Anemia aplastyczna – co to jest, jakie są objawy, badania i leczenie?

Anemia, nazywana również niedokrwistością to stan patologiczny, w którym liczba czerwonych krwinek (erytrocytów) lub ilość zawartej w nich hemoglobiny nie wystarczają do właściwego utlenowania tkanek.

Grupami najbardziej narażonymi na niedokrwistość są kobiety w wieku rozrodczym, w tym w ciąży, osoby starsze i przewlekle chore. Niektóre typy anemii są dziedziczne. Wyodrębniono wiele typów niedokrwistości, które różnią się przyczynami i metodami terapii.

Najczęściej występuje – stosunkowo łatwa do leczenia – anemia spowodowana niedoborem żelaza.

Anemia aplastyczna – co to jest, jakie są objawy, badania i leczenie?

Spis treści: 

Anemia co to jest?

Anemia (niedokrwistość) jest najczęstszym zaburzeniem krwi. Rozwija się z powodu zbyt małej liczby czerwonych krwinek (erytrocytów) lub niedostatecznej ilości zawartej w nich hemoglobiny.

Hemoglobina to białko, które wchodzi w skład czerwonych krwinek. Jej rolą jest m.in. wiązanie tlenu w płucach i przekazywanie go do tkanek w całym ciele. Tak więc, jeśli mamy za mało erytrocytów lub zawierają one zbyt mało hemoglobiny, nasze narządy nie otrzymują tlenu w ilości potrzebnej do prawidłowego funkcjonowania.

Według definicji Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) niedokrwistość to stężenie hemoglobiny poniżej:

  • 11 g/dl u dzieci w wieku od 6 miesięcy do 6 lat
  • 12 g/dl u dzieci 6–14-letnich
  • 13 g/dl u mężczyzn
  • 12 g/dl u kobiet
  • 11 g/dl u kobiet w ciąży.

Jakie mogą być przyczyny anemii?

Produkcja czerwonych krwinek odbywa się w szpiku kostnym.

Pod wpływem wielu różnych czynników (deficyt żelaza czy witamin krwiotwórczych, choroba, obciążenie dziedziczne i inne) może dochodzić do nieprawidłowości w tym procesie, np.

niedobór żelaza w organizmie sprawia, że w szpiku kostnym wytwarzana jest zbyt mała liczba czerwonych krwinek, mają one zbyt mały rozmiar i zawierają za mało hemoglobiny.

Kto jest narażony na anemię?

Jedną z grup najbardziej narażonych na niedokrwistość są kobiety w wieku rozrodczym. Przyczyną anemii może być bowiem nadmierna utrata krwi związana z intensywnymi miesiączkami. Anemia często występuje również podczas ciąży.

Kolejnymi grupami ryzyka są osoby starsze oraz chorujące przewlekle, np. na reumatoidalne zapalenie stawów lub inne schorzenia autoimmunologiczne (takie, w których układ odpornościowy atakuje własne komórki i tkanki), choroby nerek, wątroby czy tarczycy, nieswoiste zapalenie jelit oraz na nowotwory. Niektóre typy anemii mogą być dziedziczne.

Anemia aplastyczna – co to jest, jakie są objawy, badania i leczenie?

Anemia objawy

  • łatwe męczenie się,
  • utrata energii,
  • osłabienie,
  • szybkie bicie serca, zwłaszcza przy wysiłku fizycznym,
  • duszności,
  • bóle głowy,
  • zawroty głowy,
  • trudności z koncentracją i uwagą,
  • bladość skóry,
  • kurcze nóg,
  • uczucie zimna,
  • podatność na infekcje.

Inne objawy są związane z poszczególnymi typami niedokrwistości. I tak np. konsekwencją anemii spowodowanej niedoborem żelaza może być wypadanie włosów, suchość skóry, pojawienie się podłużnych rowków i prążków na paznokciach oraz – częste u dzieci – tzw. łaknienie spaczone, czyli apetyt na niejadalne produkty, np.

krochmal, glinę, lód, kredę czy surowy ryż.

Objawy anemii mogą być różne. Zależą m.in. od jej rodzaju, ciężkości czy leżącego u jej podłoża problemu zdrowotnego. Istnieją jednak pewne objawy, które są wspólne dla wielu typów niedokrwistości.

Anemia diagnoza

Diagnoza anemii polega na wywiadzie lekarskim, badaniu fizykalnym oraz badaniach diagnostycznych. Mogą to być m.in.:

  • morfologia krwi, która określa m.in. liczbę i wielkość erytrocytów oraz zawartość hemoglobiny w czerwonych krwinkach (w części przypadków wyniki morfologii i wywiadu z pacjentem wystarczają lekarzowi do postawienia diagnozy);
  • OB (odczyn opadania czerwonych krwinek);
  • stężenie żelaza we krwi i poziom ferrytyny w surowicy (badania stanu gospodarki żelazem);
  • stężenie witaminy B12 i kwasu foliowego, które są niezbędne do produkcji czerwonych krwinek;
  • liczba retikulocytów, bilirubina i inne testy krwi oraz moczu, które pozwalają na określenie jak szybko tworzą się i rozpadają czerwone krwinki;
  • inne badania krwi pozwalające na wykrycie rzadszych przyczyn niedokrwistości;
  • badanie kału na krew utajoną.

