Wgłobienie jelita – czym jest, jakie są objawy i leczenie?

Wgłobienie jelita – czym jest, jakie są objawy i leczenie? Autor: Getty images

Wgłobienie jelit stanowi jedną z najczęstszych przyczyn niedrożności przewodu pokarmowego u dzieci. Schorzenie może być leczone zachowawczo lub operacyjnie – o tym decyduje to, po jakim czasie od wystąpienia problemu mały pacjent trafia do lekarza. Co powinno niepokoić rodziców – jakie mogą być objawy wgłobienia jelita u dziecka?

Wgłobienie jelita u dziecka to jeden z najczęstszych powodów niedrożności przewodu pokarmowego u najmłodszych pacjentów. Problem typowo występuje u dzieci mających od 5. do 36. miesięcy życia, może jednak się on rozwinąć u pacjenta mającego dowolną ilość lat. Z nieznanych powodów wgłobienie jelit występuje częściej u chłopców niż u dziewczynek.

Rodzice małych dzieci niejednokrotnie mają wiele wątpliwości dotyczących tego, czy występujące u ich pociech dolegliwości związane z brzuszkiem są objawami jakiejś poważnej, czy też może jednak stosunkowo niegroźnej choroby.

Często spotykane u maluchów kolki niemowlęce czy ulewania raczej nie powinny stwarzać zagrożenia dla życia dziecka, jednak inne przypadłości – takie jak np. wgłobienie jelit – są bardzo groźne i przy ich podejrzeniu niezbędne jest natychmiastowe udanie się z pociechą do lekarza.

Spis treści:

Przyczyny wgłobienia jelita u dziecka

Do wgłobienia jelita dochodzi wtedy, kiedy jedna część jelita – ta bliższa – wpukla się w obręb dalszej części jelita. Aby lepiej to zobrazować, można tutaj użyć porównania do składania rozciągniętego teleskopu – wgłobienie wygląda bowiem podobnie jak ten złożony przyrząd.

Nie do końca jasne jest to, jakie są przyczyny wgłobienia jelit – u większości pacjentów nie udaje się znaleźć czynnika odpowiadającego za wystąpienie schorzenia.

Istnieją pewne podejrzenia, że związek z problemem mogą mieć infekcje żołądkowo-jelitowe: zauważalne bowiem jest to, że wgłobienia jelit występują częściej w okresie jesienno-zimowym, kiedy to różne postaci tzw. jelitówki spotykane są ze zwiększoną częstością.

Jedną z teorii, która tłumaczyć ma istnienie takiej zależności, jest ta, według której w trakcie tych zakażeń dochodzić miałoby do powiększenia znajdujących się w jelitach struktur układu limfatycznego i to właśnie zjawisko miałoby sprzyjać wgłobieniu jednej części jelita w inną.

Czytaj: Choroby uchyłkowe jelit – czym objawiają się te dolegliwości?

Czynniki ryzyka wgłobienia jelit

Wyszczególnić można kilka problemów, które mogą stawiać pacjenta w grupie zwiększonego ryzyka wgłobienia jelita. Są nimi:

  • wiek (największe ryzyko choroby mają niemowlęta i małe dzieci),
  • płeć (chłopcy, jak wspomniano już wcześniej, chorują częściej),
  • wrodzony, niedokonany zwrot pętli jelitowych,
  • przebycie wgłobienia jelit w przeszłości (osoby, które doświadczyły tego problemu, mają zwiększone ryzyko tego, że pojawi się on u nich ponownie),
  • występowanie przypadków wgłobienia jelit u członków rodziny pacjenta.

Czytaj: Zapalenie jelit u dzieci – rodzaje, objawy i leczenie

Kłopoty z trawieniem u niemowląt: 7 najczęstszych problemów

Objawy wgłobienia jelita u dziecka

Pojawiające się u pacjentów z wgłobieniem jelita dolegliwości są niestety dość niespecyficzne – na ich tylko podstawie ciężko stwierdzić, że u pacjenta wystąpił właśnie ten problem.

Najbardziej charakterystycznym objawem wgłobienia jelit u dziecka jest ból brzucha – typowo ma on charakter falowy, co oznacza, że ból trwa kilkanaście minut, po czym znika i po pewnym czasie nawraca.

