Zawał serca a brak dolegliwości bólowych

Inne nazwy: Atak serca, Zawał mięśnia sercowego, Ostry zespół wieńcowy (OZW)

Serce jest centralnym narządem układu krwionośnego, zbudowanym z tkanki mięśniowej poprzecznie prążkowanej typu sercowego, który za pomocą układu tętnic i żył pompuje krew do całego organizmu. Serce człowieka składa się z 2 przedsionków i 2 komór. Krew wypływa z serca tętnicami, a wraca żyłami.

Odtlenowana krew wypływa z prawej komory serca przez pień płucny, skąd trafia do płuc, gdzie pobiera tlen, a następnie żyłami płucnymi krew bogata w tlen wpływa przez lewy przedsionek, do lewej komory, później przez aortę krew zostaje przepompowana do wszystkich narządów organizmu, dostarczając tlen do tkanek.

Aby prawidłowo spełniać swoje funkcję, serce wymaga dużej ilości zawartego w niej tlenu.

Zawał serca a brak dolegliwości bólowych

Do zawału mięśnia sercowego najczęściej dochodzi na tle miażdżycy tętnic wieńcowych, ognisko miażdżycy (blaszka miażdżycowa) w ścianie tętnicy powoduje zmniejszenie jego światła i ograniczenie przepływu krwi.

Uważa się, że do zawału mięśnia sercowego dochodzi najczęściej w mechanizmie pęknięcia lub krwotoku do blaszki miażdżycowej, albo narastania zakrzepu na jej powierzchni. Do objawów zawału mięśnia sercowego zalicza się ból w klatce piersiowej, który trwa ponad 20 minut, nie ustępuje po odpoczynku i po podaniu nitrogliceryny.

Ból ma charakter piekący, dławiący, rozpierający, promieniuje do żuchwy, ramienia lub barku, towarzyszy jemu lęk, szybkie tętno i/lub zmianę ciśnienia krwi. U osób chorujących na cukrzycę ból może być osłabiony lub nawet nieobecny.

W przypadku wystąpienia objawów opisanych powyżej, należy zadzwonić pod numer 112 lub numer pogotowia ratunkowego. Brak natychmiastowej interwencji lekarskiej może spowodować wystąpienie nieodwracalnych zmian w sercu i doprowadzić do śmierci.

Zarówno w przypadku zawału serca jak i innych form ostrego zespołu wieńcowego (OZW) u pacjenta zazwyczaj występuje nagły ból w klatce piersiowej, często promieniujący do żuchwy, lewego ramienia lub barku, który nie ustępuje pomimo odpoczynku.

U osoby z epizodami bólowymi w obrębie klatki piersiowej, spowodowanymi niewystarczającym dopływem krwi przez zwężone tętnice (niestabilna dławica piersiowa) objawy te mogą być bardziej nasilone lub trwać dłużej niż u osoby, w której występują bóle powysiłkowe (dławica piersiowa stabilna), lub mogą występować po raz pierwszy. Objawy towarzyszące atakowi serca lub OZW to między innymi:

  • ból w klatce piersiowej – piekący, dławiący, rozpierający
  • szybkie tętno
  • zmiana ciśnienia krwi
  • nudności i wymioty
  • poty
  • utrudnione oddychanie

W niektórych przypadkach objawy te mogą wystąpić samodzielnie, bez towarzyszącego im bólu w klatce piersiowej (szczególnie u osób starszych oraz u cukrzyków). U kobiet objawy są często łagodniejsze i trudniejsze do zinterpretowania niż u mężczyzn.

Więcej informacji dotyczących objawów ostrzegawczych oraz różnicy pomiędzy objawami u kobiet i u mężczyzn znaleźć można w sekcji Linki. Nie należy ignorować tych objawów, lecz natychmiast wezwać pogotowie.

W przypadku braku szybkiej interwencji lekarskiej może dojść do uszkodzenia mięśnia sercowego.

  • U pacjenta z objawami ostrego zespołu wieńcowego (OZW) początkowo trudno stwierdzić, czy przyczyną jest zawał serca, dusznica niestabilna czy też ból w klatce piersiowej jest spowodowany innymi czynnikami. W celu stwierdzenia lub wykluczenia ataku serca można wykonać następujące badania:
  • BADANIA LABORATORYJNE 

Zazwyczaj w celu stwierdzenia zawału serca należy wykonać badania krwi. W diagnostyce różnicowej OZW zazwyczaj oznacza się biomarkery sercowe – białka uwalniane w przypadku uszkodzenia komórek mięśniowych. Są to między innymi:

  • Troponina– najczęściej oznaczany i najbardziej swoisty marker sercowy, jego poziom wzrasta w ciągu kilku godzin od wystąpienia uszkodzenia i pozostaje podwyższony przez okres dwóch tygodni. Zazwyczaj wykonuje się serię oznaczeń troponiny w ciągu kilku godzin. Wzrost i/lub spadek poziomu troponiny w ramach tych oznaczeń wskazuje na zawał serca.
  • CK-MB– forma enzymu o nazwie kinaza keratynowa, występująca głównie w mięśniu sercowym; wzrasta w przypadku uszkodzenia komórek mięśnia sercowego

Inne badania laboratoryjne to między innymi:

  • Mioglobina– białko uwalniane do krwi po uszkodzeniu serca lub mięśni szkieletowych; badanie to obecnie wykonuje się rzadziej.
  • BNP lub NT-proBNP– uwalniane przez organizm jako naturalna odpowiedź na niewydolność serca; podwyższony poziom BNP nie stanowi wprawdzie o rozpoznaniu zawału serca, lecz wskazuje na podwyższone ryzyko zaburzeń pracy serca u pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym.

