Wodobrzusze – puchlina brzuszna, płyn w otrzewnej – objawy i leczenie

Wodobrzusze – puchlina brzuszna, płyn w otrzewnej – objawy i leczeniePaulo Biasini / 123RF – tłum. dietetycy.org.pl

Zwiększenie obwodu brzucha tzw. wodobrzusze spowodowane jest gromadzeniem się płynu przesiękowego lub wysiękowego w jamie brzusznej. W terminologii medycznej w zależności od stopnia zaawansowania wodobrzusza (objętości płynu) wyróżnia się trzy rodzaje:

  • wodobrzusze łagodne (I stopnia)
  • wodobrzusze umiarkowane (II stopnia)
  • wodobrzusze zaawansowane (III stopnia)

Wodobrzusze łagodne można rozpoznać tylko podczas badania USG i/lub TK, ponieważ nie daje ono widocznych objawów. Z kolei wodobrzusze II stopnia uwidacznia się nadmiernym uwypukleniem obwodu brzucha oraz wyczuwalny jest ruch płynu w jamie ciała poprzez dotyk. W tym rodzaju wodobrzusza chorzy odczuwają przyrost masy ciała, dyskomfort.

Popularnym określeniem na tego typu wodobrzusze jest tzw. „żabi brzuch”. Z kolei w wodobrzuszu zaawansowanym charakterystyczne są chude kończyny i nadęty, duży brzuch ze względu na zawartość  ponad 1l płynu w obwodzie jamy otrzewnowej.

Pacjent ma trudności z poruszaniem, siadaniem,  na skórze brzucha chorego często widoczne są naczynia żylne.

Wodobrzusze nie jest osobną jednostką chorobową, a  przyczyną choroby zazwyczaj już w jej zaawansowanym stadium. Nadmierna ilość płynu gromadzi się najczęściej w takich jamach ciała jak: jamy opłucnowe, jamy otrzewnowe  i osierdzie.

Przyczyny występowania wodobrzusza

Za główne przyczyny wodobrzusza podaje się:

  • bardzo niski poziom białek we krwi
  • wysoka wartość ciśnienia w żyle głównej dolnej (zaburzenie odpływu krwi z narządów jamy brzusznej)
  • nadmierna produkcja płynu (choroba nowotworowa)
  • uszkodzenie śródbłonka naczyń otrzewnej, zwiększające jej przepuszczalność (stany zapalne)

Szacuje się, że u ponad 80% przypadków wodobrzusze powstaje w wyniku poetanolowej marskości  wątroby i chorób dróg żółciowych, zaś u ok. 15-50 % pacjentów powstaje w wyniku choroby nowotworowej (raka jelita grubego, trzustki, żołądka czy raka jajnika).

Objawy wodobrzusza

Najczęstsze objawy puchliny brzusznej to: powiększenie obwodu brzucha, przelewanie nadmiernej ilości płynów w żołądku, przyrost masy ciała, napięcie brzucha i uczucie jego rozpierania, płaski pępek (często wypchnięty), obrzęki nóg oraz narządów płciowych, szybko powstające siniaki, bóle brzucha, nudności, wzdęcia, nadmierne uczucie duszności spowodowane znacznym podniesieniem przepony, nadmierna senność, dezorientacja, dyskomfort.

Dieta a wodobrzusze

Ważnym elementem w leczeniu wodobrzusza jest odpowiedni poziom mikro- i makroskładników m.in podaży sodu.

Sód uczestniczy w regulacji gospodarki wodnej i kwasowo-zasadowej oraz wpływa na prawidłowe funkcjonowanie komórek nerwowych i mięśniowych.

Ponadto bierze udział w procesie wchłaniania składników pokarmowych (transport białek i węglowodanów, a także wpływa na prawidłowy proces krzepięcia krwi).

Rezygnacja z produktów bogatych w sód pozwala usunąć zbędny nadmiar wody z organizmu. W niektórych poważnych problemach zdrowotnych zaleca się wyeliminowanie z menu nie tylko żywności zawierającej sól, ale także limitowanie spożycia produktów naturalnie zawierających sód, takich jak chociażby pełnotłuste produkty mleczne czy niektóre warzywa (buraki, marchew, seler).

Osoby będące na diecie niskosodowej powinny również zwracać uwagę na zawartość sodu w wodach mineralnych i wybierać te niskosodowe, czyli zawierające nie więcej niż 20 mg sodu na litr (np. Ustronianka, Kinga Pienińska, Nałęczowianka).

Ważnym elementem wspomagającym leczenie wodobrzusza jest czytanie etykiet produktów spożyczych i zwracanie szczególnej uwagi na produkty zawierające następujące substancje dodatkowe:

  • E621 – glutaminian sodu (wzmacniacz smaku, składnik zup w proszku, sosów, przypraw),
  • E211 – benzoesan sodu (konserwant występujący w przetworach owocowych i warzywnych, konserwach rybnych, napojach gazowanych),
  • E250 – azotyn sodu (konserwant dodawany w produkcji wędlin i wędzonych przetworów mięsnych),
  • E331 – cytrynian sodu (regulator kwasowości stosowany do produkcji dżemów, napojów i przetworów mlecznych)
  • E500b – wodorowęglan sodu (inaczej: soda oczyszczona, podstawowy składnik proszku do pieczenia).

