Wysiękowe zapalenie ucha – przyczyny, objawy, leczenie zapalenia ucha z wysiękiem

Twoje dziecko coraz głośniej nastawia telewizor czy magnetofon? Musisz kilka razy powtarzać swoje prośby czy polecenia? Możliwe, że pogorszenie słuchu spowodowane jest wysiękowym zapaleniem ucha.

Choroba, której występowanie, szczególnie u dzieci, z obecnie obserwowaną częstotliwością wiąże się z rozwojem cywilizacji, wcześniej była rzadko rozpoznawana.

Ostatnie kilkadziesiąt lat zmieniło metody diagnostyczne na bardziej dokładne, pojawiły się badania obiektywne, obecnie rozstrzygające wątpliwości o jej rozpoznawaniu. Myślę tu o tzw. audiometrii impedancyjnej, która ocenia ucho środkowe pod względem sprawności układu przewodzącego.

Ta sprawność zależy od stanu błony bębenkowej, ciśnienia panującego w zamkniętej przestrzeni jamy bębenkowej oraz ruchomości kosteczek słuchowych ułożonych w łańcuch, ze szczególną rolą ostatniej, a zarazem najmniejszej z nich.

Jej poruszanie się w maleńkim okienku, prowadzącym do ucha wewnętrznego uruchamia bowiem płyny przenoszące ruch dalej do elementów zmysłowych, odczytujących go już jako impuls nerwowy.

Ciśnienie, o którym wspomniałam wcześniej, reguluje prowadząca do gardła bardzo wąska przestrzeń, ze względu na kształt nazwaną trąbką słuchową. Odgrywa ona zasadniczą rolę w powstawaniu choroby, o której tu mówimy.

Jak dochodzi do pojawienia się płynu w uchu (jamie bębenkowej)?

Drożność wspomnianej wcześniej trąbki słuchowej odgrywa kluczową rolę w prawidłowym funkcjonowaniu ucha środkowego. Zmniejszenie światła tej drogi wentylacji i usuwania wydzieliny uruchamia cały mechanizm, prowadzący do gromadzenia się przesięku lub wysięku w jamie bębenkowej.

To utrudnia ruchomość, a nawet całkowicie blokuje łańcuch kosteczek słuchowych. Zalegająca wydzielina, zmienia sprężystość błony bębenkowej, co znajduje swój wyraz w zapisie tympanogramu.

W badaniu słuchu stwierdzamy niedosłuch przewodzeniowy sięgający 40 dB (wydolność socjalna słuchu), ale może być on głębszy.

W codziennym zachowaniu dziecka pojawia się wielokrotne pytanie o treść kierowanej do niego wypowiedzi, głośno nastawiony telewizor oraz podniesiony głos. Te objawy na ogół niepokoją otoczenie dziecka i są bezpośrednią przyczyną wizyty u lekarza. Czynniki, które mogą upośledzać drożność trąbki słuchowej to: obrzęk, stan zapalny, wydzielina.

Wszystkie te zjawiska mogą występować w przebiegu alergii stąd około 14,5% wysiękowych zapaleń uszu dotyczy osób z tym schorzeniem. Znacznie częściej jednak jest ono następstwem infekcji górnych dróg oddechowych, przewlekłych schorzeń upośledzających ewakuację śluzu lub prowokujących nadmierne jego wytwarzanie.

Poza wymienioną już alergią może to być astma oskrzelowa, zespół nieruchomych rzęsek lub mukowiscydoza. Do najbardziej banalnych przyczyn zaliczyć trzeba przerost migdałka gardłowego (tzw. trzeci migdał) oraz migdałków podniebiennych.

Znaczenie może mieć także skrzywiona przegroda nosa, polipy nosa, stan po przebytym, leczonym operacyjnie rozszczepie wargi i podniebienia, także zapalenie w obrębie zatok obocznych nosa i nosogardła. Jednym słowem znaczenie mają wszystkie czynniki utrudniające wentylację ucha.

Słowo o charakterze płynu w uchu. Płyn, bo tak określa się wydzielinę w jamie bębenkowej może mieć różną gęstość. Ma to znaczenie dla wyboru metody leczenia i jego skuteczności. Śluz usuwa się dosyć łatwo pod warunkiem, że nie przyjmuje on postaci galaretowatej, tworzącej dokładny odlew jamy bębenkowej. Chemicznie skład i gęstość tej substancji zmienia się w różnych okresach choroby.

Wydzielina śluzowo-ropna lub ropna stanowi zaś duży problem i może prowadzić do powikłań. Jej pojawienie się jest wynikiem zakażenia bakteryjnego. Często prowadzi do pęknięcia błony bębenkowej, czyli powstania drogi ewakuacji zalegającego płynu, doprowadzając do uszkodzenia ucha i pogorszenia słuchu. Uszkodzoną trwale błonę bębenkową trzeba leczyć operacyjnie.

Objawy wysiękowego zapalenia ucha

•    Niedosłuch, •    Uczucie zatkania ucha, •    Uczucie pełności w uchu, •    Szum lub inne wrażenia dźwiękowe w uchu, •    Uczucie podwójnego słyszenia, •    Uczucie swędzenia lub pobolewania w uchu, •    Ból w okresach zaostrzeń lub w przebiegu ostrej infekcji,

•    Zawroty głowy (rzadko).

Przebieg choroby wysiękowego zapalenia ucha

Wysiękowe zapalenie ucha może mieć przebieg długi, nawet wielomiesięczny o słabo zaznaczonych objawach. Mogą być one niezauważone. Stwarza to niebezpieczeństwo zmiany gęstości płynu na taką, która nie pozwoli na usunięcie jej inaczej jak tylko operacyjnie.

W tych przypadkach powodem szukania pomocy u lekarza jest podejrzenie niedosłuchu. Wysięk w jamie bębenkowej może jednak pojawiać się po przebytym ostrym zapaleniu ucha i ustąpić nawet bez leczenia.

Znane są jednak obserwacje obecności płynu w jamie bębenkowej 3 miesiące po przebytym zapaleniu ucha, a nawet po pół i po roku. Uzasadnia to kontrolę słuchu u laryngologa po każdym przebytym zapaleniu ucha.