Zazwyczaj po przyjęciu do szpitala osoby z objawami ostrego zespołu wieńcowego wykonuje się najpierw co najmniej jedno z powyższych badań, a następnie powtarza się je kilkukrotnie w ciągu kolejnych kilku godzin, aby zaobserwować zmianę ich stężenia. Prawidłowe stężenia biomarkerów sercowych oznaczają mniejsze prawdopodobieństwo uszkodzenia mięśnia sercowego, a większe prawdopodobieństwo tego, że ból w klatce piersiowej jest spowodowany dławicą piersiową stabilną.

Czasami wykonuje się również jedno lub kilka badań przesiewowych, co ma na celu ocenę czynności pozostałych narządów:

  • Morfologię krwi
  • Równowagę kwasowo-zasadową
  • Równowagę elektrolitową (jonogram)
  • Stężenie glukozy we krwi

BADANIA POZALABORATORYJNE

  • Elektrokardiogram (EKG) – ocena rytmu oraz elektrycznej aktywności serca; atak serca można rozpoznać w oparciu o zmiany elektrokardiogramu łącznie z badaniami krwi. EKG wykonuje się w ciągu kilku minut po przyjęciu osoby z OZW do szpitala. Pozwala na ocenę rytmu serca i może służyć w celu wykrycia zmian świadczących o rozległym ataku serca. Zazwyczaj samo EKG pozwala tylko stwierdzić niedokrwienie serca lub wykazuje nieswoiste zmiany, na których podstawie nie można postawić rozpoznania ataku serca.
  • EKG rejestrowany metoda Holtera – przez określony czas pacjent pozostaje podłączony do monitora, który ocenia rytm jego serca.
  • Echokardiografia spoczynkowa
  • Tomografia komputerowa – pozwala ocenić wskaźnik uwapnienia oraz anatomie naczyń wieńcowych
  • Elektrokardiograficzna próba wysiłkowa
  • RTG klatki piersiowej
  • Koronarografia –  podstawowe badanie pozwalające ocenić anatomie tętnic wieńcowych oraz rokowanie i możliwość leczenia inwazyjnego.

Dalsze informacje w języku angielskim można znaleźć na stronie: Heart Attack and Acute Coronary Syndrome

Leczenie należy rozpocząć jak najszybciej, aby nie dopuścić do rozległych uszkodzeń mięśnia sercowego i usunąć niedrożności. Wymaga to podania leków, a czasami również interwencji chirurgicznej.

Leczenie ma również na celu złagodzenie ostrych objawów klinicznych związanych z zawałem serca.

Po powrocie do zdrowia pacjentom zazwyczaj zaleca się zmianę trybu życia oraz inne sposoby leczenia, mające zapobiegać powtórnemu atakowi serca.

Podobnie jak i w innych chorobach serca, bardzo ważna jest kontrola ciśnienia krwi (obniżenie ciśnienia krwi, w przypadku nadciśnienia). W zależności od postawionego przez lekarza rozpoznania klinicznego do leczenia włącza się leki, które doraźnie znoszą dolegliwości bólowe, zapobiegają wystąpieniu kolejnym incydentom sercowo-naczyniowym, np.

 beta blokery, inhibitory ACE, leki przeciwkrzepliwe, leki przeciwpłytkowe oraz trombolityczne, czasami także leki, które zwiększają siłę skurczu serca, np. dioksynę, albo leki przeciwarytmiczne, które pomagają zsynchronizować pracę serca. W dusznicy niestabilnej lekiem, który podaje się na początku jest  kwas acetylosalicylowy (Aspiryna).

Czasami niezbędne są procedury inwazyjne, takie jak angioplastyka lub pomostowanie aortalno-wieńcowe.

Dalsze informacje w języku angielskim można znaleźć na stronie: National Heart, Lung, and Blood Institute

Ratownictwo i ochrona ludności

Kategoria: Ratownictwo i ochrona ludności

Główną przyczyną zgonów w Polsce są choroby układu krążenia. Aż 23% osób umiera z powodu choroby niedokrwiennej serca, w tym w wyniku zawału serca.

Zostałeś wezwany do 55-letniego mężczyzny, który zasłabł na ulicy. Po dotarciu na miejsce widzisz, że siedzi na ławce, jest przytomny, ale uskarża się na silny ból w klatce piersiowej i duszność. Świadkowie twierdzą, że zemdlał, upadł na ziemię i przez kilkanaście sekund był nieprzytomny.

Badasz go i widzisz, że jest spocony, blady, oddycha 20/min, a tętno na tętnicy promieniowej jest słabo wyczuwalne, o częstotliwości 45/min. Na twoje pytanie: czy na coś choruje, mężczyzna odpowiada, że od rana ma uczucie słabości, nudności i wymiotuje, dlatego szedł właśnie do swojego lekarza.

  1. Jaka prawdopodobna przyczyna mogła spowodować pogorszenie się stanu zdrowia u tego pacjenta?
  2. Jakie będzie twoje postępowanie w ramach kwalifikowanej pierwszej pomocy?

Skuteczność leczenia ostrego niedokrwienia serca zależy od czasu, który upłynął od pojawienia się pierwszych objawów do rozpoczęcia leczenia. Już po 20 min od całkowitego zamknięcia tętnicy wieńcowej dochodzi do postępującej martwicy mięśnia sercowego. Korzyści, jakie niesie właściwe rozpoznanie i szybkie wezwanie pomocy, podkreśla twierdzenie: „czas to mięsień”.

Przyczyny

Serce to narząd układu krążenia, pełni funkcję pompy ssąco-tłoczącej. Zbudowane jest z tkanki mięśniowej i łącznotkankowych struktur, które tworzą jego szkielet wraz z zastawkami. Ma cztery jamy: prawy i lewy przedsionek oraz prawą i lewą komorę. W trakcie cyklicznych skurczów i rozkurczów mięśnia sercowego dochodzi do napełniania i opróżniania jam serca.