Zalecenia żywieniowe

Tab.1 Przykłady produktów zalecanych i przeciwwskazanych dla pacjentów z wodobrzuszem

Zobacz również

Wodobrzusze – puchlina brzuszna, płyn w otrzewnej – objawy i leczenie

Produkty o najniższej zawartości sodu Produkty o najwyższej zawartości sodu
Owoce Awokado, morela i inne owoce pestkowe, banany,  daktyle, cytryna, pomarańcza, grejpfrut, soki cytrusowe, melony, arbuzy jabłka, śliwki, truskawki Owoce suszone, melon
Warzywa Pomidory, papryka, fasolka szparagowa, brokuły, ogórek, ziemniaki, bataty, grzyby (świeże i suszone),  fasola, soja, soczewica, groch,  kapusta, sałata, szpinak i inne zielone warzywa liściaste Sok pomidorowy, seler korzeniowy, buraki, marchew, pietruszka, rzodkiewka
Zbożowe Chleb wileński, chleb razowy żytni na miodzie,  otręby pszenne, płatki owsiane, ryż preparowany,  tapioka, mąka pszenna, jasna, kasza manna, kasza jęczmienna łamana, kasza gryczana łamana Bagietki, chleb tostowy, chleb czosnkowy, płatki zbożowe, płatki kukurydziane, płatki pszenne
Mięso i ryby Indyk, kurczak, cielęcina,wołowina, królik, konina, dorsz, sardynki, pstrąg, tuńczyk, szprotki, karp Suche kiełbasy, kabanosy, salami, śledź, pasztety, konserwy mięsne i rybne, białko jaja, podroby, wędliny
Przekąski Orzechy włoskie, orzechy laskowe, biszkopty wrocławskie Len
Mleko i jego przetwory Jogurt i niskotłuszczowe produkty mleczne np. kefir (kefir ma mniej sodu niż maślanka), ser biały chudy i homogenizowany, zsiadłe mleko Jogurt naturalny pełnotłusty, ser feta, ser żółty, sery topione, mleko skondensowane
Tłuszcze Oliwa z oliwek, olej rzepakowy niskoerukowy, olej sojowy, olej słonecznikowy Margaryny, masło, smalec
Zioła i dodatki do potraw Pietruszka, szafran, bazylia, sok z cytryny, lubczyk Maggi, musztarda, koncentrat pomidorowy, proszek do pieczenia, ostra papryka, chili, ketchup

Należy pamiętać, że w naturalnych (nieprzetworzonych) produktach roślinnych zawartość sodu jest zwykle niska. Zawartość sodu w pieczywie może być zróżnicowana, zatem zaleca się spożywanie pieczywa niskosodowego, albo najlepiej z własnego wypieku i samodzielnie ograniczyć ilość dodawanego sodu pod postacią soli kuchennej.

Osoby z wodobrzuszem wystrzegać się powinny m.in. gotowych warzyw puszkowanych. W wyniku dodawanych w trakcie produkcji konserwantów, sztucznych aromatów oraz przypraw zwiększają one znacząco zawartość sodu! Pomocne w takim wypadku jest przepłukiwanie warzyw pod bieżącą wodą w celu usunięcia nadmiaru soli.

W przypadku gotowych soków warzywnych najlepszym rozwiązaniem będzie samodzielne ich przygotowywanie w domu. Dobrym przykładem jest kupny sok pomidorowy oraz pomidor –  szklanka soku pomidorowego zawiera ok.

0,66 g soli, zaś mały pomidor dostarcza ok. 0,01 g soli. Ryby wędzone zawierają sporą ilość soli.

Sól ma na celu szybsze zwiększanie objętości cząsteczek białka produktu oraz opóźnienie dyfuzji wody podczas procesu wędzenia.

Najbardziej polecanymi technikami kulinarnymi u osób z wodobrzuszem będzie gotowanie na parze, gotowanie w wodzie oraz pieczenie w rękawie (folii). Chorzy z wodobrzuszem powinni ograniczyć ilość przyjmowanych płynów do max. do 1,5l/dobę.

Paula Nagel, dietetyk kliniczny

Dietetyczka jednego z warszawskich szpitali. Głębsze zainteresowanie dietetyką odkryła w trakcie studiów magisterskich w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. W związku ze wzrastającą ilością chorych na nowotwory, bierze czynny udział w badaniach naukowych w zakresie wpływu żywności i żywienia na rozwój zmian przednowotworowych i nowotworowych.

