Alergia krzyżowa – jakie są objawy i jaki sposób leczenia alergii krzyżowej

Alergia krzyżowa – jakie są objawy i jaki sposób leczenia alergii krzyżowej Autor: thinkstockphotos.com Nieleczona alergia wziewna u dziecka może stać się przyczyną rozwoju astmy oskrzelowej.

Alergia krzyżowa u dzieci ma miejsce, gdy osoba uczulona na jeden alergen zaczyna reagować alergią także na inny. Długie tabele alergenów krzyżowych dowodzą, że antygeny te nie są przypadkowe. Jakie są objawy alergii krzyżowej i jak ją leczyć?

Jaki jest mechanizm alergii krzyżowej u dzieci? Alergeny różnią się od siebie, np. sposobem przenikania do organizmu, jednak część z nich ma podobną do siebie strukturę chemiczną. Dotyczy to wszystkich rodzajów antygenów – wziewnych, kontaktowych i pokarmowych.

To podobieństwo w budowie sprawia, że przeciwciała IgE, które produkuje organizm w odpowiedzi na konkretny alergen, zaczynają atakować również inny – tylko dlatego, że obecne w nim białka mają zbliżoną lub identyczną strukturę do pierwszego. Tak powstaje alergia krzyżowa, na którą cierpi obecnie wiele dzieci. 

Spis treści

Na czym polega alergia krzyżowa u dzieci?

Prawdopodobieństwo wystąpienia takiej sytuacji jest dość wysokie – badania pokazują, że alergia krzyżowa występuje, gdy podobieństwo sekwencji białek w antygenach wynosi 70 proc.

Najczęstsze takie zależności występują między alergenami pokarmowymi a wziewnymi (to skutek podobieństwa białek roślinnych tzw. profilin). Statystyki pokazują, że aż 30 proc. osób cierpiących na alergię wziewną, ma również jakieś uczulenie pokarmowe.

Mogą to być uczulenia na zupełnie niespokrewnione ze sobą alergeny (np. roztocza i skorupiaki) albo na pochodzące z tej samej grupy botanicznej, np. pyłki leszczyny i orzechy.

Istnieją również połączenia krzyżowe między alergenami tego samego typu, np. pokarmowymi. Odpowiadają za nie konkretne białka przenoszące lipidy. Może to dotyczyć niespokrewnionych ze sobą antygenów np. owoców i zbóż, ale często alergenów tego samego pochodzenia np. zwierzęcego (mleko i wołowina).

  • Zobacz także:
  • Kalendarz pylenia dla alergika: zobacz, co pyli w kwietniu, a co w maju?
  • Alergia u dziecka – czy można zapobiec alergii u dziecka jeszcze na etapie ciąży?
  • Jak postępować w przypadku alergii pokarmowej u niemowlaka?

Dziecko ciągle „choruje”? Sprawdź, może to alergia!

Alergia pokarmowa u dzieci – jak jej uniknać

Alergia krzyżowa – jak objawia się u dzieci?

Ponieważ uczulenie na różne alergeny daje różne objawy, dlatego skutki alergii krzyżowej mogą być bardzo liczne i zróżnicowane. Najczęściej skutkiem alergii wziewnej są objawy ze strony układu oddechowego: katar, kaszel czy duszności.

Alergia pokarmowa objawia się zwykle bólami brzucha, biegunką i wymiotami. Częstym symptomem alergii krzyżowej wziewnej i pokarmowej jest też zespół alergii jamy ustnej, czyli świąd, mrowienie w ustach, a także obrzęk warg i języka.

Powszechne są również objawy skórne, jak pokrzywka, rumień czy AZS – głównie jego nasilenie. Objawy ogólnoustrojowe, takie jak wstrząs anafilaktyczny czy obrzęk Quinckego, charakteryzujący się obrzękiem błon śluzowych m.in. gardła, są na szczęście bardzo rzadkie i najczęściej dotyczą osób chorych na astmę oskrzelową.

WażneObjawy alergii krzyżowej mogą pojawiać się bardzo szybko – nawet po 15 minutach od kontaktu lub wprowadzeniu do organizmu alergenu.

Alergia krzyżowa u dzieci– rozpoznanie

Alergii krzyżowej nie da się przewidzieć. To, że dziecko jest uczulone na pyłki brzozy, nie oznacza, że będzie ono uczulone również na seler – choć istnieje taka możliwość. Często o zachorowaniu na alergie krzyżową świadczą dopiero objawy, np. zespół alergii jamy ustnej.

W wielu przypadkach trudno jest ustalić, jakie alergeny odpowiadają za objawy uczulenia – liczba potencjalnych winowajców jest bowiem olbrzymia, a testy alergiczne nie są tak doskonałe, by dawały jednoznaczne odpowiedzi.

Zwykle do diagnostyki stosuje się testy płatkowe (dotyczą alergenów kontaktowych), skórne punktowe (na alergeny wziewne i pokarmowe) oraz immunologiczne (z krwi – badające reakcje organizmu na alergen). U małych dzieci poniżej 3. roku wykonuje się często test RAST oceniający stężenie przeciwciał IgE będących odpowiedzią na konkretny alergen.

Leczenie alergii krzyżowej u dzieci

Leczenie alergii krzyżowej, jak każdego uczulenia polega głównie na unikaniu zagrożenia, czyli alergenów, które wywołują niepożądane reakcje. Sposobem na to jest dieta eliminacyjna, unikanie styczności z substancjami wywołującymi uczulenie (lateks, nikiel).

Najtrudniejsze do eliminacji są oczywiście alergeny wziewne. Osoby, u których występują objawy alergii krzyżowej przyjmują leki antyalergiczne, które blokują działanie histaminy, czyli substancji, która uwalnia się pod wpływem alergenu. W zależności od potrzeb i decyzji lekarza alergologa mogą być podawane stale lub czasowo, w momencie wystąpienia objawów.

