Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK, choroba Bechterewa) to choroba zapalna kręgosłupa, objawiająca się jego sztywnością i uciążliwymi bólami. W miejscu elastycznych połączeń kręgów, tworzą się zespolenia kostne, prowadzące do ograniczenia ruchomości kręgosłupa. Chory przyjmuje najczęściej pochylną pozycję a wyprostowanie się jest niemożliwe.

Przyczyny ZZSK

Przyczyny choroby nie są znane. Najprawdopodobniej są one zależne od kilku czynników: genetycznych, immunologicznych czy zakażeń bakteryjnych.

Ryzyko zachorowania jest większe u pacjentów, których rodzice również cierpią na tę jednostkę chorobową – za wszystko odpowiedzialny jest antygen HLA B27, marker genetyczny tej choroby.

Jednak większości osób u których występuje taki antygen, nie choruje w ogóle na ZZSK oraz są chorzy, którzy nie mają obecnego antygenu a cierpią z powodu ZZSK. Dotyka ona osoby w młodym wieku: 17-35. Trzykrotnie częściej chorują mężczyźni, zaś u kobiet choroba rozwija się o wiele wolniej i łagodniej.

Coraz częściej zdarza się, iż osoby cierpiące na ZZSK bagatelizują problem, a co za tym idzie diagnoza zostaje postawiona w późnym etapie rozwoju choroby. ZZSK może zajmować również inne stawy (bark, biodro) oraz różne narządy (oczy, serce, płuca). Główną cechę tej choroby stanowi zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych.

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa

Objawy zapalenia stawów kręgosłupa

Na początku pojawia się ból krzyża, który promieniuje do pośladków – zazwyczaj po jednej stronie, zmiennie lub też obustronnie. Ból ma charakter tępy, narastający i jest trudny do zlokalizowania. Najczęściej występuje u osób przed 35 r. ż.

, nie ustępuje w spoczynku, nasila się nad ranem budząc tym samym pacjenta ze snu. Ustępuje stopniowo w ciągu dnia dzięki aktywności fizycznej i ćwiczeniom – co jest powodem bagatelizowania problemu. Choroba w miarę postępu czasu obejmuje również wyższe partię kręgosłupa, np.

zajmuje odcinek szyjny powodując kłopoty z odwracaniem głowy. Mogą wystąpić także zmiany w kręgosłupie piersiowym oraz żebrach, co przyczynia się do zmniejszenia rozszerzalności klatki piersiowej a tym samym ból nasila się podczas głębokiego wdechu, kichania czy kaszlu.

ZZSK towarzyszy bardzo często ogólne zmęczenie, które jest wynikiem przewlekłego stanu zapalnego.

W zaawansowanej postaci choroby może dojść do całkowitej utraty ruchomości kręgosłupa. Choroba powoduje również ból, obrzęk, przykurcze i zniekształcenia innych stawów – przede wszystkim bioder, kolan, stawów skokowych, połączeń żeber z kręgosłupem i mostkiem, barków, stawów żuchwowych, stawów rąk i stóp.

Wówczas mówi się, iż jest to postać obwodowa ZZSK, występująca u 30% chorych. Przy występowania przewlekłego stanu zapalnego kręgosłupa należy pamiętać, iż jest on o wiele bardziej narażony na urazy.

Z powodu utraty elastyczności, chory narażony jest na złamania kręgów oraz podwichnięcia kręgosłupa w wyniku nawet lekkiego urazu co grozi uszkodzeniem rdzenia kręgowego.

Zesztywniającemu zapaleniu stawów kręgosłupa towarzyszą inne jednostki chorobowe, tj.

zapalenie błony naczyniowej oka  silny ból, zaczerwienienie oka, problem z widzeniem i nadwrażliwość na światło, zwłóknienie płuc oraz ciężki przebieg zakażeń dróg oddechowych – w wyniku zmniejszonej rozszerzalności klatki piersiowej chory nie ma problemu z oddychaniem, jednak odruchowo oddycha przeponą, miażdżyca i choroby niedokrwienne serca – mogą wystąpić nieprawidłowości w działaniu zastawek serca oraz zapalenie aorty i osierdzia,choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy.

Rozpoznanie ZZSK

Aby rozpoznać ZZSK, reumatolog oprócz uzyskanych od pacjenta informacji, bada narządy ruchu oraz wyniki badań obrazowych i laboratoryjnych. W pierwszy etapie lekarz dokonuje ocen ruchomości kręgosłupa we wszystkich kierunkach oraz bada występowanie bólu i tkliwości w miejscach charakterystycznych dla tej choroby.

Następnie wykonuje zdjęcie RTG stawów krzyżowo-biodrowych. W przypadku, gdy zmiany nie są widoczne, a pozostałe objawy wskazują wyraźnie na tę jednostkę chorobową, wykonuje się rezonans magnetyczny, tomografię komputerową lub magnetyczny rezonans jądrowy. Oprócz badań obrazowych, zleca się także badania laboratoryjne, tj.

obecność antygenu HLA B27, OB, CRP, morfologię krwi.

Przypadek pacjenta

Pacjent w wieku 34 zgłasza się do lekarza pierwszego kontaktu z powodu silnego bólu kręgosłupa, uniemożliwiającego mu swobodne poruszanie się, drętwienia kończyn dolnych, nasilającego się bólu porannego oraz z problemem widzenia i zaczerwienieniem prawego oka.

Po przeprowadzeniu wnikliwego wywiadu, zostaje skierowany na wykonanie badań laboratoryjnych. Z badaniami ma się udać do reumatologa. Reumatolog po zapoznaniu się z wynikami badań pacjenta, kieruje go na badanie obrazowe RTG oraz badanie laboratoryjne obecności antygenu HLAB27. RTG wskazało wyraźnie, iż pacjent posiada cechy zapalenia, tj.

nadżerki kostne, co oznacza iż choroba rozwija się od kilku lat. Wynik na obecność antygenu wyszedł dodani, a więc wystąpienie ZZSK u chorego jest bardzo prawdopodobne. Aby upewnić się w przypuszczalnej diagnozie, lekarz analizuje badania laboratoryjne na obecność stanów zapalnych – OB i CRP. OB na granicy normy, jednak CRP znacząco podwyższone.

