Wirylizacja – co to jest i jak się leczy to zaburzenie?

Hirsutyzm to owłosienie typu męskiego u kobiet. Problem objawia się wzrostem sztywnych, ciemnych włosów w miejscach, w których kobiety zazwyczaj ich nie mają, a więc głównie na:

  • twarzy, np. nad górną wargą czy na podbródku,
  • klatce piersiowej,
  • brzuchu,
  • plecach,
  • pośladkach,
  • wewnętrznej stronie ud.

Główną przyczyną hirsutyzmu jest wysoki poziom męskich hormonów płciowych, czyli androgenów (hiperandrogenizm), lub stosowanie leków o działaniu androgennym. Czasem wynika on także z predyspozycji dziedzicznych.

Wirylizacja – co to jest i jak się leczy to zaburzenie?

W jakim wieku występuje hirsutyzm?

Hirsutyzm dotyczy 5-10% kobiet. Może pojawić się w każdym momencie życia. Często występuje podczas dojrzewania, ale duża część przypadków jest diagnozowana także w okresie menopauzy.

Nierzadko hirsutyzm bywa też rozpoznawany podczas ciąży, zwłaszcza w trzecim trymestrze.

Objawy hirsutyzmu

Poza nadmiernym owłosieniem, wysoki poziom androgenów w organizmie kobiety może prowadzić do innych objawów, które określa się wirylizacją. Są to:

  • obniżony głos,
  • łysienie typu męskiego,
  • trądzik,
  • zmniejszenie wielkości biustu,
  • zwiększenie masy mięśniowej,
  • powiększenie łechtaczki.

Przyczyny hirsutyzmu

Hirsutyzm – jak już wspomniano – wynika najczęściej z nadmiaru męskich hormonów płciowych (androgenów), głównie testosteronu.

Powody nadprodukcji androgenów u kobiet

  • Zespół policystycznych jajników: poza nadmiernym owłosieniem może powodować nieregularne miesiączki, otyłość, niepłodność, a czasem cysty na jajnikach.
  • Insulinooporność: organizm nie potrafi właściwie wykorzystać insuliny. Sprzyja to m.in. wystąpieniu cukrzycy i zespołu policystycznych jajników. Niektórzy badacze uważają również, że insulina w wysokich stężeniach stymuluje jajniki do produkcji androgenów.
  • Zespół Cushinga: choroba nadnerczy, której przyczyną jest długotrwałe narażenie na wysoki poziom kortyzolu (hormonu stresu).
  • Wrodzony przerost nadnerczy: związany jest z nieprawidłowym wytwarzaniem hormonów steroidowych, w tym kortyzolu i androgenów, przez nadnercza.
  • Guz: produkujący androgeny – guz w jajnikach lub nadnerczach. Na występowanie guza może wskazywać nagłe pojawienie się i szybki rozwój hirsutyzmu po okresie dojrzewania. Tego rodzaju hirsutyzm, zwłaszcza gdy towarzyszy mu wirylizacja, wymaga pilnej konsultacji lekarskiej!
  • Choroby i stany związane z wysokim stężeniem prolaktyny we krwi: guzy produkujące prolaktynę, długotrwały stres, przewlekły wysiłek fizyczny.
  • Nadwaga i otyłość.
  • Leki: m.in. doustne środki antykoncepcyjne z androgennym progestagenem, steroidy anaboliczne, leki zawierające danazol (stosowane w terapii endometriozy) oraz leki z fluoksetyną (często zalecane w terapii depresji).

Wirylizacja – co to jest i jak się leczy to zaburzenie?

Czy hirsutyzm jest dziedziczny?

W niektórych przypadkach przyczyny hirsutyzmu nie udaje się zidentyfikować. Ten tzw. hirsutyzm idiopatyczny jest prawdopodobnie uwarunkowany dziedzicznie. Częściej dotyczy kobiet pochodzących z krajów śródziemnomorskich, Bliskiego Wschodu i Azji Południowej.

Kto leczy hirsutyzm?

Hirsutyzm to problem często zgłaszany dermatologom z przyczyn kosmetycznych. Jego diagnostykę i terapię można więc rozpocząć u dermatologa lub u lekarza pierwszego kontaktu. W razie potrzeby, specjalista podejmie decyzję o dalszych konsultacjach.

Ponieważ nadmierne owłosienie nierzadko wiąże się z zaburzeniami hormonalnymi, konieczna może okazać się wizyta u endokrynologa. Jeżeli hirsutyzm jest powiązany z nadwagą lub otyłością, warto również udać się do dietetyka.

Hirsutyzm diagnostyka

Diagnostyka hirsutyzmu opiera się na wywiadzie lekarskim, obserwacji objawów i – w części przypadków – na dodatkowych badaniach.