Popularną metodą leczenia alergii krzyżowej jest również odczulanie, czyli podawanie osobie uczulonej minimalnych dawek alergenu w celu uodpornienia na nie organizmu. Sprawdza się ona szczególnie w sytuacji alergii wziewnych, których praktycznie nie da się unikać.

Polecamy: Objawy alergii u dziecka: po czym poznać, że niemowlę ma alergię?

Lista alergii krzyżowych

  • Brzoza – jabłko – marchew
  • Bylica – seler – arbuz
  • Roztocza – owoce morza
  • Wieprzowina – sierść kota
  • Wołowina – mleko krowie
  • Orzechy – leszczyna – brzoza
  • Banan – brzoza – lateks
  • Jaja – mięso z kurczaka
  • Pyłki traw – pomarańcze – arbuzy
  • Ziemniak – pomidor – lateks

FAQ

Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania

  • Czy alergie są dziedziczne? W dużej części przypadków uznaje się, że podstawy genetyczne są odpowiedzialne za występowanie choroby alergicznej u dzieci. Najbardziej narażone na jej wystąpienie są dzieci, których rodzice lub rodzeństwo chorowali bądź chorują na jakąś chorobę alergiczną. Ryzyko jej wystąpienia w grupie bez rodzinnego obciążenia w kierunku chorób atopowych wynosi około 10%. Jednak jeśli już jedno z rodziców bądź rodzeństwo miało udokumentowaną alergię, to wzrasta ono do 20–40%. W przypadku udokumentowanej alergii u dwojga rodziców ryzyko wzrasta aż do 40–60%. Największe ryzyko rozwoju alergii obserwuje się u maluchów, których obydwoje rodzice mieli taką samą postać alergii. Warto dodać, że dziecko dziedziczy jedynie skłonność do alergii, a nie jej konkretną postać czy nadwrażliwość na konkretny alergen. Dzieci nie muszą być zatem uczulone na to, na co ich rodzice. Przyczyny wzrostu występowania alergii wiąże się również z tzw. zachodnim stylem życia, czyli zwiększonym reżimem higienicznym, częstym stosowaniem antybiotyków, nielicznymi rodzinami, wzrostem liczby cięć cesarskich czy urbanizacją. Czynniki te mają ogromny wpływ na skład mikrobioty przewodu pokarmowego, której zaburzenie zwiększa ryzyko wystąpienia alergii.
  • Co się stanie, kiedy dziecko z alergią na białka mleka krowiego będzie miało kontakt z alergenem? Taka sytuacja wywołuje szereg nieprzyjemnych następstw, dlatego warto zrozumieć, dlaczego tak się dzieje i jak wygląda mechanizm działania organizmu alergika.
    Komórki układu odpornościowego obecne są w całym organizmie m.in. w jamie ustnej, żołądku oraz dalszych odcinkach przewodu pokarmowego. Ich rola jest nie do przecenienia, ponieważ bronią organizm przed substancjami obcymi i drobnoustrojami pochodzącymi z zewnątrz, takimi jak: wirusy, bakterie czy grzyby. Komórki te u alergików działają jednak nieprawidłowo i jest to sedno całego problemu: komórki układu odpornościowego nie reagują adekwatnie na białka mleka krowiego. Starają się je niepotrzebnie eliminować, traktując je jak intruza przeznaczonego do zlikwidowania.
    Tu jednak nie kończy się reakcja nadgorliwego układu odpornościowego na alergen. Dolegliwości mogą obejmować również skórę, powodując swędzącą wysypkę, łuszczenie się skóry lub jej atopowe zapalenie. W związku z powyższym należy zadbać o skuteczne postępowanie w zdiagnozowanej alergii na białka mleka krowiego, a jeśli lekarz tak zadecyduje korzystać ze specjalistycznych mieszanek zastępujących białka mleka krowiego.
    Reakcja na białko mleka krowiego może mieć różny przebieg. Dolegliwości mogą objawiać się m.in. kaszlem, sapką czy trudnościami z oddychaniem. Źródłem innych problemów może być sam układ pokarmowy. Wiąże się z tym wiele objawów powodujących dyskomfort: ulewanie, kolka, wzdęcia czy biegunka. Część z nich występuje u najmłodszych dzieci, inne są wspólne dla wszystkich maluchów. To, co je łączy, to wspomniany dyskomfort: dzieci z bólami brzucha mogą być płaczliwe i rozdrażnione.
    Z powodu tak zróżnicowanych dolegliwości konieczna jest możliwie szybka konsultacja z lekarzem, który po zdiagnozowaniu alergii na białka mleka krowiego u dziecka karmionego piersią zaleci dietę eliminacyjną u mamy. W przypadku karmienia mlekiem modyfikowanym podejmie  decyzję o zastąpieniu go odpowiednimi mieszankami (hydrolizat znacznego stopnia lub mieszanka aminokwasowa).
  • Czym jest alergia krzyżowa? Alergia na białka mleka krowiego to złożona kwestia. W skrócie: pacjenci z alergią demonstrują zespół określonych objawów w kontakcie z więcej niż jednym alergenem.
    Skąd taka reakcja? Alergia krzyżowa  to jednoczesna nadwrażliwość organizmu na alergeny pokarmowe, powietrzno-pochodne lub kontaktowe wykazujące podobną budowę. Dzięki metodom i technikom biologii molekularnej poznano strukturę alergenów. Alergeny z różnych grup wykazują podobieństwo w budowie, dlatego obserwuje się zjawisko, które nazywane jest właśnie alergią krzyżową. Co ciekawe, może ona występować między alergenami pochodzenia zwierzęcego czy roślinnego. Udało się zaobserwować również reakcje krzyżowe międzygatunkowe.