Rodzaje anemii

Wyróżnia się ponad 400 rodzajów anemii. Biorąc pod uwagę przyczyny, można wydzielić następujące rodzaje niedokrwistości:

  • anemia spowodowana utratą krwi: do nadmiernej utraty krwi może dojść nagle (np. w wyniku wypadku) lub stopniowo (np. w wyniku obfitego miesiączkowania lub krwawienia spowodowanego chorobami żołądka i jelit czy długotrwałym stosowaniem leków z grupy tzw. niesteroidowych leków przeciwzapalnych, takich jak kwas acetylosalicylowy lub ibuprofen);
  • anemia spowodowana obniżoną produkcją erytrocytów lub produkcją nieprawidłowych czerwonych krwinek: do niedokrwistości tego typu może dochodzić w wyniku niedoborów żelaza, kwasu foliowego czy witaminy B12, w przypadku niewydolności szpiku oraz w przebiegu chorób innych tkanek i narządów, które pośrednio wpływają na proces powstawania czerwonych krwinek (np. cukrzyca, choroba nerek, niedoczynność tarczycy, reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń);
  • anemia spowodowana zwiększonym rozpadem czerwonych krwinek: ta tzw. anemia hemolityczna najczęściej związana jest z wadami budowy erytrocytów, w tym uwarunkowanymi genetycznie (np. anemia sierpowata czy talasemia) i nabytymi.

Anemia mikrocytarna

Anemia mikrocytarna to typ niedokrwistości, w którym w organizmie jest za mała liczba erytrocytów i są one mniejsze niż u osób zdrowych. Najczęstszą przyczyną niedokrwistości mikrocytarnej jest niedobór żelaza. Do deficytów tego pierwiastka w organizmie może prowadzić kilka różnych czynników, m.in.

  • niedostatek żelaza w diecie, 
  • nadmierna utrata żelaza wraz krwią (w wyniku np. obfitych krwawień miesięcznych czy występujących w związku z chorobami żołądka i jelit), 
  • zbyt niskie wchłanianie tego pierwiastka (np. z powodu celiakii czy infekcji bakterią Helicobacter pylori), 
  • ciąża.

Objawy anemii mikrocytarnej

  • zmęczenie 
  • osłabienie, 
  • zmniejszenie apetytu, 
  • bóle głowy, 
  • spadek formy fizycznej i intelektualnej, 
  • trudności z koncentracją, 
  • bladość skóry, 
  • uczucie zimna 
  • wypadanie włosów.

W terapii anemii mikrocytarnej wykorzystuje się suplementy żelaza, jak również leki na chorobę, która doprowadziła do niedoboru (jeśli taka istnieje). Znaczenie ma także stosowanie diety bogatej w ten pierwiastek.

Dieta przy anemii mikrocytarnej

Do produktów o wysokiej zawartości żelaza należą: mięso, ryby, owoce morza, jajka, kasza jaglana, pestki dyni, orzechy, nasiona roślin strączkowych, natka pietruszki i zielone warzywa liściaste.

 

Wprowadzając do diety produkty z żelazem, trzeba jednak pamiętać, że ten pierwiastek jest jednym z najsłabiej wchłanianych przez nasz organizm. Przeciętnie zdrowy człowiek jest w stanie przyswoić 10-15 proc. spożywanego żelaza. Lepiej wchłania się tzw.

żelazo hemowe, zawarte w produktach pochodzenia zwierzęcego, a gorzej – tzw. niehemowe z produktów roślinnych.

Aby zwiększyć absorpcję tego drugiego, należy spożywać go w połączeniu z produktami bogatymi w witaminę C, czyli np. z papryką, cytrusami, truskawkami, brokułami, pomidorami czy ziemniakami. Natomiast czerwone wino, mleko, kawa, herbata i otręby zmniejszają przyswajanie żelaza.

Stosując powyższe zasady dietetyczne, części przypadków anemii mikrocytarnej można zapobiec.Anemia aplastyczna – co to jest, jakie są objawy, badania i leczenie?

Anemia megaloblastyczna

W anemii megaloblastycznej w szpiku kostnym wytwarzane są nieprawidłowo zbudowane erytrocyty (zazwyczaj dużo większe niż te u osób zdrowych). Ten typ niedokrwistości jest spowodowany niedoborem witaminy B12 (kobalaminy) i/lub kwasu foliowego. Anemia megaloblastyczna najczęściej występuje u osób starszych, ale narażeni są na nią także weganie czy osoby nadużywające alkoholu.

Jak objawia się anemia megaloblastyczna? Symptomy są zarówno podobne do tych, które występują przy innych rodzajach anemii (np.

zmęczenie, zawroty głowy, szybkie lub nieregularne bicie serca, ból lub osłabienie mięśni, problemy z oddychaniem), jaki i charakterystyczne dla tego konkretnego rodzaju anemii – cytrynowe zabarwienie skóry, utrata czucia smaku, zaburzenia oddawania moczu, mrowienia i drętwienia kończyn, niestabilny chód czy zaburzenia nastroju.

Niedobór kwasu foliowego u obu płci może objawiać się bezpłodnością, a u kobiet w ciąży – może prowadzić do wystąpienia wrodzonych wad układu nerwowego (tzw. wad cewy nerwowej).

W leczeniu anemii megaloblastycznej stosuje się dietę oraz suplementację witaminy B12 i kwasu foliowego,  w wielu przypadkach suplementacja musi być prowadzona do końca życia. Jeżeli deficyt tych witamin wynika z choroby, konieczna jest również jej terapia.

Anemia aplastyczna – co to jest, jakie są objawy, badania i leczenie?

Anemia aplastyczna

Anemia aplastyczna charakteryzuje się niewydolnością szpiku (nazywaną aplazją). Oznacza to, że komórki wytwarzające szpik (komórki macierzyste) są uszkodzone i nie mogą wyprodukować wystarczającej ilości nowych erytrocytów. Anemia aplastyczna może być wrodzona lub (częściej) nabyta. Ten drugi rodzaj anemii aplastycznej w części przypadków może być tymczasowy.