Podanie odpowiednich leków przyspiesza bowiem ewakuację płynu, skraca czas jego zalegania w jamie bębenkowej i oddala konieczność wykonania zabiegu operacyjnego.

Leczenie wysiękowego zapalenia ucha

Leczenie zachowawcze wysiękowego zapalenia ucha ma na celu zlikwidowanie stanu zapalnego przez podanie antybiotyków (opinie co do ich stosowania są podzielone), rozrzedzenie płynu zalegającego w uchu, zmniejszenie obrzęku błony śluzowej, ułatwienie ewakuacji wydzieliny.

Włącza się także specjalne ćwiczenia oddechowe oraz zabiegi fizjoterapii mające za cel udrożnienie trąbek słuchowych. Służą do tego specjalne baloniki do nadmuchiwania nosem lub wykonywane w gabinecie przez lekarza przedmuchiwanie trąbek słuchowych.

Wykorzystuje się również zabiegi z użyciem lasera lub pola elektromagnetycznego.

U osób z rozpoznaną alergią należy leczyć chorobę zasadniczą przez podawanie odpowiednich preparatów, dietę i odczulanie. Leczenie zachowawcze prowadzi się przez około 3 miesiące.

W przypadku braku poprawy słuchu i stanu miejscowego, trzeba rozważyć możliwość leczenia operacyjnego. Polega ono na stworzeniu drogi ewakuacji wydzieliny i wentylacji ucha poprzez umieszczenie w jamie bębenkowej drenu z tworzywa sztucznego.

Ma on kształt szpulki do nici. Dren pozostaje w jamie bębenkowej do momentu aż samoistnie wypadnie.

Zabieg wykonuje się w znieczuleniu ogólnym, a więc wymaga on odpowiedniego przygotowania. Pacjent otrzymuje szczegółowy spis badań, które musi wykonać przed zabiegiem. Ważne są szczepienia przeciwko WZW B (żółtaczka zakaźna).

Zanim podejmie się próbę założenia drenu można wykonać nacięcie błony bębenkowej i odessać zalegający płyn oraz przepłukać jamę bębenkową odpowiednimi lekami, działającymi miejscowo. Skuteczność drenażu zewnętrznego, bo tak nazywa się ta metoda leczenia, jest bardzo duża, sięga 80%, a powikłania zdarzają się stosunkowo rzadko.

Umieszczenie drenów w jamie bębenkowej pozwala na ich kontrolę pod kątem obecności płynu i ciśnienia wewnątrz ucha.

Trzeba w tym miejscu zaznaczyć, że interwencja chirurgiczna często dotyczyć musi również przyczyny powodującej powstanie warunków sprzyjających rozwinięciu się wysiękowego zapalenia ucha – wspomnianych wcześniej wad podniebienia, niedrożności nosa i trąbek słuchowych. U dzieci najczęstszą przyczyną jest przerost migdałka gardłowego, dlatego wielu specjalistów uważa, że w przypadku wysiękowego zapalenia ucha zawsze należy go usunąć. Natomiast pozostałe dwa przyciąć.

Nieleczone wysiękowe zapalenie ucha – groźne następstwa 

Na wysiękowe zapalenie ucha cierpi 84 % dzieci pomiędzy 0-3 rokiem życia.

Zważywszy, że jest to okres krytyczny dla rozwoju mowy, a niedosłuch spowodowany obecnością płynu w jamie bębenkowej sięga często granicy wydolności socjalnej słuchu (40 dB) mogą wystąpić trudności w rozumieniu mowy. Oznacza to opóźnienie jej opanowania.

Proces uczenia się mowy zostaje zakłócony, często zahamowany, jeżeli niedosłuch utrzymuje się przez kilka miesięcy i jest obustronny. Według badań amerykańskich choroba ta jest najczęstszą przyczyną niedosłuchu u dzieci w przedziale wieku pomiędzy 3-15 rokiem życia.

W Polsce szacuje się, że dotyczy ona 10% dzieci w tym wieku. Może zatem być również przyczyną trudności w szkole albo prowadzić do problemów wychowawczych, będących konsekwencją zaburzeń zachowania.

Nie należy zapominać także o groźnych miejscowych powikłaniach w obrębie czaszki, które w dobie powszechnego stosowania antybiotyków zdarzają się na szczęście rzadko. Są to stany zapalne, z których część może zagrażać życiu.

Znacznie częściej powikłania dotyczą bezpośrednio ucha. Są to: ubytek błony bębenkowej, zrosty w jamie bębenkowej, czasami przybierające postać choroby unieruchamiającej kosteczki słuchowe i usztywniającej błonę bębenkową.

Nadmierny rozrost naskórka w tym miejscu daje obraz tzw. perlaka. Konsekwencją takich zmian może być dołączenie się do niedosłuchu przewodzeniowego niedosłuchu zmysłowo-nerwowego, trudniejszego do leczenia.

W przypadku wymienionych powikłań leczenie jest już tylko operacyjne albo pozostaje zastosowanie aparatu słuchowego w celu poprawienia słyszenia.

Jak widać z pozoru niewinny niedosłuch po przebytym katarze może przybrać formę poważnej choroby, mającej istotny wpływ na jakość życia. A sposób uniknięcia kłopotów jest prosty. Wystarczy bacznie obserwować reakcje słuchowe dziecka, a w razie jakichkolwiek wątpliwości zgłaszać się do laryngologa w celu wykonania odpowiednich badań i weryfikacji swoich podejrzeń.