Reumatolog nie ma więc wątpliwości co do występowania u pacjenta choroby ZZSK. Diagnoza została potwierdzona.

Reumatolog stosuje u pacjenta dwutorowe metody leczenia: farmakologiczne i fizjoterapeutyczne. NLPZ – niesteroidowe leki przeciwzapalne – jako metoda farmakologiczna, zmniejszają ból i sztywność kręgosłupa, hamując przy tym postęp choroby.

W trudniejszych przypadkach stosuje się leki biologiczne oraz miejscowe stosowanie steroidów. Efekt leczenia można ocenić dopiero po 6 tygodniach od dnia rozpoczęcia kuracji. Dodatkowo, pacjent został skierowany na zabiegi fizjoterapeutyczne oraz ćwiczenia, tj.

: ultradźwięki, masaże, elektroterapia, ćwiczenia ogólnousprawniające. Chory po upływie 6 tygodni ma się zgłosić na wizytę kontrolną.

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa

Rehabilitacja w chorobie zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa

W przypadku ZZSK rehabilitacja jest niezbędna. Chory podczas zwiększonej aktywności fizycznej odczuwa znaczącą poprawę w postaci zmniejszenia dolegliwości bólowych. Rehabilitacja zapobiega przykurczom oraz deformacjom stawów.

Program odpowiednich ćwiczeń opracowuje rehabilitant. Głównie są to ćwiczenia ogólnousprawniające, zwiększające zakres ruchu i wzmacniające mięśnie, poprawiające wydolność.

Oprócz ćwiczeń można zastosować również zabiegi fizjoterapeutyczne, tj.:

Terapia ultradźwiękowa – drgania mechaniczne – podczas zabiegu w tkankach powstaje efekt mikromasażu. Działanie terapeutyczne: przeciwbólowe, przeciwzapalne, przyspieszenie przepływu limfy w naczyniach limfatycznych.

Laseroterapia – biostymulacja laserowa, wykorzystująca bezpośrednie działanie promieniowania laserowego na procesy tkankowe, nie powodując ich uszkodzenie. Działanie terapeutyczne: przeciwbólowe, przeciwzapalne, regeneracja nerwów, poprawa ukrwienia i odżywiania tkanek.

Prądy interferencyjne (inaczej prądy Nemeca) – zabiegi fizykalne, zaliczane do działu elektrolecznictwa. Prądy interferencyjne działają przeciwbólowo. Wiąże się to ze zmniejszeniem napięcia mięśni, a także wzrostem ukrwienia leczonej okolicy ciała. Jednocześnie prądy Nemeca przyczyniają się do wchłaniania obrzęków.

Prądy diadynamiczne (nazywane inaczej diadynamikiem lub DD) – zalicza się do fizykoterapii, a dokładniej do działu elektrolecznictwa. Prądy diadynamiczne działają przeciwbólowo i z długotrwałym efektem. Zwiększenie przepływu krwi towarzyszące temu zabiegowi wpływa na szybsze wchłanianie obrzęków, co pozwala na efektywne zmniejszenie stanów zapalnych.

Jonoforeza – polega na wprowadzeniu do chorego miejsca lekarstwa dzięki przepływowi prądu o stałym natężeniu. Skuteczny przy bólach stawów i kręgosłupa. Działanie terapeutyczne: złagodzenie bólu, poprawa ukrwienia, poprawa ruchomości, rozluźnienie i rozciągnięcie napiętych mięśni, hamowanie postępu choroby.

Galwanizacja – zabieg należący do działu elektroterapii, w którym pacjent zostaje poddawany działaniu prądu stałego. Działanie terapeutyczne: złagodzenie bólu, poprawa ukrwienia, poprawa ruchomości, rozluźnienie i rozciągnięcie napiętych mięśni, hamowanie postępu choroby.

Masaż klasyczny całego kręgosłupa lub jednego odcinka – zastosowanie specjalnego masażu, którego zadaniem jest zmniejszenie bólu i napięcia mięśniowego w okolicach zmienionych kręgów.

Rehabilitację trzeba rozpocząć wcześnie i kontynuować stale!

ZZSK – choroba Bechterewa

Nadmierny poziom stresu niejednokrotnie może być przyczyną utrzymującego się napięcia i niekomfortowego poczucia sztywności.

Co w przypadku gdy problem z rozluźnieniem nie jest spowodowany dużym napięciem nerwowym i stresującymi sytuacjami? Warto wówczas pomyśleć o odwiedzeniu specjalisty i wykonaniu niezbędnych badań, które pozwolą określić czy powodem jest zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa.

Pod powyższym skrótem kryje się przewlekła choroba o charakterze zapalnym, którą potocznie określa się mianem choroby Bechterewa lub zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa.

Schorzenie to jest o tyle problematyczne, że trudno przewidzieć moc jego nasilenia – ZZSK może występować zarówno w formie niewielkich i łagodnych dolegliwości, jak i niesamowicie ciężkich zmian zapalnych utrudniających codzienne funkcjonowanie. Choroba ta znacznie częściej dotyka mężczyzn niż kobiet.

Większość odnotowywanych przypadków ZZSK rozwija się między 17. a 35. rokiem życia, choć nie można wykluczyć występowania schorzenia u dzieci czy seniorów.

Nietrudno domyślić się, że choroba Bechterewa dotyczy struktur narządu ruchu. Występowanie stanu zapalnego, który z czasem powoduje zmniejszenie elastyczności kręgosłupa i występujących w nim połączeń ruchowych oraz pojawienie się uciążliwych dolegliwości bólowych.