By rozpoznać problem i ocenić jego nasilenie, specjaliści mają do dyspozycji skalę punktową, zwaną skalą Ferrimana-Gallwaya.

W przypadku łagodnego hirsutyzmu i braku innych objawów sugerujących nadprodukcję androgenów, zazwyczaj nie ma potrzeby wykonywania dodatkowych badań.

Kobietom z problemami menstruacyjnymi lub z ostrym hirsutyzmem lekarze zlecają zbadanie poziomu hormonów. Czasami wykonywana jest także tomografia komputerowa lub USG, a także inne procedury diagnostyczne służące potwierdzeniu lub wykluczeniu chorób, które mogły doprowadzić do hirsutyzmu.

Wirylizacja – co to jest i jak się leczy to zaburzenie?

Leczenie hirsutyzmu

Leczenie hirsutyzmu jest kompleksowe. Obejmuje mechaniczne usuwanie włosów oraz farmakoterapię. W niektórych przypadkach poprawę przynosi zastosowanie odpowiedniej diety.

Jeżeli stwierdzono przyczynę hirsutyzmu, leczona jest choroba podstawowa. Gdy za nadmierne owłosienie odpowiada guz, przeprowadza się zabieg operacyjny.

Hirsutyzm polekowy wymaga odstawienia leku wywołującego nadmierne owłosienie.

W leczeniu hirsutyzmu stosowane są:

  • środki antykoncepcyjne: pigułki lub inne hormonalne środki antykoncepcyjne, które zawierają estrogen i progestagen, wykorzystywane są w terapii hirsutyzmu wywołanego nadmierną produkcją androgenów;
  • antyandrogeny: tego typu leki blokują androgeny przed przyłączaniem się do ich receptorów. Czasami przepisywane są po 6 miesiącach stosowania hormonalnych środków antykoncepcyjnych, jeśli terapia nimi okazała się niewystarczająco skuteczna. Do antyandrogenów należą m.in. leki zawierające spironolakton;
  • kremy do stosowania miejscowego.

By efekty terapii zaczęły być widoczne, musi minąć kilka miesięcy.

Hirsutyzm – jakie rodzaje depilacji wybrać?

Do usuwania nadmiernego owłosienia można stosować – wymagające powtarzania – zabiegi kosmetyczne, takie jak:

  • usuwanie pęsetą,
  • golenie,
  • depilacja woskiem, kremem, czy depilatorem,
  • rozjaśnianie.

Przy cięższych postaciach hirsutyzmu warto zdecydować się na profesjonalną metodę usuwania włosów, która przyniesie trwałe rezultaty. Do takich zabiegów należy elektroliza i laseroterapia.

W tym miejscu warto dodać, że usuwanie włosów jedynie metodami mechanicznymi jest nieskuteczne, jeśli przyczyna hirsutyzmu pozostaje nierozpoznana i nieleczona.

Wirylizacja – co to jest i jak się leczy to zaburzenie?

Naturalne leczenie hirsutyzmu – dieta przy hirsutyzmie

W ostatnich latach wzrosło zainteresowanie rolą odżywiania w terapii hirsutyzmu. Oto zasady diety, która może wspierać leczenie tego problemu:

  • Jeśli masz nadwagę lub jesteś otyła, stosuj dietę niskokaloryczną. By ustalić odpowiednią kaloryczność diety i uniknąć niedoborów pokarmowych, skonsultuj się z dietetykiem. Pamiętaj, że nadwaga i otyłość sprzyjają nadmiernemu wytwarzaniu męskich hormonów i hirsutyzmowi.
  • W ciągu dnia jedz regularnie 5 małych posiłków. Nie pomijaj śniadań.

Hirsutyzm – czym jest, jakie ma przyczyny, objawy i jak leczyć nadmierne owłosienie?

Wirylizacja – co to jest i jak się leczy to zaburzenie? Nadmierne owłosienie u kobiet to nie zawsze problem jedynie kosmetyczny. U niektórych pań włosy mogą pojawiać się w miejscach odpowiadających męskiemu typowi owłosienia. Mówimy wówczas o hirsutyzmie. W takich sytuacjach niezbędna jest diagnostyka endokrynologiczna, ukierunkowana na przyczynę występowania zaburzeń. Czy istnieje skuteczne leczenie nadmiernego owłosienia i czy można mu zapobiec? Kiedy zbyt duża ilość włosów powinna budzić niepokój i być powodem konsultacji lekarskiej?

Z nadmiernym owłosieniem związanych jest kilka pojęć, do których zalicza się niżej opisane.