U najmłodszych pociech niepokoić powinny nagłe, niemające jakiejś określonej przyczyny, napady płaczu. Niepokojące jest również zaobserwowanie, że płaczące dziecko podciąga swoje nóżki do klatki piersiowej.

Wśród innych problemów, które mogą być objawami wgłobienia jelit u dziecka, wymienić można:

  • oddawanie stolców zawierających śluz oraz krew (określane są one jako stolce malinowe, ponieważ zdarza się, że konsystencją przypominają one galaretkę malinową),
  • wymioty,
  • wzdęcie brzucha,
  • znaczne zmniejszenie aktywności dziecka,
  • gorączkę.

Czy wgłobienie jelit występuje u osób dorosłych?

Wgłobienie jelit to schorzenie typowo spotykane u dzieci, jednakże – choć dużo rzadziej – bywa ono rozpoznawane również i u osób dorosłych. U nich – odmiennie niż u dzieci – zazwyczaj możliwe jest określenie, co doprowadziło do nieprawidłowego przemieszczenia się odcinka jelita.

U dorosłych chorobie sprzyjać mogą polipy oraz guzy nowotworowe obecne w jelitach, zrosty jelitowe, zapalne choroby przewodu pokarmowego (np. choroba Leśniowskiego-Crohna), oprócz tego problem wystąpić może po przebyciu jakiejś operacji w obrębie przewodu pokarmowego (np. po operacji bariatrycznej).

Powikłania wgłobienia jelit

Uwięźnięcie jelita jest stanem bardzo groźnym – przy braku leczenia dochodzić może do pojawienia się u pacjenta powikłań tego stanu. W tej części jelita, która uległa uwięźnięciu, odcięty może zostać dopływ krwi – gdy sytuacja taka utrzymuje się przez dłuższy czas, dochodzić może do obumarcia niedokrwionych części pętli jelitowych.

Obumarłe jelito ma z kolei zwiększoną tendencję do perforacji, co może skutkować wystąpieniem nawet i zapalenia otrzewnej. Właśnie ze względu na wyżej wymienione, możliwe powikłania wgłobienia jelit, przy podejrzeniu tej choroby dziecko powinno jak najszybciej trafić pod opiekę lekarza.

Diagnostyka wgłobienia jelit u dzieci

Wstępne podejrzenie wgłobienia jelit u dziecka lekarz może wysunąć na podstawie zgłaszanych przez rodziców objawów, pewne jednak rozpoznanie uzyskać można dopiero po przeprowadzeniu odpowiednich badań obrazowych.

W RTG jamy brzusznej widoczne mogą być cechy niedrożności przewodu pokarmowego, dużo jednak więcej informacji można uzyskać dzięki przeprowadzeniu USG brzucha. W badaniu tym możliwe jest uwidocznienie uwięźniętych pętli jelitowych – przybierają one charakterystyczny obraz, określany jako obraz „tarczy strzelniczej”.

  • Inną jeszcze metodą, która jest wykorzystywana zarówno w diagnostyce, jak i w leczeniu wgłobienia jelit u dzieci, jest wprowadzenia do ich przewodu pokarmowego powietrza lub płynów pod kontrolą radiologiczną lub ultrasonograficzną.
  • Warto tutaj wspomnieć, że nawet przy bardzo dużym prawdopodobieństwie, że mały pacjent cierpi właśnie na wgłobienie jelit, konieczne jest wykluczenie innych możliwych przyczyn jego dolegliwości. W diagnostyce różnicowej uwzględnić należy przede wszystkim takie schorzenia, jak:
  • Ból brzucha u niemowlaka – od czego dziecko boli brzuch. Przyczyny

Leczenie wgłobienia jelita u dziecka

Podstawowym elementem leczenia dzieci z wgłobieniem jelita jest doprowadzenie do uwolnienia przemieszczonych pętli jelitowych. Najczęściej wykorzystywane jest do tego leczenie zachowawcze, polegające na wprowadzeniu do jelit powietrza lub płynu (może nim być zarówno roztwór barytu, jak i roztwór chlorku sodu).

