Lumbago – jak leczyć i zapobiegać?

Lumbago potrafi złożyć każdego. Jest ucieleśnieniem egalitaryzmu – nie oszczędza młodych ani starych, bogatych ani biednych, sławnych i szaraków. “Bankiety. Crevettes, pasztet z sałatą, kiełbasa, escalope z puree, oto szczytowe momenty.

Przyjazd Dominika, kursy filozoficzne (raz z Izą, potem z Witoldą). Witolda 2 dni. Lumbago w krzyżach, raczej leżę. Skleroza, nic nie robię, słabość. Pogody wciąż fatalne (do dn. 8 V 69). Zapomniałem: de Gaulle ustąpił. Entretiens po niemiecku, Operetka po francusku.

Też zapomniałem” – pisał w swoim dzienniku Gombrowicz.

O dotkliwych nawrotach tej dolegliwości wspominał również sędzia Daniel Paul Schreber w swoich “Pamiętniach nerwowo chorego”: “postrzał bywał niekiedy tak silny, że mogłem się podnieść z łóżka tylko wydając jednocześnie – pół na pół zamierzony w tym celu – okrzyk bólu”.

Obaj panowie pisali o tym samym dotkliwym bólu okolicy lędźwiowej – jednej z najczęściej zgłaszanych do dziś dolegliwości1. Szacuje się, że ok. 60-80% populacji ogólnej doświadcza jej przynajmniej raz w życiu2.

Lumbago – nazywane też heksenszus lub określane jako postrzał – jest jedną z głównych przyczyn absencji chorobowej w państwach uprzemysłowionych3. Gdy czytasz ten tekst, 30% ludzi na całym świecie cierpi właśnie z powodu postrzału.

Uważa się, że najczęściej jest on wynikiem nadwerężenia kręgosłupa, wysunięcia krążka międzystawowego lub jego choroby zwyrodnieniowej oraz stenozy (zwężenia) kanału kręgowego, która najczęściej dotyka osoby powyżej 60. r.ż.

Jednak mimo ogromnej skali problemu przyczyny tego rodzaju bólu nie są dostatecznie poznane. Co więcej, okazuje się, że wiele zabiegów terapeutycznych stosowanych przez lata jest całkowicie nieskutecznych!

Naukowcy odkryli, że choć z czasem poprawiło się nasze rozumienie tej dolegliwości i w części wiemy, jak ją leczyć, to jednak w wielu miejscach na świecie terapia oferowana w przypadku bólu krzyża nie odzwierciedla tego, co jest już wiadome z badań.

Ponieważ istnieje wiele różnych przyczyn heksenszusu, nie ma jednego sposobu leczenia go, który miałby uniwersalne działanie. Uczeni zauważyli m.in., że dużo porad udzielanych chorym, takich jak np.

leżenie w łóżku, jest nieprzydatnych, ponieważ tak naprawdę nie poprawia ich stanu.

Do worka nieskutecznych metod leczenia stosowanych w przeszłości można dodać noszenie pasów i gorsetów, przezskórną elektryczna stymulację nerwów (TENS), blokadę kręgosłupa, a także akupunkturę.

Niektóre środki przeciwbólowe, takie jak niesteroidowe leki przeciwzapalne (np. paracetamol) nie są w stanie złagodzić dolegliwości. Inne (np. ibuprofen) mogą nieco pomóc, jednak należy stosować je możliwie najkrócej.

Na szczęście przegląd prac naukowych pozwolił również wyłuskać te, które naprawdę pomagają. Uczeni przyjrzeli się wytycznym i badaniom z całego świata, aby zobaczyć, co je łączy. Okazało się, że ćwiczenia, z edukacją wspomagającą lub bez niej, skutecznie radziły sobie z bólem pleców.

Lumbago jest jedną z głównych przyczyn absencji chorobowej w państwach uprzemysłowionych. Gdy czytasz ten tekst, 30% ludzi na całym świecie cierpi właśnie z powodu postrzału.

Obecne rekomendacje Narodowego Instytutu Doskonałości Zdrowia i Opieki (NICE) mówią, że dla osób, u których ból pleców nie jest spowodowany innym stanem (takim jak uraz kręgosłupa, zapalenie stawów lub rak), warto rozważyć szereg metod leczenia.

Obejmują one różne rodzaje ćwiczeń, które można wykonywać w grupach, oraz fizjoterapię, w tym manipulację kręgosłupa, mobilizację i techniki tkanek miękkich, takie jak masaż. Wskazane jest również prowadzenie terapii psychologicznej jako metody radzenia sobie z bólem.

Natomiast operacja kręgosłupa powinna być ostatecznością zarezerwowaną tylko dla osób z długotrwałym bólem i dopiero po wypróbowaniu wszelkich innych rodzajów leczenia4.

Autorzy badania podkreślili, że brakuje prac poświęconych sposobom zapobiegania bólowi krzyża i korzystne byłoby przeprowadzenie większej ich liczby.

Trudno jednak oprzeć się wrażeniu, że brak testów i eksperymentów ściśle wiąże się z faktem zbyt wielu potencjalnych przyczyn postrzału, które z braku lepszego pomysłu wrzucono do jednego worka.

Ta powiązana ze sobą jedynie końcowym objawem obfitość, utrudnia stworzenie spójnej koncepcji, która wyjaśniałaby mechanizm powstawania lumbago. Tym bardziej, że jak pokazują inne badania, aż u 90% pacjentów z bólem okolicy lędźwiowej dolegliwości ustępują samoistnie w ciągu 6 tygodni5.

Niektórzy eksperci zaczynają postrzegać lumbago jako chorobę psychosomatyczną. Ich zdaniem słynny heksenszus jest związany nie tyle z gwałtownym ruchem, co z bolesną zmianą w życiu, którą trudno nam zaakceptować, taką jak np. śmierć, rozwód albo utrata domu lub pracy. To właśnie związana z nimi trauma lokuje się w lędźwiowym odcinku pleców i daje o sobie znać dotkliwym bólem.

Kanadyjscy lekarze ze szpitala Najświętszego Serca w Monterealu postanowili przyjrzeć się bliżej związkom między lumbago a psychiką.