Leia também:  Como ajudar uma pessoa que esteja se engasgando

Krew z dużych naczyń żylnych trafia do prawego przedsionka, w którym zostaje zgromadzona, a następnie wtłoczona do prawej komory. Podczas skurczu komory trafia poza serce – do krążenia płucnego, gdzie zostaje utlenowana. Wzbogacona tlenem krew wraca żyłami płucnymi do serca. Trafia do lewego przedsionka i stąd do lewej komory.

Podczas jej skurczu opuszcza serce i przemieszcza się do aorty wstępującej. Serce, jak każdy inny narząd, aby mogło prawidłowo funkcjonować, musi otrzymywać ciągłe dostawy tlenu i składników odżywczych, np. glukozy. Za zaopatrywanie mięśnia sercowego w krew odpowiedzialne są naczynia wieńcowe wraz z ich odgałęzieniami, odchodzące od aorty wstępującej.

Tętnica wieńcowa lewa dostarcza ją do obszaru lewego przedsionka, lewej komory, części przegrody międzykomorowej, części przedniej komory prawej. Tętnica wieńcowa prawa zaopatruje prawy przedsionek, prawą komorę, tylną część przegrody międzykomorowej oraz tylno-dolną część lewej komory.

Przyjmuje się, że w czasie spoczynku przez naczynia wieńcowe przepływa 5% krwi stanowiącej pojemność minutową serca, a mięsień ten zużywa 10% całego zapotrzebowania organizmu na tlen.

Zawał mięśnia sercowego to martwica komórek mięśniowych na określonym obszarze serca, wywołana ostrym, przedłużonym niedokrwieniem. Może obejmować całą grubość mięśnia ­ mówimy wtedy o zawale pełnościennym – lub tylko warstwę podwsierdziową, prowadząc do zawału niepełnościennego.

Zwykle dochodzi do niego w wyniku istotnego zmniejszenia lub całkowitego ustania przepływu krwi w naczyniu wieńcowym, a w konsekwencji do ostrego niedokrwienia i martwicy miokardium. Najczęstszą przyczyną zamknięcia tętnicy wieńcowej jest powstanie wewnątrznaczyniowej skrzepliny krwi w miejscu pęknięcia blaszki miażdżycowej.

Czasami przyczyna zawału serca związana jest z zaburzeniami równowagi między zapotrzebowaniem serca na tlen a dostarczaniem go przez naczynia wieńcowe.

Sytuacje takie mogą mieć miejsce podczas arytmii przebiegających ze zbyt wolną lub zbyt szybką pracą serca, w ciężkiej niedokrwistości, ciężkiej niewydolności oddechowej, hipotensji (wstrząs), w trakcie wyczerpującego wysiłku fizycznego.

Objawy

Najbardziej charakterystycznym objawem, który towarzyszy zawałowi serca, jest ból w klatce piersiowej. Występuje on w około 80% przypadków. Zazwyczaj ma duże natężenie, opisywany jest przez pacjentów jako ściskający, gniotący, czasami piekący.

Należy jednak zdawać sobie sprawę, że mogą mieć trudności z opisaniem, z jakim rodzajem bólu mają do czynienia. Osoby, które chorują na chorobę niedokrwienną serca, będą odczuwały ból zawałowy jako silniejszy i trwający dłużej niż zwykle.

Przyjmuje się, że ból trwający ponad 20 min związany jest z niedokrwieniem serca spowodowanym zawałem. W wyniku reakcji organizmu na silne dolegliwości bólowe skóra pacjenta może być blada i spocona.

Ból najczęściej zlokalizowany jest w okolicy przedsercowej mostka, a jego natężenie nie jest związane z fazą oddychania ani ze zmianą pozycji ciała. Poszkodowany może wskazywać jego miejsce poprzez przyłożenie pięści na mostku. Niektóre osoby mogą odczuwać ból w innych częściach ciała, tzn.

będzie on promieniował w kierunku żuchwy, lewego barku lub w dół do lewej ręki. Gdy zawałem objęta jest dolna lub tylna ściana serca, ból może być zlokalizowany w nadbrzuszu lub plecach (okolica międzyłopatkowa) albo do nich promieniować. U tych pacjentów dodatkowo lub jako jedyny objaw mogą pojawić się nudności oraz wymioty.

Ostremu zawałowi serca w 40% przypadków oprócz bólu towarzyszy duszność spoczynkowa. Uczucie duszności związane jest z ostrą niewydolnością lewej komory serca. Świadczy o dysfunkcji mięśnia sercowego jako pompy, zmniejszeniu objętości wyrzutowej serca i powoduje spadek przepływu krwi w krążeniu płucnym, a co za tym idzie – niewystarczające zaopatrywanie organizmu w tlen.

W rozległym zawale, w wyniku istotnego zmniejszenia siły skurczu mięśnia sercowego i zmniejszenia objętości wyrzutowej, może dojść do spadku ciśnienia tętniczego krwi. Stan ten nazywamy wstrząsem kardiogennym (spowodowanym niewydolnością serca). U tych chorych dojdzie do sinicy obwodowej i zaniku tętna na tętnicy promieniowej.

Kolejnym objawem, który może towarzyszyć zawałowi serca, jest omdlenie lub stan przedomdleniowy, charakteryzujący się uczuciem osłabienia, mroczkami przed oczami, zawrotami głowy. Omdlenia związane są z krótkotrwałym spadkiem ciśnienia skurczowego prowadzącego do zmniejszenia przepływu krwi przez naczynia mózgowe.

Ich przyczyną mogą być pojawiające się nagle zaburzenia rytmu serca.

Należy pamiętać, że nie wszystkie objawy muszą występować jednocześnie, aby u pacjenta podejrzewać zawał serca. U ludzi starszych ­ szczególnie kobiet lub osób chorujących na cukrzycę – towarzyszące zawałowi serca dolegliwości bólowe są mniej charakterystyczne bądź nie występują wcale.