Leia também:  Łaskotanie w gardle – co oznacza? Co robić, gdy łaskocze w gardle?

Przyczyny anemii aplastycznej nabytej to m.in.:

  • choroby autoimmunologiczne, np. toczeń czy reumatoidalne zapalenie stawów,
  • narażenie na chemikalia, takie jak pestycydy, arsen i benzen,
  • zakażenia, w tym zakażenie wirusem zapalenia wątroby, Epsteina-Barr i HIV,
  • stosowanie niektórych leków,
  • radioterapia i chemioterapia.

Objawy anemii aplastycznej to duszności, zawroty i bóle głowy, bladość skóry, ból w klatce piersiowej, przyspieszone bicie serca (tachykardia) oraz zimne dłonie i stopy.

Jednym ze sposobów leczenia niedokrwistości aplastycznej jest przeszczep szpiku.

Anemia hemolityczna

Hemolityczna anemia ma miejsce, gdy rozpad czerwonych krwinek następuje szybciej niż szpik kostny jest w stanie wytworzyć nowe. Anemię hemolityczną dzieli się na wrodzoną i nabytą. Nabyta niedokrwistość hemolityczna rozwija się na kilka sposobów, np.

gdy śledziona zatrzymuje i niszczy zdrowe czerwone krwinki lub gdy pojawia się reakcja autoimmunologiczna (układ odpornościowy atakuje własne komórki i tkanki).

Może również wynikać ze zbyt szybkiego rozpadu krwinek czerwonych z powodu infekcji, białaczki, chłoniaka czy skutków ubocznych leków.

Objawy niedokrwistości hemolitycznej są w części podobne do symptomów innych typów anemii (zmęczenie, bladość skóry, osłabienie), ponadto może wystąpić ciemny mocz, zażółcenie skóry i białek oczu, przyspieszone tętno, powiększona śledziona i wątroba.

Leczenie niedokrwistości hemolitycznej różni się w zależności od jej przyczyny, nasilenia choroby, wieku pacjenta, stanu zdrowia i tolerancji na niektóre leki. Dostępne metody terapii to m.in. transfuzja krwi, stosowanie leków immunosupresyjnych i kortykosteroidów oraz operacje chirurgiczne (w tym usunięcie śledziony).

Anemia w ciąży

Jak już wspomniano, anemia często występuje u kobiet ciężarnych. Dlaczego? W czasie ciąży organizm przyszłej mamy musi wyprodukować 20–30 proc. więcej krwi, by wspomóc wzrost dziecka.

W związku z tym zwiększa się jej zapotrzebowanie na żelazo, witaminę B12 oraz kwas foliowy.

W przypadku ich niedoborów, może wystąpić anemia (w ciąży najczęściej mamy do czynienia z anemią z niedoboru żelaza, która rozwija się u ok. 40 proc. przyszłych mam).

Łagodna niedokrwistość w drugim i trzecim trymestrze ciąży jest bardzo częsta i zazwyczaj nie jest powodem do niepokoju. Jednak w cięższych, nieleczonych przypadkach anemia u ciężarnej może prowadzić do powikłań, w tym do przedwczesnego porodu czy urodzenia dziecka z niską masą urodzeniową. Trzeba zatem zgłaszać lekarzowi objawy, które mogą wskazywać na anemię, czyli:

  • uczucie zmęczenia lub osłabienia,
  • bladość skóry,
  • szybkie bicie serca,
  • zadyszkę,
  • problemy z koncentracją.

Ponieważ w początkowej fazie anemia może przebiegać bezobjawowo, należy również wykonywać wszystkie zalecone przez lekarza badania krwi. 

Anemia aplastyczna – co to jest, jakie są objawy, badania i leczenie?

Leczenie anemii w ciąży

Jak wygląda leczenie anemii w ciąży? Najczęściej lekarz zaleca stosowanie suplementu żelaza, kwasu foliowego czy witaminy B12 oraz dodanie do diety większej liczby pokarmów bogatych w te składniki.

Wielu przypadkom anemii w ciąży można zapobiec. Sposobem na to może być dieta bogata w żelazo, którą warto stosować już w trakcie starań o poczęcie.

Do produktów bogatych w ten pierwiastek zaliczają się m.in.

ciemnozielone warzywa liściaste, natka pietruszki, kasza jaglana, nasiona roślin strączkowych, orzechy, pestki dyni, czerwone mięso, jajka czy suszone owoce. Ważna jest również suplementacja.

Udowodniono, że przyjmowanie kwasu foliowego, które należy rozpocząć jeszcze przed zajściem w ciążę, zapobiega wystąpieniu wrodzonych wad cewy nerwowej (np. rozszczepu kręgosłupa). O suplementację żelaza i witaminy B12 przed poczęciem powinny zadbać zwłaszcza wegetarianki i weganki, u których częściej dochodzi do ich niedoborów.

Anemia leczenie

Leczenie anemii jest bardzo zróżnicowana i zależy od jej przyczyny oraz ciężkości. Niedokrwistość z niedoboru żelaza leczona jest dietą i suplementacją tego pierwiastka. Jeżeli powodem anemii jest niedobór witaminy B12 czy kwasu foliowego, konieczna jest ich suplementacja.

Gdy przyczyną anemii jest jakaś choroba, w terapii niedokrwistości stosowane są leki na tę podstawową chorobę. I tak np. jeśli niedokrwistość jest spowodowana przewlekłą chorobą nerek, może być konieczne przyjmowanie hormonu zwanego erytropoetyną, a przy zaburzeniach autoimmunologicznych – leków z grupy kortykosteroidów.