W tym celu przeprowadzili badania kliniczne na 27 pacjentach, którzy zostali poddani pierwszej dyskoidektomii i nigdy nie mieli żadnego kontaktu z psychiatrią. Medycy stwierdzili słabsze wyniki (m.in.

utrzymujący się ból) u tych pacjentów, którzy mieli trudności w postrzeganiu i wyrażaniu uczuć lub osiągnęli wysoką ocenę bólu w testach szacunkowych6.

Z tego względu badacze radzą, by przed przystąpieniem do leczenia bólu najpierw rozprawić się z dręczącymi problemami, może bowiem okazać się, że gdy to zrobimy, leczenie postrzału nie będzie już konieczne.

Według powszechnego przekonania na pojawienie się bólu kręgosłupa wpływ może mieć styl życia (otyłość czy dźwiganie ciężkich przedmiotów), ale także wystąpienie poważniejszych schorzeń, m.in. dyskopatii lędźwiowej.

Charakteryzuje się ona urazem krążka międzykręgowego, zwanego potocznie dyskiem, który mieści się między poszczególnymi kręgami kręgosłupa. Najczęściej dochodzi do niej między 4. a 5. kręgiem lędźwiowym (L4-L5).

Jak się jednak okazuje, postrzał i wynikające z niego dolegliwości bólowe mogą mieć swoje źródło w stanie zapalnym toczącym się w… jelitach. Przekonują o tym na łamach swojej pracy badacze z Kalifornii.

Otóż zaobserwowali oni, że zarówno osoby cierpiące na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, jak i z zapaleniem kości krzyżowej lub nieprawidłowościami w obrębie stawu krzyżowo-biodrowego mieli jednocześnie ostre i przewlekłe (choć bezobjawowe!) schorzenie jelit przypominające IBD (nieswoiste zapalenie jelit), przy czym aż u 60% z nich znalazło to potwierdzenie pod mikroskopem. Kalifornijczycy wskazują na potrzebę przeprowadzenia dużych kohortowych badań, które dokładniej prześledziłyby korelacje między kłopotami jelitowymi a bólami kręgosłupa7.

Z kolei John Panagopoulos, fizjoterapeuta kliniczny, w swoich badaniach przeprowadzonych we współpracy z Duńczykami zwraca uwagę, że istnieje wiele połączeń między tkanką łączną (powięzią), jelitami, szkieletem i układem nerwowym, a schorzenia narządów wewnętrznych mogą powodować ból w otaczających je strukturach mięśniowo- szkieletowych8. Badacz wskazuje, że przyczyną lumbago może być również ból mięśni przednich tułowia9.

Co więcej, 20% osób skarżących się na ból kręgosłupa w okolicy lędźwiowej zgłasza również problemy z jelitami, takie jak uczucie wzdęcia czy zaparcia. John i jego zespół przebadali 2 974 osób z bólem krzyża.

Okazało się, że pacjenci z dolegliwościami jelitowymi intensywniej odczuwali ból dolnej części pleców.

Nie dość na tym, zwiększał on ich niepełnosprawność w porównaniu do chorych z lumbago, którzy nie mieli żadnych kłopotów brzusznych10!

Niektórzy naturoterapeuci uważają, że wpływający drażniąco na kręgosłup stan zapalny jelit można ugasić, stosując 24-godzinną głodówkę. W tym czasie zalecają picie zimnej wody,w razie pragnienia i ciepłej, lekko osolonej, gdy poczuje się głód.

Wśród francuskich przedstawicieli medycyny alternatywnej popularnością cieszy się termoterapia różnicowa opracowana przez Pierre’a Gardelle’a, inżyniera i fizjoterapeutę. Gardelle oparł swoją metodę na założeniu, że tam, gdzie znajduje się ognisko zapalne, następuje lokalny wzrost temperatury.

To zaś sprawia, że leukocyty i limfocytów mierzą się z podobnymi przeszkodami, co gaszący pożar strażacy: upał uniemożliwia im zbliżenie się do źródła problemu i utrudnia likwidację zagrożenia.

Dlatego ochładzanie chorego miejsca jest dla komórek układu odpornościowego odpowiednikiem strażackiego żaroodpornego wdzianka.

Zdaniem Francuza gdy schłodzimy bolesne miejsce, leukocyty i limfocyty zwiększą swą wydajność dziesięciokrotnie. Jednak nie można poprzestać na oziębianiu. Dla zachowania zdrowia ważna jest bowiem regulacji termiczna ciała.

Dlatego intensywne schładzanie jednej strony musi być zrównoważone przez kompensacyjne źródło ciepła ogrzewające ciało w pewnej odległości od miejsca zajętego przez stan zapalny.

Najlepiej, by było umieszczone w strefie, gdzie przecinają się ścieżki układu limfatycznego i krwi.

Z tego powodu Gardelle zależnie od problemu radzi nakładanie ciepłych kompresów na splot słoneczny, brzuch, wątrobę lub śledzionę. Ponadto należy umożliwić komórkom odpornościowym uprzątnięcie pola walki.

W tym zaś ma pomóc wytworzenie prądu konwekcyjnego – typu centralnego ogrzewania w naszym organizmie. Jak to zrobić? Zdaniem francuskiego inżyniera wystarczy zadbać o to, by różnica temperatur między kompresami wynosiła 30°C.

Dlatego woda, w której zanurzamy ręcznik przeznaczony do chłodzenia, powinna mieć 10°C, a ta przeznaczona do ogrzewania 40°C.

W przypadku lumbago terapeuci stosujący metodę Pierre’a Gardelle’a podkreślają konieczność uprzedniego oczyszczenia jelita. Zależnie od stopnia nasilenia bólu pleców zalecają oni 24-, 36- lub 48-godzinny post. Dopiero po tym czasie w bolesne miejsce należy przyłożyć owinięte w wilgotną tkaninę kostki lodu, a jednocześnie przy stopach chorego umieścić na godzinę gorący termofor.

Po głodówce trzeba się wystrzegać wszelkich produktów wywołujących stany zapalne: nabiału, białego cukru, czerwonego mięsa oraz mąk rafinowanych.

W jadłospisie natomiast powinny znaleźć się pokarmy o działaniu przeciwzapalnym: kurkuma, imbir, brokuły, ziarno chia, sok z marchwi i z buraka, seler naciowy oraz pro – dukty bogate w kwasy omega-3.

Leia também:  Trądzik różowaty – przyczyny, objawy, leczenie

Ponadto należy pić zieloną herbatę i napoje fermentowane, np. kefir11.