Ocena

Podstawową czynnością, od której należy zacząć udzielanie pomocy, jest ocena pacjenta i zebranie wywiadu. Poziom stanu świadomości określamy, używając skali AVPU (alert – przytomny, verbal – reaguje na głos, pain – reaguje na ból, unresponsive – nieprzytomny). Większość pacjentów z zawałem serca będzie przytomna.

Ci, u których doszło do niewydolności krążeniowo-oddechowej, z powodu niedotlenienia i obniżonego ciśnienia krwi mogą być nieprzytomni lub kontakt z nimi może być utrudniony. Dalsze badanie prowadzimy według schematu ABC. Rozpoczynamy od oceny drożności dróg oddechowych (airways) i ewentualnego ich udrożnienia.

W trakcie oceny układu oddechowego (breathing) zwracamy uwagę na częstotliwość oddechów i towarzyszący im wysiłek oddechowy. Przyspieszony oddech może być spowodowany zwiększonym zapotrzebowaniem organizmu na tlen i próbą wyrównania jego niedoborów. Jeśli u pacjenta doszło do kardiogennego obrzęku płuc w trakcie oddychania, mogą być słyszalne dodatkowe odgłosy, tzw.

rzężenia, spowodowane obecnością w pęcherzykach płucnych płynu przesiękowego. Oceniając układ krążenia (circulation), należy zbadać tętno na tętnicy szyjnej oraz tętnicy promieniowej. Niewyczuwalne, słabo wyczuwalne, zanikające tętno na tętnicy promieniowej będzie świadczyło o słabej perfuzji obwodowej lub wstrząsie kardiogennym.

Pacjenci z zawałem serca są zagrożeni występowaniem zaburzeń rytmu, dlatego częstotliwość tętna może być przyspieszona lub zwolniona poza fizjologiczne granice 60-100 uderzeń na minutę. Prawidłowy puls powinien być wyczuwalny w regularnych odstępach czasu; mówimy wtedy, że jest miarowy.

W przypadku występowania zaburzeń rytmu serca w trakcie badania tętna można wyczuć jego niemiarowość. Pacjenci mogą odczuwać w klatce piersiowej mocne, nieregularne skurcze serca. Określają te dolegliwości jako kołatanie serca.

Wywiad

Do zbierania wywiadu możemy wykorzystać standardowy schemat SAMPLER. Jest to akronim utworzony z pierwszych liter wyrazów odnoszących się do informacji, które należy uzyskać od pacjenta lub świadków zdarzenia. S (signs and symptoms): identyfikacja objawów charakterystycznych dla zawału serca.

Dotyczą one zwłaszcza dolegliwości bólowych w klatce piersiowej, umiejscowienia i charakteru bólu, czasu jego trwania. Należy zwrócić uwagę na inne dolegliwości, jak: nudności, wymioty, uczucie osłabienia, zawroty głowy, bladość powłok skórnych. A (allergies): pytanie o reakcje alergiczne. Obecnie wiele osób jest uczulonych na pokarm lub substancje będące składnikiem leków, np.

kwas acetylosalicylowy zawarty w aspirynie. A ponieważ aspiryna jest jednym z leków wykorzystywanych w leczeniu zawału serca, należy mieć pewność, że pacjent nie jest na nią uczulony. M (medications): pytanie o przyjmowane leki. Informacja o lekach, które na co dzień przyjmuje pacjent, to wiedza o chorobach, na jakie choruje.

Poszkodowani oprócz leków kardiologicznych mogą przyjmować np. insulinę, jeśli chorują na cukrzycę. P (past medical history): pytanie o przeszłość chorobową. Niektórzy od wielu lat leczą się z powodu choroby niedokrwiennej serca czy niewydolności krążenia.

Ich wiedza na temat przebiegu własnej choroby może pomóc zidentyfikować przyczynę bólu, nie zawsze jest to bowiem ból pochodzenia sercowego. L (last oral intake): pytanie o czas spożycia ostatniego posiłku. Jeśli w żołądku znajduje się jeszcze pokarm, a u pacjenta wystąpią wymioty, istnieje zwiększone ryzyko ich aspiracji do układu oddechowego.

Wiedząc o tym, możemy przygotować się na taką ewentualność. E (events): pytanie o wydarzenia związane z powodem wezwania pomocy medycznej i mające wpływ na stan zdrowia poszkodowanego. Są to ważne pytania mogące wskazać, jakie okoliczności towarzyszyły pogorszeniu się stanu zdrowia.

Dolegliwości bólowe mogły pojawić się po wysiłku fizycznym i ustąpić po chwili odpoczynku, pacjent mógł mieć epizod omdlenia lub obudzić się z dyskomfortem w klatce piersiowej. R (risk factors): pytanie o czynniki ryzyka. Prawdopodobieństwo wystąpienia zawału serca jest większe u osób z tzw. grupy ryzyka. Należą do niej osoby: palące tytoń, otyłe, chorujące na nadciśnienie tętnicze, cukrzycę.

Postępowanie

Osoba z podejrzeniem zawału mięśnia sercowego musi jak najszybciej zostać objęta specjalistyczną opieką medyczną i przetransportowana do szpitala. Powinna przyjąć komfortową dla siebie pozycję, która ułatwia oddychanie, najczęściej będzie to pozycja siedząca.

Ponadto nie powinna się przemieszczać o własnych siłach, gdyż dodatkowy wysiłek fizyczny może spowodować wzrost obciążenia pracą mięśnia sercowego oraz jego zwiększone zapotrzebowanie na tlen.

Leia também:  Badania przy wirusowym zapaleniu wątroby

W tej sytuacji spowoduje to nasilenie niedokrwienia komórek miokardium oraz powiększenie obszaru objętego zawałem.