  • Hirsutyzm – występująca u kobiet nadmierna ilość włosów dojrzałych na obszarach hormonalnie wrażliwych, takich jak warga górna, klatka piersiowa, wewnętrzne powierzchnie ud, plecy i brzuch, układających się w męski typ owłosienia.
  • Wirylizacja – poza hirsutyzmem pojawiają się inne zmiany świadczące o nadmiernym stężeniu androgenów w organizmie.
  • Hipertrychoza – uogólnione nadmierne owłosienie, nieograniczone jedynie do obszarów hormonowrażliwych i niespowodowane zwiększonym stężeniem androgenów. Może być dziedziczne, idiopatyczne (przyczyna nieznana) lub wywołane niektórymi lekami. Występuje też u kobiet z niedoczynnością tarczycy, jadłowstrętem psychicznym, porfirią lub zapaleniem skórno-mięśniowym.
Leia também:  Como agir perto do seu namorado (com imagens)

Hirsutyzm pojawia się najczęściej u kobiet w wieku rozrodczym (to znaczy 15–49 lat), nie występuje u dziewczynek przed pierwszą miesiączką.

Hirsutyzm – przyczyny

Hirsutyzm wywołany jest zwiększonym stężeniem męskich hormonów płciowych (androgenów) w organizmie kobiety. Zaburzenia hormonalne mogą być wywołane schorzeniem związanym z nieprawidłową pracą gruczołów bądź też przyjmowaniem niektórych leków. Najczęstsze przyczyny nadmiaru androgenów u kobiet to:

  • choroby jajników – zespół policystycznych jajników (PCOS), guz wirylizujący jajnika;
  • choroby nadnerczy – guz nadnerczy produkujący androgeny, zespół Cushinga, wrodzony przerost nadnerczy wywołany niedoborem enzymatycznym;
  • leki – androgeny, steroidy anaboliczne, danazol, doustne środki antykoncepcyjne z androgennym progestagenem;
  • hiperprolaktynemia wywołana niekiedy guzem przysadki wydzielającym prolaktynę;
  • zespół oporności na insulinę;
  • hirsutyzm idiopatyczny (przyczyna nieznana) – szczególnie ta postać często jest dziedziczona, stąd istotny jest wywiad rodzinny występowania choroby.

Hirsutyzm – objawy to nie tylko nadmierne owłosienie

Objawom hirsutyzmu mogą towarzyszyć również inne zaburzenia, które związane są z nadmierną ilością androgenów w organizmie. Zalicza się do nich:

  • łysienie typu męskiego (rozpoczynające się w okolicach skroniowych i na czubku głowy),
  • zmiany skórne z nasilonym łojotokiem, trądzikiem na twarzy i plecach,
  • zaburzenia cyklu miesięcznego,
  • nadwagę i otyłość,
  • zaburzenia płodności,
  • zaburzenia nastroju.

Jak diagnozuje się hirsutyzm?

Hirsutyzm może być potwierdzony lub wykluczony przez lekarza endokrynologa.

Poza informacjami dotyczącymi samego owłosienia oraz jego lokalizacji, istotne są takie kwestie, jak przyjmowane leki, występujące zaburzenia miesiączkowania, mlekotok czy stwierdzany przyrost masy ciała.

Bardziej niepokoi nagły początek choroby od stopniowo narastającego owłosienia w niepożądanych okolicach – może on sugerować pojawienie się zmiany wydzielającej androgeny.

W przypadku podejrzenia hirsutyzmu określa się typ włosów (końcowe czy pierwotne) i owłosienia (męski czy żeński). Ocena stopnia nasilenia hirsutyzmu opiera się na skali Ferrimana-Gallweya.

Uwzględniając 9 hormonalnych miejsc na skórze (górna warga, podbródek, klatka piersiowa, kark, okolica lędźwiowa, górna część brzucha, dolna część brzucha, ramiona i uda) oraz określając ich nasilenie od 0 (brak włosów końcowych) do 4 punktów, zdecydowano, że hirsutyzm można rozpoznać u kobiet, gdy uzyskały one 8 lub więcej punktów.

Wykonywana jest szeroka diagnostyka laboratoryjna (oznaczenia androgenów: testosteronu, DHEAS i 17–hydroksyprogesteronu , a przy podejrzeniu zespołu policystycznych jajników również FSH i LH oraz ich wzajemnego stosunku). W uzasadnionych przypadkach zlecane są badania obrazowe jamy brzusznej (USG, tomografia komputerowa), celem wykluczenia obecności guza wydzielającego androgeny.

Na czym polega leczenie hirsutyzmu?

Jeśli hirsutyzmowi nie towarzyszą inne objawy wirylizacji, decyzję o leczeniu uzależnia się od samopoczucia chorej – wskazaniem do leczenia jest każdy stopień choroby, o ile wywołuje ona dyskomfort pacjenta.