Inną opcję daje nam odkrycie prof. Ronalda Melzacka. Zauważył on, że każdy impuls nerwowy informujący o bólu musi najpierw przejść przez pewien punkt w rdzeniu kręgowym (tzw. róg tylny rdzenia), który decyduje, czy ma on zostać przesłany dalej, czy nie. Jeżeli na drodze impulsu bólowego pojawi się inny – silniejszy – ten pierwszy zostaje zniwelowany.

Badania nad bramkową teorią hamowania bólu doprowadziły do odkrycia, że wibracja hamuje bodźce bólowe przez pobudzanie dużych aksonów nerwowych, takich jak receptory dotyku i wibracji (ciałka blaszkowate Paciniego i ciałka dotykowe Meissnera).

Znalazło to potwierdzenie w baniach Yvesa De Konincka, profesora psychiatrii i neurologii na Uniwersytecie Laval. Wykazał on, że już po kilku minutach masażu wibracyjnego następuje zahamowanie bólu receptorowego w neuronach tylnych rogów.

Istotną rolę gra tu dobór właściwej częstotliwości i amplitudy drgań12.

Na kanwie tych doniesień naukowych powstały wibroterapia oraz terapia wibroakustyczna (gdzie drgania powoduje odpowiednio dobrana fala dźwiękowa). Obie metody nie wywołują żadnych zagrażających zdrowiu skutków niepożądanych i w przeciwieństwie do leków przeciwbólowych nie obciążają żołądka, wątroby ani nerek.

Rewelacyjne efekty w leczeniu bólu pleców i lumbago osiąga się techniką Gokhale. Wykorzystuje ona zdrową postawę i ruch. Co istotne dla cierpiących z powodu heksenszusu u podstaw tej metody legła choroba jej wynalazczyni Esther Gokhale, kalifornijskiej specjalistki akupunktury.

Po nieudanej operacji pleców Esther postanowiła odkryć źródło odczuwanego bólu. W tym celu odwiedziła Brazylię, Portugalię i Indie. Zauważyła pewną prawidłowość – ludzie prowadzący aktywny tryb życia nie tylko nie odczuwali bólu pleców, ale też zachowywali całkowicie odmienną postawę.

Jak pisze w swej książce, “Postawa ta jest zupełnie inna niż u Amerykanów. Jeśli spojrzysz z boku na amerykański kręgosłup, widzisz, że ma on kształt litery S (…), który nie jest naturalny. Pożądany kształt to litera J, gdzie dolna część pleców nie jest kolejnym łukiem, lecz jest bardziej pionowa i wyprostowana”.

Z tego powodu Esther postanowiła skoncentrować się na ponownym przyzwyczajeniu się do siedzenia, spania, stania, chodzenia i pochylania się w sposób sprzyjający powrotowi kręgosłupa do naturalnej, pierwotnej postawy. Jak sama dowiodła tego na sobie, gdy mięśnie i kości ułożą się prawidłowo, ból i fizyczna niesprawność zaczną zanikać13.

Aby pacjent przyjął prawidłową postawę, proszony jest o wzięcie głębokiego wdechu i obserwowanie, jak unosi się jego klatka piersiowa i jak przybywa mu wzrostu. To uniesienie zostaje zachowane podczas wydechu. Po kilku powtórzeniach kręgosłup zyskuje dodatkową długość.

Inne subtelne ćwiczenie rozciągające kręgosłup wykorzystuje lekki przedmiot, np. złożony kawałek tkaniny, który należy utrzymać na czubku głowy. Gdy pacjent stara się wypchnąć głową szmatkę ku górze, zwracając przy tym uwagę, by nie unosić podbródka, jego kręgosłup automatycznie się wydłuża, a klatka piersiowa unosi się.

W jeszcze innym ćwiczeniu wyobrażamy sobie zawieszony w powietrzu haczyk, przymocowany do czubka naszej głowy i delikatnie ciągnący ją ku górze, co również powoduje wydłużenie szyi. Ćwiczenia takie można wykonywać też w pozycji siedzącej, stojącej lub podczas chodzenia.

Okłady

Tradycyjna medycyna ludowa różnych krajów zaleca kompresy z zielonej glinki, kapusty lub chrzanu. Wymieszaj ciepłą wodę z glinką. Masa powinna być kleista i niepłynna. Nałóż ją na całą strefę lędźwiową i nakryj materiałem (aby zabezpieczyć ubranie czy pościel). Pozostaw na przynajmniej pół godziny.

Możesz też ugotować kilka liści kapusty i cebulę, a gdy przestygną, rozgnieść je widelcem. Uzyskaną masę połóż na plecach w kilku warstwach i zabezpiecz gazą.

Inną opcją są kompresy z tartego chrzanu. Utrzyj kawałek korzenia i rozprowadź go cienką warstwą na szmatce. Przyłóż ją na bolące miejsce, przykryj folią, aby nie zabrudzić ubrania i pościeli. Połóż się na plecach na kwadrans. Następnego dnia powtórz.

Ćwiczenie oddechowe

Połóż się na plecach na macie rozłożonej na podłodze. Ugnij nogi w kolanach, jeśli wyprostowanie ich sprawia Ci ból.

Wyobraź sobie, że dół pleców jest jak balon i trzeba go napompować we wszystkich kierunkach, delikatnymi wdechami.

Rób tak przez kilka minut, cały czas zachowując świadomość, który obszar swojego ciała masz napompować. Następnie zacznij wyginać miednicę do przodu i do tyłu.

Ciągle leżąc na plecach, na wdechu, delikatnie oderwij od podłoża dół pleców, przesuwając go w kierunku sufitu. Na wydechu opuść miednicę, wciskając kręgosłup w materac, a nawet nieco unosząc pośladki i zaokrąglając plecy. Rób tak przez kilka minut.

Terapia bańkami

Ten stary sposób medycyny chińskiej otwiera pory i poprawia krążenie krwi i limfy. Na ciele stawia się bańki próżniowe, gumowe lub szklane (wtedy ich wnętrze trzeba podgrzać płomieniem).

Zasysają one skórę i częściowo także mięśnie. Niektórzy terapeuci stosujący bańki gumowe dodatkowo potęgują ich działanie, przesuwając nimi po skórze (co rozluźnia napięte mięśnie).