Pacjenci z przyspieszonym oddechem i zgłaszający duszność powinni otrzymać tlen. Tlenoterapię bierną należy też wdrożyć u osób ze słabą perfuzją obwodową, we wstrząsie i z zaburzeniami świadomości.

Ci, którzy po raz pierwszy doświadczają silnego bólu w klatce piersiowej, któremu towarzyszą duszności, osłabienie lub inne dolegliwości, mogą być niespokojni, pobudzeni i przestraszeni. Mają świadomość zagrożenia życia lub poczucie nadchodzącej śmierci.

Aby zmniejszyć stres poszkodowanego, należy zapewnić mu wsparcie psychiczne.

Osoby z ostrym zawałem mięśnia sercowego zagrożone są występowaniem zaburzeń rytmu serca, także tych, które prowadzą do zatrzymania akcji serca.

Dlatego w trakcie oczekiwania na zespół ratownictwa medycznego należy okresowo kontrolować podstawowe parametry życiowe poszkodowanego i przygotować się na możliwość wystąpienia nagłego zatrzymania krążenia.

Jeśli ratownicy mają do dyspozycji zautomatyzowany defibrylator zewnętrzny, powinien on być przygotowany. Jeśli dojdzie do NZK, należy wdrożyć procedurę RKO wraz z użyciem AED.

Zawał serca a brak dolegliwości bólowych

Przemysław Osiński jest ratownikiem medycznym, magistrem zdrowia publicznego w specjalności medycyna ratunkowa, instruktorem Wojskowego Centrum Kształcenia Medycznego w Łodzi

Objawy zawału serca
umiejscowienie bólu: za mostkiem, szyja, lewa kończyna górna
promieniowanie bólu: szyja, lewa kończyna górna
charakter bólu: silny, ściskający, gniotący, rozpierający
czas trwania bólu: ponad 20 min
objawy towarzyszące: nudności, wymioty, duszność, utrata przytomności

Podpisy do zdjęć:

Fot 1. Rycina tytułowa przedstawia serce z zaznaczonym obszarem martwicy spowodowanej niedrożnością gałęzi zstępującej lewej tętnicy wieńcowejFot 2. Zautomatyzowany defibrylator zewnętrzny

marzec 2017

Zawał serca – objawy, przyczyny, pierwsza pomoc. Czy zawał serca boli?

Objawy zawału serca to m.in. ból w klatce piersiowej, duszność, osłabienie, kołatanie serca, ból w nadbrzuszu. Zawał serca jest konsekwencją choroby niedokrwiennej serca.

Najczęstsze przyczyny zawału to: miażdżyca, wysoki cholesterol, nadciśnienie tętnicze, otyłość, cukrzyca, brak aktywności fizycznej, niewłaściwa dieta.

Jak rozpoznać wczesne objawy zawału? Jakie są czynniki ryzyka? Czy zawał serca boli?

Zawał mięśnia sercowego (potocznie: atak serca) to zamknięcie przepływu krwi przez naczynia wieńcowe. Najczęściej przyczyną zawału serca jest miażdżyca – zablokowanie tętnicy wieńcowej przez odkładający się cholesterol (złogi miażdżycowe). Ryzyko zawału serca zwiększają m.in. nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, wysoki poziom cholesterolu.

Objawy zawału serca

Ból w klatce piersiowej, duszności, ból za mostkiem (nagły, silny), uczucie lęku, poty – to najbardziej charakterystyczne objawy zawału serca. Ból trwa zwykle powyżej 20 minut, może promieniować – do żuchwy, gardła, ramion, okolicy międzyłopatkowej lub brzucha (ból nie ustępuje po nitroglicerynie).

Ból w klatce piersiowej, duszności, ból za mostkiem (nagły, silny), uczucie lęku, poty – to najbardziej charakterystyczne objawy zawału serca.

Zawał serca – objawy

  • ból w klatce piersiowej;
  • ból w nadbrzuszu;
  • osłabienie;
  • nagły, silny, rozlany ból za mostkiem;
  • pieczenie (przypominające zgagę)
  • duszność;
  • bladość powłok skóry;
  • kołatanie serca;
  • potliwość;
  • nudności;
  • stan podgorączkowy;
  • uczucie lęku;
  • wymioty;
  • omdlenie
  • zbyt szybkie lub zbyt wolne tętno.

Niemy zawał serca – zawał serca bez bólu w klatce piersiowej

Klasyczne objawy zawału serca, takie jak gniotący ból w klatce piersiowej, skrócony oddech, duszności, uczucie lęku i niepokoju, nie muszą występować w każdym przypadku zawału. Szacuje się, że nawet 40 proc. wszystkich incydentów zawałowych mogą stanowić tzw. nieme zawały.

Zawały bez wyraźnych objawów najczęściej występują u osób starszych oraz pacjentów z chorobami przewlekłymi (np. cukrzyca, przewlekła choroba nerek). Zamiast bólu może pojawić się silna, nagła duszność, osłabienie, utrata przytomności. U diabetyków przyczyną zmniejszonego odczuwania bólu może być neuropatia cukrzycowa.

Klasyczne objawy zawału serca, takie jak gniotący ból w klatce piersiowej, skrócony oddech, duszności, uczucie lęku i niepokoju, nie muszą występować w każdym przypadku zawału. Szacuje się, że nawet 40 proc. wszystkich incydentów zawałowych mogą stanowić tzw. nieme zawały.

Sprawdź: Leki na cholesterol, leki przeciwmiażdżycowe, suplementy diety

Zawał mięśnia sercowego – jak powstaje? Przyczyny zawału

Zawał serca to efekt postępującej choroby wieńcowej. Pęknięcie blaszki miażdżycowej, która zlokalizowana jest w tętnicy wieńcowej, to początek procesu zawałowego.