Hirsutyzm można leczyć farmakologicznie, chirurgicznie (w przypadku guzów wydzielających androgeny) lub mechanicznie – usuwając nadmierne owłosienie.

leczeniu hirsutyzmu u większości kobiet z istotnym nieprawidłowym owłosieniem, które nie starają się o ciążę, zwykle w pierwszej kolejności stosuje się doustne środki antykoncepcyjne.

W cięższej postaci choroby dołączane są leki z grupy antyandrogenów (spironolakton, finasteryd).

Miejscowe leczenie hirsutyzmu polega na mechanicznym usuwaniu i niszczeniu niepożądanego owłosienia lub kontrolowaniu wzrastania włosów.

Stosowanie zabiegów kosmetycznych bez ustalenia właściwego rozpoznania często nie przynosi oczekiwanych efektów ze względu na istniejące zaburzenia hormonalne.

Niemniej, jeśli nie udaje się stwierdzić hormonalnej przyczyny zaburzeń (hirsutyzm idiopatyczny) postępowanie takie pozostaje leczeniem z wyboru. Dużą skuteczność mają zabiegi laserowego usuwania owłosienia, jeśli powtarzane są cyklicznie.

Bibliografia:

  1. www.mp.pl/endokrynologia/wytyczne/194403,rozpoznawanie–ileczenie–hirsutyzmu–u–kobiet–w–wieku–prokreacyjnym,1
  2. Martin K. A., Chang R. J., Ehrmann D. A., Ibanez L., Lobo R. A., Rosenfield R., Evaluation and treatment of hirsutism in premenopausal women: an Endocrine Society Clinical Practice Guideline. J. Clin. Endocrinol. Metabolism, 2008, 93: 1105–1120.
  3. Azziz R., Knochenhauer E. S., Moran C., Androgen excess in women: experience with over 1000 consecutive patients. J. Clin. Endocrinol. Metab., 2004, 89: 453–462.
  4. Skalba P., Postępy w endokrynologii ginekologicznej. Ginekol. Pol., 2008, 79: 877–888.

Jak oceniasz artykuł?

Średnia: 0.00 (0) Zostaw swoją ocenę.

Dziękujemy!

Wirylizacja – objawy, leczenie i diagnostyka nadmiernej ilości androgenów u kobiet

Wirylizacja – co to jest i jak się leczy to zaburzenie?

Fot: 5m3photos / gettyimages.com

Wirylizacja płodu płci żeńskiej wpływa jedynie na narządy płciowe zewnętrzne. U kobiet najczęstszą przyczyną wirylizacji jest zespół policystycznych jajników. By leczyć, konieczne jest uchwycenie przyczyny wirylizacji.

Wirylizacja jest zespołem objawów rozwijającym się na skutek nieprawidłowej gospodarki hormonalnej u kobiet. Za wirylizację odpowiadają androgeny, czyli męskie hormony płciowe. To właśnie one, np.

testosteron, odpowiadają za owłosienie (broda, klatka piersiowa) bądź łysienie (łysienie androgenowe) typu męskiego, zmiany budowy ciała, przerost łechtaczki.

Nadmiar androgenów może wynikać z różnych schorzeń nadnerczy lub jajników.

Czym jest wirylizacja?

Wirylizacja to pojawienie się u kobiet cech, które u mężczyzn nie budzą żadnych zastrzeżeń. Chodzi tu o zmianę budowy ciała, rozwój tkanki mięśniowej, nadmierne owłosienie i owłosienie typu męskiego, obniżenie tembru głosu, łysienie androgenowe, a także przerost łechtaczki czy nadmiernie nasilony trądzik.

Fizjologicznie bowiem poziom androgenów u kobiet jest kilkukrotnie niższy niż u mężczyzn, dlatego są one kojarzone głównie z płcią męską. Odpowiadając za rozwój drugo- i trzeciorzędowych cech płciowych, odgrywają kluczową rolę w procesie dojrzewania. To dzięki androgenom chłopcy mają inne predyspozycje fizyczne, inną budowę ciała.

Poziom androgenów wpływa też na popęd seksualny.

Czytaj także: Androgeny, czyli męskie hormony płciowe. Kiedy wykonać badanie?

Dlaczego dochodzi do wirylizacji?