W ciągu 10-15 min od postawienia (i ewentualnego masażu) dolegliwości bólowe zostają złagodzone.

Bibliografia

  • Ann Rheum Dis, Online First 24 March 2014
  • Annex to the Clinical Standards Advisory Group’s Report on Back Pain.: Epidemiology Review: Epidemiology and Cost of Back Pain. Wyd. Issue. 1994
  • Annu Rev Public Health, 12 (Issue), s. 141-56, 199
  • Lancet Volume 391, issue 10137, P2368-2383, June 09, 2018
  • Br Med J. 1966 Jul 9;2(5505):82-4
  • Psychother Psychosom 1986;45:78-83. doi: 10.1159/000287931
  • RMD Open. 2017; 3(2): e000437
  • Foreman RD. Mechanisms of visceral pain: from nociception to targets. Drug Discovery Today: Disease Mechanisms 2004
  • Ital J Orthop Traumatol, 12 (4), 467-71 PMID: 2956217
  • Pain, 155 (5), 977-82 PMID: 24502844
  • https://tiny.pl/tl1m8
  • Nat Rev Neurosci. 2018 Jul;19(7):383-384
  • Esther Gokhale, Susan Adams “8 kroków do pozbycia się bólu pleców Naturalne metody na dolegliwości pleców, szyi, ramion, bioder, kolan i stóp” Wydawnictwo Vital 2014

Lumbago – jak leczyć i zapobiegać?

ARTYKUŁ UKAZAŁ SIĘ W:

O Czym Lekarze Ci Nie Powiedzą 11/2019

Ból w odcinku lędźwiowym kręgosłupa, czyli lumbago. Czym jest i jakie są jego przyczyny?

Postrzał lumbago to ból, którego nie da się pomylić z niczym innym. Objawy lumbago charakteryzują się nagłym przebiegiem, a także dużą intensywnością. Często osoby cierpiące z powodu tej dolegliwości zginają się wpół i przez jakiś czas nie mogą się nawet wyprostować.

Taka sytuacja powoduje nie tylko dyskomfort, ale również wiele stresu związanego z obawą o własne zdrowie oraz o sprawność fizyczną.

Na szczęście w ponad 90% przypadków taki nagły ból w dole kręgosłupa wynika z przemijających, dość prozaicznych przyczyn, związanych z nadwyrężeniem kręgosłupa podczas pracy fizycznej, dźwigania, przy pracach porządkowych czy ogrodniczych. Czasem także intensywny ból pleców na dole wynika z wcześniejszych urazów kręgosłupa, przebytych w przeszłości.

Dolegliwości te w większości ustępują samoistnie, a w domowym leczeniu lumbago stosuje się również doustne środki przeciwbólowe. Jeśli ból kręgosłupa w krzyżu zwiększa jednak swoją częstotliwość i nie jest powiązany z nadwyrężeniem narządu ruchu, wówczas należy zgłosić się do lekarza, w celu przeprowadzenia poszerzonej diagnostyki.

Postrzał lumbago a ból dyskogenny

Ból w dole kręgosłupa może świadczyć o bólu dyskogennym, spowodowanym zmianami zwyrodnieniowymi jednego z krążków międzykręgowych (określanych potocznie jako dyski w kręgosłupie).

Są to stosunkowo miękkie struktury, znajdujące się pomiędzy poszczególnymi kręgami, chroniące cały kręgosłup przed negatywnymi skutkami wstrząsów, naprężeń i przeciążeń.

Czasem jednak, na skutek powolnej degradacji włókien budujących krążki międzykręgowe oraz w wyniku zbyt dużego obciążenia, krążek ten przesuwa się, ja jego centralna część (jądro krążka międzykręgowego) może zacząć uciskać nerwy w kanale kręgowym, otaczającym rdzeń kręgowy.

Stan degradacji krążka międzykręgowego określa się mianem dyskopatii i to właśnie ona – przy braku rozpoznania i forsowaniu kręgosłupa – powoduje ból dyskogenny.

Sam stan degeneracji krążków międzykręgowych, powodujących ból w odcinku lędźwiowym kręgosłupa diagnozuje się na podstawie badań obrazowych – najcześciej zdjęć RTG lub na podstawie obrazu, jaki daje rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa.

Część przypadków kwalifikuje się do leczenia operacyjnego, jednak u większości pacjentów terapia przybiera formę regularnej rehabilitacji oraz przestrzegania zaleceń co do dbania o cały narząd ruchu – w tym o kręgosłup i jego odcinek lędźwiowy.

Rwa kulszowa a lumbago i ból pleców

Ból pleców na dole, w połączeniu z innymi objawami, może także zwiastować atak rwy kulszowej. Jak różnicuje się rwę kulszową i lumbago? Przede wszystkim przy ataku rwy ból promieniuje również do jednego z pośladków oraz do nogi położonej po tej samej stronie.

Geneza jest jednak podobna – ból kręgosłupa w krzyżu promieniujący do uda jest wynikiem ucisku na nerw kulszowy (największy nerw obwodowy znajdujący się w ciele człowieka), spowodowany przez przesuwający się w wyniku dyskopatii krążek międzykręgowy.

W tym przypadku również – podobnie jak przy „zwykłym” bólu dyskogennym – diagnostyka opiera się głównie na badaniu RTG, tomografii komputerowej lub rezonansie magnetycznym, a leczenie operacyjne jest ostatecznością (zazwyczaj stosuje się przeciwbólowe leczenie zachowawcze oraz zalecenie odpoczynku pacjenta).

Leczenie lumbago

Tak, jak zostało to już wspomniane, leczenie bólu pleców na dole, w okolicy lędźwiowej, przebiega na początku z wykorzystaniem paracetamolu lub niesteroidowych leków przeciwzapalnych (ibuprofen, ketoprofen i inne).

Leia também:  Dziecięce Porażenie Mózgowe Kiedy Objawy?

Dodatkowo by złagodzić objawy lumbago zaleca się, żeby pacjent pozostawał w ruchu i wykonywał codzienne aktywności tak, ja do tej pory – uważając przy tym na sytuacje, które mogłyby narazić go na nadwyrężenie kręgosłupa (takich czynności należy oczywiście unikać).

Oprócz tego w przypadkach, w których wymienione powyżej leki nie działają, stosuje się łagodne środki zmniejszające napięcie mięśniowe. Do tych działań, długofalowo, warto włączyć również fizjoterapię.