  • Osoby z cięższymi postaciami niedokrwistości mogą wymagać transfuzji krwi, przeszczepu szpiku kostnego, plazmaferezy (zabiegu polegającego na wymianie osocza krwi) lub nawet usunięcia śledziony. 
  • Anemia aplastyczna – co to jest, jakie są objawy, badania i leczenie?

Skutki anemii

Niedokrwistość może mieć wiele skutków zdrowotnych. Są wśród nich zarówno te łagodne, jak np. zmęczenie, bóle głowy czy spadek formy, ale także i ciężkie – choćby niewydolność serca. Chociaż skutki anemii mogą być poważne, większość przypadków udaje się z powodzeniem wyleczyć.

Prognozy zależą od przyczyny, ciężkości anemii i wieku pacjenta.

Na przykład, jeśli niedokrwistość jest spowodowana niedoborem pokarmowym, zmiana diety i kilkumiesięczne stosowanie suplementów rozwiąże ten problem (choć w anemii megaloblastycznej suplementacja może być konieczna do końca życia).

Podobnie dzieje się w wypadku, gdy przyczyną anemii jest inna choroba – skuteczne leczenie anemii prowadzi do ustąpienia niedokrwistości. Prognozy związane z leczeniem anemii są zazwyczaj lepsze u osób młodych.

Na koniec warto jeszcze raz podkreślić, że anemia nie musi nas spotkać. Części można jej zapobiec dzięki zdrowemu stylowi życia oraz diecie bogatej w żelazo i witaminy krwiotwórcze.

Pokarmy, które należy uwzględnić w diecie obejmują te o wysokiej zawartości żelaza (ciemnozielone warzywa liściaste, suszone owoce i orzechy), witaminy B12 (mięso, ryby, owoce morza, nabiał i jajka) oraz kwasu foliowego (cytrusy, kasza gryczana, ciemnozielone warzywa liściaste, rośliny strączkowe i wzbogacone produkty zbożowe).

W zapobieganiu anemii związanej z niedoborami pokarmowymi pomogą również farmaceutyki. Przed sięgnięciem po suplementy, warto jednak skonsultować się z lekarzem.

Dowiedz się więcej:

“Objawy kliniczne i zmiany laboratoryjne w diagnostyce różnicowej niedokrwistości”https://nadcisnienietetnicze.pl/content/download/3812/38969/file/4.pdf

“Niedokrwistość chorób przewlekłych”http://www.pnmedycznych.pl/wp-content/uploads/2015/01/pnm_2014_10b_033_036.pdf

“Prevention of young pigs anemy using Anemin-powder and Anemin-suspension”https://agris.fao.org/agris-search/search.do?recordID=RO8400791

Anemia aplastyczna – przyczyny, diagnostyka, objawy, leczenie

Anemia aplastyczna to schorzenie będące wynikiem zaburzonej pracy szpiku kostnego, wytwarzającego zbyt małą ilość krwinek czerwonych, krwinek białych oraz płytek krwi.

Ciężka postać anemii aplastycznej może skutkować niebezpiecznymi dla życia infekcjami a przeszczep szpiku kostnego to skuteczna metoda walki z chorobą.

Jakie są przyczyny anemii aplastycznej? Jakie objawy daje choroba? W jaki sposób diagnozuje się anemię aplastyczną? Jak skutecznie wygrać z chorobą? Sprawdź w poniższym artykule.

Anemia aplastyczna – co to jest, jakie są objawy, badania i leczenie?

Czym jest anemia aplastyczna?

Anemia aplastyczna (AA) inaczej nazywana niedokrwistością aplastyczną to schorzenie hematologiczne polegające na zaburzeniu wytwarzania krwinek czerwonych, krwinek białych oraz płytek krwi. Aby dokładnie wyjaśnić istotę choroby przyjrzyjmy się bliżej szpikowi kostnemu.

Szpik kostny to gąbczasta tkanka wypełniająca wnętrze Naszych kości. W zależności od pełnionych funkcji możemy wyróżnić szpik kostny żółty oraz szpik kostny czerwony.

Pierwszy zbudowany jest głównie z tkanki tłuszczowej i nie pełni istotnej funkcji, natomiast szpik kostny czerwony zbudowany jest z tak zwanych komórek hematopoetycznych, z których powstają krwinki czerwone i białe oraz płytki krwi.

Co ciekawe ilość szpiku kostnego czerwonego i żółtego zależy od wieku, u małych dzieci, a więc w okresie intensywnego wzrostu przeważa szpik kostny czerwony, który wraz z wiekiem zostaje wypierany przez szpik kostny żółty.

Może się jednak zdarzyć, że ilość szpiku kostnego czerwonego będzie tak mała, że Nasz organizm nie będzie w stanie wytworzyć potrzebnych Nam krwinek, taka sytuację nazywamy aplazją szpiku. Niedobór krwinek czerwonych i białych oraz płytek krwi niesie za sobą szereg konsekwencji i objawów klinicznych, a chorobę tą nazywamy właśnie anemią aplastyczną.

Z punktu widzenia częstości zachorowania możemy powiedzieć, że niedokrwistość aplastyczna to rzadkie schorzenie, występujące niezależnie od wieku i płci pacjenta, szacuje się, że choroba ta dotyka 1-2 osób rocznie na milion mieszkańców w krajach Zachodu oraz 4-6 osób rocznie na milion mieszkańców w Azji. 