Bezpośrednim mechanizmem wirylizacji jest nadmiar androgenów. Dochodzi do tego na skutek rozwoju niektórych patologii jajników bądź nadnerczy. Najczęściej obserwowanym współcześnie zespołem doprowadzającym do wirylizacji kobiet jest zespół policystycznych jajników (PCOS). Wśród innych patologii wymienia się:

  • nowotwory wirylizujące jajnika bądź nadnerczy,
  • wrodzony przerost nadnerczy,
  • sterydy egzogenne.
Leia também:  Como aplicar um bronzeador gradual: 5 passos

Wirylizacja płodu

Jedną z form zaburzeń różnicowania płci jest wirylizacja narządów płciowych u płci genetycznej żeńskiej (kariotyp 46,XX). Dochodzi do tego w trzech mechanizmach:

  • wzrost produkcji androgenów,
  • spadek metabolizmu androgenów,
  • androgeny pochodzące od matki.

Najczęściej do wirylizacji płodu przyczynia się wrodzony przerost nadnerczy. U jego podstaw leży w większości przypadków mutacja genetyczna obejmująca gen kodujący 21-hydroksylazę.

W wyniku tej mutacji dochodzi do zmniejszenia syntezy kortyzolu przez nadnercza i tym samym wzrostu wydzielania hormonu adrenokortykotropowego (ACTH) przez przysadkę mózgową.

ACTH nie tylko współdziała w sprzężeniu z kortyzolem, lecz jego wzrost nasila wydzielanie androgenów, co powoduje wirylizację zewnętrznych narządów płciowych. Wewnętrzne narządy płciowe są rozwinięte prawidłowo.

Zobacz film i dowiedz się jak jest zbudowany kobiecy układ rozrodczy: 

Przyczyną wirylizacji płodów żeńskich jest również zaburzenie metabolizmu androgenów. Fizjologicznie testosteron pochodzi z dehydroepiandrosteronu produkowanego zarówno przez płód, jak i przez matkę.

Dzięki aromatazie zostaje przekształcony do estradiolu i dzięki temu płód żeński jest chroniony przed nadmiarem androgenów.

Gdy aromatazy zabraknie przy niedoborze aromatazy łożyskowej, nadmiar androgenów nie jest neutralizowany i powoduje wirylizację płodu żeńskiego.

Ostatnim mechanizmem wirylizacji płodu żeńskiego jest nadmierna ekspozycja płodu na androgeny matki produkowane przez nowotwory nadnerczy czy jajników. Na szczęście ta ekspozycja ustępuje po porodzie, wobec czego wirylizacja nie pogłębia się.

Diagnostyka wirylizacji

W przypadku wirylizacji płodu spowodowanej niedoborem 21-hydroksylazy czy 11-hydroksylazy wykonuje się profil steroidowy moczu za pomocą chromatografii gazowej ze spektrometrią mas. Niedobór tych enzymów może prowadzić do zagrażającej życiu niewydolności nadnerczy, utraty soli, nadciśnienia wtórnego czy innych komplikacji.

W przypadku pojawienia się objawów hiperandrogenizmu, czyli wirylizacji kobiet, konieczne jest oznaczenie poziomu androgenów we krwi. Oznacza się poziom testosteronu, siarczanu dehydroepiandrosteronu (DHEA-S), jak również innych hormonów. Warto zawsze wykonać odpowiednie badania obrazowe celem wykluczenia guza nadnerczy czy PCOS.

Czytaj także: Czym jest hiperandrogenizm? Jakie są jego objawy i przyczyny? Czy dieta pomaga w leczeniu?

Wirylizacja – leczenie

Leczenie wirylizacji uzależnione jest od jej przyczyny. W przypadku wrodzonego przerostu nadnerczy stosowane mogą być glikokortykoidy i antyandrogeny. Guzy są usuwane chirurgicznie. W związku z tym nie ma jednej konkretnej metody leczenia. Konieczne jest zawsze ustalenie przyczyny, aby terapia przyniosła pożądany efekt.


Czy artykuł okazał się pomocny?

Choroby spowodowane nadmiernym wydzielaniem androgenów

Jadwiga Słowińska-Srzednicka

Nadmierne wydzielanie androgenów przez nadnercza lub gonady albo nasilone przekształcanie androgenów w tkankach obwodowych do silnie działającego testosteronu i dihydrotestosteronu może powodować:

  • wirylizację
  • hirsutyzm
  • zaburzenia miesiączkowania
  • otyłość
  • zespół metaboliczny.

Wirylizacja

Definicje

  • Wirylizacja jest zespołem objawów związanych z nadmiernym wydzielaniem androgenów u kobiet. Jej cechami są:
    • hirsutyzm
    • powiększenie łechtaczki
    • zmniejszenie piersi
    • zmniejszenie macicy
    • obniżenie tonu głosu
    • zwiększenie masy mięśniowej
    • trądzik
    • łysienie typu męskiego (zaczynające się od kątów skroniowych i widoczne na czubku głowy).
  • Hirsutyzm objawia się wzrostem włosów ostatecznych w obrębie górnej wargi, klatki piersiowej, wewnętrznych powierzchni ud, pleców i brzucha, co u kobiet przybiera charakter owłosienia typu męskiego. Wywołuje go nadmiar androgenów.