Leia também:  Zgaga – domowe sposoby na zgagę

wróć do bloga czytaj kolejny

  • Wysiękowe zapalenie ucha – przyczyny, objawy, leczenie zapalenia ucha z wysiękiem krople, korek woskowinowy 16.99 zł
  • Wysiękowe zapalenie ucha – przyczyny, objawy, leczenie zapalenia ucha z wysiękiem wyrób medyczny, krople, korek woskowinowy, higiena ucha 9.99 zł
  • Wysiękowe zapalenie ucha – przyczyny, objawy, leczenie zapalenia ucha z wysiękiem ampułka, krople 48.99 zł
  • Wysiękowe zapalenie ucha – przyczyny, objawy, leczenie zapalenia ucha z wysiękiem spray, korek woskowinowy 14.99 zł

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

  • Wysiękowe zapalenie ucha – przyczyny, objawy, leczenie zapalenia ucha z wysiękiem Słuch jest zmysłem, który pozwala nam kontaktować się ze światem. Dlatego niezmiernie ważne jest, aby zadbać o niego od momentu narodzin, a nawet wcześniej.
  • Wysiękowe zapalenie ucha – przyczyny, objawy, leczenie zapalenia ucha z wysiękiem Kto z nas przynajmniej raz w życiu nie poczuł zawrotu głowy? Mogą je powodować na przykład zbyt gwałtowna zmiana pozycji i odwrócenie głowy czy szybkie przyspieszanie samochodem. Ale zawroty głowy mogą też być objawem choroby.
  • Wysiękowe zapalenie ucha – przyczyny, objawy, leczenie zapalenia ucha z wysiękiem Nikogo nie trzeba przekonywać, jak ważny dla człowieka jest słuch. W Polsce badania przesiewowe noworodków stoją na bardzo wysokim poziomie i praktycznie zaraz po urodzeniu można stwierdzić ewentualne wady. Jednak o badaniach słuchu nie powinni zapominać także dorośli, nawet wtedy, gdy wydaje im się, że dobrze słyszą.
  • Wraz z rozwojem medycyny metody leczenia niedosłuchów stają się coraz bardziej nowoczesne i skomplikowane. Jednak na razie klasyczne aparaty słuchowe będą nadal odgrywać znaczącą rolę w poprawie komfortu życia osób niedosłyszących.
  • Sezon zachorowań na zapalenie zatok obocznych nosa rozpoczyna się jesienią i trwa do wiosny, stwarzając problemy dużej grupie ludzi. Szybki rozwój laryngologii i farmakologii dają nadzieję na coraz skuteczniejsze leczenie tej choroby, a tym samym poprawę komfortu życia niemałej grupy pacjentów, borykających się z wydawałoby się banalnym katarem.
  • Migdałek to fragment tkanki limfatycznej układu odpornościowego człowieka, stanowiący jego obwodową część, który spędza sen z powiek niejednemu lekarzowi, pacjentowi i jego rodzicom. Najczęściej bowiem problemy z nim dotyczą dzieci.
  • Elektrolity są to roztwory wodne posiadające ładunek elektryczny, może on być dodatni lub ujemny. Odpowiedni poziom elektrolitów jest bardzo istotnym elementem prawidłowego funkcjonowania organizmu. Elektrolity są obecne we wszystkich strukturach komórkowych żywego organizmu. Do naturalnych najważniejszych elektrolitów należą: sód, potas, wapń, magnez, chlorki i fosforany.
  • Plecy okrągłe to wada postawy, która występuje przede wszystkim u dzieci oraz u osób starszych. Charakteryzuje się pogłębieniem fizjologicznej kifozy piersiowej i może prowadzić do powstania garba. Podstawą leczenia są ćwiczenia na plecy okrągłe, które wzmacniają mięśnie pleców oraz rozciągają klatkę piersiową. 

Zapalanie ucha środkowego – przyczyny, objawy, leczenie

Wysiękowe zapalenie ucha – przyczyny, objawy, leczenie zapalenia ucha z wysiękiem 15 lutego 2021Niedosłuch i aparaty słuchowe

Ból ucha, nieprzyjemne uczucie rozpierania, gorączka i wyciek z przewodu słuchowego to objawy, typowe dla zapalenia ucha środkowego. Wbrew pozorom problem nie dotyczy jedynie dzieci.  Zapalenie ostre, przewlekłe lub wysiękowe może pojawić się niezależnie od wieku. Jakie są przyczyny oraz jak wygląda leczenie choroby?

Zapalenie ucha środkowego – czym jest i jakie ma przyczyny? 

Zapalenie ucha środkowego to jedna z najczęstszych chorób zapalnych występujących u dzieci. Szacuje się, że przynajmniej raz zapada na nie nawet 95 proc.

dzieci przed siódmym rokiem życia, choć im starsze dziecko, tym ryzyko wystąpienia dolegliwości mniejsze. Stan zapalny może rozwinąć się także u osób dorosłych.

W tej grupie pacjentów ma zazwyczaj nieco łagodniejszy przebieg. 

Wyróżnia się 3 główne rodzaje stanu zapalnego ucha środkowego

  • ostre zapalenie ucha środkowego – występuje przede wszystkim u najmłodszych pacjentów; objawy są bardzo intensywne, obserwuje się także widoczne zmiany w obrębie ucha, przede wszystkim błony bębenkowej (zaczerwienienie, uwypuklenie, wysięk);
  • przewlekłe zapalenie ucha środkowego – częściej rozwija się u pacjentów dorosłych, głownie na skutek nieleczonej lub nieprawidłowo leczonej odmiany ostrej występującej w okresie dziecięcym; 
  • wysiękowe zapalenie ucha środkowego – ma charakter przewlekły, może trwać miesiącami, a nawet latami; w przebiegu choroby dochodzi do gromadzenia płynu w jamie bębenkowej, w związku z czym pojawia się stały lub okresowy wyciek z ucha oraz niedosłuch. 

W przypadku zapalenia ostrego, wystarczająca jest zazwyczaj konsultacja z lekarzem pierwszego kontaktu. Pozostałe odmiany wymagają wizyty u specjalisty otolaryngologa. 

Jakie są przyczyny zapalenia ucha środkowego? 

Infekcja ucha środkowego może rozwinąć się na podłożu bakteryjnym lub, rzadziej, wirusowym. 