Niektórzy pacjenci odczuwają ulgę także dzięki rozgrzaniu bolącego miejsca termoforem bądź po naklejeniu plastra rozgrzewającego.

Warto pamiętać, że przy redukcji bólu w odcinku lędźwiowym kręgosłupa bardzo ważnym elementem jest również dbałość o higienę snu – to właśnie wtedy organizm ma szansę się zregenerować i powrócić do pełni sił, a objawy lumbago z pewnością ulegną wyciszeniu.

Osoby doświadczające postrzału lumbago powinny więc zaopatrzyć się w specjalny materac ortopedyczny lub nawet w poduszkę ortopedyczną, a także zasięgnąć porady swojego fizjoterapeuty co do najlepszych dla nich pozycji do spania.

Dodatkowo należy zrezygnować z butów na obcasie i na wysokich platformach – zaburzają one bowiem statykę sylwetki i mogą przyczyniać się do pogłębienia bólu kręgosłupa w krzyżu.

Czym jest lumbago i jak leczyć to schorzenie?

Lumbago (potocznie zwane postrzałem lub heksenszusem) to nagły i silny ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej kręgosłupa, który potrafi uprzykrzyć codzienne życie, uniemożliwiając wykonywanie najprostszych czynności, takich jak podnoszenie rzeczy, czy po prostu swobodny chód. Najczęściej dotyka osób w wieku 35-55 lat. Jak skutecznie leczyć lumbago? Co powoduje postrzał i jakie objawy towarzyszące powinny wzbudzić nasz niepokój?

Lumbago – przyczyny postrzału

Co powoduje lumbago? Najczęściej postrzał jest skutkiem nadwyrężenia kręgosłupa. Wystąpieniu tego schorzenia sprzyja:

  • częste schylanie się, 
  • nagły skręt tułowia,
  • słaby gorset mięśniowy,
  • brak ruchu w życiu codziennym,
  • znaczna nadwaga,
  • naciągnięcia mięśni,
  • otyłość,
  • długotrwała praca siedząca lub stojąca,
  • mikrourazy okolicy lędźwiowo-krzyżowej kręgosłupa.

Inne możliwe czynniki sprawcze lumbago to dyskopatia, skolioza, choroby nowotworowe, a także złamania wynikające z osteoporozy. Heksenszus może być też efektem kręgozmyku, reumatoidalnego zapalenia stawów i wielu innych chorób. Lumbago doskwiera także niektórym kobietom w  ciąży.

Symptomy postrzału. Jak objawia się lumbago?

Zwiastunem lumbago są charakterystyczne, tępe bóle w dolnej części pleców, pojawiające się po dłuższym wysiłku fizycznym lub po przebywaniu w pozycji siedzącej.

Pacjenci mogą odczuwać też mrowienie i drętwienie nóg, zaburzenia czucia oraz ból kręgosłupa podczas schylania się.

Dużą niedogodnością dla chorych jest ograniczona ruchomość kręgosłupa, co powoduje problemy z chodzeniem, siedzeniem, a nawet staniem.

Sygnałami alarmowymi, które powinny skłonić nas do pilnej konsultacji lekarskiej, jest gorączka, niespodziewany spadek masy ciała, obrzęk pleców, ból kręgosłupa, który promieniuje do klatki piersiowej lub kończyn dolnych.

Jak leczyć lumbago (postrzał)?

Podstawą farmakoterapii są leki przeciwbólowe i przeciwzapalne. Dokuczliwe symptomy lumbago mijają samoistnie w ciągu 3-6 tygodni. Oczywiście warto odwiedzić lekarza, aby potwierdzić diagnozę.

Pacjentom będącym w pierwszej fazie choroby specjalista zaleci odpoczynek ruchowy przez pierwsze kilka dni, gdy ból jest najintensywniejszy, stosowanie miejscowo maści, żelów lub plastrów przeciwbólowych – pozytywne efekty w postaci szybkiego złagodzenia dolegliwości bólowych dają plastry Itami, które zawierają diklofenak (niesteroidowy lek o silnym działaniu przeciwbólowym oraz przeciwzapalnym). Wystarczy nakleić plaster w miejscu występowania bólu i stanu zapalnego, by poczuć znaczną ulgę już w drugim dniu stosowania tych nowoczesnych produktów leczniczych. Warto wspomnieć, że plastry Itami są bardzo cienkie i elastyczne – praktycznie nieodczuwalne na skórze. Charakteryzują się optymalną przyczepnością, dzięki czemu nie odklejają się przedwcześnie, spełniając swoją leczniczą funkcję. Są dostępne bez recepty praktycznie w każdej aptece, a co najważniejsze, ich skuteczność została potwierdzona badaniami przeprowadzonymi w 4 centrach sportowych leczenia urazów znajdujących się na terenie Niemiec. Co jeszcze może zmniejszyć dyskomfort, jaki odczuwają pacjenci cierpiący z powodu postrzału?

Przy lumbago można stosować też zimne i ciepłe okłady.

Gdy silne dolegliwości bólowe osłabną, warto stopniowo wprowadzać aktywność fizyczną do naszej codzienności, wykonując nieobciążające ćwiczenia – najlepiej dobrane indywidualnie przez fizjoterapeutę.

Masaże i rozgrzewające kąpiele również mogą pomóc zminimalizować objawy lumbago. W leczeniu postrzału można wykorzystać też zabiegi krioterapii, laseroterapię oraz magnetoterapię.

Profilaktyka postrzału –  jak zapobiegać lumbago?

Wiele osób, które doświadczyło lumbago, zastanawia się, jak zapobiega nawrotowi ostrego i niespodziewanego bólu okolicy lędźwiowo-krzyżowej kręgosłupa w przyszłości? Należy wypracować nowe, korzystne dla zdrowia nawyki. Jeśli chodzi o działania prewencyjne, warto wymienić miękki materac na średnio twardy i spać na małej poduszce.

Istotnym elementem profilaktyki jest prowadzenie aktywnego stylu życia – szczególnie korzystny wpływ na kręgosłup mają regularne spacery, pływanie, nordic walking, joga, a także pilates. W trosce o zdrowe plecy należy unikać częstego pochylania się, gwałtownych skrętów i podnoszenia ciężkich przedmiotów.