    Jakie są najczęstsze przykłady alergii krzyżowej? Pierwszym przykładem jest alergia na białka mleka koziego, która występuje u ok. 90% mających alergię na białka mleka krowiego. Innym przykładem jest alergia na ryby; wysoce prawdopodobne jest, że jeśli mamy alergię na ryby jednego gatunku, możemy mieć reakcję uczuleniową również po kontakcie z alergenem innych gatunków ryb.
    Kolejne takie przykłady można mnożyć – wszystkie one pokazują, jak złożoną kwestią są alergie pokarmowe oraz ile nieustającej pracy naukowców wymaga praca nad ich skutecznym leczeniem.
  • Czym jest anafilaksja? Anafilaksja to jeden z możliwych gwałtowniejszych zespołów objawów reakcji alergicznej. Należy do reakcji alergicznej typu I związanej z przeciwciałami IgE.
    Charakterystyczne dla tego rodzaju reakcji jest to, że substancje wyzwalane podczas kontaktu z alergenem nie działają jedynie miejscowo. Natomiast wiąże sięz ogólnoustrojową reakcją, która przebiega gwałtownie i najczęściej rozpoczyna się w ciągu kilku minut od kontaktu z alergenem.
    W najcięższej postaci wstrząs anafilaktyczny przebiega z zaburzeniami oddechowo-krążeniowymi, co stanowi bezpośrednie zagrożenie życia. Anafilaksja może przybrać postać zagrażającą życiu ze względu na gwałtowne rozszerzenie naczyń (spadek ciśnienia) i skurcz mięśni gładkich (w tym oskrzeli).
  • Jakie są typy alergii pokarmowej? Alergia IgE-zależna – to jeden z typów alergii pokarmowej. W tym konkretnym rodzaju reakcja alergiczna wywoływana jest za pośrednictwem przeciwciał IgE i następuje bardzo szybko: zaledwie kilka minut od zjedzenia uczulającego pokarmu.
    Reakcję może wywołać spożycie nawet niewielkiej ilości pokarmu z alergenem. Może mieć ona przebieg do łagodnego (pokrzywka) do zagrażającego życiu alergika (anafilaksja).
    Po kontakcie z alergenem zachodzi produkcja przeciwciał IgE specyficznych dla białek mleka krowiego. Jeśli dojdzie do ponownego kontaktu z nim, przeciwdziała IgE działają szybko, czego rezultatem jest rozwój stanu zapalnego. Alergia IgE-niezależna – to kolejny typ alergii pokarmowej. W przeciwieństwie do alergii IgE-zależnej tutaj reakcja alergiczna inicjowana jest przez komórki układu odpornościowego. Inny jest też czas występowania: wydłużony od kilku do kilkunastu godzin.
    Dlatego w tym przypadku o wiele trudniej uchwycić bezpośrednią przyczynę reakcji i „obwinić” konkretny rodzaj pokarmu. Objawy – takie jak biegunka, wzdęcia czy dyskomfort jelitowy – mogą pojawiać się stopniowo i wolno. U dzieci z alergią pokarmową IgE-niezależną nabywanie tolerancji pokarmowej jest szybsze i dotyczy większego odsetka leczonych niż wśród dzieci z alergią pokarmowa IgE-zależną.
  • Które dzieci są najczęściej narażone na alergie? Badania dowodzą, że niemowlęta i dzieci, których krewni pierwszego stopnia (rodzice lub rodzeństwo) są alergikami są bardziej narażone wystąpienie alergii. Ryzyko rozwoju alergii jest jeszcze wyższe, jeśli oboje rodziców mają alergię na ten sam pokarm. Niestety, skłonności do uczuleń niemowlęta mają zapisane w genach.
    Uważa się, że optymalny skład mikrobioty zmniejszający ryzyko zachorowania na alergię mają niemowlęta matek zdrowych, nieprzyjmujących antybiotyków oraz używek w czasie ciąży i laktacji, urodzone naturalnie, karmione piersią, żyjące w kontakcie z naturą, zwierzętami, rówieśnikami i rodzeństwem, bez stosowania antybiotyków i zbytniej sterylizacji życia.
  • Czy moje dziecko może spożywać mieszankę mlekozastępczą? Złożony jest sam wybór mieszanek, który powinien być dokonywany pod okiem lekarza. To on – na podstawie dotychczasowej diety malucha – wybierze odpowiednią mieszankę, biorąc pod uwagę to, czy objawy alergii ustępują po wprowadzeniu mieszanki opartej na hydrolizowanych białkach mleka krowiego, czy nie. Jeśli nie, w przypadku ciężkich objawów alergii, być może koniczne będzie zaordynowanie mieszanki aminokwasowej. W niezłożonych łagodnych lub umiarkowanych objawach alergii na białka mleka krowiego lekarz sięga się po mieszankę o wysokim stopniu hydrolizy, w której łańcuchy białkowe są pocięte na krótkie fragmenty, co znacznie zmniejsza ryzyko reakcji alergicznej. Kiedy mieszanka ta nie jest wystarczająca, lekarz zamieni ją na mieszankę aminokwasową, przy której ryzyko reakcji alergicznej praktycznie nie występuje – dlatego można zalecić ją niezależnie od stopnia złożoności konkretnego przypadku.
Leia também:  Jak Przebiega Rehabilitacja Po Endoprotezoplastyce Stawu Biodrowego?