Wysiękowe zapalenie ucha – przyczyny, objawy, leczenie zapalenia ucha z wysiękiemZapalenie ucha środkowego u dzieci wynika najczęściej ze specyfiki budowy ucha maluchów. Trąbka słuchowa u najmłodszych pacjentów jest krótka i szeroka, a jej ujście pozostaje stale otwarte, dlatego chorobotwórcze patogeny bez problemu przedostają się ku uchu z jamy nosowej lub gardłowej. To dlatego stan zapalny najczęściej towarzyszy infekcjom górnych dróg oddechowych, pojawia się np. wraz z zapaleniem gardła czy zapaleniem krtani. 

Chorobie sprzyja też szereg innych czynników: 

  • przerost migdałków,
  • niedrożność trąbki słuchowej, 
  • zapalenie zatok,  
  • schorzenia zakaźne, np. odra, płonica, 
  • zaburzenia działania układu immunologicznego, 
  • choroba refluksowa przełyku, 
  • palenie tytoniu – bierne i czynne. 

Skłonność do nawracających epizodów zapalenia ucha środkowego może także mieć podłoże genetyczne. 

Zapalenie ucha środkowego – objawy  

Objawy zapalenia ucha mogą nieco różnić się, zależnie od rodzaju infekcji. Najczęściej obserwuje się takie dolegliwości, jak: 

  • ból ucha – pulsujący, rozpierający,
  • gorączka (w przypadku ostrego zapalenia ucha gorączka u dziecka może sięgnąć nawet 40 stopni Celsjusza),
  • niedosłuch i szumy uszne, 
  • wrażenie zatkanego ucha, uczucie rozpierania, 
  • swędzenie ucha, nadwrażliwość na dotyk,
  • wyciek z ucha. 

Dodatkowo pojawia się uczucie ogólnego rozbicia i spadek samopoczucia. Mogą wystąpić problemy z apetytem lub wymioty. 

Jak wygląda leczenie zapalenia ucha środkowego?

Przed rozpoczęciem leczenia, konieczne jest przeprowadzenie odpowiedniej diagnostyki, która w dużej mierze decyduje o tym, jakie leki na zapalenie ucha środkowego zastosować. 

Wykonuje się badanie otoskopowe, które pozwala sprawdzić, jakie zmiany zapalne się pojawiły (np. pogrubienie i zaczerwienienie błony bębenkowej) oraz jakie jest ich nasilenie.

Przy obecności wycieku, może być konieczne badanie bakteriologiczne wydzieliny.

Zdarza się również, zwłaszcza jeśli zapalenie ucha nawraca lub ma charakter przewlekły, że lekarz zleca wykonanie tomografii komputerowej. 

Po wystąpieniu pierwszych objawów zarówno dzieciom, jak i dorosłym, podaje się leki przeciwzapalne i przeciwbólwe – zarówno działające miejscowo (douszne), jak i ogólne (doustne). Stosuje się środki przeciwgorączkowe (np. ibuprofen lub paracetamol), pomocniczo również krople do nosa obkurczające naczynia krwionośne. 

Antybiotyk na zapalenie ucha środkowego lekarz przepisuje w przypadku ostrego stanu zapalnego o podłożu bakteryjnym.  

Zapalenie ucha a niedosłuch 

Problemy ze słyszeniem najczęściej pojawiają się w zapaleniu wysiękowym, zwłaszcza jeśli jego objawy utrzymują się dłużej niż 3 miesiące. Jest to niedosłuch typu przewodzeniowego o różnym nasileniu (od 20 do 60 dB), któremu towarzyszą uczucie ucisku i wody w uszach. U dzieci jest to zazwyczaj niedosłuch obustronny. 

Niedosłuch rozwija się powoli, początkowo może nie zostać zauważony ani przez chorego, ani przez jego bliskich.

Z czasem jednak powoduje coraz większe trudności w komunikowaniu się z otoczeniem, co jest szczególnie niebezpieczne, jeśli choroba rozwinie się u dziecka na etapie nauki mówienia.

Zapalenie wysiękowe najczęściej nie wywołuje bowiem bólu ucha, a trudności ze słyszeniem rozpoznawane są przy okazji laryngologicznych badań kontrolnych. 

Prawidłowe rozpoznanie i szybkie rozpoczęcie leczenia zapalenia ucha środkowego jest niezbędne, nie tylko ze względu na uciążliwe objawy, ale przede wszystkim z uwagi na ryzyko wystąpienia groźnych powikłań (np. zapalenia opon mózgowych, zapalenia błędnika, porażenia nerwu twarzowego). Warto także pamiętać o odpowiedniej profilaktyce – doleczaniu wszelkich infekcji w obrębie gardła, nosa oraz ucha zewnętrznego.  

Wysiękowe zapalenie ucha środkowego – coraz częstszy problem u dzieci

Tego rodzaju stan zapalny ucha może przebiegać podstępnie i poważnie zagrozić słuchowi oraz dalszemu rozwojowi dziecka.

Dlatego ważnym jest, aby również rodzice zrozumieli mechanizm powstawania tego zagrożenia dla swojego dziecka.

Początkowo chory nie odczuwa żadnych objawów, pomimo że utrzymuje się stan zapalny.

W dalszej fazie stopniowo pogarsza się słuch, natomiast w przypadku dziecka może nawet dojść do braku jakichkolwiek reakcji na bodźce dźwiękowe.

Wysiękowe zapalenie ucha środkowego to infekcja, której nie możemy lekceważyć ani przeczekiwać. Może ona bowiem doprowadzić nawet do trwałego uszkodzenia słuchu.