Takie postępowanie ma skutkować wytworzeniem w przewodzie pokarmowym dodatniego ciśnienia i doprowadzeniem do wypchnięcia wgłobionej części jelita do pozycji prawidłowej. Leczenie prowadzone jest pod kontrolą badań obrazowych: zwykle wykonuje się RTG, czasami, szczególnie przy wprowadzaniu do jelit pacjenta soli, przeprowadza się to pod kontrolą USG.

Warto tutaj nadmienić, że tego rodzaju metoda jednocześnie służyć może diagnostyce i leczeniu – przy wprowadzaniu do jelit odpowiednich substancji widoczne w badaniach obrazowych jest bowiem dostawanie się ich do czoła wgłobienia.

Leczenie zachowawcze pozwala uzyskać oczekiwane efekty, lecz niestety nie u wszystkich pacjentów, dodatkowo nie zawsze może ono być wykorzystane. Zwykle stosuje się je u tych chorych, u których choroba trwa nie dłużej niż dobę.

W razie nieskuteczności terapii zachowawczej, przy cechach perforacji jelita lub zapalenia otrzewnej oraz w razie późnego postawienia rozpoznania, niezbędne może stawać się przeprowadzenie leczenia operacyjnego.

Celem operacji jest w tym przypadku odgłobienie jelita, a także ewentualna resekcja tych części pętli jelitowych, które uległy martwicy z następczym zespoleniem pozostałych elementów przewodu pokarmowego.

Należy tutaj jeszcze wspomnieć, że u wszystkich pacjentów z wgłobieniem jelit konieczne jest dążenie do tego, aby ich stan pozostawał stabilny. Do tego celu konieczne bywa prowadzenie dożylnej płynoterapii, co ma zapobiegać odwodnieniu i zaburzeniom gospodarki elektrolitowej – szczególnie istotne jest jej prowadzenie u tych dzieci, które wymiotują. 

Wgłobienie jelita – czym jest, jakie są objawy i leczenie? lek. Tomasz Nęcki

Wgłobienie jelita u dziecka – jak się objawia i jak leczyć?

Wgłobienie jelita jest najczęstszą przyczyną niedrożności przewodu pokarmowego w populacji maluchów poniżej 2 roku życia. Jego częstość jest szacowana na około 1,5-2,5 na 1000 dzieci w skali roku.

W ponad 90-95% przypadków przyczyna choroby jest nieznana i nie stwierdza się żadnych anatomicznych nieprawidłowości.

Zatem, czym jest wgłobienie jelita u dziecka? W jaki sposób się objawia? Na jakiej podstawie lekarz stawia rozpoznanie choroby oraz jakie są formy jej leczenia?

Czym jest wgłobienie jelita u dziecka?

Wgłobienie jelita to teleskopowe wpuklenie się jelita do swojego światła. W ponad 90% przypadków ma ono charakter krętniczo-okrężniczy, krętniczo-kątniczy lub krętniczo-krętniczo-okreżniczy.

Najczęściej wgłobienie dotyczy dzieci pomiędzy 5 a 36 miesiącem życia. Niemniej jednak opisywane są również przypadki choroby u starszych maluchów oraz u płodów. Co więcej, 2 na 3 pacjentów stanowią chłopcy.

Leia também:  Como agir perto da sua paquera (com imagens)

Wgłobienie jelita u dziecka wymaga bardzo szybkiego rozpoznania oraz wdrożenia odpowiedniego leczenia. Wszelkie opóźnienia mogą prowadzić do postępującej martwicy ściany jelita i następowej perforacji przewodu pokarmowego. Ten ostatni stan stanowi bezpośrednie zagrożenie życia i wymaga pilnej interwencji chirurgicznej.

Wgłobienie jelita – czym jest, jakie są objawy i leczenie?

W jaki sposób objawia się wgłobienie jelita u dziecka?

Najczęstszym objawem wgłobienia jelita u dziecka jest ostry ból brzucha o charakterze falowym (między napadami mogą występować nawet kilkuminutowe przerwy). Występuje on u blisko 98% pacjentów i najczęściej lokalizuje się w śródbrzuszu. U najmłodszych maluchów ekwiwalentem bólu brzucha jest silne podkurczanie nóżek do klatki piersiowej połączone z napadami płaczu.