alergolog – Centrum Medyczne Panorama

Załzawione oczy, kichanie, uciążliwy katar i napadowa duszność, czyli wiosenne życie alergika. Niestety, nadwrażliwość i nadmierna reakcja na alergeny, które są dobrze tolerowane przez osoby zdrowe, dotyczy coraz większej ilości Polaków. Wg badań epidemiologicznych w naszym kraju jest obecnie ok. 10 mln.

osób chorujących na choroby alergiczne m. in. astmę alergiczną, przewlekły alergiczny nieżyt nosa, atopowe zapalenie skóry czy alergię pokarmową. O tym, jak pomóc osobom z alergią i czy istnieje dziś skuteczna terapia, rozmawiamy z dr n. med. Justyną Kościuch specjalistą alergologiem z Centrum Medycznego Panorama w Radzyminie.

Jakie są czynniki uczulające i co decyduje o rozwoju alergii?

Dr n. med. Justyna Kościuch, specjalista alergolog: Liczba osób z problemami alergicznymi stale rośnie, o czym decyduje przede wszystkim rosnące zanieczyszczenie środowiska i powietrza, nasz tryb życia i odżywiania, palenie papierosów, ale także zaburzenia funkcji układu odpornościowego.

Nie bez znaczenia jest zbyt często stosowana antybiotykoterapia, przy okazji każdej infekcji, nawet wirusowej. Ponadto mamy coraz więcej substancji uczulających, które oddziałują na nasz organizm, prowokując układ immunologiczny do wytwarzania odpowiednich przeciwciał i rozwoju alergii.

Jednocześnie duże znaczenie mają genetyczne predyspozycje do występowania alergii, stąd widujemy choroby alergiczne występujące rodzinnie. Objawy chorobowe bardzo często ujawniają się już w młodym wieku, ale w ostatnich latach obserwuje się zdecydowany wzrost chorób alergicznych u osób dorosłych, u wielu z nich alergia pojawia się w późniejszym okresie, np.

po 50 r.ż., jednocześnie w ciągu całego życia objawy alergiczne mogą ulegać zmianie, co zwykle determinują czynniki środowiskowe.

Alergeny znajdują się praktycznie wszędzie – w powietrzu (alergeny wziewne), pokarmach (alergeny pokarmowe), w bezpośrednim otoczeniu człowieka – ubraniu, kosmetykach, biżuterii (alergeny kontaktowe). Źródłem alergenów mogą być substancje pochodzenia naturalnego, jak i sztuczne.

Mogą one wpływać na człowieka i wywoływać objawy poprzez bezpośredni kontakt ze skórą lub błonami śluzowymi, drogą pokarmową lub wziewną.

To właśnie alergia wziewna ujawnia się najczęściej jako alergiczny nieżyt nosa (katar, kichanie, zatkanie nosa) związany z uczuleniem na alergeny występujące sezonowo (pyłki roślin – drzew, traw i chwastów) lub alergeny całoroczne (roztocza kurzu domowego, grzyby pleśniowe, sierść zwierząt).

W zależności od charakteru czynnika uczulającego (czy występuje on przez cały rok w naszym otoczeniu, czy też tylko okresowo w czasie pylenia) rozróżniamy alergię okresową z objawami tylko w sezonie pylenia lub przewlekłą z objawami całorocznymi. Tak więc, jeśli objawy alergii występują tylko wiosną najpewniej są związane z uczuleniem na drzewa.

Jeśli tylko latem – to zapewne jest to alergia na trawy. A kiedy choroba daje o sobie znać głównie późnym latem i we wrześniu, być może jest uczulenie na chwasty lub grzyby pleśniowe. Niestety dość często alergia wziewna to uczulenie na liczne alergeny, np. na drzewa i trawy, a często też chwasty, dlatego objawy alergii sezonowej mogą utrzymywać się nawet od lutego do sierpnia nieprzerwanie.

W jaki sposób można pomóc osobom, u których pojawiły się objawy alergii?

Dr n. med. Justyna Kościuch, specjalista alergolog: Każde podejrzenie czy objaw choroby alergicznej należy skonsultować z alergologiem, który jeśli zaistnieje taka konieczność, zaleci badania diagnostyczne w celu rozpoznania choroby i podjęcia odpowiedniego leczenia.

W Poradni alergologicznej Centrum Medycznego Panorama w Radzyminie mamy możliwość dokładnej diagnostyki alergii m.in. dzięki testom skórnym z alergenami wziewnymi i pokarmowymi, a także ocenie swoistych przeciwciał IgE we krwi.

Wykonujemy również badanie spirometryczne z próbą rozkurczową w celu diagnostyki astmy i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. W razie niejasnych objawów mamy możliwość konsultacji z laryngologiem i dermatologiem.

Leczenie choroby alergicznej polega przede wszystkim na unikaniu albo zmniejszaniu stężenia uczulającego alergenu w otoczeniu alergika, dlatego tak istotne jest poznanie czynnika wywołującego alergię, co zapewnić może tylko właściwie przeprowadzona diagnostyka alergologiczna.

Ponadto, w leczeniu stosuje się farmakoterapię, która ma za zadanie zmniejszenie objawów klinicznych alergii. Są to leki przeciwhistaminowe, antyleukotrienowe i steroidy w różnych postaciach (wziewne, donosowe, miejscowe i systemowe).

Trzeba pamiętać, że pomimo łatwej dostępności niektórych z tych preparatów, są to środki, które nieodpowiednio stosowane mogą mieć działania niepożądane, z tego powodu nie powinno się ich stosować przewlekle bez konsultacji z lekarzem. Najskuteczniejszą znaną obecnie i jedyną terapią przyczynową, a więc zwalczającą przyczynę alergii, a nie tylko jej objawy, jest immunoterapia swoista.

Zgodnie z najnowszą wiedzą immunoterapia zmniejsza ryzyko rozwoju nowych uczuleń i postępu choroby. U osób chorych na astmę alergiczną pozwala na redukcję zużycia leków przeciwastmatycznych. Czy każdy pacjent kwalifikuje się do leczenia tą metodą?

Dr n. med. Justyna Kościuch, specjalista alergolog: Podstawą leczenia chorego z chorobą alergiczną powinna być eliminacja uczulającego alergenu. Niestety nie zawsze jest to możliwe.

O ile możemy wyeliminować szkodliwy pokarm z diety lub też rozstać się ze zwierzęciem hodowanym w domu, na którego sierść jesteśmy uczuleni, to w przypadku sezonowego uczulenia na pyłki drzew lub traw – alergenów raczej nie da się nam uniknąć.

W takich sytuacjach stosuje się odczulanie, czyli immunoterapię swoistą. Ma ona za zadanie przestroić układ immunologiczny alergika i w ten sposób zmniejszyć nadwrażliwość na alergeny, a stopniowo również zmniejszyć objawy choroby, aż do całkowitego ich wyciszenia.