Zła postawa ciała zwiększa ryzyko lumbago, dlatego warto stale kontrolować postawę własnego ciała. Przewlekły, długotrwały stres wpływa na napięcie mięśni, dlatego powinniśmy poznać techniki relaksacji i w miarę możliwości unikać stresogennych sytuacji.

Należy też dbać o zachowanie prawidłowej masy ciała, gdyż nadwaga i otyłość przyczyniają się do występowania tej dolegliwości.

Lumbago to blokada, która objawia się ostrym bólem w dolnej części pleców, skutecznie zmniejsza komfort życia chorego, ogranicza jego codzienną aktywność i powoduje wycofanie z życia towarzyskiego. Może pojawić się nagle lub stopniowo – być następstwem urazu, upadku lub w wyniku występowania różnych chorób.

Lumbago (postrzał)

Lumbago (postrzał) to stan wynikający z nadmiernego obciążenia dysków, co prowadzi do ucisku nerwów i wystąpienia przykrych objawów.

Ból w przypadku lumbago pojawia się nagle i jest silny, dlatego określa się go mianem postrzału.

Lumbago może być wynikiem otyłości, może pojawić się po dźwiganiu ciężkich przedmiotów i z powodu częstego schylania się. Sprawdź, jak leczyć lumbago i jak mu zapobiegać.

Lumbago (postrzał) to ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej kręgosłupa. 

Lumbago (postrzał): przyczyny

Najczęstszą przyczyną lumbago są niegroźne, stosunkowo łagodne schorzenia. Dlatego zazwyczaj po zastosowaniu odpowiedniego leczenia ból ustępuje. 

Wśród przyczyn lumbago wymienia się przede wszystkim:

  • drobne urazy okolicy lędźwiowo-krzyżowej kręgosłupa;
  • napięcie mięśni kręgosłupa;
  • nieprawidłową postawę ciała;
  • brak aktywności fizycznej;
  • słaby gorset mięśniowy;
  • przeciążenia odcinka lędźwiowego kręgosłupa, wynikające np. z częstego schylania się, podnoszenia, dźwigania;
  • długotrwałą nieprawidłową pozycję siedzącą;
  • otyłość.

Postrzał, czyli ból  okolicy lędźwiowo-krzyżowej kręgosłupa, może być również powodowany przez dyskopatię, zwyrodnienie kręgosłupa, złamania, nowotwory. Dlatego, gdy ból jest silny i nie ustaje, najlepiej zgłosić się do lekarza i wykonać niezbędne badania. Długotrwały ból w dole pleców może prowadzić do rozwoju powikłań, dlatego szybka interwencja lekarska, jest niezwykle ważna.

Lumbago a rwa kulszowa

Postrzał i rwa kulszowa to dwa różne terminy opisujące różne sytuacje. Lumbago wiąże się z czasowym obrzękiem jądra miażdżystego, a silny ból w krzyżu, w przeciwieństwie do rwy kulszowej, nie promieniuje do nogi i stopy.

Lumbago (postrzał): objawy

Lumbago towarzyszyć może wiele dolegliwości. Najczęściej jest to ból pleców przy chodzeniu, podczas schylania, dźwigania. Jest to ból nagły i ostry, stąd określenie ,,postrzał''.

Może występować sztywność mięśniowa dolnej części pleców, nocny ból pleców powodujący bezsenność, drętwienie kończyn.

Ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej kręgosłupa często wymusza zmianę pozycji ciała, by ,,uciec'' przed dolegliwościami. Może powodować problemy z chodzeniem, siedzeniem, staniem, osłabia mięśnie i z czasem może prowadzić do ich zaniku.

Lumbago (postrzał): diagnozowanie

Objawy bólowe dolnej części kręgosłupa nie są wskazaniem do przeprowadzenia badań obrazowych. Wskazaniem do badania rezonansem magnetycznym jest podejrzenie poważnej patologii kręgosłupa oraz objawy korzeniowe (rwa kulszowa). Natomiast zdjęcia RTG zalecane są u pacjentów z deformacjami kręgosłupa (nieprawidłową geometrią kręgosłupa).

Lumbago (postrzał): leczenie

Leczenie lumbago zależy od nasilenia objawów oraz przyczyny ich występowania. W leczeniu stosuje się leki przeciwbólowe, przeciwzapalne, rozkurczowe.

Osoby dotknięte postrzałem powinny dużo odpoczywać, leżeć, relaksować się, odciążyć kręgosłup. 

Gdy ból jest silny i utrudnia codzienne czynności, wskazane jest wdrożenie fizjoterapii i rehabilitacji. W leczeniu lumbago skuteczne są również metody takie jak: krioterapia (leczenie zimnem), laseroterapia, magnetoterapia oraz masaż klasyczny.

Lumbago (postrzał): zapobieganie

Profilaktyka jest niezwykle ważna. Wypracowanie odpowiednich nawyków i zachowań pomaga uniknąć lumbago lub nawrotów bólu. 

Co zrobić, by zminimalizować ryzyko lumbago?

Należy dbać o odpowiednią masę ciała, bo otyłość to większe obciążenie dla pleców, dlatego jest jednym z czynników ryzyka lumbago. Warto również, o ile to możliwe, zmniejszyć występowanie obciążeń kręgosłupa, choć może się to łączyć z koniecznością zmiany stylu  życia na mniej ,,siedzący'', a bardziej aktywny. 

Należy unikać nagłych, szybkich ruchów skrętnych i podnoszenia ciężkich przedmiotów, zmniejszyć sytuacje stresowe, które również wpływają na napięcie mięśni.

Aby uniknąć lumbago trzeba dbać o elastyczność mięśni, wykonując ćwiczenia rozciągające i wzmacniające mięśnie głębokie brzucha. W zapobieganiu lumbago dobrze sprawdzają się ćwiczenia rozciągające, joga, pływanie, nordic walking.

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Jak leczyć i zapobiegać lumbago? Poznaj najczęstsze przyczyny i objawy postrzału

Zdrowe Plecy » Schorzenia » Jak leczyć i zapobiegać lumbago? Poznaj najczęstsze przyczyny i objawy postrzału

Leia também:  Jakie Są Objawy Refluksu Przełyku?