Jeśli chodzi o inne objawy składające się na obraz kliniczny wgłobienia jelita u dziecka, to może wymienić:

  • wymioty – mogą występować u około 50% chorych,
  • wyczuwalny opór w jamie brzusznej – może on występować u ponad 30% chorych. Jest to objaw trudny do wychwycenia szczególnie przez osoby niedoświadczone,
  • biegunka – może występować u ponad 20% chorych,
  • stolce o wyglądzie malinowej galaretki (zawierające śluz i podbarwione krwią) – jest to objaw późny, świadczący o znacznym zaawansowaniu choroby i uszkodzeniu ściany jelita. Notuje się go u mniej niż 20% chorych przyjmowanych na szpitalne oddziały ratunkowe i izby przyjęć.

Wgłobienie jelita u dziecka – na jakiej podstawie lekarz stawia rozpoznanie?

Objawy mogą sugerować wgłobienie jelita, ale nie pozwalają na pewne rozpoznanie. Potwierdzeniem diagnozy są badania obrazowe jamy brzusznej – USG, RTG przeglądowe oraz RTG ze środkiem cieniującym. To pierwsze ze względu na swój nieinwazyjny charakter zyskuje coraz większą popularność i staje się standardem diagnostycznym.

Wgłobienie jelita u dziecka – leczenie

Zasadniczym celem leczenia jest odgłobienie jelita. Można próbować tego dokonać zarówno metodami zachowawczymi, jak i operacyjnymi. Te pierwsze polegają na wtłaczaniu do jelita przez odbyt powietrza lub płynu. Skuteczność odgłabiania powietrzem jest szacowana na około 90%.

Podobny procent udanych zabiegów udaje się uzyskać w przypadku doodbytniczego podawania wlewu izotonicznego roztworu NaCl. Co warte zaznaczenia, skuteczność zachowawczego odgłabiania jest skorelowana z czasem od wystąpienia pierwszych objawów. Szacuje się, iż granicą jest 5 godzin.

Ocena skuteczności odgłabiania zachowawczego wymaga powtórzenia badań obrazowych.

Wskazaniem do leczenia operacyjnego są objawy sugerujące perforację przewodu pokarmowego, zapalanie otrzewnej, czy też nieskuteczność metod zachowawczych.

Względnym wskazaniem jest nawrotowość choroby lub potwierdzona badaniami obrazowymi patologia wywołująca wgłobienia. Operacje najczęściej wykonuje się drogą laparotomii (z otwarciem powłok brzusznych) lub coraz częściej również laparoskopowo.

Ryzyko nawrotu wgłobienia zarówno po leczeniu zachowawczym, jak i zabiegowym jest szacowane na około 10%.

Słowem zakończenia, silny, falowy ból brzucha u malucha powinien zawsze sugerować możliwość wgłobienia jelita. Potwierdzeniem choroby są badania obrazowe jamy brzusznej, a leczenie polega na zachowawczym odgłabianiu lub operacji.

Bibliografia:
Wgłobienie jelitowe – Marcin Maślanka, Katarzyna Górniak, Andrzej Prokurat

7-year-old Hispanic boy with acute onset of abdominal pain – Amanda Galloway, Luis Seguias

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Wgłobienie jelit – objawy i leczenie

Przeczytaj raport abcZdrowie

Wgłobienie jelit to wsunięcie się jednego odcinka jelita w drugi. Najczęściej jelito cienkie wchodzi w grube.

Na skutek tego dochodzi do niedrożności i niedokrwienia jelit.

Schorzenie pojawia się u niemowląt w wieku 3-12 miesięcy (są to dwie trzecie wszystkich przypadków wgłobienia jelita), a także u dzieci w wieku 6-12 lat, choć jest to rzadsze. Częściej chorują chłopcy.

1. Objawy wgłobienia jelita

Wgłobienie jelit może być spowodowane anomaliami w budowie anatomicznej jelita – np. zbyt długą krezką jelita, przeszkodami w pasażu treści pokarmowej – np. uchyłkami, polipami oraz nieprawidłową budową i kurczliwością mięśniówki jelita.