U chorych na astmę z uczuleniem na alergeny wziewne, immunoterapia zwiększa tolerancję przy ekspozycji na alergen i zmniejsza nadreaktywność oskrzeli, a także zmniejsza zapotrzebowanie na leki wziewne.

Leia também:  Kurkuma Na Co Pomaga- Leczenie?

Wskazania do immunoterapii zawsze ustala specjalista alergolog, on również dobiera skład szczepionki alergenowej na podstawie dokładnej diagnostyki alergologicznej.

Metody tej standardowo nie stosuje się jedynie w przypadku alergii pokarmowych, choć trwają obecnie badania nad immunoterapią w alergii na orzeszki.


Jaka jest skuteczność immunoterapii alergenowej i jak długo trwa leczenie?

Dr n. med. Justyna Kościuch, specjalista alergolog:

Największą skuteczność ma immunoterapia u chorych uczulonych na jad owadów błonkoskrzydłych, czyli osy i pszczoły. Bardzo wysoką skuteczność wykazuje w leczeniu alergicznego nieżytu nosa z uczuleniem na drzewa i/lub trawy, a także u uczulonych na roztocza kurzu domowego.

Skuteczność terapii jest największa u młodych ludzi, a związana z całkowitą dawką alergenu podaną w trakcie leczenia, zależy od rodzaju uczulenia i ilości alergenów uczulających oraz od rodzaju choroby alergicznej (najlepsze efekty terapia uzyskuje w alergicznym nieżycie nosa i w dobrze kontrolowanej astmie, najsłabsze w atopowym zapaleniu skóry). Obecnie uznaje się, że odczulanie powinno trwać nie krócej niż 3 lata, zaleca się jednak okres 5 lat z uwagi na większą i dłużej trwającą skuteczność.
Leczenie można rozpocząć u dzieci powyżej 5 r. ż., jednocześnie nie zaleca się rozpoczynania immunoterapii u chorych powyżej 60 r. ż. z uwagi na zmiany zachodzące w układzie immunologicznym człowieka oraz choroby współistniejące u osób starszych.


Czy po tym czasie alergik może zapomnieć o chorobie, czy istnieje ryzyko powrotu?


Dr med. Justyna Kościuch, specjalista alergolog:
Jedyną metodą, którą może całkowicie wyleczyć alergię jest immunoterapia swoista. Mam tu na myśli przede wszystkim terapię podskórną, podczas której alergen podawany jest w postaci iniekcji podskórnych w gabinecie lekarskim, choć jest też podjęzykowa metoda podawaniu alergenu. Nie ma 100% gwarancji, że u danego chorego dojdzie do całkowitego wyleczenia z alergii, ale u większości chorych dochodzi do znacznego zmniejszenia objawów i redukcji ilości zużywanych leków jeśli nie na stałe, to na wiele lat. O nawrocie choroby po immunoterapii może decydować szereg niezależnych czynników tj. uwarunkowania genetyczne i środowiskowe.

Sprawdź, czy nie jesteś alergikiem – zapraszamy na konsultacje ze specjalistą do Poradni Alergologicznej Centrum Medycznego Panorama w Radzyminie, gdzie prowadzimy diagnostykę alergologiczną (testy skórne i ocena swoistych przeciwciał alergicznych w krwi) i korzystamy z najskuteczniejszej formy leczenia alergii, jaką jest immunoterapia swoista!

Alergia krzyżowa

Alergia krzyżowa to typ alergii wywoływany przez alergeny z dwóch grup. Osoba dotknięta tym rodzajem uczulenia może jednocześnie mieć alergię pokarmową, kontaktową lub wziewną.

Alergia krzyżowa ma najczęściej postać alergii pokarmowej na niektóre owoce, połączonej z uczuleniem na konkretne pyłki roślin.

Do alergenów krzyżowych należą zazwyczaj substancje o wspólnym pochodzeniu (od jednego zwierzęcia) lub o podobnej budowie (ta sama grupa botaniczna).

1. Co to jest alergia krzyżowa?

O alergii krzyżowej mówimy, gdy układ odpornościowy reaguje na dwa alergeny. Co ciekawe, substancje te mogą różnić się pod każdym względem, także sposobem wnikania do organizmu.

Oznacza to, że jedna osoba może zmagać się z objawami alergii wziewnej i pokarmowej – takie połączenie jest powszechne. Mechanizm powstawania alergii krzyżowych jest prosty. Organizm wytwarza przeciwciała, które mają za zadanie zwalczanie jednego alergenu.

Następnie przeciwciała zaczynają atakować inną substancję, która ma wspólne źródło lub podobną budowę do pierwszego alergenu.

Objawy alergii krzyżowej mogą mieć postać dolegliwości ze strony skóry, układu pokarmowego i oddechowego. Objawy ogólnoustrojowe to rzadkość.

Symptomy uczulenia pojawiają się po upływie 15-30 minut od dotknięcia, spożycia lub wprowadzenia substancji uczulającej do organizmu alergika. Do objawów skórnych alergii krzyżowej należą: nasilenie atopowego zapalenia skóry, rumień i pokrzywka.

Ze strony układu pokarmowego mogą pojawić się dolegliwości żołądkowo-jelitowe: ból brzucha, zaparcia, wymioty, biegunka, bolesne kolki i nudności. Natomiast objawy oddechowe to zwykle: kaszel, katar i świąd krtani oraz gardła.

Mogą wystąpić również objawy ogólnoustrojowe (wstrząs anafilaktyczny, pokrzywka uogólniona, obrzęk Quinckego). Są one bardzo rzadkim zjawiskiem w przypadku alergii krzyżowych.