Leia também:  Zerwanie więzadła w kolanie – przyczyny, objawy, leczenie

Zaawansowane stadia ZZSK mogą prowadzić do powstawania niezwykle wytrzymałych zespoleń kostnych, które stopniowo ograniczają ruchomość kręgosłupa.

Co gorsza, organizm w celu kompensacji występujących nieprawidłowości dąży do kifotyzacji sylwetki, czego wyrazem jest jej nadmierne pochylenie do przodu.

Problem zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa ma podłoże reumatologiczne.

ZZSK podobnie jak RZS (reumatoidalne zapalenia stawów) jest chorobą idiopatyczną, która nie ma dokładnie określonych przyczyn.

Specjaliści doszukują się jednak pewnych zależności i mają kilka teorii dotyczących rozwoju ZZSK. Do czynników sprzyjających występowania zmian zapalnych w kręgosłupie zalicza się:

  • predyspozycje genetyczne,
  • nieprawidłowości dotyczące układu odpornościowego,
  • niektóre infekcje i zakażenia bakteryjne (np. układu pokarmowego),
  • młody wiek i kończący się proces dojrzewania płciowego (oraz towarzyszące mu zmiany hormonalne).

Jednym z pierwszych objawów wskazujących na rozwój ZZSK jest ból. Pacjenci zwykle określają go jako tępy, silny i promieniujący do obszaru mięśni pośladkowych (jednego lub obu). Dolegliwości bólowe są trudne do jednoznacznego umiejscowienia.

Niemniej istotnym faktem jest to, że nasilenie bólu ulega powolnemu zwiększeniu. Co ciekawe, ból może wybudzić chorego w nocy nawet w przypadku niezwykle głębokiego snu i utrzymywać się do wczesnego ranka (tzw. ból spoczynkowy).

Znaczna część pacjentów wspomina, że wykonanie nawet najprostszych aktywności ruchowych pozwala na złagodzenie silnego bólu.

ZZSK nie jest chorobą dotykającą wyłącznie kręgosłupa. W dużej liczbie przypadków proces zapalny zaczyna obejmować też inne połączenia stawowe (zwłaszcza biodro czy barka), a nawet i niektóre narządy wewnętrzne (np. oczy, struktury znajdujące się w klatce piersiowej jak serca czy płuca).

Utrata elastyczności w obrębie kręgosłupa zmniejsza jego naturalną wytrzymałość na uszkodzenia, co zwiększa ryzyko m.in. zwichnięć lub złamań kręgów nawet w przypadku drobnych urazów. Specjaliści wspominają również, że ZZSK sprzyja szybszemu rozwojowi niezwykle niebezpiecznej osteoporozy.

Bardzo częstym następstwem jest występowanie zmian zapalnych w obrębie stawów krzyżowo-biodrowych, które umożliwiają połączenie kręgosłupa z miednicą.

Główną istotą choroby są oczywiście występujące zmiany zapalne w obrębie kręgosłupa, które mogą przebiegać wraz z obecnością obrzęków. Niezdiagnozowane lub niewłaściwie leczone ZZSK z czasem powoduje wyraźne ograniczenie zakresu ruchomości stawów kręgosłupa, co finalnie może doprowadzić do trwałego inwalidztwa.

Wspomniana wcześniej kifotyzacja sylwetki i patologiczne pochylenie ciała do przodu może rzutować na zaburzeniach związanych z prawidłowym poruszaniem się (problem z koordynacją wzrokową wskutek ograniczonego patrzenia w przód).

Ponadto, przemieszczenie środka ciężkości powoduje zwiększone przeciążenie stawów kończyn dolnych (biodra i kolana) i sprzyja ich zniekształceniom.

Diagnozowanie zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa okazuje się problematyczną kwestią.

Zadaniem reumatologów jest przeprowadzenie dokładnego wywiadu z pacjentem, a także analiza narządu ruchu – istotne jest określenie zakresu ruchomości kręgosłupa (wszystkie odcinki oraz każdy kierunek, w tym także ocena klatki piersiowej i funkcji oddechowych).

Ponadto specjaliści sprawdzają występowanie dolegliwości bólowych podczas palpacji głównych obszarów rozwoju ZZSK. Oprócz kręgosłupa są to stawy krzyżowo-biodrowe, guzy piętowe czy też miejsc będących połączeniem żeber z mostkiem.

Poza powyższymi badaniami warto zdecydować się na diagnostykę obrazową. MRI, RTG.

lub TK stawów krzyżowo-biodrowych i całego kręgosłupa mogą okazać się pomocne dla dokładniejszej oceny stanu narządu ruchu oraz wykrycia nieprawidłowości o charakterze zmian zapalnych.

Ponadto specjaliści wspominają o wykonaniu analizy laboratoryjnej m.in. oznaczenia antygenu HLA B27, wskaźniki stanu zapalnego (OB, CRP) czy morfologii krwi.

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa

Farmakologiczne metody leczenia ZZSK w postaci niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) czy zwykłych środków przeciwbólowych są ukierunkowane przede wszystkim na neutralizację bądź zmniejszenie występowania silnych dolegliwości bólowych. Niektóre z nich mogą okazać się też wartościowe dla zniesienia obecnej sztywności kręgosłupa.

Leki dobierane są zawsze przez prowadzącego specjalistę. Niemniej długofalowa farmakoterapia może okazać się niekorzystna dla stanu i funkcjonowania pokarmowego, gdyż istnieje ryzyko uszkodzenia błony śluzowej żołądka. Ten sposób leczenia zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa należy potraktować jako formę uzupełnienia metod niefarmakologicznych.