Wgłobienie częściej pojawia się u dzieci, które przechodziły niedawno choroby górnego układu oddechowego, biegunki lub chorowały na mukowiscydozę lub plamicę alergiczną, a także u tych, u których wykryto ciało obce w układzie pokarmowym. Jednak w 90 proc.

przypadków wgłobienie ma charakter idiopatyczny, co znaczy, że nie wiadomo, co tak naprawdę je spowodowało. W momencie powstania wgłobienia, krezka jelita ulega ściśnięciu, co wywołuje obrzęk, a w konsekwencji niedrożność jelita.

Zator w żyłach powoduje krwawienie oraz wydzielanie śluzu z układu wydalniczego.

Początkowe objawy to silny kolkowy ból brzucha, pogorszenie stanu ogólnego oraz wymioty (mogą mieć zielonkawy kolor). Początkowo biegunka jest wodnista. U małego dziecka można zaobserwować, że przyciąga nóżki do klatki piersiowej i może mieć kłopoty z oddychaniem, wywołane silnym bólem.

Kilkuminutowe ataki bólu i płaczu przeplatają się z okresami apatii i senności, a ból brzucha powraca co kilkanaście minut. Później, po 12-24 godzinach, dziecko może oddawać skąpe ilości stolca z domieszką krwi i śluzu. Charakterystyczna mieszanka krwi i śluzu pojawiająca się w przypadku wgłobienia jest nazywana „galaretką porzeczkową”.

Niestety, u wielu małych pacjentów krew w stolcu nie jest widoczna gołym okiem, a wykrywa się ją wyłącznie podczas badania stolca.

Gorączka nie jest objawem wgłobienia jelita, ale może się także pojawić po dłuższym czasie od pojawienia się pierwszych objawów. Oznacza, że część tkanki jelita pod wpływem wgłobienia uległa obumarciu, pojawiła się martwica, która doprowadziła do perforacji jelita i sepsy. Oprócz martwicy, perforacji jelita i sepsy, innym możliwym powikłaniem jest także krwotok.

2. Leczenie wgłobienia jelita

Pojawienie się takich objawów wymaga konsultacji z lekarzem – wgłobienie jelita bywa wyczuwalne w prawym górnym kwadrancie brzucha za pomocą badania palpacyjnego, przeprowadza się także badanie per rectum (tylko u małych dzieci), USG i badanie rentgenowskie.

Wgłobienie jelita nie jest stanem zagrażającym życiu, a jego całkowita wyleczalność jest wysoka – pod warunkiem, że podejmie się jak najszybsze leczenie, w czasie pierwszych 24 godzin. Stosowane są zwykle lewatywa i laparoskopia oraz nawadnianie. Po lewatywie objawy wgłobienia przechodzą w 80 proc. przypadków.

W pozostałych przypadkach obserwowany jest nawrót dolegliwości w ciągu kolejnych 24 godzin. Jeśli leczenie zachowawcze nie przynosi rezultatów, konieczne może okazać się chirurgiczne usunięcie zmienionego fragmentu jelita. Jeśli nie podejmie się leczenia szpitalnego, wgłobienie jelita prowadzi do śmierci w ciągu kilku dni.

Wcześniejsze rozpoczęcie profesjonalnego leczenia znacznie zmniejsza prawdopodobieństwo późniejszej interwencji chirurgicznej i powikłań.

Skorzystaj z usług medycznych bez kolejek. Umów wizytę u specjalisty z e-receptą i e-zwolnieniem lub badanie na abcZdrowie Znajdź lekarza.

Małgorzata Kamińska, Anna Szozda,  08.07.2021 10:29

  •    Podstawy diagnostyki różnicowej bólów brzucha
  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
  • Fibak J. CHIRURGIA. Podręcznik dla studentów medycyny., Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002, ISBN 83-200-2708-X
  • Noszczyk W., Chirurgia: repetytorium, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3843-9

Wgłobienie jelita u dzieci – przyczyny, objawy i leczenie

Wgłobienie to wsunięcie się jednego odcinka jelita w głąb drugiego jak chowający się jeden w drugim fragment składanej teleskopowo rury lub fałd na rajstopach. Początkowy fragment (czoło wgłobienia) zaczyna się przemieszczać w kierunku narzucanym przez perystaltykę jelit.