Problemy z kręgosłupem są w dzisiejszych czasach częstą przypadłością. Głównym powodem schorzeń, takich jak: lumbago, rwa kulszowa, czy dyskopatia jest prowadzenie siedzącego trybu życia. W tym artykule przybliżę Wam tę pierwszą dolegliwość, jej przyczyny i objawy, a także sposoby leczenia oraz profilaktykę.

Freepik.com

Co to jest lumbago?

Lumbago, to przenikliwy ból kręgosłupa w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa. Potocznie nazywane jest postrzałem, heksenszusem lub zespołem bólowym krzyża. Występuje najczęściej u osób między 30. a 55. rokiem życia. Szacuje się, że nawet 80% populacji doświadczyło tych dolegliwości bólowych przynajmniej raz w życiu.

U większości pacjentów z lumbago ból ustępuje samoistnie w ciągu 6 – 8 tygodni. Jednak sprawność fizyczna i komfort ich życia w tym czasie są znacznie obniżone. Nawet zwykłe codzienne czynności sprawiają chorym ból.

Instagram.com

Lumbago to nie rwa kulszowa

Są to różne jednostki chorobowe, chociaż niektórzy stosują te pojęcia zamiennie. Bowiem postrzał związany jest z czasowym obrzękiem jądra miażdżystego. Z kolei rwa kulszowa charakteryzuje się uciskiem na nerw kulszowy, który powoduje ból promieniujący przez pośladek do nogi (co w przypadku lumbago nie występuje).

Imgur.com

Najczęstsze przyczyny postrzału kręgosłupa

W większości przypadków są to niegroźne schorzenia powstałe w wyniku otyłości lub lekkich urazów kręgosłupa w odcinku lędźwiowo-krzyżowym.

Bez wątpienia jednak za rozwój lumbago winny jest nasz siedzący i niezdrowy tryb życia oraz przyjmowanie nieprawidłowych pozycji podczas schylania czy podnoszenia ciężkich przedmiotów.

Zdarza się również, że kobiety w ciąży skarżą się na ból w dolnej części pleców, wynikający z obciążenia kręgosłupa lub zmian hormonalnych.

Poza tym, do przyczyn lumbago zalicza się m.in.: – wzmożone napięcie mięśni kręgosłupa, – nieprawidłowa postawa podczas wykonywania codziennych czynności, – długotrwała pozycja stojąca bądź siedząca,

– gwałtowne ruchy skrętne.

Postrzał kręgosłupa może także wystąpić z powodu poważnych schorzeń, jak np.: dyskopatia, rwa kulszowa, naciągnięcie mięśni, zwyrodnienie kręgosłupa czy złamanie osteoporotyczne, a nawet choroby nowotworowej.

Freepik.com

Objawy lumbago

Charakterystycznych symptomów postrzału jest wiele, ponieważ są zależne od przyczyn, które go wywołują.

Najczęściej jednak występują dolegliwości bólowe pojawiające się samoistnie bądź podczas schylania, dźwigania, a nawet chodzenia.

Ruchomość kręgosłupa staje się ograniczona, więc chory ma problemy z wykonywaniem powyższych czynności. Może również dojść do osłabienia, a nawet do zaniku mięśni.

Do innych głównych objawów lumbago zaliczamy: – uczucie mrowienia i drętwienia kończyn, – zaburzenia czucia, – przykurcze i sztywność mięśniową dolnej części pleców,

– problemy ze snem (z powodu dolegliwości bólowych pojawiających się w nocy).

Freepik.com

Jak leczyć lumbago?

Terapia zależy od występujących przyczyn i objawów postrzału. Głównie jednak stosuje się leczenie nieinwazyjne, polegające na złagodzeniu objawów, aby szybko przynieść ulgę w cierpieniu pacjenta.

W związku z tym, zaleca się przyjmowanie leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Jeśli mamy do czynienia ze wzmożonym napięciem mięśni, choremu podaje się środki rozkurczające.

W początkowej fazie choroby zaleca się odpoczynek i leżenie.

Pomocna fizjoterapia

Po około 2 tygodniach można rozpocząć fizjoterapię, na którą składają się różnego rodzaju masaże rozluźniające mięśnie i tkanki, a także zabiegi, tj. leczenie zimnem, magnetoterapia, elektroterapia, czy laseroterapia. Tylko w nielicznych przypadkach konieczne jest przeprowadzenie operacji.

Pixabay.com

Odpowiednia aktywność fizyczna

Gdy dolegliwości bólowe związane z postrzałem zmniejszą się, warto zadbać o aktywność fizyczną. Przez odpowiednie ćwiczenia ruchowe można wzmocnić gorset mięśniowy i poprawić stabilizację kręgosłupa w odcinku lędźwiowym.

Zapobieganie

Jak przy każdym schorzeniu, najważniejsza jest profilaktyka, by dolegliwości bólowe już się nie pojawiały. W związku z tym, należy zadbać o odpowiednią postawę ciała podczas wykonywania codziennych obowiązków, zmienić styl życia na bardziej aktywny i zrzucić zbędne kilogramy, które dodatkowo obciążają kręgosłup.

  • Unikaj: – wykonywania nagłych i szybkich skrętów tułowia, – niewłaściwego schylania się i dźwigania,
  • – stresowych sytuacji, które powodują napięcie mięśni.
  • Wykonuj ćwiczenia: – wzmacniające mięśnie głębokie brzucha, – rozciągające, aby uelastycznić mięśnie, – relaksacyjne,
  • – akupunkturę.
  • Zalecanymi aktywnościami przy lumbago są przede wszystkim: – pływanie, – joga, – wolny spacer,
  • – nordic walking.

Stosuj się do zaleceń lekarza i fizjoterapeuty oraz uzbrój się w cierpliwość, bo leczenie postrzału wymaga czasu

Źródło: netdoctor.co.uk | Fotografie: Instagram.com, Zdroweplecy.net, Freepik.com, Pixabay.com

Lumbago – co to? Przyczyny, objawy, leczenie, zapobieganie

Lumbago (z łac. lumbalis – lędźwiowy) to jedna z najpopularniejszych dolegliwości kręgosłupa, z którą zgłaszają się do lekarza osoby w wieku 35-55 lat.

Manifestuje się dokuczliwym, nagłym bólem w okolicy lędźwiowej, który utrudnia codzienne aktywności. Co powoduje lumbago i jak radzić sobie z bolesną blokadą? Nowoczesną metodą leczenia bólu jest urządzenie TRU+.