Paula Nagel, dietetyk kliniczny 17 lutego, 2016 Wodobrzusze – puchlina brzuszna, płyn w otrzewnej – objawy i leczenie

  • 12 października, 2021
  • 4 minuty

Wodobrzusze – puchlina brzuszna, płyn w otrzewnej – objawy i leczenie

  • 12 października, 2021
  • 5 minuty

Wodobrzusze – puchlina brzuszna, płyn w otrzewnej – objawy i leczenie

  • 11 października, 2021
  • 7 minuty

Wodobrzusze – puchlina brzuszna, płyn w otrzewnej – objawy i leczenie

Wodobrzusze – puchlina brzuszna, płyn w otrzewnej – objawy i leczenie

Dzisiaj w Klubie rozmawiamy o: Dietetyk jako lekarz pierwszego kontaktu – wyniki badań

Leia também:  Schistosomatoza (bilharcjoza) – objawy i leczenie choroby

Wodobrzusze – objawy, najczęstsze przyczyny, leczenie, rokowanie

Wodobrzusze – puchlina brzuszna, płyn w otrzewnej – objawy i leczenie

Wodobrzusze to zespół objawów pojawiający się jako powikłanie różnych chorób. Powiększanie się obwodu brzucha, uczucie pełności i dyskomfortu powinny zaniepokoić pacjenta, szczególnie jeśli towarzyszą im obrzęki, np. kończyn dolnych, albo inne dolegliwości.

Wodobrzusze (inaczej puchlina brzuszna) to stan, w którym w jamie otrzewnej znajduje się płyn. Jego gromadzenie się jest związane z istnieniem poważnego schorzenia, które do momentu pojawienia się tego objawu może być nierozpoznane.

Wodobrzusze – objawy

Podstawowym objawem wodobrzusza jest zwiększanie się obwodu i zaokrąglenie obrysu brzucha.

Jeśli objętość płynu w jamie otrzewnej jest duża, dochodzi do wyraźnego napięcia powłok, na lśniącej, cienkiej skórze uwidaczniają się naczynia żylne, które np. w marskości wątroby często układają się w kształt tzw.

głowy meduzy. Niektórzy chorzy zgłaszają uczucie duszności, zaburzenia łaknienia lub problemy z wypróżnianiem się.

Lekarz może wstępnie rozpoznać wodobrzusze w trakcie badania. Charakterystyczny jest objaw chełbotania (wyczuwalna fala płynu przelewającego się w jamie brzusznej pod wpływem ucisku) oraz pojawienie się obszarów o nieprawidłowym odgłosie w trakcie opukiwania, których granice zmieniają się wraz ze zmianą pozycji ciała.

Rozpoznanie potwierdza się metodami obrazowymi (USG – ultrasonografia, CT – tomografia komputerowa).

Klinicznie wodobrzusze dzieli się na:

  • łagodne (1. stopnia) – możliwe do wykrycia jedynie podczas USG,
  • umiarkowane (2. stopnia) – rozpoznawane na podstawie powyżej opisanych objawów,
  • zaawansowane (3. stopnia) – kiedy dochodzi do znacznego napięcia powłok, zmian na skórze oraz spłaszczenia pępka lub powstania przepukliny pępkowej.

Przyczyny wodobrzusza

Wodobrzusze obserwuje się w przebiegu wielu różnych chorób. Rozpoznanie go w 90% przypadków świadczy o istnieniu marskości wątroby lub o toczącym się w obrębie jamy brzusznej procesie nowotworowym.

Nadciśnienie wrotne to zespół objawów związanych z marskością wątroby. Stopniowe włóknienie jej tkanki powoduje obkurczanie się i twardnienie tego narządu. Utrudnia to przepływ krwi przez wątrobę i powoduje powstanie nadciśnienia we wszystkich żyłach prowadzących do wątroby.

W efekcie dochodzi do przesączania się płynu surowiczego z naczyń krwionośnych do jamy otrzewnej. Gromadzący się płyn tworzy wodobrzusze. Dodatkowym elementem zwiększającym objętość puchliny wodnej w marskości wątroby jest obniżona produkcja albumin – białek odpowiedzialnych za utrzymanie płynów w łożysku naczyniowym.

Kiedy ich brakuje, ciśnienie osmotyczne krwi obniża się i proces przeciekania przez ściany naczyń staje się intensywniejszy.

Nowotwory to druga co do częstości przyczyna wodobrzusza. Rozrastający się guz może albo sam produkować płyn, albo uciskać naczynia żylne lub chłonne, zwiększając w nich ciśnienie i powodując tworzenie się przesięku. W przypadku obecności rozsianych, mnogich przerzutów przesięk powstaje bardzo szybko, a walka z wodobrzuszem jest niezmiernie trudna.

Inne przyczyny wodobrzusza to na przykład:

Przyczynę można często określić, badając pobrany w czasie punkcji jamy otrzewnej płyn puchlinowy (obecność chłonki, komórek nowotworowych, bakterii, krwinek białych, amylazy itd.)