Najczęściej dochodzi do wgłobienia w okolicy kątnicy. Jelito cienkie wsuwa się w grube w 85% przypadków, cienkie w inny odcinek jelita cienkiego w 10%  a w 5% jelito grube w również grube.

W większości przypadków nie udaje się ustalić przyczyny wgłobienia. Większe ryzyko wiąże się z niektórymi wadami budowy przewodu pokarmowego m.in.

zbyt długą krezą jelitową, uchyłkami jelita, polipami. Możliwą przyczyną jest też patologiczna budowa i nadmierna kurczliwość mięśniówki jelita.

Wgłobienia mogą mieć związek z infekcjami układu pokarmowego a także dróg oddechowych oraz chłoniakiem.

Wgłobienie jelit jest przypadłością najczęściej dotykająca dzieci między 5. a 36. miesiącem życia. 2/3 chorych stanowią chłopcy. U dorosłych jest bardzo rzadkie.

Rodzice powinni być wyczuleni na objawy wgłobienia jelita, gdyż w przypadku tej choroby tylko szybka pomoc lekarska może zapobiec poważnym konsekwencjom zdrowotnym.

Gdy dochodzi do wgłobienia niemowlę odczuwa silny ból. Jest to gwałtowny atak dolegliwości przypominających kolkę, który ustępuje po paru minutach i znów wraca. W trakcie napadu bólu maluch mocno płacze i podkurcza nogi. W chwilach rozluźnienia zdarzają się wymioty, dziecko staje się wyraźnie osłabione i zmęczone.

W późniejszym etapie pojawia się podbarwiony krwią stolec, który opisuje się jako podobny konsystencją do galaretki porzeczkowej. Ten objaw jest oznaką uszkodzeń w ścianach jelita.

Ból towarzyszący wgłobieniu jelita nadchodzi falami. Może się zdarzyć, że w czasie badania dziecko nie będzie odczuwać silnego skurczu, ale wyda się raczej apatyczne. W trakcie badania palpacyjnego lekarz może wyczuć opór jelita wgłobionego.

Leia também:  Ból zatok – jakie ma przyczyny? Jakie są sposoby na ból u nasady nosa?

Podstawowym badaniem pozwalającym zdiagnozować wgłobienie jest USG. Obraz choroby jest dla wykonującego badanie specjalisty bardzo charakterystyczny. Dodatkowo wykonuje się też badanie radiologiczne brzucha.

Galaretowany stolec jest objawem późnym i nie występuje u wszystkich dzieci cierpiących na wgłobienie jelita. Częstszym objawem są wymioty.

Jeśli wgłobienie zostaje zauważone na wczesnym etapie, wówczas leczenie go jest stosunkowo proste. Najczęściej, jeśli w ciągu 24 godzin od wystąpienia objawów nie rozpocznie się leczenia, dochodzi uszkodzeń jelita.

Metoda leczenia wgłobienia jelita zależy głównie od tego, jak długo ono trwa. W pierwszej dobie zazwyczaj możliwe jest zastosowanie leczenia zachowawczego, gdyż ściany jelita nie ulęgają jeszcze uszkodzeniu.

Później dochodzi często do martwicy niedokrwiennej odcinka jelita. Konsekwencją może być zapalenie otrzewnej. Jedyną możliwą metodą leczenia jest wówczas operacja usunięcia części jelita.

Chory otrzymuje antybiotyki i leki przeciwbólowe drogą dożylną. 

Takie leczenie jest możliwe w początkowej fazie wgłobienia. Działania polegają na wytworzeniu wewnątrz jelita (od strony czoła wgłobienia) ciśnienia, które wypchnie wsunięty odcinek w kierunku przeciwnym do ruchów perystaltycznych. Aby to ciśnienie wytworzyć można podawać doodbytniczo powietrze lub płyny. Jest to zabieg podobny do lewatywy.