Odczyny krzyżowe występują najczęściej między:

  • mlekiem a wołowiną,
  • wieprzowiną a kocią sierścią,
  • skorupiakami a roztoczami kurzu domowego,
  • niklem a palladem,
  • jajami a mięsem kurczaka,
  • kwasem acetylosalicylowym a niesterydowymi lekami o działaniu przeciwzapalnym,
  • pyłkami leszczyny a orzechami,
  • lateksem a bananami, ziemniakami, awokado, kiwi, brzoskwiniami lub pomidorami,
  • pyłkami brzozy a selerem, marchwią, wiśniami lub jabłkami,
  • jadem pszczoły a jadem osy lub szerszenia,
  • pyłkami traw a pomarańczami, arbuzami lub melonami.

2. Testy krzyżowe

Alergię krzyżową diagnozuje się za pomocą testów skórnych i testów immunologicznych. Testy skórne polegają na naniesieniu wzorcowego alergenu na skórę pleców lub przedramienia po uprzednim zadrapaniu naskórka.

Pod wpływem alergenu na skórze powstaje bąbel oraz otoczka rumieniowa – jest to wskaźnik liczby przeciwciał, które zostały aktywowane podczas odpowiedzi układu immunologicznego. Wykonanie takiego testu nie wystarczy jednak do rozpoznania alergii krzyżowej.

Nawet jeśli badania wykażą nadwrażliwość na dwa odrębne alergeny, diagnozę tego typu uczulenia uzyskuje się po potwierdzeniu za pomocą nowoczesnych testów diagnostycznych, że przeciwciała wytwarzane w reakcji na jeden alergen są wykorzystywane, by zwalczać inną substancję.

W diagnostyce alergii krzyżowych wykonuje się następujące badania diagnostyczne:

  • badanie krwi w kierunku IgE całkowitego i specyficznego,
  • immunoelektroforeza krzyżowa,
  • doustne próby prowokacyjne (przeprowadzane pod nadzorem lekarza),
  • immunoblotting,
  • testy skórne z wykorzystaniem alergenów rekombinowanych,
  • test zahamowania RAST.

3. Leczenie alergii krzyżowej

W leczeniu alergii krzyżowej zastosowanie mają głównie leki antyalergiczne. Mogą być one zażywane doraźnie, po wystąpieniu objawów uczulenia, lub systematycznie. Jeżeli alergia jest wywoływana przez pyłki roślin, warto rozważyć poddanie alergika odczulaniu.

Immunoterapia swoista zakłada przyjmowanie substancji uczulających w minimalnych dawkach w celu stopniowego uodpornienia organizmu na działanie konkretnych alergenów. W przypadku alergii pokarmowej zaleca się wyeliminowanie z jadłospisu produktów wywołujących reakcję alergiczną.

Joanna Brodziak,  23.04.2019 07:45

Alergia krzyżowa – tabela alergenów krzyżowych i praktyczne informacje

Alergie występują coraz częściej – diagnozowane są nawet u 30 – 40% osób; nie dziwi zatem, że zyskują miano schorzeń cywilizacyjnych.

Narastającym problemem jest także współwystępowanie alergii pokarmowych i wziewnych, które mogą dotyczyć nawet kilkudziesięciu % alergików i jest konsekwencją tzw. alergii krzyżowych.

Zjawisko to polega na możliwości uczulania przez alergeny o podobieństwie strukturalnym. Jakie są najczęściej występujące alergie krzyżowe?

U podłoża alergii leży zwiększona reaktywność układu immunologicznego, sprowadzająca się do syntezy specyficznych przeciwciał klasy IgE po kontakcie z alergenem.

Mianem alergenu określana jest każda substancja, która ma zdolność wywołania w organizmie reakcji alergicznej.

Osoby uczulone na konkretne alergeny pokarmowe, kontaktowe lub wziewne mają możliwość określenia, jaki konkretnie alergen odpowiada za rozwój alergii – niekiedy wystarczy w tym celu baczne obserwowanie organizmu, konieczne może być także wykonanie testów na alergię.

Uczulenie na konkretny alergen nie wyklucza jednak, że objawy alergii pojawią się po kontakcie z innym alergenem. Wiele alergenów może bowiem wykazywać podobną strukturę w budowie chemicznej – i wówczas są zdolne do wywołania tzw. alergii krzyżowej.

Zjawisko alergii krzyżowej dotyczy przede wszystkim alergenów wziewnych i pokarmowych i najczęściej dotyczy pyłków roślin oraz warzyw i owoców. U około 30% osób uczulonych na konkretne alergeny wziewne zaobserwować można zjawisko alergii na niektóre alergeny pokarmowe – a podłożem tego zjawiska jest właśnie alergia krzyżowa.

W przebiegu alergii dochodzi do syntezy przeciwciał klasy IgE. Są to przeciwciała specyficzne, co oznacza, że syntetyzowane są w odpowiedzi na kontakt z konkretnymi alergenami, a ściślej – określonymi strukturami jego cząsteczki.

Jeśli inny alergen posiada podobną budowę chemiczną, wówczas organizm zareaguje nasiloną syntezą immunoglobulin IgE także po kontakcie z tym innym związkiem. To dlatego rozwija się alergia krzyżowa.

Zasadnicze pytanie brzmi:  kiedy pojawia się alergia krzyżowa i jak duże musi być podobieństwo strukturalne między alergenami krzyżowymi? Przy podobieństwie rzędu 50% reakcja krzyżowa zazwyczaj nie występuje, ale już podobieństwo struktury chemicznej sięgające 70% znacząco zwiększa wystąpienie reakcji krzyżowej.

Za występowanie alergii krzyżowych odpowiadają głównie cząstki białkowe, mogące występować w rozmaitych alergenach, które nie są ze sobą spokrewnione. Najczęstszymi białkami odpowiedzialnymi za rozwój alergii krzyżowych są profiliny. Homologia ich struktury w różnych alergenach krzyżowych może sięgać nawet 75%.

Profiliny odpowiadają za reakcje krzyżowe obejmujące alergeny wziewne i pokarmowe pochodzenia roślinnego (profiliny to białka roślinne).