Leczenie wodobrzusza

Wodobrzusze leczy się zachowawczo i operacyjnie. Podstawową metodą jest terapia za pomocą leków moczopędnych. Odwodnienie organizmu powoduje powrót płynu z jamy otrzewnej do łożyska naczyniowego i pozwala na usunięcie go przez nerki. Chorym podaje się również preparaty z albuminami, co zmniejsza przesiąkanie płynu surowiczego do jamy otrzewnej.

Jeśli sposoby te nie przynoszą rezultatów, można doraźnie pomóc choremu, wykonując nakłucie otrzewnej i odciągając płyn. Zabieg ten jest stosunkowo prosty.

Przeprowadza się go ambulatoryjnie, w znieczuleniu miejscowym. Ponieważ musi być dość często powtarzany, popularność zdobywa obecnie procedura wszczepienia cewnika przez powłoki ciała.

Pozwala on na usuwanie płynu przez długi okres.

Jeśli wodobrzusze nawraca, a istniejący proces chorobowy nie daje nadziei na cofnięcie się tego objawu, w niektórych sytuacjach wskazane jest wytworzenie obniżających ciśnienie wrotne zespoleń naczyń wrotnych z żyłami układowymi albo wykonanie zespolenia otrzewnowo-żylnego (przez które płyn puchlinowy odpływa z jamy brzusznej).

Wodobrzusze – rokowanie

Wszystkie powyższe metody działają objawowo – zmniejszają wodobrzusze, ale nie likwidują jego przyczyn. Podstawą terapii musi być leczenie choroby zasadniczej. Od jej skuteczności zależy rokowanie dotyczące dalszego rozwoju wodobrzusza.

W przypadku choroby nowotworowej celem jest doszczętne usunięcie guza lub przynajmniej zmniejszenie jego masy (radioterapią lub chemioterapią). Powoduje to spadek prędkości przesiąkania płynu albo całkowitą eliminację tego zjawiska.

Marskość wątroby jest schorzeniem postępującym i prowadzącym ostatecznie do śmierci chorego. Wodobrzusze w tym procesie nasila się i znacznie komplikuje stan chorego. Jedyną możliwością wyleczenia jest w niektórych przypadkach wykonanie przeszczepu wątroby.


Czy artykuł okazał się pomocny?

To częsty objaw chorób wątroby, trzustki, nowotworów. Sprawdź, na co zwrócić uwagę

Powiększający się brzuch, szczególnie taki przypominający brzuch ciążowy, to może być objaw bardzo poważnej choroby. Wodobrzusze występuje m.in. w przebiegu chorób wątroby, trzustki, serca, jest także objawem nowotworów. Dowiedz się, jakie przyczyny ma wodobrzusze i jakie sygnały powinny zaniepokoić. 

Wodobrzusze, inaczej puchlina brzuszna, to objaw, a nie choroba. Wodobrzusze jest wynikiem wielu patologii w obrębie jamy brzusznej, a także patologii innych, odległych organów i narządów.

Zwiększenie objętości brzucha powodowane jest nagromadzeniem płynu w jamie brzusznej. Wodobrzusze przypomina brzuch ciążowy, występuje zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Zwykle wodobrzusze jest sygnałem bardzo poważnej, zaawansowanej choroby. 

Otrzewna, czyli cienka błona surowicza wyścielająca ściany jamy brzusznej i miednicy oraz pokrywająca narządy, produkuje płyn, który otaczając organy, zwilża ich ściany zmniejszając tarcie. 

Prawidłowo płynu surowiczego w jamie otrzewnowej jest niewiele, zaledwie ok. 20 ml. Zwiększenie ilości płynu >150 ml jest patologią, sytuacją nieprawidłową. W zależności od ilości płynu i ,,wielkości brzucha'' wodobrzusze określa się jako łagodne, umiarkowane lub zaawansowane. 

Wodobrzusze: przyczyny

Patologiczne gromadzenie się płynu w jamie brzusznej może wynikać:

  • ze zbyt wysokiego ciśnienia w naczyniach żylnych odprowadzających krew z narządów jamy brzusznej (ciśnienie wrotne);
  • ze zbyt małej ilości białek w krwi;
  • z nadprodukcji płynu przez komórki nowotworowe;
  • z upośledzonego odpływu płynu przez naczynia limfatyczne.

Najczęstszą przyczyną wodobrzusza są choroby wątroby i dróg żółciowych. Woda utrzymywana jest w krwiobiegu dzięki ciśnieniu onkotycznemu, którego prawidłowy poziom gwarantują albuminy, produkowane przez wątrobę.

Gdy wątroba choruje i nie jest w stanie wyprodukować dostatecznej ilości albumin, to woda zaczyna przenikać do otaczających tkanek, tworząc obrzęki nóg, tułowia, kręgosłupa, a także do jamy otrzewnej tworząc wodobrzusze.