    Nasilenie hirsutyzmu ocenia się w skali Ferrimana i Gallweya (w skali 0-4 ocenia się intensywność owłosienia w 9 okolicach ciała zależnych od androgenów). Stwierdzenie hirsutyzmu o nasileniu >8 punktów w tej skali według zaleceń Endocrine Society z 2008 r. wymaga dalszych badań diagnostycznych.

  • Nadmierne owłosienie dowolnej części ciała bez nadmiernej sekrecji androgenów nosi nazwę „hypertrichosis”. Najczęściej jest ono wywołane przez leki (jak fenytoina, penicylamina, diazoksyd, minoksydyl, cyklosporyna). Hypertrichosis może towarzyszyć:
    • niedoczynności tarczycy
    • jadłowstrętowi psychicznemu
    • porfirii
    • zapaleniu skórno-mięśniowemu.

Etiologia

Najczęstsze przyczyny hirsutyzmu i wirylizacji to:

  • choroby jajników
    • zespół policystycznych jajników (PCOS – polycystic ovary syndrome)
    • guz wirylizujący jajnika
  • pierwotne choroby nadnerczy
    • guz nadnercza produkujący androgeny
    • zespół Cushinga
  • hipersekrecja ACTH
    • wrodzony przerost nadnerczy w przebiegu niedoboru 21-hydroksylazy lub 11β-hydroksylazy
    • zależny od ACTH zespół Cushinga
    • zespół oporności na glikokortykosteroidy
    • niedobór 11β-dehydrogenazy hydroksysteroidowej typu 1
  • egzogenne hormony anaboliczne
    • androgeny
    • steroidy anaboliczne
    • danazol
    • doustne środki antykoncepcyjne z androgennym progestagenem
  • hiperprolaktynemia
  • zespół oporności na insulinę.

Nagłe pojawienie się i szybkie narastanie objawów wirylizacji sugeruje złośliwy guz jajnika lub nadnerczy.

Obraz kliniczny

Objawy nadmiaru androgenów nadnerczowych zależą od wieku i płci.

Okres przedpokwitaniowy

U chłopców wzmożona sekrecja androgenów powoduje przedwczesne dojrzewanie płciowe GnRH niezależne:

Hiperandrogenizm (nadmiar androgenów) – objawy i dieta

Hiperandrogenizm spowodowany jest nadmiarem androgenów w organizmie i wiąże się z występowaniem nieprzyjemnych objawów – hirsutyzmu i wirylizacji. Sprawdź jakie są przyczyny zaburzenia i w jaki sposób je zdiagnozować.

Czym jest hiperandrogenizm?

Androgeny (hormony androgenowe) to hormony płciowe, które są odpowiedzialne za rozwój męskich narządów płciowych i wykształcenie wtórnych cech płciowych (takich jak sylwetka, głos czy owłosienie). Wpływają także na procesy spermatogenezy i metabolizm.

Androgeny są więc przede wszystkim hormonami męskimi, ale w niewielkich ilościach występują także u kobiet. Wywierają u nich wpływ na procesy metaboliczne, funkcje seksualne i nastrój.

Nadmiar androgenów u kobiet prowadzi do wirylizacji, czyli rozwoju męskich cech fizycznych i zwany jest hiperandrogenizmem.

Hiperandrogenizm – objawy

Hiperandrogenizm prowadzi do maskulinizacji, czyli rozwoju cech typowo męskich u kobiet.

Najczęstszą manifestacją kliniczną hiperandrogenizmu jest hirsutyzm, czyli nadmierna ilość owłosienia typu męskiego: nad wargą górną, na brodzie, na klatce piersiowej i wokół brodawek sutkowych, na brzuchu, na plecach, i na wewnętrznej powierzchni ud.

W bardziej nasilonym hiperandrogenizmie, może wystąpić także zmniejszenie piersi i macicy, powiększenie łechtaczki, obniżenie barwy głosu, wzrost masy mięśniowej i męska budowa ciała, łojotok i trądzik, łysienie typu męskiego oraz zaburzenia miesiączkowania. U dzieci, hiperandrogenizm może odpowiadać za przedwczesne dojrzewanie.

Pamiętaj, że hirsutyzm określa nadmierne owłosienie w strefach androgenowrażliwych. Uogólnione, wzmożone owłosienie ciała, czyli hipertrychoza nie jest spowodowane hiperandrogenemią.

Diagnostyka hiperandrogenizmu

Jeśli zaobserwujesz u siebie niepokojące objawy, koniecznie udaj się do lekarza.