Profiliny odpowiadają przede wszystkim z rozwój alergii pierwotnych na pyłki traw i pyłki brzóz; aktywacja układu odpornościowego i syntezy specyficznych przeciwciał IgE skierowanych przeciwko co najmniej jednej profilinie oznacza uczulenie na całą rodzinę białek. Najpowszechniej występujące reakcje krzyżowe tego typu to:

  • Alergie krzyżowe: trawy – seler – marchew
  • Alergie krzyżowe: brzoza – seler – przyprawy
  • Alergie krzyżowe: lateks –banany – ananas – seler
Leia também:  Jak Skierowac Narkomana Na Przymusowe Leczenie?

Kolejną grupą białek odpowiedzialnych za rozwój alergii krzyżowych są białka PR10 czyli tzw. białka obronne. Białka te wywołują pierwotną alergię na pyłki brzozy i odpowiadają za rozwój alergii krzyżowych na liczne owoce i warzywa, w tym pomidory, maliny, gruszki, jabłka, brzoskwinie, truskawki, marchew, seler czy orzeszki ziemne czy soję

Alergia krzyżowa – tabela najczęstszych alergenów

Roztocza Małże, skorupiaki, krewetki
Lateks Trawy i zboża, brzoza, owoce: banan, mango, kiwi, awokado, brzoskwinie, śliwki, papaja; warzywa: pomidor surowy, seler, ziemniak; kasztany jadalne, orzechy ziemne
Olcha, brzoza, leszczyna Rumianek, pieprz, papryka, curry, kminek, kolendra, anyż; owoce: śliwki, jabłka, gruszki, mango, kiwi, pomarańcze, liczi; warzywa: pomidor surowy, ziemniak, seler, marchew surowa
Bylica Koper, papryka, kminek, pieprz, anyż, curry, kolendra, rumianek, złocień; słonecznik, orzechy ziemne; owoce: śliwka, jabłko, gruszka, kiwi, mango, brzoskwinie; warzywa: pomidor surowy, seler, marchew surowa
Trawy i zioła Mąka żytnia, pszenna i owsiana, ryż, lateks, owoce: kiwi, melon, jabłko, gruszka, śliwka, brzoskwinia; warzywa: cebula, pomidor surowy, seler
Seler Pyłki brzozy, pyłki zbóż i traw, owoce: mango, melon, jabłko, gruszka; warzywa: pomidor surowy, ogórek, marchew surowa; koper, kminek, papryka, pieprz, kolendra lateks

Najczęściej spotykane alergeny pokarmowe to przede wszystkim białka mleka, jaja, orzechy, ryby i owoce morza, a także rozmaite warzywa i owoce. Wielu z nich może towarzyszyć rozwój alergii krzyżowej – i to nie tylko na inne alergeny pokarmowe, ale także alergeny wziewne oraz kontaktowe. W przypadku wystąpienia takich alergii krzyżowych należy zwrócić uwagę na właściwy sposób przygotowywania potraw. Jaki? Wyjaśni to specjalista alergolog:

„ Wiele alergenów zawartych w owocach i warzywach to alergeny wrażliwe na działanie wysokich temperatur; wskazane jest zatem spożywanie warzyw i owoców poddanych obróbce termicznej – pieczeniu, gotowaniu czy smażeniu.

Jednak obróbka termiczna nie inaktywuje wszystkich alergenów pokarmowych, np. tych zawartych w pszenicy czy mleku; te produkty spożywcze posiadają zarówno alergeny wrażliwe na obróbkę termiczną, jak i na nią niewrażliwe”.

Przykłady najczęściej występujących alergenów pokarmowych przedstawiono poniżej:

  • Orzechy ziemne – bylica, lateks, pomidor, groch, soja, brzoskwinie i śliwki
  • Ryż – mąka żytnia, pszenna, trawy i zboża
  • Papryka – bylica, brzoza i seler
  • Pomidor – trawy i zboża, brzoza, jabłka, gruszki, seler, orzechy ziemne, lateks
  • Słonecznik – bylica, złocień, trawy i zboża
  • Marchew – mango, ogórek, seler, bylica, brzoza
  • Mąka pszenna, żytnia i owsiana – kiwi, orzechy, trawy i zboża, mak, sezam
  • Skorupiaki – roztocza kurzu domowego
  • Jajo kurze – lateks
  • Mięso wieprzowe – sierść kota
  • Mleko krowie – mleko kozie, mleko owcze, wołowina i cielęcina

Alergia krzyżowa – alergeny wziewne

Alergie krzyżowe na alergeny wziewne najczęściej dotyczą jednej grupy alergenów, np. pyłków traw. Bywa jednak tak, że zjawisko alergii krzyżowej obejmować może różne grupy alergenów, np.

pyłki traw oraz warzywa czy owoce. Wiąże się to z występowaniem tzw. panalergenów, czyli alergenów wspólnych zarówno dla ziarenek pyłku, jak i innych części roślin.

Poniżej przedstawiono przykłady alergii krzyżowych na pyłki:

  • Topola – wierzba
  • Wierzba – topola
  • Leszczyna – buk, brzoza, olcha, dąb, orzechy
  • Olcha – brzoza, buk, leszczyna
  • Buk – olcha, brzoza, leszczyna
  • Rumianek – brzoza, trawy i zboża, bylica, ambrozja
  • Ambrozja – rumianek, bylica, jesion, seler, melon, jabłka, gruszki, lateks
  • Kasztan – bylica
  • Rzepak – trawy i zboża, rzepak
  • Słonecznik – bylica, złocień, trawy i zboża, drzewko oliwne

Zobacz także: 8 najczęstszych wyzwalaczy alergii.

Za rozwój alergii krzyżowej odpowiedzialna jest nasilona synteza przeciwciał klasy IgE, zatem objawy tych alergii mają charakter typowej reakcji IgE – zależnej. Mowa o wystąpieniu charakterystycznych objawów ze strony układu pokarmowego, układu oddechowego oraz skóry.