Choroby wątroby związane z wodobrzuszem to:

  • marskość wątroby;
  • wirusowe zapalenia wątroby (B i C);
  • ostra niewydolność wątroby;
  • ostre przedawkowanie leków lub działanie toksyn (np. grzybów);
  • przerzuty nowotworowe zajmujące miąższ wątroby.

Inną ważną przyczyną wodobrzusza są choroby układu krążenia, a w szczególności przewlekła niewydolność serca. Niewydolność powoduje zastój krwi w naczyniach żylnych, co prowadzi do obrzęków kończyn oraz przesięków do jam ciała, w tym do jamy brzusznej.

Leia também:  Jakie są najczęstsze przyczyny nadpotliwości? Jak sobie z nią radzić?

Także ostre i przewlekłe choroby trzustki prowadzą do wodobrzusza. W przypadku ostrego zapalenia trzustki przenikanie płynu do jamy otrzewnej stanowi odpowiedź na infekcję.

Przewlekłe zapalenie trzustki natomiast to proces ciągnący się przez lata, który wiąże się ze zmniejszeniem zapasu białka w organizmie i prowadzi do spadku ciśnienia onkotycznego krwi, i do przesięków płynu do jam ciała.

Wodobrzusze bywa także objawem nowotworów. Może wystąpić jako efekt rozsiewu choroby lub skutek leczenia onkologicznego. Wodobrzusze najczęściej występuje w wyniku przerzutów raka piersi, płuc, jelita grubego, żołądka, trzustki, jajnika, macicy (rak endometrium) oraz jako objaw pierwotnych nowotworów otrzewnej.

Wodobrzusze: objawy

Podstawowym objawem wodobrzusza jest powiększający się obwód brzucha, czemu towarzyszy dyskomfort w postaci bólu i nudności.

Jeśli wodobrzusze jest objawem chorób wątroby, oprócz ,,wydętego'' brzucha wystąpić może żółtaczka, świąd skóry i ginekomastia u mężczyzn. Często razem z wodobrzuszem występują obrzęki kończyn dolnych oraz objawy upośledzonego krzepnięcia.

Wodobrzuszu w przebiegu niewydolności serca towarzyszą zwykle: duszność, obrzęki kończyn dolnych, ograniczona tolerancja wysiłku fizycznego, konieczność oddawania moczu w nocy.

Chorzy z zaawansowanym wodobrzuszem mają wygląd tzw. kasztanowego ludzika, czyli duży brzuch i chude kończyny. 

Wodobrzusze: diagnozowanie

Wodobrzusze jest widocznym objawem i zwykle lekarz nie ma problemu z jego zdiagnozowaniem. To przyczyna wodobrzusza wymaga wyjaśnienia.

Gdy pacjent z wodobrzuszem zgłasza się na badanie lekarskie, lekarz bada brzuch ręką i stwierdza tzw. objaw chełbotania, a opukując jamę brzuszną, może wykryć stłumienie wywołane przez płyn.

Wodobrzusze potwierdza się w badaniach obrazowych, takich jak badanie USG czy tomografia komputerowa jamy brzusznej i miednicy. Badania obrazowe wykonuje się także po to, by znaleźć przyczynę wodobrzusza i ocenić zaawansowanie choroby. Oprócz badań obrazowych przeprowadza się także badania płynu pobranego z jamy otrzewnowej, badania glukozy, albuminy i białka.

Wodobrzusze: leczenie

Ponieważ wodobrzusze jest tylko objawem, to leczenie polega na leczeniu choroby podstawowej, która jest przyczyną zwiększonej objętości brzucha. 

Leczenie uzależnione jest zatem od choroby podstawowej. Inaczej leczy się choroby wątroby, inaczej choroby trzustki, a jeszcze inaczej nowotwory.

Leczenie objawowe obejmuje natomiast stosowanie leków moczopędnych. W drastycznych przypadkach wykonuje się nakłucie jamy brzusznej z usunięciem części płynu z otrzewnej (lecznicze nakłucie jamy otrzewnej).

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Wodobrzusze – Wikipedia, wolna encyklopedia

Wodobrzusze

Ascites

Wodobrzusze u pacjenta z marskością wątroby, widoczny objaw głowy meduzy

ICD-10

R18

Objawy niewydolności krążenia (niewydolność prawokomorowa serca) – wśród nich wodobrzusze

Wodobrzusze, puchlina brzuszna (łac. ascites) – stan, w którym dochodzi do nadmiernego nagromadzenia płynu w jamie otrzewnej niezależnie od przyczyny czy cech płynu, nazywanym również płynem puchlinowym. Wodobrzusze jest objawem, a nie osobną jednostką chorobową.

Etiologia

Prawidłowo w jamie otrzewnej znajduje się pewna ilość płynu, zwykle około 150 ml.