Główną rolę w procesie leczenia ZZSK odgrywa fizjoterapia, która jest realizowana przede wszystkim poprzez aktywność ruchową. Ćwiczenia wykonywane z pacjentem są dobierane indywidualnie do jego możliwości kondycyjnych oraz aktualnego etapu rozwoju choroby. Do głównych celów ćwiczeń należy zaliczyć:

  • wzrost sprawności fizycznej i łagodzenie dolegliwości bólowych,
  • wypracowanie umiejętności zachowania prawidłowej postawy ciała,
  • rozciągnięcie nadmierne napiętych struktur i przywrócenie im odpowiedniej elastyczności,
  • naukę prawidłowego, głębokiego i spokojnego oddychania,
  • edukację w zakresie ergonomicznej pracy ciałem i unikania sytuacji prowadzących do nadmiernego przeciążenia połączeń stawowych czy kręgosłupa.

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa

Zesztywniające Zapalenie Stawów Kręgosłupa (ZZSK) to przewlekły proces zapalny obejmujący stawy krzyżowo- biodrowe, stawy kręgosłupa, pierścienie włókniste i więzadła kręgosłupa. Zaczyna się zwykle pomiędzy 20 a 30 rokiem życia. Dotyczy głównie mężczyzn, którzy chorują 9 razy częściej niż kobiety.

Choroba często rozwija się skrycie, przez wiele lat nie dając silnych dolegliwości skłaniających chorych do konsultacji lekarskiej. Proces zapalny rozpoczyna się zwykle od stawów krzyżowo- biodrowych, co powoduje zwykle bóle w okolicy odcinka lędźwiowego kręgosłupa i pośladków, promieniujące do pachwin, nasilające się podczas spoczynku, przede wszystkim w nocy.

Charakterystyczne jest poranne uczucie sztywności kręgosłupa. W sposób wstępujący zajmowane są kolejne odcinki kręgosłupa: stawy właściwe kręgosłupa, stawy żebrowo kręgowe, mostkowo-obojczykowe, pierścienie włókniste krążków m/kregowych i więzadła kręgosłupa. W miejscach objętych zapaleniem odkładane są sole wapnia i następuje proces kostnienia.

Chory odczuwa bóle objętych procesem zapalnym stawów, ale również bóle w klatce piersiowej nasilające się przy wdechu. Następuje stopniowa zmiana sylwetki: przodopochylenie, pogłębienie kifozy piersiowej i zniesienie lordozy lędźwiowej. Na tym etapie choroba nie stanowi już trudności w ustaleniu diagnozy.

Charakterystyczne jest wyraźne zmniejszanie bólu pod wpływem ćwiczeń i przyjmowanych NLPZ.

U około 20 % chorych pierwszymi objawami ZZSK są nawracające zapalenia tęczówki i/lub wysiękowe zapalenie pojedynczych stawów kolanowych i/lub skokowych.

Tylko u niewielu chorych dochodzi do zajęcia stawów obwodowych, najczęściej biodrowych. Często stwierdza się również zapalenie przyczepów ścięgnistych, np. ścięgna Achillesa.

Do objawów pozastawowych towarzyszących ZZSK należą: zapalenie tęczówki (25% chorych), niedomykalność zastawek aorty jako następstwo zapalenia aorty, zaburzenie przewodnictwa mięśnia sercowego, włóknienie górnych płatów płuc, przewlekły stan zapalny w przewodzie pokarmowym i amyloidoza.

Wśród badań dodatkowych najważniejsze znaczenie mają badania radiologiczne. Stwierdza się zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych (niezbędne do pewnego rozpoznania ZZSK), cechy kwadratowienia trzonów kręgów a w późniejszych okresach syndesmofity (mostki kostne łączące sąsiednie kręgi).

W badaniach surowicy krwi na początku choroby może nie być istotnych odchyleń. Często jednak obserwuje się mierne podwyższenie wskaźników aktywności zapalnej – OB, CRP, alfa 2 globulin. Ponadto może występować niedokrwistość mikrocytarna i hipergammaglobulinemia.

Badania te nie są jednak dobrym miernikiem aktywność procesu zapalnego. Antygen HLA B27 występuje u około 95% chorych, ale badanie to nie ma znaczenia diagnostycznego, ponieważ występuje również w populacji osób zdrowych i wśród chorych na inne choroby reumatyczne.

Leczenie ZZSK obejmuje:

  1. Edukacja chorego i fizykoterapia. Bardzo ważna jest nauka chorego ćwiczeń wzmacniających mięsnie brzucha i grzbietu oraz oddychania, które powinien systematycznie wykonywać.
  2. Lekami z wyboru są NLPZ podawane na noc i wcześnie rano.
  3. Przy braku efektywności NLPZ i zajęciu stawów obwodowych lub przy znacznej aktywności choroby stosuje się w leczeniu sulfasalazynę lub methotrexat. Jest również wiele doniesień na temat skuteczności podawania leków biologicznych, anty TNF alfa, u chorych z ciężkim przebiegiem ZZSK.
  4. Należy intensywnie leczyć zapalenie tęczówki, jeżeli wystąpi, gdyż nie leczone może doprowadzić do utraty wzroku (leczenie glikokortykoidami, najczęściej pozagałkowo).

ZZSK przebiega najczęściej z okresami remisji i zaostrzeń, prowadząc do całkowitego usztywnienia kręgosłupa oraz ograniczenia rozszerzalności oddechowej klatki piersiowej.

Czasem następuje całkowite usztywnienie klatki piersiowej prowadzące do zaburzeń oddychania.

Wczesne rozpoznanie choroby i podjęcie właściwego leczenia znacznie zwiększa szansę chorych na zachowanie dobrej sylwetki i prawidłowej mechaniki oddychania.

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK) jest przewlekłą chorobą zapalną, którą charakteryzuje kostnienie stawów i więzadeł kręgosłupa, zapalenie stawów obwodowych (np. biodrowych, kolanowych, skokowych) oraz zapalenie w miejscu przyczepu ścięgien mięśni do kości.

Objawy

Początkowe objawy choroby nie są niecharakterystyczne – chory skarży się na postępujące osłabienie i złe samopoczucie. najpierw pojawiają się bóle w okolicy lędźwiowo-krzyżowej, promieniujące do pachwin,pośladków i stawów kolanowych.