Kogo może spotkać choroba

Wysiękowe zapalenie ucha środkowego dotyczy w przeważającej większości przypadków małych dzieci przed 10 rokiem życia. Rzadziej dotyczy dorosłych, ale może wystąpić i u nich. Stan zapalny może zostać wywołany z różnych przyczyn. Zaliczają się do nich przede wszystkim:

  • narażenie górnych dróg oddechowych na częste infekcje bakteryjne i wirusowe u małych dzieci – zwłaszcza uczęszczających do żłobka czy przedszkola
  • stan po przebytym ostrym zapaleniu ucha środkowego – u 10% dzieci podczas leczenia ostrego zapalenia ucha może dochodzić do wyjałowienia wysięku przez antybiotyki a jałowy płyn może utrzymywać się nawet do 3 miesięcy
  • przerost migdałka gardłowego, który może upośledzać prawidłową funkcję trąbek słuchowych, sprzyjać zaleganiom wydzielin i jej zakażeniu
  • alergie w wyniku których dochodzi do obrzęku i przerostu śluzówek nosa i okolicy ujść gardłowych trąbek słuchowych, procesy alergiczne sprzyjają również dodatkowym zakażeniom
  • polipy i guzy jamy nosowej i części nosowej gardła
  • niezdiagnozowane i niewłaściwie leczone przewlekłe stany zapalne zatok
  • przebyte wcześniej choroby doprowadzające do zmian bliznowatych i włóknienia w części nosowej gardła
  • uraz ciśnieniowy – w czasie lotu samolotem lub przy nurkowaniu /baseny, aquaparki/
Leia também:  Usunięcie tarczycy (tyreoidektomia) – wskazania, skutki, powikłania

WAŻNE

Największe prawdopodobieństwo zachorowania będą miały dzieci w wieku przedszkolnym. W licznym środowisku rówieśników są one bowiem bardziej narażone na kontakt z drobnoustrojami niż w przypadku sterylniejszych warunków domowych.

Infekcja ucha wewnętrznego i wydzielina

Wirusy lub bakterie najczęściej dostają się do ucha poprzez trąbkę słuchową. Trąbka ta łączy ucho z gardłem i tym samym stanowi atrakcyjny korytarz sprzyjający przechodzeniu infekcji np. z gardła czy nosa do uszu.

W rezultacie, wskutek ostrego stanu zapalnego ucha,w jamie bębenkowej gromadzi się płyn (zwany wysiękiem).

Zbyt krótkie lub niewłaściwe leczenie tego stanu, może skutkować przewlekłym wysiękowym zapaleniem ucha przebiegającym bezboleśnie i przez to nie zauważonym przez rodziców dziecka.

Najczęstszym patomechanizmem wysiękowego zapalenia ucha bez ostrego stanu zapalnego ucha, jest obturacja ujścia gardłowego trąbki słuchowej. Z tego względu do jego powstania dochodzi w przypadku patologii części nosowej gardła.

Przewlekle utrzymująca się niedrożność trąbki (na skutek zamknięcia ujścia gardłowego) powoduje podciśnienie w jamie bębenkowej, które doprowadza do powstania przesięku z kapilar wyściółki (błony śluzowej) jamy bębenkowej.

Płyn w jamie bębenkowej w przypadku podciśnienia może też powstawać na skutek zmian przepuszczalności naczyń wyściółki. Podciśnienie w uchu środkowym prowadzi stopniowo do metaplazji nabłonka wyścielającego jamę bębenkową.

W nowym nabłonku pojawiają się liczne komórki kubkowe, które produkują gęsty śluz. W konsekwencji w jamie bębenkowej powstaje gęsta wydzielina.

Objawy można podzielić w zależności od typu zapalenia wysiękowego.

W postaci ostrej dominują:

  • ból ucha
  • niedosłuch typu przewodzeniowego
  • uczucie “przelewania” w uchu

Postać przewlekła charakteryzuje jedynie występowanie niedosłuchu typu przewodzeniowego (rzadko mieszanego) oraz niekiedy szumem lub zawrotami głowy.

W badaniu, laryngolog stwierdza:

  • wciągnięcie dolnej, wiotkiej części błony bębenkowej do ucha środkowego z wrażeniem uwypuklenia części górnej
  • pogrubienie błony bębenkowej z nastrzyknięciem młoteczkowym (poszerzenie naczyń wzdłuż rękojeści młoteczka
  • lub woskowe, żółtawe czy miodowe a czasami sinawe zabarwienie błony bębenkowej, rzadko z widocznym poziomem płynu za błoną i pęcherzykami powietrza

W rezultacie ostrego czy przewlekłego stanu zapalnego, ucho zewnętrzne nie przewodzi prawidłowo bodźców słuchowych przez ucho środkowe do ucha wewnętrznego, co powoduje pogarszanie się słuchu.

Nadmiar płynu w uchu środkowym może spowodować nawet pęknięcie błony bębenkowej, przez co z ucha zaczyna wyciekać nagromadzony tam płyn. Kolejne powikłania mogą być związane nawet z rozwojem perlaka (tj. guzka, który może np.

uciskać nerw twarzowy, prowadząc do jego uszkodzenia).

WAŻNE

Przewlekły stan zapalny ucha środkowego przebiega stopniowo, bezboleśnie, przez co chore dziecko nie jest w stanie rozpoznać, że jego słuch w miarę upływu czasu się pogarsza. Często uwagę na to zwracają dopiero osoby z jego rodziny, opiekunowie lub rówieśnicy.

Dziecko, w którego przypadku nie zwróciliśmy dostatecznej uwagi na przebieg stanu zapalnego, może mieć w późniejszych latach poważne kłopoty ze słuchem.

W takim przypadku nie będzie ono mogło przyswajać ze zrozumieniem wszystkich kierowanych do niego komunikatów, a także będzie mieć poważne trudności związane z rozwojem mowy.

Tego typu problemy mogą się często wiązać z towarzyskim wykluczeniem oraz problemami z nauką.

Na jakie objawy zwrócić uwagę

Ponieważ wydzielnicze zapalenie ucha środkowego rozwija się stopniowo, czasem ciężko jest rozpoznać jego objawy. Ponadto infekcji tej nie towarzyszą tak „pospolite” symptomy jak np. gorączka czy też ból gardła.

Na pewno warto na poważnie wziąć wszelkie uwagi dotyczące pogarszania się naszego słuchu. Chodzi w tym wypadku nie tylko o nasze subiektywne odczucie, ale przede wszystkim o ewentualne uwagi kierowane do nas przez inne osoby.