Przyczyną zamknięcia przepływu krwi przez tętnicę wieńcową jest zakrzep, który tworzy się na pękniętej blaszce. W bardzo krótkim czasie dochodzi do obumierania komórek serca (martwica mięśnia sercowego), co prowadzi do zawału.

Sprawdź: Ciśnieniomierze

Stan przedzawałowy – zapowiedź zawału serca?

Zawał serca często poprzedza tzw. stan przedzawałowy. To potoczne określenie, które często rozumiane jest jako obumarcie komórek mięśnia sercowego (stan niedokrwienia serca). Zawał serca stwierdzamy dopiero wtedy, gdy dojdzie do martwicy, faza wcześniejsza często nazywana jest stanem przedzawałowym.

Stan przedzawałowy ma też drugie znaczenie – często lekarze używają pojęcia “stanu przedzawałowego” w celu wyjaśnienia pacjentom niestabilnej choroby niedokrwiennej serca, np. choroby wieńcowej lub dławicy piersiowej, która nieleczona może doprowadzić do zawału.

Zawał serca – czynniki ryzyka

Ryzyko zawału serca wzrasta wraz z wiekiem. Istotnymi czynnikami ryzyka są: nadciśnienie tętnicze, wysoki cholesterol, cukrzyca, zła dieta, palenie papierosów (zwiększa ryzyko wystąpienia zawału nawet 5-krotnie!), nadwaga i otyłość, stres.

Czynniki ryzyka zawału serca:

  • cholesterol (hiperlipidemia – wysoki poziom cholesterolu);
  • miażdżyca;
  • cukrzyca;
  • nadciśnienie tętnicze;
  • nadwaga i otyłość;
  • dieta typu fast food;
  • brak regularnych ćwiczeń;
  • wady anatomiczne serca;
  • zapalenie tętnicy wieńcowej;
  • homocysteina (wysoki poziom);
  • niedobór witamin z grupy B; niedobór kwasu foliowego;
  • wiek (mężczyźni – powyżej 45 lat; kobiety – powyżej 55 lat);
  • obciążenie genetyczne chorobami serca (szczególnie zawał serca u rodziców lub rodzeństwa);
  • palenie papierosów (bierne palenie też zwiększa ryzyko zawału);
  • nadużywanie alkoholu;
  • przewlekły stres;
  • stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych (zwiększają ryzyko zakrzepicy).

Istotnymi czynnikami ryzyka są: nadciśnienie tętnicze, wysoki cholesterol, cukrzyca, zła dieta, palenie papierosów (zwiększa ryzyko wystąpienia zawału nawet 5-krotnie!), nadwaga i otyłość, stres.

Tabela SCORE a ryzyko zawału serca

Aby prawidłowo ocenić ryzyko sercowo-naczyniowe, Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne zaleca stosowanie systemu SCORE (Systematic Coronary Risk Evaluation).

System ten pozwala  na oszacowanie 10-letniego ryzyka zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych u osób bez choroby sercowo-naczyniowej o podłożu miażdżycowym.

Tabela SCORE bierze pod uwagę takie czynniki, jak: cholesterol całkowity, ciśnienie tętnicze skurczowe, palenie papierosów, wiek, płeć.

Aby prawidłowo ocenić ryzyko sercowo-naczyniowe, Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne zaleca stosowanie systemu SCORE (Systematic Coronary Risk Evaluation).

Tabela SCORE w wysokiej rozdzielczości (po kliknięciu w obrazek poniżej)

Zawał serca a brak dolegliwości bólowych

Zawał serca – profilaktyka

Większość czynników ryzyka zawału serca można wyeliminować. Rzucenie palenia, zmiana diety, ograniczenie alkoholu, regularne ćwiczenia fizyczne, regularne badania serca – wszystko to może zmniejszyć ryzyko zawału.

Bardzo ważne jest utrzymywanie prawidłowego profili lipidowego, w przypadku chorób przewlekłych – odpowiednie ich leczenie (np. optymalne wyrównanie cukrzycy, prawidłowe leczenie nadciśnienia – regularne pomiary poziomu cukru i ciśnienia tętniczego).

Sprawdź: Leki przeciwzakrzepowe, preparaty na zakrzepicę

Zawał serca – pierwsza pomoc

W przypadku podejrzenia zawału należy jak najszybciej wezwać pogotowie ratunkowe (numer telefonu: 112). Jeśli mamy w domu aspirynę lub inny lek zawierający kwas acetylosalicylowy, należy go przyjąć.

Gdy mamy absolutną pewność, że wystąpił zawał serca, a nasze ciśnienie krwi (skurczowe) jest wyższe niż 90 mmHg, można zażyć również nitroglicerynę.

Jeżeli jednak nie mamy takiej pewności, podanie tego leku może pogorszyć nasz stan.

Jeśli dojdzie do zatrzymania krążenia i oddechu, trzeba bezzwłocznie rozpocząć resuscytację: 30 uciśnięć klatki piersiowej, 2 oddechy.

Jeśli dojdzie do zatrzymania krążenia i oddechu, trzeba bezzwłocznie rozpocząć resuscytację: 30 uciśnięć klatki piersiowej, 2 oddechy.

Jak żyć po zawale serca?

Zgodnie z zaleceniami Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego po każdym zawale serca pacjent powinien poddać się rehabilitacji kardiologicznej. W trakcie jej trwania trzeba nauczyć się żyć na nowo. Ważne jest to, aby niczego nie przyspieszać, organizmowi dać odpocząć, ale i psychice czas na powrót do formy.

Zgodnie z zaleceniami Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego po każdym zawale serca pacjent powinien poddać się rehabilitacji kardiologicznej.

Zawał serca należy traktować jako sygnał ostrzegawczy – pacjent po zawale powinien rzucić palenie, dbać o regularną aktywność fizyczną, walczyć z nadwagą, stosować się do zaleceń lekarza i systematycznie zażywać zalecane leki. Bardzo ważna jest dieta przeciwmiażdżycowa.