Leia também:  Guzek pod pachą – jakie są przyczyny zgrubienia pod pachą?

Z reguły występują w nocy, nad ranem i nie zmniejszają się po odpoczynku, a wręcz przeciwnie – zmniejszają się przy wysiłku, gimnastyce. W następnym okresie dochodzi do zmian w kręgosłupie w odcinku lędźwiowym, piersiowym lub szyjnym.

W zależności od ich umiejscowienia obserwuje się zesztywnienie, zmiany postawy (pochylenie do przodu), zmianę sposobu oddychania z piersiowego na brzuszny, ból i ograniczenie przy ruchach głową.

Kolejny etap to zmiany w układzie mięśniowym: przykurcze i osłabienie mięśni kończyn dolnych, mięśni piersiowych, karku, kulszowo-goleniowych, brzucha.

Diagnostyka

W celu zdiagnozowania ZZSK, wykonuje się badania obrazowe RTG kręgosłupa. Ponadto lekarz zleca badania laboratoryjne: oznaczenie antygenu HLA B27 (markera genetycznego tej choroby) wskaźniki stanu zapalnego OB, CRP i morfologię krwi.

Najważniejsze do rozpoznania choroby są jednak objawy kliniczne – zapalny ból kręgosłupa i stawów krzyżowo-biodrowych oraz ograniczenie ruchomości kręgosłupa.

Do potwierdzenia choroby, jeżeli nie występują zmiany w badaniach radiologicznych, wykonuje się rezonans magnetyczny.

Możliwość terapii

Podstawę leczenia stanowią niesteroidowe leki przeciwzapalne. Łagodzą ból, poranną sztywność kręgosłupa, hamują stan zapalny. By uniknąć działań niepożądanych, włącza się preparaty osłaniające żołądek i jelita. Dodatkowo stosuje się leki likwidujące napięcie mięśni. Ogromną rolę odgrywa także rehabilitacja, a przede wszystkim kinezyterapia, czyli leczenie ruchem.

Zapobieganie

Należy zapisywać czas trwania porannej sztywności, mierzony od momentu obudzenia się (pomiar przynajmniej raz w tygodniu). Warto również kontrolować parametry stanu zapalnego (OB lub CRP).

Dane te, zebrane razem i przedstawione lekarzowi, pomogą w kontroli choroby.

Pacjentom chorym na ZSSK zaleca się spanie na twardym podłożu z niewielką poduszką pod głową, rezygnację z palenia tytoniu, ciągłą kinezyterapie (pływanie), leczenie balneologiczne i farmakologiczne, NLPZ (niesteroidowe leki przeciwzapalne), sterydy.

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa – jak je rozpoznać?

Z tekstu dowiesz się:

  • jakie są objawy i powikłania ZZSK,
  • w jaki sposób można leczyć zesztywniające zapalenie stawów w kręgosłupie.

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK) to schorzenie zapalne kręgosłupa o przewlekłym charakterze. Jego dokładne przyczyny nie zostały jak dotąd ustalone. Przypuszcza się, że zesztywniające zapalenie stawów w kręgosłupie ma podłoże genetyczne, autoimmunologiczne oraz środowiskowe.

Zesztywniające zapalenie kręgosłupa może mieć różne nasilenie – od łagodnego, objawiającego się dolegliwościami bólowymi i sztywnością stawów, aż po bardzo ciężkie, powodujące całkowitą niepełnosprawność. Co ważne, ZZSK obejmuje nie tylko kręgosłup, ale także inne stawy (charakterystyczne jest m.in. zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych) oraz narządy wewnętrzne (np. płuca oraz serce).

Głównym objawem ZZSK jest ból kręgosłupa promieniujący do pośladków – naprzemiennie lub do obu naraz. Ma on tępy charakter i trudno go dokładnie umiejscowić, a w ciągu kilku tygodni stopniowo narasta. Dolegliwości mogą występować w nocy i wymuszać na pacjencie wstanie z łóżka i rozruszanie się. W ciągu dnia – pod wpływem normalnej aktywności – ból staje się mniej uciążliwy.

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa u kobiet może mieć inny początek – częstym objawem jest bowiem ból odcinka szyjnego kręgosłupa połączony ze stanem podgorączkowym, utratą apetytu oraz uczuciem ogólnego zmęczenia. Z tego powodu ZZSK u kobiet bywa wykrywane później.

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa z czasem powoduje coraz większe problemy z normalną codzienną aktywnością. Pacjenci mają kłopoty z odwracaniem głowy, jeśli choroba zajmie odcinek piersiowy kręgosłupa, odczuwany może być też ból podczas oddychania, kichania czy kaszlu.

Chorzy nie mogą się pochylać, swobodnie sięgać po położone wysoko przedmioty, kłopoty sprawia także zwykłe wstanie z krzesła czy kanapy.

W najbardziej zaawansowanym stadium ZZSK – na szczęście obecnie rzadko spotykanym – pacjenci mają dość charakterystyczną nieprawidłową sylwetkę (znacznie wychylenie do przodu), tracą zdolność normalnego poruszania się i stają się niepełnosprawni.

Oczywiście należy pamiętać także o powikłaniach ZZSK, które mogą obejmować:

  • ból i ograniczenie ruchomości innych stawów,
  • ból i zaczerwienienie oka, nadwrażliwość na światło,
  • szybszy rozwój miażdżycy oraz choroby niedokrwiennej serca,
  • problemy z oddychaniem i uszkodzenia płuc,
  • owrzodzenia błony śluzowej jelit,
  • uszkodzenia struktur nerwowych.

Zesztywniające zapalenie kręgosłupa diagnozuje się na podstawie wywiadu lekarskiego, badań laboratoryjnych oraz obrazowych (RTG, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa). Pomocne może być również oznaczenie antygenu HLA B27 – markera genetycznego ZZSK.