Jeśli pojawi się alergia krzyżowa, objawy ze strony przewodu pokarmowego obejmować mogą nudności i wymioty, biegunki, wzdęcia, bóle brzucha oraz obrzęk i świąd błony śluzowej jamy ustnej. Natomiast symptomy ze strony układu oddechowego obejmują kaszel, uczucie duszności, katar.

Najczęściej spotykane manifestacje skórne alergii krzyżowych to pokrzywka orz atopowe zapalenie skóry. Do najgroźniejszych objawów alergii należy obrzęk naczynioruchowy czy wstrząs anafilaktyczne, które mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie życia.

Co ciekawe – w przypadku alergii krzyżowej objawy pojawiają się natychmiast po kontakcie z alergenem, co odróżnia alergię krzyżową od pierwotnej.

Zobacz także: 5 faktów o odczulaniu

Poza występowaniem ogólnych objawów właściwych alergiom krzyżowym, alergie krzyżowe wywołane przez konkretne alergeny prowadzą do wystąpienia specyficznych klinicznych zespołów alergii. Jednym z nich jest zespół lateks – owoce, kojarzony z nietolerancją owoców występującą u osób uczulonych na lateks.

W przebiegu tego zespołu alergii pojawiają się zmiany skórne, zlokalizowane przede wszystkim w miejscu kontaktu owocu ze skórą (usta, dłonie), a także kaszel i duszności. Objawy najczęściej występują po spożyciu awokado, kiwi, bananów czy kasztanów jadalnych, rzadziej – ananasa, papai, brzoskwini, mango czy melona.

Kolejny ciekawy zespół alergii to zespół pyłkowo – pokarmowy, towarzyszący osobom uczulonym na alergeny wziewne. Po spożyciu jakich produktów spożywczych występuje ta alergia krzyżowa? Jabłko, brzoskwinia, seler, marchew, ziemniak, orzechy laskowe to najczęstsze alergeny krzyżowe.

Zespół pyłkowo – pokarmowy objawia się pod postacią dolegliwości ze strony błony śluzowej jamy ustnej i gardła; może zatem pojawić się obrzęk śluzówki, świąd i mrowienie wewnętrznej powierzchni jamy ustnej, warg i języka, a także rumień i wysypka wokół ust.

Z kolei w przebiegu zespołu alpha – gal występuje reakcja krzyżowa na czerwone mięso i wydzielinę kleszczy. U niewielkiego odsetka (1 – 5%) osób ukłutych w przeszłości przez kleszcza , które spożyją czerwone mięso (baranina, cielęcina, wieprzowina i wołowina) pojawiają się rozmaite objawy.

W najłagodniejszej postaci zespołu alpha – gal pojawia się pokrzywka skórna, a także dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego – niestrawność oraz dolegliwości bólowe i skurczowe.

Najczęstszą reakcją alergiczną jest natomiast natychmiastowa reakcja anafilaktyczna, prowadząca do wystąpienia obrzęku gardła, trudności w oddychaniu oraz nagłego spadku ciśnienia krwi.

Bardzo rzadko występuje zespół jajo – mięso ptaka. U alergików uczulonych na pierze wystąpić może reakcja krzyżowa po spożyciu jaj lub mięsa drobiowego.

Gdy pojawi się taka alergia krzyżowa, objawy obejmują głównie dolegliwości ze strony jamy ustnej i przewodu pokarmowego, a rzadziej – obrzęk naczynioruchowy.

Kolejny przykład ciekawego zespołu alergii to zespół wieprzowina- sierść kota, gdy u uczulonych na sierść kota dochodzi do powstania alergii krzyżowej na mięso wieprzowe. Objawia się to bólami brzucha, pokrzywką skórna oraz obrzękiem naczynioruchowym.

Jak zdiagnozować alergię krzyżową?

Osoby uczulone na określone alergeny, u których spontanicznie pojawią się objawy alergii, które nie są powiązane z oddziaływaniem alergenu podstawowego – mogą podejrzewać u siebie alergię krzyżową. Nie zawsze jednak możliwe jest zidentyfikowanie alergenu krzyżowego, pod wpływem którego pojawia się alergia krzyżowa.

Tabela przedstawiająca potencjalne alergeny krzyżowe doskonale obrazuje, jak złożonym mechanizmem są alergie krzyżowe. Gdy osobie uczulonej bardzo zależy na zidentyfikowaniu alergenów krzyżowych lub objawy alergii są bardzo nasilone, wówczas pomocne mogą okazać się specjalne testy alergiczne. Coraz więcej laboratoriów oferuje testy alergiczne obejmujące określone panele alergenów.

Ich dobór nie jest przypadkowy i obejmuje najczęściej współwystępujące alergeny krzyżowe. Tego typu testy opierają się na najczulszych technikach immunologicznych, takich jak ImmunoCAP ISAC. Technologia ta umożliwia określenie konkretnego czynnika odpowiedzialnego za alergię, a nie tylko danego alergenu.

Przykładowo – standardowe testy informują o uczuleniu na białka mleka, a test ImmunoCAP ISAC określa konkretne białko, np. laktozę czy kazeinę. Dzięki temu możliwe jest oszacowanie ryzyka wystąpienia alergii krzyżowych.

Pobranie jednej próbki krwi pozwala oszacować miano przeciwciał IgE przeciwko nawet 112 najpowszechniejszym alergenom; w oparciu o miano IgE opracowywany jest indywidualny profil alergiczny pacjenta, informujący o występowaniu alergii na konkretne alergeny oraz nasileniu procesu immunologicznego.

Bibliografia:

– Aleraj B., Tomić B., Epidemiology of allergic diseases; Acta Med Croatia, 2011; 65 (2), 147 – 153

– Wróblewska B., Reakcje krzyżowe alergenów; Żywność 2 (19), 1999

– Garcia B., Lizaso M., Cross – reactivity syndromes in food allergy; J Investig Allergol Clin immunol 2011, vol. 21 (3), 162 – 170

– Jakóbiskiak M., Gołąb J., Lasek W., Immunologia; Wydawnictwo Naukowe PWN 2006

Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*