Do powstania wodobrzusza dochodzi w efekcie:

  • nadciśnienia wrotnego – główną przyczyną nadciśnienia wrotnego jest marskość wątroby
  • hipoalbuminemia
  • nadprodukcja płynu – w tym w przebiegu nowotworów
  • mechaniczne utrudnienie odpływu chłonki (niedrożność małych naczyń chłonnych lub przewodu piersiowego)[1].

Przyczyny wodobrzusza[1]:

  • marskość wątroby (80%)
  • nowotwory (10%)
  • niewydolność serca (3%)
  • gruźlica (2%)
  • dializoterapia (1%)
  • choroby trzustki (1%)
  • rzadkie przyczyny
    • uszkodzenie przewodu limfatycznego
    • uszkodzenie moczowodu
    • zapalenie otrzewnej wywołane przez chlamydie
    • zespół nerczycowy
    • enteropatia z utratą białka
    • zakrzepica żyły wrotnej, zespół Budda-Chiariego
    • zespół Meigsa
    • toczeń rumieniowaty układowy
    • niedoczynność tarczycy
    • filariozy

Objawy

W obrazie klinicznym kluczowe znaczenie mają objawy chorób wywołujących wodobrzusze. W badaniu fizykalnym poza zauważalnym powiększeniem brzucha obserwuje się także objaw chełbotania. Najprostszym badaniem dodatkowym wykazującym wodobrzusze jest badanie USG[1].

Wodobrzuszu zwykle nie towarzyszą bóle brzucha. Jeżeli się pojawiają, zwłaszcza jeśli towarzyszy im gorączka, może dojść do stanu, znanego jako spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej, co wiąże się z ryzykiem zwiększonej śmiertelności.

Podział wodobrzusza

Ze względu na objętość płynu puchlinowego wyróżnia się trójstopniowy podział[2]:

Stopień 1 (łagodne)

Rozpoznawane wyłącznie w USG.

Stopień 2 (umiarkowane)

Możliwe do rozpoznawania w badaniu przedmiotowym, zwykle gdy objętość przekroczy 500 ml. Brzuch jest rozlany i uwypuklony po bokach. Wyczuwalny jest objaw chełbotania płynu, którego obecność płynu daje się ustalić także w badaniu opukowym brzucha.

Stopień 3 (zaawansowane)

Brzuch jest znacznie napięty, obecne wygładzenie pępka lub przepuklina pępkowa. Skóra powłok jest lśniąca, cienka z prześwitującymi żyłami rozchodzącymi się od pępka. Często obecna jest sylwetka z cienkimi kończynami i mocno uwypuklonym brzuchem.

Leczenie

Leczenie jest ukierunkowane na chorobę zasadniczą. W leczeniu stosuje się lecznicze nakłucie jamy otrzewnej. Wskazaniem do zabiegu jest występowanie wodobrzusza stopnia 3, które jest oporne na leczenie diuretykami[3].

W wybranych przypadkach stosowane jest także leczenie operacyjne, na przykład przezszyjne wewnątrzwątrobowe zespolenie wrotno-układowe lub zespolenie otrzewnowo-żylne.

Przypisy

  1. ↑ a b c Szczeklik i Gajewski 2014 ↓, s. 846.
  2. ↑ Szczeklik i Gajewski 2014 ↓, s. 847.
  3. ↑ Szczeklik i Gajewski 2014 ↓, s. 848.

Bibliografia

  • Andrzej Szczeklik, Piotr Gajewski: Interna Szczeklika 2014. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2014, s. 2191. ISBN 978-83-7430-405-4.

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

Kontrola autorytatywna (abdominal symptom):

  • LCCN: sh85008555
  • GND: 4143203-4
  • BnF: 12266006j
  • BNCF: 38933

Encyklopedia internetowa:

  • Universalis: ascite

Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wodobrzusze&oldid=51657960”

Wodobrzusze – objawy, przyczyny, leczenie

Wodobrzusze, czyli powiększenia obwodu brzucha w wyniku nagromadzenia się płynu w jamie otrzewnej jest również nazywane puchliną brzuszną.

Płyn, nazywany puchlinowym, to płyn surowiczy zawierający między innymi sód, potas i glukozę – jest stale obecny w jamie otrzewnej, w ilości nieprzekraczającej 150 mililitrów.

Jego nadmierne gromadzenie się jest wynikiem poważnych chorób w zaawansowanym stadium.

Lista schorzeń, które może spowodować wodobrzusze, jest długa. Najczęstszą przyczyną puchlizny brzusznej jest marskość wątroby i rozsiany proces nowotworowy toczący się w obrębie jamy brzusznej.

Zwykle do pojawienia się wody w brzuchu dochodzi przy raku jajnika, raku piersi, jelita grubego, raka żołądka oraz trzustki.

Rozrastający się guz może produkować płyn lub uciskać naczynia żylne bądź chłonne, zwiększając w nich ciśnienie, co powoduje przesięki.