Leia também:  Como ajudar alguém a superar a perda de um parente

Jakie są przyczyny występowania niedokrwistości aplastycznej?

Omawiając anemię aplastyczną należy zaznaczyć, że jej przyczyna u wielu pacjentów niestety pozostaje niewyjaśniona. Z reguły jednak przyczyna AA może być nabyta lub wrodzona. Wrodzone anemie plastyczne to schorzenia uwarunkowane genetycznie, które nie zawsze dają o sobie znać w dzieciństwie, uważa się, że są przyczyną 20% przypadków AA.

Do najczęściej występujących wrodzonych anemii aplastycznych należą:

  • Niedokrwistość Fanconiego: Za rozwój choroby odpowiedzialnych może być aż 7 rożnych genów. Objawy choroby pojawiają się zwykle przed 10 rokiem życia a dzieci dotknięte tym schorzeniem zmagają się dodatkowo ze zmianami barwnikowymi skóry, brakiem kciuka, skoliozą, niedorozwojem kości promieniowej, niedorozwojem narządów płciowych, obecnością nerki podkowiastej, zarośnięciem odbytu i dwunastnicy. Ponadto u pacjentów z anemią Fanconiego występuje zwiększone ryzyko zachorowania na nowotwory złośliwe, szczególnie ostrą białaczkę szpikową, raka płaskonabłonkowego oraz nowotwory wątroby.
  • Zespół Zinsser-Engman-Cole’a, inaczej zwany Dyskeratosis Congenita: Schorzenie to można przetłumaczyć, jako wrodzone rogowacenie skóry, dla którego charakterystyczna jest triada objawów w postaci nieprawidłowej pigmentacji skóry, dystrofii (deformacji) paznokci oraz leukoplakii błon śluzowych (widocznej, jako białe naloty na błonie śluzowej). Objawy pojawiają się zwykle około 10 roku życia a sama choroba może zwiększać ryzyko zachorowania na inne nowotwory.
  • Zespół Schwachmana i Diamonda: Za rozwój choroby odpowiedzialna jest mutacja w genie SDS. Oprócz objawów typowych dla anemii aplastycznej dochodzi do rozwoju zewnątrzwydzielnicznej niewydolności trzustki oraz zaburzeń w rozwoju kości. 
  • Niedokrwistość Blacfana i Diamonda: Choroba ta nazywana jest inaczej wrodzoną aplazją czerwonokrwinkową i rozwija się zwykle we wczesnym niemowlęctwie. Noworodki mają bladą skórę, zaburzony wzrost a także wady twarzoczaszki, serca i układu moczowo-płciowego.

Z kolei za obecność nabytej anemii aplastycznej wini się przede wszystkim Nasz układ immunologiczny.

Z niewiadomych przyczyn dochodzi do nieprawidłowej reakcji limfocytów T wobec komórek szpiku kostnego, które są niszczone.

Zjawisko to nazywamy autoagresją, a więc sytuacją, w której organizm atakuje sam siebie. Inne choroby z autoagresji to na przykład cukrzyca czy też choroba Hashimoto.

Uważa się również, że do rozwoju nabytej anemii aplastycznej mogą przyczynić się następujące czynniki:

  • ostre zapalenie wątroby
  • narażenie na promieniowanie jonizujące
  • narażenie na substancje chemiczne takie jak: beznen, rozpuszczalniki organiczne, tri nitrotoluen, środki owadobójcze, środki chwastobójcze
  • stosowanie leków hamujących funkcję szpiku kostnego takich jak: cytostatyki, fenylobutazon, chloramfenikol, sulfonamidy, związki złota, chlorchina, chlorpropamid, fenytoina, allopurinol, tiazydy
  • Infekcja wirusowa spowodowana retrowirusami, HAV, HBV, HCV, HIV, EBV, wirusami z rodziny Herpes, Parwowirusem B19, wirusem Dengi oraz infekcja bakteryjna spowodowana mykobakteriami
  • Układowe choroby tkanki łącznej takie jak toczeń rumieniowaty
  • Grasiczak
  • Współistnienie innych chorób hematologicznych, takich jak: nocna napadowa hemoglobinuria, niedokrwistość hemolityczna, zespół mielodysplastyczny, ostra białaczka limfo blastyczna
  • Ciąża
  • Niedobór witaminy B12 i kwasu foliowego
  • Anoreksja
  • Choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi

Jeśli nie znamy przyczyn anemii aplastycznej i nie możemy powiązać choroby z żadnym z wymienionych powyżej czynników mówimy o idiopatycznej anemii aplastycznej.

Jakie są objawy anemii aplastycznej?

Nasilenie objawów klinicznych u pacjentów z anemią aplastyczną jest dość zróżnicowane, od osłabienia po zagrażające życiu infekcje. Symptomy te są wynikiem niewydolności szpiku i niedostatecznej produkcji erytrocytów, leukocytów oraz płytek krwi. 

U osób chorujących na anemię aplastyczną występują:

  • Osłabienie
  • Męczliwość
  • Zawroty głowy
  • Nawracające infekcje (szczególnie dotyczące dróg oddechowych)
  • Skłonność do siniaczenia
  • Krwawienia z nosa i dziąseł
  • Bladość skóry i błon śluzowych
  • Podbiegnięcia krwawe
  • Zaburzenia rytmu serca

W jaki sposób diagnozuje się anemię aplastyczną?

Niedokrwistość aplastyczną diagnozuje się na podstawie badania fizykalnego oraz badań laboratoryjnych. Występowanie powyższych objawów powinno skłonić Nas do wizyty u lekarza rodzinnego, który skieruje pacjenta na dalsze badania w poradni hematologicznej.

