawia?

Choroba Raynauda jest przypadłością powodującą, że pod wpływem stresu emocjonalnego lub niskiej temperatury dochodzi do nadmiernego obkurczania się małych naczyń krwionośnych w dystalnych częściach ciała, co skutkuje upośledzeniem przepływu krwi w określonych jego rejonach (np. palcach rąk lub stóp, nosie, uszach, wargach). Objawia się to następowym zblednięciem, a następnie zasinieniem skóry, uczuciem chłodu i mrowienia w danym miejscu. Po okresie siności, gdy przepływ krwi powróci, może dojść do intensywnego zaczerwienia i obrzęku.

Jak się diagnozuje chorobę Raynauda?

Choroba Raynauda jest diagnozowana przede wszystkim w oparciu o wywiad lekarski i badanie fizykalne.

Podczas wizyty lekarz może też przeprowadzić prosty test polegający na włożeniu ręki chorego pod strumień chłodnej wody i obserwowaniu reakcji.

Nadmierny skurcz naczyń i mocne zblednięcie ręki może świadczyć o chorobie Raynauda. Nie istnieje jedno „specjalne” badanie umożliwiające zdiagnozowanie choroby Raynauda.

Czy choroba Raynauda i objaw Raynauda to to samo?

Nazwę choroby Raynauda (lub pierwotnej postaci Raynauda) używa się w przypadku, gdy u podłoża schorzenia nie leży żadna konkretna choroba. Określenie objaw Raynauda, zespół Raynauda lub wtórnej postaci Raynauda odnosi się do przypadłości powstającej na podłożu innej określonej choroby jak np. twardziny, reumatoidalnego zapalenia stawów lub tocznia.

  • Jakie choroby mogą powodować objaw Raynauda?
  • Objaw Raynauda może pojawiać się między innymi w takich chorobach jak: twardzina, toczeń rumieniowaty trzewny, reumatoidalne zapalenie stawów, zespół Sjogrena, zespół cieśni nadgarstka, rakowiak, niedoczynność tarczycy, zapalenie naczyń, choroba wibracyjna.
  • Czy choroba Raynauda jest dziedziczna?

Choroba Raynauda może mieć podłoże dziedziczne chociaż nie zostało to do końca udowodnione. Posiadanie w najbliższej rodzinie (rodzice, rodzeństwo) osoby z chorobą Raynauda jest uznawane za czynnik ryzyka tejże choroby.

Czy choroba Raynauda jest przypadłością postępującą?

Nie istnieje jednoznaczna odpowiedź na to pytanie. U niektórych choroba Raynauda może pogarszać się, a ataki będą stawały się dotkliwsze. U innych choroba może samoistnie ustąpić.

Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*