Rzadziej wodobrzusze wywołuje gruźlica, niewydolność serca, niedoczynność tarczycy lub zespół nerczycowy. Wodobrzusze może oznaczać rozwój choroby albo sygnalizować jej bardzo zaawansowane stadium.

Wodobrzusze może pojawić się również u dziecka, także nienarodzonego. Obrzęk płodu można rozpoznać za pomocą badania ultrasonograficznego.

Jego przyczyny są bardzo różne, najczęściej mają związek z nieprawidłowościami rozwojowymi w obrębie układu pokarmowego.

Rokowanie jest korzystniejsze niż przy obecności uogólnionego obrzęku tkanki podskórnej, postępowanie zaś zależy od rozpoznania jego pierwotnej przyczyny.

Leia também:  Bóle piersi – co jest najczęstszą przyczyną bolesnych piersi?

Objawy wodobrzusza nie manifestują się od razu, ponieważ płyn surowiczy gromadzi się sukcesywnie. Znaczne powiększenie obwodu brzucha pojawia się dopiero wtedy, gdy ilość płynu puchlinowego przekracza 500 mililitrów.

Charakterystyczne jest, że pomimo tego, że kończyny są szczupłe, brzuch zaczyna przypominać piłkę. Skóra na nim staje się napięta, pokryta żyłami – swędzi. Naczynia żylne często układają się w kształt tzw. głowy meduzy.

Powiększonemu obwodowi brzucha towarzyszą takie objawy jak:

  • uczucie dyskomfortu,
  • boleści,
  • wrażenie pełności,
  • mdłości,
  • brak łaknienia,
  • przy badaniu palpacyjnym pojawia się charakterystyczne przelewanie,
  • żółtaczka, świąd oraz ginekomastia (przy marskości wątroby),
  • duszności, obrzęki nóg oraz konieczność oddawania moczu w nocy (przy niewydolności krążenia).

Stadium zaawansowania wodobrzusza, w zależności od ilości nagromadzonego płynu, dzieli się na:

  • łagodne (I stopień),
  • umiarkowane (II stopień),
  • zaawansowane (III stopień).

Wodobrzusze łagodne nie daje żadnych objawów. Można je wykryć jedynie za pomocą badania USG. Wodobrzusze umiarkowane objawia się większym obwodem brzucha, który staje się rozlany. Zwiększa się masa ciała. Podczas dotykania brzucha wyczuwa się przelewający płyn.

Pojawia się uczucie rozpierania w jamie brzusznej. Wodobrzusze zaawansowane manifestuje się bardzo dużym brzuchem. Pojawiają się trudności z codziennych funkcjonowaniem, także chodzeniem czy siadaniem. Brzuch staje się bardzo napięty.

Pozostałe objawy zależą od przyczyny, która wywołała puchliznę.

Jeśli osoba chora ma łagodną postać wodobrzusza, jego objawów nie można dostrzec. Lekarz przy podejrzeniu przeprowadza badanie.

Przy wodobrzuszu pojawia się fala płynu, który przelewa się w jamie brzusznej pod wpływem ucisku oraz obszar o nieprawidłowym odgłosie w trakcie opukiwania (zmienia się ze zmianą pozycji ciała).

Lekarz może również zlecić wykonanie USG, tomografii komputerowej lub innych badań obrazowych. Pomocne są również badania krwi oraz paracenteza – nakłucie jamy brzusznej celem pobrania płynu do badania.

Wodobrzusze jest objawem pojawiającym się jako powikłanie różnych chorób. To dlatego jego leczenie zależy od choroby, która jest jego przyczyną – polega na jej terapii. Poza tym leczenie ma charakter objawowy. Opiera się ono na farmakoterapii, która nie zawsze jest skuteczna. Puchlina brzuszna ma bowiem tendencję do nawrotów.

Leczenie chorych z łagodną i umiarkowaną postacią wodobrzusza opiera się na ograniczeniu podaży sodu, włączeniu środków moczopędnych i łagodzących obrzęki. Gdy terapia farmakologiczna nie przynosi efektów, chory musi być hospitalizowany. Wówczas w szpitalu podawane są mu środki dożylne. Celem leczenia jest zmniejszenie masy ciała.

Istnieje jeszcze inna metoda leczenia wodobrzusza – to drenaż otrzewnowy.

Rokowania u chorych z wodobrzuszem, które jest spowodowane przez marskość wątroby bądź jej nowotwór jest na ogół złe, ponieważ puchlina wskazuje na jej niewydolność. Oznacza zaawansowany poziom choroby, która jest jego przyczyną.

Wodobrzusze: przyczyny, jak objawia się wodobrzusze, leczenie

Wodobrzusze, puchlina brzuszna (łac. ascites) oznacza nadmierne nagromadzenie się płynu w jamie brzusznej. Jest objawem kilku chorób, samo w sobie nie jest jednostką chorobową.