W trakcie diagnostyki wykonuje się następujące badania laboratoryjne:

  • Morfologię krwi obwodowej z rozmazem – U pacjentów z AA spotykamy zwykle obniżoną wartość hemoglobiny oraz obniżoną liczbę erytrocytów, leukocytów, płytek krwi i retykulocytów.
  • Badanie immunofenotypowe i cytomorfologiczne szpiku kostnego – Charakterystyczną cechą szpiku kostnego widoczną w badaniu cytomorfologicznym jest jego ubogokomórkowość oraz brak cech dysplazji (nieprawidłowości) w obecnych komórkach. Badanie immunofenotypowe ma na celu wykluczenie nocnej napadowej hemoglobinurii, schorzenia, które należy różnicować z anemią aplastyczną.
  • Trepanobiopsję szpiku kostnego – W badaniu tym uwidoczniona zostaje dominacja tkanki tłuszczowej w szpiku kostnym oraz niewielka ilość lub całkowity brak komórek hematopoetycznych, z których miałaby powstać erytrocyty, leukocyty i płytki krwi
  • Badanie cytogenetyczne i molekularne szpiku kostnego – Badania te mają na celu sprawdzenie czy za rozwój choroby odpowiedzialne są określone czynniki genetyczne.
  • Oznaczenie stężenia witaminy B12 i kwasu foliowego – Obniżony poziom witaminy B12 i kwasu foliowego może być odpowiedzialny za rozwój objawów sugerujących anemię aplastyczną.
  • Badania wirusologiczne krwi – Badania te mają na celu sprawdzenie czy za rozwój choroby nie jest odpowiedzialna infekcja wirusowa.
  • Badania oceniające czynność wątroby (ASPAT, ALAT, GGTP, bilirubina, USG jamy brzusznej) – Testy te mają na celu sprawdzenie czy za rozwój choroby nie jest odpowiedzialna nieprawidłowo funkcjonująca wątroba.
  • Ocenę obecności przeciwciał przeciwjądrowych i przeciwciał przeciwko dsDNA – Obecność przeciwciał może świadczyć o toczącej się w organizmie chorobie autoimmunologicznej, która może przyczynić się do rozwoju anemii aplastycznej.

W zależności od wyników badań laboratoryjnych możemy zaklasyfikować anemię aplastyczną do jednej z trzech grup:

  • Ciężka anemia aplastyczna – Występuje u pacjentów spełniających następujące kryteria: komórkowość szpiku kostnego nieprzekraczająca 25% lub mniej niż 30% komórek hematopoetycznych w szpiku kostnym oraz dwa z trzech kryteriów – liczba neutrofili poniżej 0, 5×10⁹/l, liczba płytek krwi poniżej 20×10⁹/l, liczba retykulocytów poniżej 20×10⁹/l
  • Bardzo ciężka anemia aplastyczna – Występuje u pacjentów spełniających następujące kryteria: komórkowość szpiku kostnego nieprzekraczająca 25% lub mniej niż 30% komórek hematopoetycznych w szpiku kostnym oraz liczba neutrofili poniżej 0, 2×10⁹/l
  • Lekka anemia aplastyczna – Występuje u pacjentów niespełniających kryteriów ciężkiej anemii aplastycznej ani bardzo ciężkiej anemii aplastycznej, u których występuje ubogokomorkowy szpik oraz spełnione są 2 z 3 warunków – liczba neutrofili poniżej 1, 5×10⁹/l, liczba płytek krwi poniżej 100×10⁹/l oraz hemoglobina poniżej 10g/dl

Dokładna i kompleksowa diagnostyka anemii aplastycznej jest niezbędna, aby zróżnicować ją z innymi jednostkami chorobowymi, takimi jak:

  • Nocna napadowa hemoglobinuria
  • Zespół mielodysplastyczny
  • Białaczka włochatokomórkowa
  • Osteomielofibroza
  • Naciek nowotworowy szpiku kostnego
  • Atypowe infekcje mykobakteryjne
  • Ostra białaczka szpikowa i limfo blastyczna

W jaki sposób leczy się anemię aplastyczną?

Leczenie pacjentów z anemią aplastyczną jest wielotorowe, uzależnione od wieku chorego oraz ciężkości występujących objawów klinicznych.

Chorzy z lekką postacią anemii aplastycznej zwykle niewymaganą leczenia a jedynie obserwacji. W razie konieczności można przetoczyć koncentrat krwinek płytkowych lub koncentrat krwinek czerwonych. 

U pacjentów z cięższą postacią anemii aplastycznej konieczne jest leczenie immunosupresyjne za pomocą globuliny antytymocytarnej oraz cyklosporyny.

Leki te pozwalają na ustąpienie objawów u połowy pacjentów w ciągu 3 miesięcy oraz aż u 75% pacjentów w ciągu 6 miesięcy.

Istotne jest również zapobieganie infekcjom bakteryjnym i grzybiczym, a w razie ich wystąpienia natychmiastowe leczenie w warunkach szpitalnych.

U młodych chorych rozważana jest zwykle transplantacja szpiku kostnego od dawcy rodzinnego, zgodnego w układzie HLA. Rozwiązanie to daje nawet 90% skuteczność. 

Należy w tym miejscu zaznaczyć, że żadna opcja leczenie nie daje 100% gwarancji na wyleczenie i może zdarzyć się nawrót choroby nawet po kilku latach. W tym kontekście istotne jest również wsparcie psychologiczne pacjentów, którzy musza oswoić się z przewlekłym charakterem choroby i długotrwałym leczeniem.