Ponadto, w celu zmniejszenia prawdopodobieństwa nastania przyszłych komplikacji oraz powikłań, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem, gdy stwierdzimy istnienie takich objawów jak:

  • uczucie przelewania się w uchu, zwłaszcza przy ruchach głowy;
  • słyszalne szumy;
  • uczucie ucisku w uchu;
  • spadek koncentracji i drażliwość.

WAŻNE

Szczególnie istotne jest obserwowanie małych dzieci, które są bardziej narażone na infekcje, do których dochodzi np. w przedszkolu lub wskutek kontaktu ze starszym rodzeństwem. Powinniśmy być również czujni w przypadku, gdy dziecko niedawno chorowało. Należy zatem sprawdzać regularnie, czy dziecko reaguje na bodźce słuchowe.

Stopniowe pogarszanie się słuchu u innej osoby trudno w praktyce obserwować, jednak na pewno naszą uwagę powinny przykuć takie zachowania jak: głośne mówienie, brak reakcji na wołanie czy też notoryczne pogłaśnianie telewizora.

Dodatkowo, prawdopodobieństwo, że mamy do czynienia z wydzielniczym zapaleniem ucha środkowego wzrasta, jeżeli przechodziliśmy w ostatnim czasie liczne infekcje lub gdy jesteśmy alergikami. Ból ucha może być z kolei objawem tego, że infekcja jest już zaawansowana.

Jak postępować z zapaleniem ucha środkowego

Stopniowe pogarszanie się słuchu nie pozwoli nam na dokonanie rzetelnej oceny rozwoju choroby. Dlatego też nasz stan zdrowia powinien ocenić lekarz. Jest to o tyle istotne, że stan zapalny może się okresowo cofać, po jakimś czasie ponownie narastając.

WAŻNE

Jakkolwiek stan zapalny czasami znika w ciągu 3 miesięcy, to jednak nawraca w około 1/3 przypadków. Dlatego też tak istotna jest obserwacja lekarska. Lekarz może bowiem stwierdzić, że stan zapalny ma charakter przewlekły, co istotnie wpłynie na sposób leczenia.

Lekarz, przeprowadzając badanie, będzie mógł sprawnie ocenić, czy wysięk w uchu występuje czy też uległ całkowitemu cofnięciu. Do zmian zapalnych lekarz dopasowuje właściwą terapię.

Lekarz może:

  • zalecić leczenie farmakologiczne;
  • skierować na operację polegającą na usunięciu wydzieliny z jamy bębenkowej /paracentezę/
  • przedmuchiwać trąbki słuchowe co może dać natychmiastową poprawę słuchu i zabezpiecza przed powstaniem zrostów, a także;
  • zalecić założenie i noszenie drenów, czyli rurek mających na celu odsączanie wydzieliny na bieżąco i doprowadzających powietrze do ucha przez dren w błonie bębenkowej

Zabieg operacyjny jest zalecany najczęściej wówczas, gdy leczenie farmakologiczne nie przyniesie zakładanych rezultatów i jednocześnie stan zapalny utrzymuje się powyżej 3 miesięcy (przewlekły stan zapalny).

Dlatego też, terapia najczęściej rozpocznie się od stosowania odpowiednio dobranych antybiotyków wraz z osłoną. Obok lub zamiast antybiotyków lekarz może dobrać leki przeciwhistaminowe lub leki rozrzedzające zalegający śluz.

Konieczne będzie również poddawanie się okresowym kontrolom, które mają na celu wykazanie, czy wysięk w uchu ustępuje.

WAŻNE

W przypadku dziecka lekarz może zalecić również ograniczenie przebywania w miejscach, w których może być ono podatne na kolejne infekcje. W praktyce oznacza to przerwę w uczęszczaniu do żłobków lub przedszkoli.

Reasumując, można mieć pewne obawy związane z koniecznością podjęcia leczenia. Dotyczą one zwłaszcza przypadków, w których małe dziecko zostanie skierowane na zabieg drenażu.

Niemniej jednak, konsekwencje niepodjęcia działań zmierzających do eliminacji wysięku mogą się w późniejszych latach niekorzystnie odbić na relacjach chorego z innymi ludźmi.

Dlatego też warto zwracać uwagę na wszelkie podejrzane objawy związane z narządem słuchu, aby odpowiednio wcześnie wyeliminować ich niepożądane skutki.

Zapalenie ucha środkowego – przyczyny, objawy, leczenie | LIX

Strona główna » Artykuły » Zapalenie ucha środkowego – przyczyny, objawy, leczenie

Uszy są dobrze unerwione, zlokalizowane w pobliżu nosa i gardła, dlatego też są wrażliwe na ból. Zapalenie ucha środkowego zalicza się do częstych dolegliwości związanych z narządem słuchu.

Jego przyczyny to najczęściej zakażenia bakteryjne, a objawy poza silnym bólem mogą dotyczyć także układu pokarmowego.

Zobacz, co warto wiedzieć na temat zapalenia ucha środkowego i jak wygląda leczenie tej przypadłości!

Spis treści:

Czym jest ostre i wysiękowe zapalenie ucha środkowego?

Zapalenie ucha środkowego to jedna z najczęściej występujących chorób zapalnych u dzieci, ale jej objawy mogą pojawić się także w wieku dorosłym. Szacuje się, że nawet ok.

60% dzieci choruje na ostre zapalenie ucha środkowego w pierwszym roku życia, z kolei u części dzieci silny ból ucha związany ze stanem zapalnym przyjmuje postać przewlekłą, nawracającą wielokrotnie1 .

Natomiast na wysiękowe zapalenia ucha środkowego najczęściej chorują dzieci między 1., a 2. rokiem życia2 . Jest to jedna z głównych przyczyn rozwoju niedosłuch u dzieci.

O zapaleniu ucha środkowego mówi się, gdy zakażenie uszu dotyczy ich środkowej części. Zgodnie z budową anatomiczną ucho środkowe składa się błony i jamy bębenkowej, trzech kosteczek słuchowych, trąbki Eustachiusza i powierzchni zewnętrznej okienka owalnego. Zapalenie ucha środkowego może dotyczyć jednego lub obu uszu.