Jakie korzyści niesie elektrostymulator TENS marki TRU+?

Co to jest lumbago? Jakie są przyczyny i objawy postrzału?

Lumbago (potocznie heksenszus, postrzał) to nagły ból pleców odczuwany w dolnym odcinku kręgosłupa tj. okolicy lędźwiowej, który stanowi przeszkodę w wykonywaniu zwykłych czynności, takich jak chodzenie, schylanie się, czy podnoszenie przedmiotów.

Jakie są najczęstsze przyczyny tego typu problemów zdrowotnych? Najczęściej choroba jest skutkiem mechanicznego uszkodzenia konkretnej części kręgosłupa np. dysków, kręgów, mięśni lub stawów międzykręgowych.

Jeśli chodzi o czynniki ryzyka, do powstania bolesnej blokady przyczynia się m.in.:

  • siedzący tryb życia,
  • nadwaga i otyłość,
  • gwałtowne ruchy skrętne ciała,
  • wady postawy,
  • osłabiony gorset mięśniowy,
  • przeciążenie odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa.

W przypadku lumbago ostry i nagły ból pleców w odcinku lędźwiowym to nie jedyny objaw schorzenia, mogą mu towarzyszyć symptomy typu neurologicznego takie jak: mrowienie i drętwienie kończyn dolnych, czy miejscowa sztywność mięśni przykręgosłupowych.

Nierzadko chory ma problemy z chodzeniem, staniem i siedzeniem.

Dolegliwości utrzymują się od kilku dni do nawet kilku tygodni! Chcąc złagodzić objawy lumbago, warto korzystać z nowych sposobów leczenia dostępnych na rynku – jedną z nich jest elektrostymulacja TRU+.

Leczenie lumbago – zapomnij o bólu dzięki TRU+

Cierpiąc z powodu silnego bólu w okolicy lędźwiowej, wcale nie trzeba od razu sięgać po leki i żele przeciwbólowe. Alternatywą dla tego rodzaju preparatów aptecznych są urządzenia do leczenia bólu TENS (z ang.

Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation), których mechanizm działania opiera się na przezskórnej stymulacji nerwów. TENS jest nieinwazyjną metodą, z której korzysta większość fizjoterapeutów na całym świecie.

TRU+ to elektrostymulator przeznaczony do domowego użytku, który może przynieść ulgę osobom zmagającym się z lumbago. Generuje on impulsy elektryczne, co powoduje redukcję bólu i stymulację produkcji beta-endorfin (naturalnych substancji o działaniu przeciwbólowym). Skuteczność metody TENS została potwierdzona klinicznie.

Wystarczy przykleić elektrody wielokrotnego użytku nad obszarem bólowym i włączyć urządzenie, aby już po 30 minutach uwolnić się od przeszywającego bólu. Program leczniczy składa się z 3 etapów podzielonych na 10-minutowe odcinki (blokada impulsu-pobudzenie endorfin-blokada impulsu). Co istotne podczas terapii korzystający nie jest podłączony do prądu.

Dzięki 30 poziomom, intensywność działania TRU+ można dostosować do indywidualnych potrzeb.

Elektrostymulator TRU+ jest odpowiedni dla:

  • osób w podeszłym wieku,
  • diabetyków,
  • artretyków.

Jak zapobiegać nawrotom lumbago? Działania profilaktyczne

Jak wygląda profilaktyka lumbago? Zgodnie z ogólnymi zaleceniami, należy:

  • unikać gwałtownych ruchów,
  • zadbać o komfort podczas snu,
  • przyjmować prawidłową postawę ciała,
  • kucać przy dźwiganiu ciężkich przedmiotów,
  • utrzymywać odpowiednią masę ciała,
  • regularnie wykonywać ćwiczenia dostosowane do wieku, kondycji i stanu zdrowia.

Podsumowując, elektrostymulator TRU+ zwalcza ból związany z lumbago i wspomaga powrót do normalnej aktywności życiowej. Nie obciąża organizmu, pozwala zwalczać dolegliwości bólowe bez stosowania środków farmakologicznych.

To rozwiązanie rekomendowane dla osób, które cierpią z powodu uporczywych dolegliwości bólowych i chcą spróbować nowych metod walki z bólem, takich jak np. tru plus.

Pozytywne efekty elektrostymulacji TENS, która jest terapią przeciwbólową sprawdzoną kliniczne – pozwalają odzyskać komfort codziennego życia, umożliwiając powrót do normalnych aktywności.

Przeciwwskazania: posiadanie rozrusznika serca, metalowe/elektroniczne implanty, epilepsja, podłączenie do wysokoczęstotliwościowych sprzętów chirurgicznych; Ostrzeżenia: Nie używaj urządzenia podczas prowadzenia samochodu, innego środka komunikacji lub innych czynności podczas których stosowanie elektrostymulacji mogłoby spowodować rozproszenie uwagi i doprowadzić do urazu.

Nie stosuj urządzenia: na rany, wysypki lub spuchnięte, zaczerwienione, zainfekowane miejsca, w miejscach lub w pobliżu miejsc gdzie występują zmiany rakowe, podczas kąpieli lub w pobliżu wody, podczas snu. Skonsultuj się z lekarzem przed użyciem urządzenia jeżeli jesteś pod stałą opieką lekarską, stosowałeś inne środki do leczenia bólu.

Przestań używać urządzenia lub skonsultuj się ze swoim lekarzem jeżeli twój ból nie ulegnie zmniejszeniu lub nasili się. Nie używaj urządzenia jeśli jesteś w ciąży lub istnieje taka możliwość, chyba że zostało to zalecone przez lekarza. Jeśli podejrzewasz lub została zdiagnozowana u Ciebie choroba serca, powinieneś przestrzegać zaleceń lekarza.

Używaj urządzenia z ostrożnością, jeśli masz tendencję do wewnętrznego krwawienia takiego jak po złamaniu lub urazie. Skonsultuj się z lekarzem przed użyciem urządzenia jeśli niedawno przebyłeś operację, ponieważ elektrostymulacja może wpłynąć na proces leczenia. Wśród użytkowników z wrażliwą skórą może wystąpić podrażnienie skóry w miejscu przyłożenia elektrod.

Jeśli zauważysz jakiekolwiek działania niepożądane natychmiast przerwij stosowanie urządzenia i skontaktuj się z lekarzem.

Artykuł partnerski

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*