Leia também:  Urojenia – rodzaje i objawy

W przypadku wrodzonych anemii plastycznych spowodowanych mutacją genetyczną całkowite wyleczenie nie jest możliwe, jednak, o czym zawsze należy pamiętać, możliwe jest leczenie i poprawa, jakości życia.

Pacjenci z anemią aplastyczną powinni również unikać szczepień, które mogą nasilić występowanie objawów klinicznych.

Doktor nauk medycznych, absolwentka Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu na
kierunku analityka medyczna (medycyna laboratoryjna).

Aktualnie związana z Kliniką Hematologii i
Transplantacji Szpiku Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego, gdzie pracuje na stanowisku młodszego
asystenta, na co dzień zajmując się diagnostyką genetyczną pacjentów z chorobami
hematologicznymi. Aktywny uczestnik wielu konferencji naukowych oraz autor licznych publikacji
naukowych, również tych o zasięgu międzynarodowym.

Laureatka „Diamentowego Grantu”
przyznanego przez Ministerstwo Nauki oraz Szkolnictwa Wyższego, w ramach, którego zrealizowała
swoją pracę doktorską na Wydziale Lekarskim (Katedra Medycyny Sądowej) Uniwersytetu

Medycznego we Wrocławiu. Wolne chwile spędza aktywnie, na rowerze bądź boisku do squasha.

Anemia aplastyczna (niedokrwistość aplastyczna) – przyczyny, objawy i leczenie

Anemia aplastyczna – co to jest, jakie są objawy, badania i leczenie?

Anemia aplastyczna to rzadki rodzaj niedokrwistości spowodowany zaburzeniem funkcji szpiku kostnego. Choroba ujawnia się zazwyczaj pomiędzy 15. a 25. rokiem życia, a także po ukończeniu 60 lat. Objawy są mało charakterystyczne i dotyczą najczęściej przewlekłego zmęczenia, kołatania serca i bladości.

Anemia aplastyczna zwana jest także niedokrwistością aplastyczną lub aplazją szpiku. Choroba charakteryzuje się upośledzeniem funkcji szpiku kostnego poprzez zaburzenia produkcji wszystkich rodzajów komórek krwi (erytrocytów, leukocytów oraz trombocytów). Częstotliwość występowania choroby wynosi 1:1 000 000. Niedokrwistość aplastyczna ma dwie postaci – wtórną (nabytą) oraz wrodzoną.

Przyczyny i źródła anemii aplastycznej (niedokrwistości aplastycznej) – charakterystyka choroby

Czynnikami zewnętrznymi, które zwiększają ryzyko wystąpienia niedokrwistości aplastycznej nabytej są:

  • chemioterapia oraz radioterapia (promieniowanie jonizujące),
  • kontakt ze środkami owadobójczymi lub chwastobójczymi (anemia ustępuje wraz z zaprzestaniem obcowania z chemikaliami zawartymi w tych środkach – pestycydami, insektycydami oraz innymi rozpuszczalnikami organicznymi),
  • zaburzenia autoimmunologiczne, zakażenia wirusowe (wirusowe zapalenia wątroby typu A, B i C, HIV, EBV, parwowirus B19),
  • przyjmowanie antybiotyków i lekarstw przeciwko reumatoidalnemu zapaleniu stawów i pozostałym chorobom autoimmunologicznym,
  • choroby tkanki łącznej (układowe),
  • zakażenia mykobakteriami, niedobór witaminy B12,
  • niedobór kwasu foliowego, anoreksja, nocna hemoglobina,
  • ciąża (w momencie atakowania szpiku matki przez układ odpornościowy płodu),
  • chłoniaki,
  • ostry przebieg białaczki limfoblastycznej,
  • zespół mielodysplastyczny.

Wymienione przyczyny dotyczą jedynie niedokrwistości wtórnej.

Wrodzona anemia aplastyczna stanowi ok. 25% przypadków aplazji szpiku u dzieci i ok. 10% aplazji u dorosłych. Przyczynami wrodzonej niedokrwistości aplastycznej są:

  • niedokrwistość Fanconiego,
  • zespół Zinsser-Engman-Cole’a,
  • zespół Pearsona,
  • anemia Blackfana-Diamonda,
  • rodzinna niedokrwistość aplastyczna,
  • zespół TAR,
  • zespół Dubowitza,
  • zespół Shwachmana-Diamonda.

Jak informują lekarze, w bardzo rzadkich sytuacjach anemii aplastycznej w organizmie osoby chorej brakuje tylko erytrocytów. Ponadto, zahamowanie produkcji krwinek czerwonych może być związane z zastopowaniem produkcji erytroblastów (komórek biorących udział w tworzeniu krwinek czerwonych), a także zablokowaniem wydzielania erytropoetyny (hormonu pobudzającego produkcję erytrocytów).

Objawy anemii aplastycznej

Symptomy choroby są uzależnione od danej komórki krwi, której jest niedobór.

Jeśli znacząco spada poziom erytrocytów (krwinek czerwonych), najczęściej dochodzi do osłabienia, duszności, przewlekłego zmęczenia, nieregularnego i przyspieszonego rytmu serca (tachykardii), kołatania serca, zawrotów i bólu głowy.

W sytuacji niskiego stężenia leukocytów (krwinek białych) występuje skłonność do zakażeń i częste stany gorączkowe.

Jeśli w organizmie chorego dochodzi do obniżenia poziomu płytek krwi (trombocytów), bardzo często dochodzi do krwawienia z ran, krwawienia z dziąseł i nosa, powstawania siniaków oraz wybroczyn na błonach śluzowych i skórze (czerwone lub fioletowe plamki). W skrajnych sytuacjach anemię aplastyczną łączy się z wadami genetycznymi, problemami z układem moczowym, zniekształceniami kości, a w przypadku dzieci – także z niskim wzrostem.