W zależności od przyjętego podziału wyróżnia się:

  • ostre zapalenie ucha środkowego (ropne i nieropne),
  • przewlekłe zapalenie ucha środkowego (z wysiękiem lub bez),
  • wysiękowe zapalenie ucha środkowego.
Leia também:  Torbiel boczna szyi (torbiel skrzelopochodna)

Zapalenie ucha środkowego – jakie są objawy u dorosłych i dzieci?

Ucho środkowe odpowiada m.in. za wzmocnienie fal dźwiękowych oraz ich przeprowadzenie do głębszych struktur narządu słuchu. Z tego też powodu zapalenie ucha środkowego daje objawy związane z pogorszeniem, a przy nieodpowiednim postępowaniu także z utratą słuchu w chorym uchu. Niedosłuch może występować jednocześnie z szumem w uszach.

Najbardziej uciążliwe objawy ostrego zapalenia ucha środkowego to silny ból ucha, który może być kłujący lub pulsujący – zwykle trwa nieustannie i nasila się podczas przyjmowania pozycji leżącej.

Często może pojawiać się jednoczesny ból ucha i gardła, czy towarzyszące objawy infekcji, takie jak katar i kaszel.

W przebiegu wysiękowego zapalenia ucha osoba chora może nie odczuwać dolegliwości bólowych.

Niekiedy zapalenie ucha środkowego przebiega z występowaniem uczucia wypełnienia, jakby w uchu pozostawało ciało obce. Objaw ten może być związany z zaczerwienieniem i opuchnięciem struktur ucha środkowego. Gdy dojdzie do nagromadzenia płynu z domieszką ropy, pojawia się intensywny ból, który zwykle mija w następstwie perforacji (pęknięcia) błony bębenkowej.

Zapalenie ucha wywołuje takie same objawy u dorosłych, jak i u dzieci, ale osoby dorosłe zwykle bez problemu są w stanie określić swoje dolegliwości.

Silny ból ucha u niemowląt i małych dzieci można natomiast zaobserwować na podstawie innych symptomów, takich jak płaczliwość, pocieranie ucha rączką, czy też wiercenie się dziecka podczas leżenia i pocieranie główką o poduszkę.

Zapalenie ucha środkowego u dzieci może objawiać się także osłabieniem apetytu, niechęcią do ssania i picia.

Osoby cierpiące na zapalenie ucha środkowego mogą ponadto zaobserwować objawy ogólnoustrojowe, takie jak:

  • wysoka gorączka lub stan podgorączkowy (w zależności od rodzaju choroby, np. wysiękowe zapalenie ucha środkowego nie daje objawów w postaci podwyższonej temperatury ciała);
  • złe samopoczucie, osłabienie;
  • nudności, wymioty i biegunki, zwłaszcza u dzieci;
  • bolesność wyrostka sutkowatego;
  • tkliwość ucha przy dotyku.

Zapalenie ucha środkowego – przyczyny

W przypadku, gdy diagnoza postawiona na podstawie wywiadu i badania wskazuje na zapalenie ucha środkowego, przyczyny związane są najczęściej z infekcją górnych dróg oddechowych – bakteryjną lub wirusową. Bardzo rzadko zapalenie ucha występuje w następstwie przedostania się drobnoustrojów innymi drogami, np., przez krew.

Przyczyną zapalenia ucha środkowego jest zaburzona drożność trąbki słuchowej. Za większość zachorowań odpowiada infekcja bakteryjna, która dotyczy ok. 70% przypadków (w zależności od stosowanych technik badawczych).

Bakterie odpowiedzialne za rozwój zapalenia ucha środkowego to głównie Streptococcus pneumoniae (pneumokoki), Haemophilus influenzae i Moraxella catarrhalis.

Te same bakterie wywołują inne objawy przeziębienia, dlatego ból ucha i gardła, czy towarzyszący katar, kaszel i ból zatok często występują jednocześnie.

Zapalenie ucha środkowego może być wywołane także infekcją wirusową, która dotyczy ok. 30% przypadków. Wirusy atakujące górne drogi oddechowe to m.in. rhinowirusy, adenowirusy i wirusy grypy.

Wirusowe zapalenie ucha powoduje powstawanie wysięku, co z kolei stanowi pożywkę dla bakterii, a tym samym predysponuje do nadkażenia bakteryjnego.

Wirusy zwykle przyczyniają się do rozwoju ostrej postaci zapalenia ucha środkowego o charakterze bakteryjnym.

Dlaczego zapalenie ucha środkowego pojawia się najczęściej u dzieci?

Największa zachorowalność na zapalenie ucha środkowego dotyczy dzieci w wieku od 6. miesiąca do 2. roku. życia. Tendencja do tego schorzenia spada u dzieci w wieku szkolnym, rzadziej pojawia się także u dzieci starszych i osób dorosłych. Jednak częstotliwość zachorowania wciąż pozostaje wysoka.

Biorąc pod uwagę, iż choroba dotyczy głównie dzieci, większość rodziców zadaje następujące pytanie: „zapalenie ucha – czy jest zaraźliwe?”.

Otóż zarówno bakterie, jak i wirusy odpowiedzialne za zakażenie uszu w istocie są zaraźliwe. Oznacza to, że styczność z osobą chorą może spowodować rozprzestrzenienie się drobnoustrojów.

Niemniej jednak nie u każdego kontakt z wirusem lub bakterią przerodzi się w infekcję, a tym bardziej w zapalenie ucha środkowego.

Dzieci w pierwszych latach życia mają niedostatecznie rozwinięty układ odpornościowy, dlatego też są bardziej narażone na zachorowanie, niż osoby dorosłe.

Co więcej, jako przyczyny zapalenia ucha środkowego u dzieci można wymienić także budowę anatomiczną. Krótka, szeroka i poziomo przebiegająca trąbka słuchowa (trąbka Eustachiusza) skraca drogę między gardłem, a uchem.

W konsekwencji wszelkie drobnoustroje z łatwością mogą przedostać się z nosogardzieli do ucha.