Leia também:  Jak uzupełniać niedobory magnezu?

Zastanów się, kiedy pojawiły się pierwsze symptomy i jak szybko narastają (jeśli hirsutyzm pojawił się nagle i gwałtownie się rozwija, nie zwlekaj z wizytą lekarską, wirylizacja może być bowiem objawem guza nowotworowego).

Zwróć uwagę na wszelkie zaburzenia swojego cyklu miesiączkowego oraz zmiany masy ciała w ostatnim czasie. Zastanów się, czy objawom maskulinizacji, towarzyszą jakiekolwiek inne dolegliwości (np.

mlekotok, zwiększone pragnienie, nadmierny apetyt, bóle głowy, pogorszenie tolerancji wysiłku lub inne). Poinformuj też lekarza o wszystkich zażywanych przez Ciebie lekach i innych chorobach przewlekłych. Ilość, rodzaj i rozmieszczenie owłosienia, lekarz ocenia przy użyciu tzw. skali Ferrimana-Gallweya.

W diagnostyce hirsutyzmu i wirylizacji, wykorzystuje się badania hormonalne: stężenie testosteronu, DHEA-S, prolaktyny i 17- OHP. Wszystkie badania możesz wykonać w Diagnostyce. Pamiętaj, że aby wynik poziomu testosteronu był wiarygodny, badanie należy wykonać rano, między 4 a 10 dniem cyklu miesiączkowego.

Dalsze postępowanie zależy od uzyskanych wyników. W razie potrzeby wykonuje się inne badania laboratoryjne (np. LH, FSH, kortyzol, test hamowania deksametazonem, stymulację syntetycznym ACTH) lub badania obrazowe (np. TK nadnerczy i jajników, USG jamy brzusznej, USG transwaginalne, MR przysadki mózgowej).

Hiperandrogenizm – jakie są jego przyczyny?

Do przyczyn nadmiernych ilości androgenów u kobiet należą:

  • choroby jajników (najczęściej PCOS czyli zespół policystycznych jajników, ale także guzy jajników wytwarzające androgeny np. otoczkowiak czy ziarniszczak);
  • choroby nadnerczy (guzy produkujące androgeny, zespół Cushinga, wrodzony przerost nadnerczy);
  • przyjmowanie niektórych leków (np. steroidów anabolicznych, androgenów, danazolu);
  • hiperprolaktynemia czyli nadmiar prolaktyny, akromegalia;
  • zespół oporności na insulinę, otyłość;
  • hirsutyzm idiopatyczny (tutaj poziomy androgenów są prawidłowe, a etiologia nadmiernego owłosienia w obszarach typowo męskich pozostaje nieznana).

Hiperandrogenizm a ciąża

Hiperandrogenizm może być przyczyną problemów z zajściem w ciążę. W przypadku takich trudności, należy pozostawać pod opieką ginekologa, który przeprowadzi odpowiednią diagnostykę i zaleci adekwatne postępowanie.

Czy hiperandrogenizm można wyleczyć? Hiperandrogenizm i dieta

Leczenie hiperandrogenizmu zależy od przyczyny zaburzenia (np. leczenie operacyjne w przypadku guzów jajnika czy nadnerczy lub stosowanie glikokortykosteroidów we wrodzonym przeroście nadnerczy). Ponadto stosuje się doustne środki antykoncepcyjne oraz antyandrogeny (np. spironolakton, finasteryd).

U pacjentek z zespołem policystycznych jajników, insulinoopornością oraz otyłością zwraca się także szczególną uwagę na utrzymanie prawidłowej masy ciała, odpowiedni poziom aktywności fizycznej i zdrową, odpowiednio zbilansowaną dietę.

Warto pamiętać o rozmaitych sposobach usuwania niepożądanego owłosienia (które dla wielu kobiet może stanowić istotny problem) oraz leczeniu innych symptomów wirylizacji – trądziku czy łysienia andorogenowego.

Pamiętaj, że badania laboratoryjne możesz wykonać w Diagnostyce. Jeśli chcesz, możesz także skorzystać z konsultacji online.

Bibliografia:

  • Interna Szczeklika – P. Gajewski, A. Szczeklik.
  • Położnictwo i Ginekologia- G. H. Bręborowicz.
  • Płaczkiewicz-Jankowska E.: Rozpoznawanie i leczenie hirsutyzmu u kobiet w wieku prokreacyjnym. Podsumowanie wytycznych Endocrine Society 2018. Med. Prakt., 2018; 9: 34–39.