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa leczy się różnymi metodami, w zależności od występujących objawów, stadium zaawansowania choroby oraz ewentualnych powikłań (np. zajęcia innych stawów lub narządów).

Ważnym elementem leczenia ZZSK jest rehabilitacja kręgosłupa, obejmująca zarówno ćwiczenia wykonywane przez pacjenta w domu, jak i profesjonalne zabiegi fizjoterapeutyczne (krioterapia, masaże, ultradźwięki, elektroterapia). W celu złagodzenia bólu wykorzystuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz leki przeciwbólowe.

Chirurgia kręgosłupa stosowana w leczeniu ZZSK to m.in. operacje poprawiające oś kręgosłupa, które pomagają przywrócić równowagę ciała.

Należy pamiętać, że ZZSK nie można w pełni wyleczyć. Nowoczesne metody rehabilitacji oraz skuteczne leki pozwalają jednak pacjentom ze zdiagnozowaną chorobą zachować sprawność i samodzielność przez długi czas.

ZESZTYWNIAJĄCE ZAPALENIE STAWÓW KRĘGOSŁUPA

Jest to przewlekła, postępująca choroba zapalna prowadząca do zesztywnienia kręgosłupa, zmian w stawach biodrowych, biodrowo-krzyżowych oraz rzadziej w stawach barkowych, kolanowych i skroniowo-żuchwowych. Przyczyna choroby nie jest znana, podkreśla się uwarunkowania genetyczne (u ponad 90 % chorych obecny jest antygen HLA B27).

Istnieje hipoteza mówiąca o roli procesu autoimmunizacyjnego i zakażeń (reakcja autoagresji na antygen chrząstki stawowej aktywowana m.in. przez czynniki zakaźne), a także powtarzających się mikrourazów prowadzących do zapalenia przyczepów ścięgnistych mięśni. Choroba występuje u ok. 0,5 – 1% populacji.

Zazwyczaj rozpoczyna się u starszej młodzieży lub u młodych dorosłych, nierzadko trudno jest uchwycić początek objawów. We wczesnym okresie choroby mogą występować stany podgorączkowe, osłabienie, utrata masy ciała, nie są to jednak objawy specyficzne.

Typowy jest ból odcinka lędźwiowo – krzyżowego kręgosłupa trwający co najmniej 3 m-ce, ból promieniuje do pachwin, pośladków i stawów kolanowych. Charakterystyczne jest nasilanie się bólu w godzinach nocnych oraz ustępowanie objawów po ćwiczeniach fizycznych.

U części pacjentów choroba zaczyna się od zapalenia stawów kolanowych lub skokowych, albo też od zapalenia rozcięgna podeszwowego lub ścięgna piętowego (Achillesa). Wczesnym objawem jest także widoczne badaniu RTG zniesienie fizjologicznej lordozy w obrębie odcinka lędźwiowo – krzyżowego kręgosłupa. W miarę postępu choroby proces zapalny obejmuje coraz wyższe odcinki kręgosłupa.

Zajęcie odcinka piersiowego kręgosłupa objawia się bólami w klatce piersiowej nasilającymi się przy oddychaniu. Może dojść do zmniejszenia się rozszerzalności klatki piersiowej, tym samym do gorszej wentylacji płuc i skłonności do zakażeń.

Zajęcie odcinka szyjnego kręgosłupa może prowadzić do jego całkowitego unieruchomienia oraz skłonności do złamań, z możliwymi poważnymi konsekwencjami neurologicznymi (porażenie wszystkich kończyn). Postępujące zmiany w całym kręgosłupie powodują, że sylwetka chorego jest coraz bardziej pochylona do przodu, usztywniona. Widoczny w badaniu RTG obraz „kija bambusowego” świadczy o całkowitym zrośnięciu się kręgosłupa. Jednoczesne zmiany w obrębie kręgosłupa i stawów obwodowych prowadzą do przykurczy w obrębie kończyn dolnych, następnie górnych i w konsekwencji do poważnego kalectwa.

ZMIANY POZASTAWOWE W PRZEBIEGU ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA

    • Narząd wzroku – zapalenie tęczówki wyprzedza objawy ze strony narządu ruchu lub występuje po latach trwania choroby. Może prowadzić do pogorszenia a nawet utraty wzroku.
    • Układ krążenia – częstość jego zajęcia zwiększa się wraz z czasem trwania choroby. Może dojść do niedomykalności zastawki aortalnej, zaburzeń w układzie przewodzącym serca lub zapalenia wsierdzia)
    • Układ moczowo – płciowy  – choroba często doprowadza do uszkodzenia nerek i zapalenia gruczołu krokowego
    • Układ pokarmowy – często współistniejąca choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy
    • Układ oddechowy – wspomniane wcześniej ograniczenie ruchomości klatki piersiowej, pogorszenie wentylacji płuc i skłonność do infekcji

Choroba ok. trzykrotnie częściej występuje u mężczyzn, u kobiet może być jednak trudniejsza do rozpoznania z uwagi na nietypowy przebieg. Częściej dochodzi u nich do zajęcia stawów obwodowych i odcinka szyjnego kręgosłupa, proces chorobowy zazwyczaj jest mniej nasilony i wolniej postępuje.

Choroba ok. trzykrotnie częściej występuje u mężczyzn, u kobiet może być jednak trudniejsza do rozpoznania z uwagi na nieco inny przebieg. Częściej dochodzi u nich do zajęcia stawów obwodowych i odcinka szyjnego krę-gosłupa, proces chorobowy zazwyczaj jest mniej nasilony i wolniej postępuje.

DIAGNOSTYKA ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA

Bardzo ważnym badaniem jest RTG z oceną nasilenia zmian. Pomocne mogą być badania laboratoryjne krwi (morfologia, OB, CRP), moczu (badanie ogólne) i płynu stawowego. Wskazane jest oznaczenie antygenu HLA – B27.