Co powinieneś wiedzieć o zawale serca?

Zawał mięśnia sercowego, potocznie zwany zawałem serca, jak dowodzą badania dotyka coraz młodsze osoby. W Polsce każdego roku blisko 90 tys. osób przechodzi zawał, z czego prawie 10% z nich, to osoby poniżej 45 roku życia. Są to głownie mężczyźni, jednakże rośnie liczba kobiet, które przechodzą zawał. Sprawdź co powinieneś wiedzieć o zawale serca.

Leia também:  Hiperprolaktynemia – przyczyny, objawy, leczenie

W kontekście osób młodych zaobserwowano, że na wystąpienie zawału przed 40 rokiem życia zasadniczy wpływ ma stres i siedzący tryb życia. Warto mieć na uwadze, że w normlanych warunkach zawał w młodym wieku nie powinien mieć miejsca.

Jest to dowód na to, że właśnie niezdrowy tryb życia zwiększa ryzyko jego wystąpienia.

W sporadycznych przypadkach przyczyną zawału serca przed 40 rokiem życia może być również niedoczynność tarczycy lub wrodzone zaburzenia gospodarki lipidowej.

Na czym polega zawał:

  • zawał, to zazwyczaj konsekwencja postępującej choroby niedokrwiennej serca
  • spowodowany jest nagłym ograniczeniem przepływu krwi przez tętnice wieńcowe, czyli naczynia, które odpowiedzialne są za przepływ krwi do mięśnia sercowego. Obrazowo mówiąc następuje w momencie pęknięcia naczynia krwionośnego w sercu
  • jego przyczyną najczęściej jest miażdżyca, czyli zwężenie naczyń które są skutkiem odkładającego się cholesterolu; mimo, iż miażdżyca jest zjawiskiem narastającym powoli, to sam zawał jest zjawiskiem nagłym

Czynniki ryzyka:

  • otyłość
  • nieleczone nadciśnienie tętnicze
  • podwyższony cholesterol
  • brak aktywności fizycznej bądź zbyt intensywny wysiłek
  • życie w permanentnym stresie
  • palenie papierosów
  • niewłaściwa dieta uboga w warzywa i owoce, bogata w produkty wysoko przetworzone, tłuste mięso, cukry
  • cukrzyca
  • wiek (częściej dotyka osoby starsze)
  • płeć (bardziej narażeni są mężczyźni)

Objawy:

  • piekący ból za mostkiem, z towarzyszącym uczuciem gniecenia, rozpierania, czasem kłucia, dławienia
  • dodatkowo ból promieniujący do lewej ręki, barku, żuchwy i pleców
  • wymioty, czasem również dolegliwości żołądkowe
  • uczucie duszności
  • kołatanie serca
  • duża potliwość
  • bladość

Leczenie:

  • rozpoznania dokonuje się zazwyczaj na podstawie opisywanych przez Pacjenta dolegliwości bólowych, badania EKG oraz badania krwi (badanie tzw. markerów zawału serca), rzadziej wykonywana jest echokardiografia i tomografia komputerowa
  • w diagnostyce wykonywana jest również koronografia, która polega na podaniu środka kontrastującego do tętnic wieńcowych i uwidocznieniu ich przez prześwietlenie klatki piersiowej promieniami RTG
  • po zakończonym leczeniu szpitalnym, leczenie farmakologiczne, następnie, odpowiednia dieta i aktywność fizyczna

Czasami zawał może mieć bardzo niecharakterystyczne objawy lub też nie mieć ich wcale. Wówczas jego wystąpienie diagnozuje się dopiero po pewnym czasie od wystąpienia na podstawie zmian, które uwidocznione zostały w badaniu EKG bądź badaniach obrazowych.

Mimo, że nie mamy wpływu na takie czynniki, jak, np. wiek czy płeć, to na zdecydowaną większość tak i poprzez ich eliminowanie bądź ograniczenie możemy wpłynąć na ograniczenie czynników ryzyka.

  • Jeżeli dojdzie do zawału, bądź mamy podejrzenie wystąpienia takiej dolegliwości u jakiejś osoby, niezwykle istotna jest szybka reakcja.
  • Jeżeli żyjesz w ciągłym stresie, nie masz czasu na zdrowe odżywianie lub zauważasz u siebie niepokojące objawy, skorzystaj z konsultacji lekarza kardiologa w naszej placówce.
  • Zadzwoń i dowiedz się więcej:
  • 32 420 29 00?519 308 200

Źródła:

http://www.medonet.pl/zdrowie,zawal-serca-atakuje-coraz-mlodszych,artykul,1724490.html

https://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/uklad-krwionosny/zawal-serca-objawy-leczenie-przyczyny-aa-NFKK-EH4t-8zBT.html

https://portal.abczdrowie.pl/zawal-serca

Co zrobić, gdy ktoś ma zawał serca?

Zawał serca to martwica mięśnia sercowego, do której dochodzi na skutek niedokrwienia spowodowanego przez zamknięcie światła naczynia doprowadzającego krew do serca. Najczęstszą przyczyną zawału jest choroba wieńcowa, która w 90% spowodowana jest miażdżycą tętnic wieńcowych.

Mężczyźni częściej niż kobiety zmagają się z tym problemem. Ryzyko zawału serca rośnie wraz z wiekiem – po 65. roku życia jest to najczęstsza przyczyna zgonów w Europie.

Jak rozpoznać zawał serca?

U 90% chorych głównym objawem zawału serca jest uporczywy ból za mostkiem, który pojawia się nagle i może rozprzestrzeniać się na ramiona, szyję, szczękę, plecy lub brzuch. Trwa on zwykle powyżej 20 minut. Poszkodowany ma wrażenie ciasnoty w klatce piersiowej.