Diagnostyka i badanie anemii aplastycznej (niedokrwistości aplastycznej)

Jeśli występują objawy wskazujące na możliwość anemii aplastycznej, konieczna jest szybka wizyta u lekarza.

Jeśli po przeprowadzeniu wywiadu w dalszym ciągu występuje ryzyko aplazji szpiku, zleca się przeprowadzenie morfologii krwi obwodowej, a także biopsję szpiku kostnego (jeśli zachodzi potrzeba rozszerzenia diagnostyki).

Jeśli występuje niedokrwistość aplastyczna, wyniki badań krwi wskazują na obniżony poziom erytrocytów, retikulocytów, leukocytów, trombocytów.

Morfologia pozwala także stwierdzić poziom zaawansowania choroby (nieciężki, ciężki, bardzo ciężki).

W sytuacji biopsji szpiku kostnego w diagnostyce niedokrwistości aplastycznej, stosuje się najczęściej trepanobiopsję (pozwala ocenić stan całego szpiku kostnego, a nie tylko jego elementów) lub biopsję aspiracyjną (do igły zasysane są komórki szpiku kostnego).

Biopsja szpiku kostnego, niezależnie od stosowanej metody, umożliwia ocenę anemii aplastycznej pod kątem skupisk komórek krwiotwórczych, ale także wykazuje spadek liczby komórek produkujących krwinki i płytki krwi i ewentualne zmiany nowotworowe.

Jak wygląda leczenie anemii aplastycznej (aplazji szpiku kostnego)?

W terapii chorych z anemią aplastyczną stosuje się leki immunosupresyjne. Z dobrymi wynikami wiąże się również przeszczep allogeniczny macierzystych komórek krwiotwórczych, jest to metoda z wyboru u młodszych chorych.

Ponadto istotną role odgrywa leczenie uzupełniające, wspomagające, w zależności od stanu chorego. Do terapii wspomagających zaliczamy między innymi uzupełnianie elementów krwi i intensywną profilaktykę przeciwko infekcjom.


Czy artykuł okazał się pomocny?

Podatność na zakażenia, stany podgorączkowe, osłabienie: to objawy poważnej choroby

Anemia aplastyczna to ciężka, zagrażająca życiu choroba, która może dotknąć ludzi w każdym wieku. Czasami jest wrodzona, czasami nabyta, może rozwijać się miesiącami lub bardzo szybko. Bez względu na charakter i przebieg zawsze wymaga leczenia. Dowiedz się, jakie są przyczyny i objawy anemii aplastycznej.

Niedokrwistość ( anemia) aplastyczna to choroba, którą charakteryzuje niewydolność szpiku kostnego i zmniejszenie liczby elementów krwi (erytrocytów, leukocytów oraz trombocytów). Anemia aplastyczna może być wrodzona lub nabyta, pojawia się nagle lub stopniowo, trwa krótko lub ma charakter przewlekły.  

Anemia aplastyczna: przyczyny

Szpik kostny to miękka, silnie ukrwiona, gąbczasta tkanka znajdująca się wewnątrz jam szpikowych kości długich oraz w małych jamkach w obrębie istoty gąbczastej kości. W szpiku kostnym tworzą się wszystkie rodzaje komórek krwi: krwinki czerwone, krwinki białe i płytki, które ze szpiku przedostają się do krwi.

  • W przypadku anemii aplastycznej dochodzi do uszkodzenia funkcji szpiku, a to prowadzi do obniżenia poziomu komórek.
  • Niedokrwistość aplastyczna może być wrodzona lub nabyta.
  • Przyczyną nabytej anemii aplastycznej może być:
  • radioterapia i chemioterapia,
  • zakażenie wirusowe,
  • narażenie na środki owado- i chwastobójcze,
  • zaburzenia autoimmunologiczne,
  • przyjmowanie niektórych leków, w tym antybiotyków lub leków na reumatoidalne zapalenie stawów,
  • przełomy aplastyczne przy niedokrwistości hemolitycznej,
  • ciąża: zdarza się, że u kobiet spodziewających się dziecka system odporności atakuje szpik.

Anemia aplastyczna: objawy

Objawy niedokrwistości aplastycznej zależą od tego, jakiego składnika krwi jest za mało:

  • obniżenie poziomu erytrocytów: duszności i osłabienie;
  • obniżenie poziomu krwinek białych: podatność na zakażenia i stany gorączkowe;
  • obniżenie poziomu płytek krwi: skłonność do krwawień i wybroczyny na skórze.

Anemia aplastyczna: jakie badania wykonać?

Aby wykryć anemię aplastyczną należy wykonać morfologię krwi i biopsję szpiku kostnego.

Anemia aplastyczna: leczenie

Najczęstszymi metodami leczenia anemii aplastycznej są: przeszczep szpiku kostnego, leczenie immunosupresyjne oraz androgeny. 

Wspomagająco stosuje się również przetaczanie płytek i koncentratu krwinek czerwonych. 

Rozwój aplazji szpiku, czyli zanik jego funkcji, bywa różny. U niektórych chorych choroba przebiega szybciej, u innych wolniej. Czasami następuje okres samoistnej poprawy. Ciężkie postacie anemii aplastycznej wymagają intensywnego leczenia, a śmiertelność w takich przypadkach jest duża, szczególnie na początku choroby.

Anemia aplastyczna może przerodzić się w nowotwór.

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*