Zwykle w jamie otrzewnej znajduje się niewielka ilość płynu, wynosząca nie więcej niż 150 ml. Ma za zadanie amortyzować uderzenia w jamę brzuszną, a więc chronić narządy wewnętrzne.

Jednak większa ilość płynu w brzuchu oznacza, że toczy się tam proces chorobowy.

Wodobrzusze ma trzy stopnie zaawansowania. Stopień pierwszy to łagodne wodobrzusze, którego nie widać jeszcze na zewnątrz, a tylko w trakcie wykonywania USG jamy brzusznej.

Stopień drugi to umiarkowane wodobrzusze, gdy objętość zgromadzonego w brzuchu płynu przekracza już 500 ml. Zmienia się wtedy wygląd brzucha, który staje się rozlany, wypukły po bokach. Pojawia się tzw. chełbotanie.

Można go wyczuć w trakcie badania brzucha, gdy kładzie się jedną rękę na prawej dolnej części, a drugą lekko uderza w część lewą brzucha. Wyczuwa się wtedy falę idącą przez jamę brzuszną.

I wreszcie trzeci stopień, objawiający się znacznym napięciem powłok brzucha i wygładzeniem pępka. Skóra na brzuchu staje się błyszcząca, poprzecinana widocznymi pod skórą żyłkami. Nogi wyglądają przy tym nienaturalnie cienko.

Do wodobrzusza dochodzi w rezultacie jednego z czterech zdarzeń:

  • nadciśnienie wrotne, powstające w wyniku zbyt wysokiego ciśnienia w naczyniach żylnych, odprowadzających krew z jamy brzusznej
  • hipoalbuminemia, czyli zbyt mała ilość białek we krwi, w wyniku znacznej utraty lub zaburzeń w ich produkcji
  • nadprodukcja płynów, do której dochodzi przy chorobie nowotworowej
  • niedrożność naczyń chłonnych, odprowadzających płyn z jamy otrzewnej

Do nadciśnienia wrotnego dochodzi przy marskości wątroby (80 procent przypadków), przy rozwiniętym raku, a także na skutek niewydolności serca lub infekcji. Rzadziej za wodobrzusze odpowiadają: gruźlica, choroby trzustki, niewydolność nerek (dializy), niedobór białka przy niedożywieniu, uszkodzenia narządów limfatycznych, zakrzepica żyły wrotnej i inne choroby.

Objawy wodobrzusza:

  • znaczne powiększenie obwodu brzucha
  • dyskomfort w jamie brzusznej
  • niewielkie bóle
  • nudności

Wodobrzusze towarzyszy innym chorobom, stąd objawy związane są z podstawowym schorzeniem. I tak, marskość wątroby, czyli włóknienie miąższu, objawia się m.in. powiększeniem śledziony, ginekomastią, na skórze pojawiają się wybroczyny i krwawienia. Schorzeniu może towarzyszyć żółtaczka, swędzenie skóry oraz nadciśnienie.

Drugą w kolejności przyczyną wodobrzusza są nowotwory. Odpowiadają za 10 procent przypadków. Jeżeli są to nowotwory układu pokarmowego, to towarzyszą im bóle brzucha, nudności, wymioty, zaparcia, utrata masy ciała. U kobiet wodobrzusze związane może być z rakiem jajnika.

Niewydolność serca także czasem przebiega z wodobrzuszem. Chory ma wtedy objawy, związane z nieprawidłową pracą układu krążenia, a więc duszności, szybkie męczenie się, obrzęk kończyn dolnych i inne.

Wodobrzusze stwierdza się w badaniu USG lub podczas tomografii komputerowej, a także podczas badania palpacyjnego. Gdy lekarz opukuje jamę brzuszną, słyszy wtedy charakterystyczny stłumiony dźwięk.

Ponadto sprawdza się, czy nie ma objawu chełbotania. Aby dokładnie określić przyczynę wodobrzusza wykonuje się ponadto badania krwi oraz pobiera płyn z jamy otrzewnej.

Szuka się w nim komórek nowotworowych, leukocytów, białka, albuminy, glukozy.

Leczy się przede wszystkim chorobę podstawową. Natomiast sam objaw, czyli wodobrzusze zwalcza się kilkoma metodami:

  • przy pomocy leków moczopędnych (diuretyki)
  • gdy leczenie nie daje efektów i wodobrzuszu towarzyszą duszności i pogorszenie stanu chorego stosuje się nakłuwanie jamy otrzewnej i odprowadzanie nadmiaru płynu
  • bilansowanie płynów, czyli ograniczenie przyjmowanych ilości, w zależności od już wydalonych oraz ogranicza spożycie soli

Przy wodobrzuszu mogą nasilić się duszności, spowodowane uciskaniem przepony, a także może dojść do rozwoju bakteryjnego zapalenia otrzewnej na skutek przedostania się bakterii z jelita do płynu w jamie brzusznej. Dodatkowo dołączają się obrzęki kończyn dolnych oraz – nierzadko – płyn w jamie opłucnej.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*