Nie jest w stanie pokazać miejsca bólu, w związku z czym przykłada całą dłoń do klatki. Pojawia się duszność, niepokój, strach przed śmiercią. Twarz przybiera blady odcień, robi się chłodna, występują “zimne poty”.

Czasami dochodzą do tego nudności i wymioty, a także nieregularny puls.

Bardzo trudno jest stwierdzić, czy ból za mostkiem związany jest z atakiem serca, czy też ma inną przyczynę, np. ciężki epizod zgagi. Nigdy nie wolno bagatelizować takich objawów.

U 10% chorych (zwłaszcza cierpiących z powodu cukrzycy) zawał serca przebiega bez objawów bólowych.

Czy zawał serca u kobiet wygląda tak samo jak u mężczyzn?

Zawał serca u kobiet może dawać inne objawy. Nie zawsze pojawiają się u nich bóle zamostkowe. W związku z czym najczęstsze symptomy kojarzone są z przeziębieniem, zmianami hormonalnymi lub przemęczeniem.

Duszność, złe samopoczucie, osłabienie, czy też zawroty głowy, nie zawsze utożsamiane są z problemami kardiologicznymi. Niestety kobiety o wiele częściej lekceważą te objawy i za późno zgłaszają się do lekarza.

Co zrobić najpierw, jeżeli podejrzewamy, że ktoś ma zawał serca?

W przypadku zawału serca, najważniejsza jest szybka, fachowa pomoc medyczna. Kardiolodzy mówią o tzw. “złotej godzinie”, czyli o czasie, który decyduje o szansie przeżycia.

Nie bójmy się wezwać pogotowia, nawet jeżeli mamy wątpliwości, czy to na pewno jest zawał serca. Dlatego najpierw dzwonimy na numer 999 lub 112.

Następnie, w oczekiwaniu na zespół medyczny, możemy przystąpić do dalszych działań.

Jak możemy pomóc choremu z zawałem serca?

Przede wszystkim, jeśli chory jest przytomny, musimy pomóc mu przyjąć wygodną pozycję. Powinien siedzieć opierając się o krzesło lub ścianę. Może także przyjąć pozycję półleżącą. Najważniejsze jest, aby tułów był lekko podwyższony, ponieważ dzięki temu serce jest mniej obciążone.

Powinniśmy zachęcić chorego do ograniczenia ruchów oraz go uspokajać, ponieważ wysiłek i stres zwiększają zapotrzebowanie serca na tlen. Może to prowadzić do powiększenia zmian martwiczych.

Bardzo ważne jest także ułatwienie choremu oddychania poprzez rozluźnienie paska, zdjęcie krawata, rozpięcie kołnierzyka koszuli. Należy umożliwić mu również dostęp do świeżego powietrza.

Czy możemy podać jakieś leki osobie, która ma zawał?

Jeżeli poszkodowany leczy się z powodu choroby wieńcowej i posiada nitroglicerynę, możemy pomóc mu ją zażyć. Może ona występować w postaci sprayu (np. Nitromint). Należy pamiętać, że przy niskim ciśnieniu, lek może je dodatkowo obniżyć.

Możemy także podać choremu kwas acetylosalicylowy w dawce 150-300 mg (np. Acard, Polocard, Aspirin). Oczywiście jeśli nie jest uczulony i nie ma wrzodów żołądka. Nie podajemy choremu jednak innych leków przeciwbólowych (np. paracetamol, ibuprofen, ketoprofen), ponieważ mogą one maskować objawy zawału, a także wpływać niekorzystnie na krzepliwość krwi.

Leki można podawać tylko wtedy, kiedy pacjent jest przytomny i komunikatywny (jasno i precyzyjnie się wypowiada).

Czy kaszel pomaga w zawale serca?

Intensywny kaszel nie pomaga w zawale serca. W Internecie krążą niesprawdzone informacje na ten temat. Wprost przeciwnie – serce poszkodowane w trakcie zawału, w wyniku sztucznie wywoływanego kaszlu, może być narażone na jeszcze większe obciążenie.

Co zrobić jeśli podejrzewamy, że sami mamy zawał serca?

Przede wszystkim powinniśmy się uspokoić i wezwać jak najszybciej pomoc. W oczekiwaniu na pogotowie przyjmujemy pozycję półleżącą lub siedzącą, pamiętając aby miejsce obok nas było w miarę bezpieczne, ponieważ w każdej chwili możemy stracić przytomność.

Do omdlenia dochodzi zazwyczaj w ostatniej fazie ostrego zawału serca. Zdarza się to średnio w około 5% przypadków, dlatego warto upewnić się, że przybywające pogotowie będzie mogło dostać się bez problemu do miejsca, w którym akurat przybywamy.

Mogłoby to być utrudnione w przypadku, gdy jesteśmy zupełnie sami, a drzwi zamknięte są na klucz.

Co zrobić, jeśli osoba z zawałem serca straciła przytomność?

Jeżeli osoba z zawałem serca jest nieprzytomna, należy sprawdzić czy oddycha. Jeżeli nie, rozpoczynamy reanimację, czyli uciskanie klatki piersiowej, połączone ze sztucznym oddychaniem (30 uciśnięć, po których wykonujemy 2 wdechy). Jeżeli dostępne jest AED (automatyczny defibrylator zewnętrzny), włączamy go i wykonujemy polecenia.

Jeżeli poszkodowany oddycha, układamy go w pozycji bocznej ustalonej, dzięki której mamy pewność, że chory nie zadławi się własnym językiem. Następnie sprawdzamy, czy w jamie ustnej nie zalegają ciała obce (w miarę możliwości usuwamy sztuczną szczękę) i czekamy na przyjazd pogotowia.

Obowiązkiem każdego człowieka jest próba ratowania ludzkiego życia. Należy zwalczyć swój strach i pomagać najlepiej, jak tylko potrafimy.

Polub nasz profil

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*