Leia também:  Życie ze stwardnieniem rozsianym

LECZENIE ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA

Podstawowe znaczenie ma wczesne wdrożenie rehabilitacji ruchowej oraz odpowiedniego stylu życia (ograniczenie obciążenia kręgosłupa), spanie na specjalnym materacu dostosowującym się do fizjologicznych krzywizn kręgosłupa.

, zaprzestanie palenia tytoniu. Wskazana jest kompleksowa rehabilitacja narządu ruchu. Najskuteczniejsze w leczeniu są kąpiele w solankach siarczkowych , których bogate złoża znajdują się w Solcu-Zdroju i Busku-Zdroju.

Leczniczo działają również zabiegi borowinowe ( peloidoterapia).

Leczenie ogólne:

Niesterydowe leki przeciwzapalne (NLPZ) – stosowane głównie w okresach zaostrzeń, ograniczone zastosowanie z uwagi na działania niepożądane, zwłaszcza u osób starszych Glikokortykosteroidy – również obarczone możliwością poważnych działań niepożądanych, stosuje się je czasami jako iniekcje dostawowe w przypadku zajęcia stawów obwodowych oraz w przypadku powikłań okulistycznych Leki modyfikujące proces zapalny (metotreksat, sulfasalazyna) Leki biologiczne

Leczenie operacyjne :

endoprotezoplastyka stawów biodrowych leczenie złamań lub podwichnięć w obrębie odcinka szyjnego kręgosłupa zagrażające powikłaniami neurologicznymi.

Leki na bazie naturalnych , uzdrowiskowych kopalin przeznaczone są dla pacjentów, którzy ze względów na przeciwwskazania do konwencjonalnych zabiegów uzdrowiskowych lub brak czasu nie mogą skorzystać z leczenia sanatoryjnego. Jeżeli pacjent przebył już leczenie sanatoryjne stosując te leki w domu ma możliwość przedłużenia efektów kuracji.

Przedsiębiorstwo Farmaceutyczne SULPHUR ZDRÓJ z Buska-Zdroju jest jedynym w Polsce producentem leków przeciwreumatycznych z solanki siarczkowej oraz zagęszczonego wodnego wyciągu borowinowego ( peloidów).

Leki te wcierane w chory kręgosłup i stawy zmniejszą bóle, redukują obrzęki, działają przeciwzapalnie. Stosowane w seriach 2-3 tygodniowych poprawiają sprawność ruchową. Leki firmy SULPHUR ZDRÓJ są bezpieczne, w przeciwieństwie do większości innych leków przeciwreumatycznych, nie maja działań niepożądanych, nawet przy długotrwałym stosowaniu.

Twoje stawy mogą wspomóc także produkty uzdrowiskowe sulphur . Wytwarzane są one w standardzie produkcji leków, cechuje ich więc wysoka jakość i skuteczność działania.

DOMOWE SANATORIUM

  • buskie SPA siarczkowe. jedyne w Polsce wytwarzane z solanki siarczkowej do kąpieli siarczkowej lub pod prysznic.
  • buska maska siarczkowa do kąpieli, pod prysznic do okładów ( oryginalny produkt jest biały, nie zawiera żółtej lanoliny!)
  • borowina SPA– kuracja borowinowa z zastosowaniem emulsji borowinowej SPA do kąpieli borowinowej pachnącej lasem. Produkt na bazie zagęszczonego wodnego wyciągu borowinowego
  • borowina „plus” do okładów i zawijań – czysta mikrobiologicznie borowina wzmocniona 20% wodnym zagęszczonym wyciągiem borowinowym.
  • masło borowinowe. do wcierania i masaży borowinowych. Zawiera najcenniejsze skoncentrowane, aktywne składniki z borowin. Użycie masła do masażu klasycznego wzmacnia jego działanie lecznicze.

Choroby kręgosłupa pod lupą – zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK)

ZZSK to przewlekłe zapalenie kręgosłupa i stawów krzyżowo-biodrowych. Przyczyna powstania procesu zapalnego jest nieznana. Zapalenie obejmuje stawy kręgosłupa, a także stawy obwodowe i otaczające stawy tkanki miękkie czyli więzadła, torebki stawowe, ścięgna mięśni. Najbardziej charakterystyczne objawy choroby to ból i sztywność stawów.

W zaawansowanych stadiach dochodzi do usztywnienia kręgosłupa. Na skutek powstających zrostów między trzonami kręgów ograniczona jest znacznie ruchomość kręgosłupa. Pacjenci skarżą się na niemożność wykonania podstawowych ruchów tułowia. Choroba jest przewlekła i uznana za nieuleczalną.

Możliwe jest jednak spowolnienie jej rozwoju i zmniejszanie nasilenia objawów.

Osoby szczególnie narażone na wystąpienie ZZSK

Najczęściej początek choroby przypada na 20-30 rok życia. Odnotowuje się pojedyncze zachorowania ok. 18 r.ż. lub w starszym wieku. Zdecydowanie częściej chorują mężczyźni (nawet 2-3 razy więcej zachorowań notuje się u płci męskiej).

Charakterystyczne objawy choroby

W pierwszej kolejności warto postawić sobie pytanie jakie objawy mogą wskazywać wystąpienie ZZSK i sugerować diagnostykę w tym kierunku?

Jak już wspominaliśmy pierwszym objawem jest ból pleców o charakterze zapalnym. Charakterystyczną cechą bólu jest jego występowanie w godzinach porannych, tuż po przebudzeniu. Ból ma charakter usztywniający kręgosłup. Pacjenci zgłaszają konieczność „rozruszania” w ciągu dnia – wtedy ból stopniowo ustępuje.

Ból zlokalizowany jest w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa, a także poniżej (w pośladkach) i w okolicy kręgosłupa piersiowego (przestrzeń międzyłopatkowa). Zwykle „atak” bólu trwa od kilkunastu do kilkudziesięciu minut. Opisywany jest jako tępy, gniotący ból, czasami piekący lub kłujący.