Czynniki zwiększające ryzyko zapalenia ucha

Poza osłabionym układem immunologicznym i budową kanału słuchowego istnieją czynniki zwiększające ryzyko zapalenia ucha środkowego. Osoby, które mają zwiększone predyspozycje do zachorowania powinny szczególnie dbać o uszy, a także odpowiednio leczyć wszelkie infekcje górnych dróg oddechowych.

Zapalenie ucha środkowego rozwija się częściej w przypadku nieprawidłowości, takich jak:

  • przerost migdałków, w tym „trzeci migdał”;
  • nieprawidłowa budowa podniebienia;
  • wady anatomiczne twarzoczaszki;
  • choroby genetyczne, np. zespół Downa;
  • obrzęk błony śluzowej pokrywającej trąbkę słuchową, np. w wyniku reakcji alergicznej;
  • zapalenie zatok przynosowych;
  • przewlekły katar;
  • wirusowe choroby zakaźne, np. ospa i płonica (mogą prowadzić do ostrego martwiczego zapalenia ucha środkowego);
  • wdychanie dymu tytoniowego;
  • nadczynność tarczycy;
  • uraz spowodowany zmianą ciśnienia w uchu.

Jak wygląda leczenie zapalenia ucha środkowego?

Leczenie zapalenia ucha środkowego zależy od przyczyny i rodzaju schorzenia, a także stopnia nasilenia dolegliwości.

Podczas pierwszych dwóch dni od pojawienia się objawów chorobowych zwykle leczenie ogranicza się do stosowania doustnych leków o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym.

Antybiotyki rekomendowane są tylko w uzasadnionych przypadkach, gdy stwierdza się jednoczesne występowanie objawów klinicznych i zmian w obrazie otoskopowym.

Jeśli dolegliwości nie mijają w ciągu 48 godzin lub mają charakter narastający, zwykle dołącza się antybiotykoterapię. Wcześniejsze podanie antybiotyku przy ostrym zapaleniu ucha środkowego zaleca się w sytuacjach, takich jak:

  • zapalenie ucha środkowego u niemowląt poniżej 6. miesiąca życia;
  • gdy dolegliwości występują obustronnie u dzieci do 2. roku życia;
  • w przypadku pacjentów z zespołem Downa, wadami twarzoczaszki i upośledzoną odpornością;
  • przy jednoczesnym zaobserwowaniu objawów, takich jak wymioty i wysoka gorączka;
  • u osób z nawrotowym zapaleniem ucha środkowego;
  • u pacjentów z wysiękiem z ucha.

Krople do uszu przy zapaleniu ucha środkowego

W wielu przypadkach zapalenie ucha środkowego mija samoistnie lub pod wpływem antybiotykoterapii, jeśli okazuje się ona wskazana.

Antybiotyki posiadają właściwości przeciwbakteryjne, co oznacza, że zwalczają patogeny bakteryjne. Nie wpływają natomiast na infekcje o podłożu grzybiczym i wirusowym.

Środki takie mają również niewielki wpływ na łagodzenie bólu ucha, który okazuje się istotnym problemem w trakcie infekcji.

Z wyboru stosuje się doustne leki o działaniu przeciwbólowym, najczęściej na bazie niesteroidowych leków przeciwzapalnych.

Niemniej jednak ulgę w ból przynoszą one z opóźnieniem, po wchłonięciu i uruchomieniu mechanizmów działania przeciwbólowego.

W celu redukcji bólu przy zapaleniu ucha środkowego z pomocą przychodzą krople LIX o działaniu miejscowo znieczulającym, z pominięciem wpływu ogólnoustrojowego.

W kroplach dousznych LIX zastosowano chlorowodorek lidokainy, który działa w miejscu podania już po kilku minutach, co pozwala na niemal natychmiastową redukcję dolegliwości. Stężenie chlorowodorku lidokainy w kroplach LIX to zaledwie 0,5%, jednak już niewielka dawka jest wystarczająca do redukcji bólu ucha przy stanach zapalnych.

Co więcej, preparat ten zawiera glicerol, który poprzez działanie osmotyczne redukuje obrzęk i związany z nim ból ucha. Oba składniki kropli LIX łącznie wykazują silne działanie przeciwbólowe i jednocześnie odznaczają się wysokim bezpieczeństwem podczas stosowania.

Jeśli zapalenie ucha środkowego przebiega bez perforacji (pęknięcia) błony bębenkowej, aplikacja kropli dousznych stanowi doskonałe wsparcie leczenia .

Zapalenie ucha środkowego – leczenie chirurgiczne

W przypadku, gdy lekarz stwierdza ostre zapalenie ucha środkowego z towarzyszącym silnym bólem i uwypukleniem błony bębenkowej ucha, leczenie może wymagać przeprowadzenia paracentezy.

Jest to zabieg polegający na wykonaniu niewielkiego nacięcia w błonie bębenkowej, w której umieszcza się kolejno drenik odprowadzający patologiczną wydzielinę. Zabieg taki zmniejsza ból i redukuje ryzyko pozapalnych powikłań.

Przeprowadzany jest w znieczuleniu miejscowym, jednak w przypadku małych dzieci konieczne może okazać się znieczulenie ogólne.

Paracentezę wykonuje się także diagnostycznie oraz w niektórych przypadkach wysiękowego zapalenia ucha środkowego trwającego przewlekle przez kilka miesięcy.

Leczenie zapalenia ucha środkowego może wymagać odsysania wydzieliny i złuszczonego nabłonka w gabinetach laryngologicznych. W niektórych przypadkach przeprowadza się także rekonstrukcję błony bębenkowe, czy zabiegi mające na celu usunięcie patologicznych tkanek zapalnych, takich jak perlaki i ziarniny.

Zapalenie ucha pojawia się u dzieci i dorosłych. Bez względu na to, ile trwa, jakie są objawy i z jakim rodzajem stanu zapalnego mamy do czynienia, konieczne jest leczenie pod okiem specjalisty. Nieleczona infekcja może prowadzić do ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Istnieje ryzyko powikłań wewnątrzczaszkowych, a w skrajnych przypadkach także utraty życia.

Lek. Marta Dąbrowska

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*