Hirsutyzm – Wikipedia, wolna encyklopedia

Hirsutyzm

Hirsutismus

ICD-10

L68.0Owłosienie patologiczne [hirsutyzm]

Kobieta z hirsutyzmem opisana w Kronice Norymberskiej (1493)

Hirsutyzm – występowanie nadmiernego owłosienia typu męskiego (owłosienie na twarzy, klatce piersiowej, również wokół brodawek, brzuchu, odcinku krzyżowym, okolicy sromu) u kobiet. W łagodnej formie najczęściej jest pochodzenia idiopatycznego – występuje nadmierna wrażliwość mieszków włosowych na hormony. W bardziej zaawansowanych formach zazwyczaj jest podwyższony poziom androgenów (męskich hormonów). Hirsutyzm może występować rodzinnie, może również pojawić się w czasie ciąży, na skutek przestrojenia hormonalnego organizmu. Może być spowodowany występowaniem nowotworów hormonalnie czynnych (niektóre guzy jajnika, rak nerki oraz rak tarczycy).

Etiologia

  • Hirsutyzm idiopatyczny – stężenie pochodnych testosteronu u tych kobiet jest w zakresie normy.
  • Hirsutyzm wtórny:
    • Pochodzenia jajnikowego – może być spowodowany przez guzy jajników wytwarzające androgeny lub przez zespół wielotorbielowatych jajników (najczęstsza przyczyna[1]). Objawy hirsutyzmu pochodzenia jajnikowego to: zaburzenia miesiączkowania, bezpłodność.
    • Pochodzenia nadnerczowego – może być spowodowany przez guzy kory nadnerczy wytwarzające androgeny, zespół Cushinga, zespół nadnerczowo-płciowy, otyłość z cukrzycą typu 2.
    • Spowodowany przez inne zaburzenia endokrynne (rzadkość): akromegalia, niedoczynność tarczycy.
    • Polekowy: spowodowany stosowaniem testosteronu, anabolików, glikokortykosteroidów, ACTH, leków przeciwzapalnych, minoksydylu[2], danazolu.

Rozpoznanie

  • Badanie stężenia testosteronu, dehydroepiandrosteronu oraz androstendionu.
  • Badanie ginekologiczne i internistyczne.

Krańcowo nasilone działanie androgenów na organizm kobiety powoduje zespół objawów zwanych wirylizacją.

Leczenie

Leczenie powinno być przyczynowe.

W leczeniu hirsutyzmu na tle nadmiernego poziomu androgenów wykorzystuje się doustne tabletki antykoncepcyjne[3], ketokonazol[4][5], spironolakton, octan cyproteronu[6][7], glikokortykosteroidy, finasteryd, flutamid, nilutamid, analogi GnRH, antyandrogeny[1]. Stosuje się leczenie operacyjne (w niektórych przypadkach zespołu Steina-Leventhala, zespołów nadnerczowo-płciowych). W hirsutyzmie idiopatycznym stosuje się różnorodne formy depilacji.

Zobacz też

  • hipertrichoza
  • owłosienie ciała
  • owłosienie łonowe
  • skala Ferrimana-Gallweya
  • wirylizacja
  • Annie Jones (1865-1902)
  • Helena Antonia z Liège (1579-po 1621)

Przypisy

  1. ↑ a b Grzegorz H Bręborowicz, Beata Banaszewska: Położnictwo i ginekologia. T. 2, Ginekologia. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007, s. 701–709. ​ISBN 978-83-200-3541-4​ (t. 2).
  2. ↑ Lek obecnie stosowany jedynie zewnętrznie.
  3. ↑ Blume-Peytavi U., Hahn S. Medical treatment of hirsutism.

    . „Dermatologic therapy”. 5 (21). s. 329–39. DOI: 10.1111/j.1529-8019.2008.00215.x. PMID: 18844711. 

  4. ↑ Akalin S. Effects of ketoconazole in hirsute women.. „Acta endocrinologica”. 1 (124), s. 19–22, styczeń 1991. PMID: 1825737. 
  5. ↑ Venturoli S., Fabbri R., Dal Prato L., Mantovani B., Capelli M., Magrini O.

    , Flamigni C. Ketoconazole therapy for women with acne and/or hirsutism.. „The Journal of clinical endocrinology and metabolism”. 2 (71), s. 335–9, sierpień 1990. PMID: 2166069. 

  6. ↑ Van der Spuy ZM., le Roux PA. Cyproterone acetate for hirsutism.. „Cochrane database of systematic reviews (Online)”. 4, s. CD001125, 2003.

    DOI: 10.1002/14651858.CD001125. PMID: 14583927. 

  7. ↑ Stankiewicz M., Norman R. Diagnosis and management of polycystic ovary syndrome: a practical guide.. „Drugs”. 7 (66), s. 903–12, 2006. PMID: 16740005. 

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Hirsutyzm&oldid=59377866”

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*