Bardzo charakterystyczne jest nasilenie bólu w bezruchu i jego ustępowanie po aktywności fizycznej. Stopniowo dochodzi do ograniczenia ruchomości kręgosłupa i jego usztywnienia.

Właściwa diagnoza może spowolnić rozwój choroby

Postawienie właściwej diagnozy w początkowej fazie choroby umożliwia zatrzymanie rozwoju choroby i ograniczenie stadium usztywnienia kręgosłupa.

Choroba rozpoczyna się najczęściej w dolnym odcinku kręgosłupa (odcinek lędźwiowo-krzyżowy kręgosłupa), a w kolejnych fazach powstają zmiany także w wyższych jego partiach i objawy dotyczą również odcinków kręgosłupa piersiowego i szyjnego.

Postać zaawansowaną charakteryzuje zniesienie ruchów kręgosłupa we wszystkich płaszczyznach: prostowania, zgięcia, a także rotacji. Na tym etapie kręgosłup w obrazie RTG przypomina tzw. „kij bambusowy”. Jest usztywniony, a każdy ruch wymaga zaangażowania stawów obwodowych i ruchu całego tułowia co nadaje mu mechaniczny charakter, przypominający ruchy „robota”.

Istotne jest więc wczesne rozpoznanie, które pozwala zapobiegać tworzeniu się tak zaawansowanych zmian. Pacjentów często mogą zmylić objawy występujące na obwodzie. Mimo,  że choroba dotyczy głównie stawów kręgosłupa i jej nazwa jest sformułowana w sposób sugerujący zajęcie tylko tej okolicy to objawy mogą dotyczyć także stawów obwodowych.

Ból pojawia się w stawach biodrowych, kolanowych, brakowych i łokciowych, a także w mniejszych stawach rąk i stóp. Charakterystyczny dla stawów obwodowych jest nawracający charakter zapalenia. Najczęściej dochodzi do nawracającego, wysiękowego zapalenia stawu kolanowego.

Zdarza się, że jest to pierwszy, zauważalny przez pacjenta objaw choroby, który może sugerować błędną diagnozę. Doświadczony diagnosta, który kompleksowo przeanalizuje problem z pewnością zauważy pewne zależności między objawami i podejmie właściwe decyzje dotyczące procesu diagnozy i terapii.

W początkowych stadiach diagnostyka jest oceniana jako niezwykle trudna. Wg kryteriów nowojorskich oparta jest na badaniu obrazowym – RTG kręgosłupa, w którym wyraźnie widać zmiany w obrębie stawów kręgosłupa w zaawansowanych stadiach choroby – tzw. „kij bambusowy”, do którego upodabnia się kręgosłup w przebiegu choroby.

We wczesnych stadiach choroby obraz RTG może nie przybierać charakterystycznej formy dlatego coraz cześciej diagnozę opiera się na bardziej dokładnym badaniu jakim jest rezonans magnetyczny (MRI). W badaniu krwi nie obserwuje się w surowicy obecności „czynników reumatoidalnych” (zapalenie seronegatywne).

W badaniach laboratoryjnych ważna jest także ocena OB oraz CRP, które wskazują na toczący się w organizmie proces zapalny. U zdecydowanej większości chorych (około 90%) obserwuje się obecność antygenu HLA B27. Badania wskazują na predyspozycje do wystąpienia choroby w przypadku obecności antygenu, jednak nie u każdej osoby, u której stwierdza się jego obecność choroba się rozwinie. Pełny obraz choroby daje przede wszystkim dokładny wywiad dotyczący objawów uzupełniony o badania obrazowe i laboratoryjne. Szczególnie we wczesnych stadiach istotna jest obserwacja pacjenta, prawidłowa interpretacja wyników i analiza zmian.

Jak leczyć kiedy diagnoza została postawiona?

Dobór odpowiedniego leczenia, jak w każdym przypadku klinicznym, uzależniony jest od indywidualnego stanu pacjenta – stadium choroby, charakterystycznych objawów i objawów współistniejących, obecności innych chorób i reakcji pacjenta na leki oraz terapię niefarmakologiczną.

LECZENIE NIEFARMAKOLOGICZNE  – FIZJOTERAPIA

Najważniejszą formą leczenia niefarmakologicznego jest fizjoterapia. Pozwala zarówno na ograniczenie zmian wtórnych w mięśniach i okolicznych stawach, jak i zmniejszenie dolegliwości bólowych.

Dobry specjalista z zakresu rehabilitacji ruchowej powinien zalecić terapię tkanek miękkich oraz stawów, a także przeprowadzić instruktaż ćwiczeń, dzięki którym możliwe będzie zapobieganie deformacją kręgosłupa i znacznym ograniczeniom jego ruchomości.

FARMAKOLOGICZNE LECZENIE ZZSK

Decyzję dotyczącą leczenia farmakologicznego podejmuje lekarz reumatolog.

W grupie pacjentów, u których występują charakterystyczne objawy – sztywność poranna i silne dolegliwości bólowe zaleca się doraźne stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, w których skład wchodzi najczęściej diklofenak lub ibuprofen (olfen, ketonal, dkilak, naklofen).

Obecnie dostępne są także leki nowej generacji tj. nimesil czy minesulin. W przypadku wystąpienia objawów w stawach obwodowych zaleca się także miejscowe stosowanie kortykosterodiów w postaci iniekcji stawowych. W ostatnich latach stosuje się także leki „biologiczne”.

Mają za zadanie blokowanie czynników zapalnych, odpowiadających za rozwój ZZSK. Według badaczy i opinii pacjentów są najskuteczniejszą formą leczenia farmakologicznego w tej grupie chorych. Ograniczenie stanu zapalnego, a tym samym zahamowanie zmian usztywniających w obrębie stawów pozwala na poprawę funkcjonowania chorych.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*