Stosuje się trzy nieoperacyjne (zachowawcze) metody leczenia wgłobienia jelit:

  • doodbytniczy wlew kontrastowy, wykonywany z zawiesiny barytowej – zabieg ten przeprowadzany jest pod kontrolą radiologiczną. Skuteczność tej metody wynosi od 55 do nawet 90%.
  • doodbytnicze podanie powietrza – jest zabiegiem ryzykownym, gdyż możliwym powikłaniem jest perforacja jelita, ale skutecznym (w 70-96%).
  • doodbytniczy wlew z soli fizjologicznej – jest metodą najbezpieczniejszą, gdyż daje najmniej powikłań przy dużej skuteczności.

Zabiegi leczenia zachowawczego można powtarzać, ale jeśli nie przynoszą one rezultatu, albo też jeśli lekarz stwierdzi u dziecka zapalenie otrzewnej lub cechy perforacji jelita widoczne w badaniu radiologicznym, wówczas konieczna jest operacja usunięcia trwale zniszczonego fragmentu jelita.

Wgłobienie jelita może nawrócić. Dzieje się tak częściej w przypadkach leczonych zachowawczo (u 2-4% pacjentów). W przypadku leczenia operacyjnego powtórne pojawienie się wgłobienia jelita następuje tylko u 1-2% chorych.

Niestety najważniejszy jest czas od wystąpienia objawów do diagnozy i podjęcia leczenia. Z powodu zbyt późnego rozpoznania ok. 1-3% chorych z wgłobieniem jelita nie udaje się uratować.

Wgłobienie jelit

Wgłobienie jelit dotyka przede wszystkim kilkumiesięcznych dzieci. Polega na wślizgnięciu się części jelita do środka dalszej części jelita. Objawy schorzenia są dość gwałtowne i zwykle wprawiają w przerażenie rodziców niemowlaka.

Na szczęście przy odpowiednio wczesnym udaniu się do lekarza wgłobienie nie jest groźne i w większości przypadków może być leczone nieoperacyjnie. Tylko dzieci, które dotarły do lekarza zbyt późno oraz te, u których występują dolegliwości wskazujące na martwicę lub przedziurawienie przewodu pokarmowego, muszą poddać się operacji.

Po prawidłowo przeprowadzonym leczeniu wgłobienie jelit prawie nigdy nie nawraca.

Budowa jelit

Aby dobrze zrozumieć istotę wgłobienia, trzeba zapoznać się z budową jelit. Jelito w przybliżeniu przypomina rurę. Ma ono kręty przebieg i inną średnicę poszczególnych części. Jelita łączą się od góry z żołądkiem, a kończą odbytnicą przy ujściu przewodu pokarmowego na zewnątrz. Jelito dzieli się na cienkie i grube.

Od góry (żołądka) znajdują się następujące części jelita cienkiego: dwunastnica, jelito czcze i jelito kręte oraz części jelita grubego: wstępnica, poprzecznica, zstępnica, esica, odbytnica. Jelito cienkie łączy się z grubym pod kątem około 90°, nieco ponad początkiem tego ostatniego.

Kawałek jelita grubego poniżej połączenia z jelitem cienkim nazywa się kątnicą (jelito ślepe), na końcu której znajduje się wyrostek robaczkowy. Pomiędzy jelitem cienkim a grubym znajduje się tzw. zastawka krętniczo-kątnicza (Bauhina).

Do jelita przyczepiona jest krezka – zdwojenie otrzewnej, w którym znajdują się naczynia krwionośne i nerwy dochodzące do jelit.

Na czym polega wgłobienie jelit?

Wgłobienie polega na wsunięciu się odcinka jelita w przylegający do niego odcinek dalszy. Przypomina to składanie teleskopu. Wgłobieniu najczęściej ulega odcinek krętniczo-kątniczy, czyli końcowa część jelita cienkiego w jelito grube (około 95% przypadków). Znacznie rzadziej występują wgłobienia krętniczo-krętnicze lub w obrębie samego jelita grubego i innych odcinków jelit.

Odcinek jelita ulegający wgłobieniu wślizga się teleskopowo w dalszą część jelita razem z krezką. W takiej sytuacji krezka znajduje się pomiędzy ścianami jelita, które ją uciskają. Uciśnięcie naczyń żylnych utrudnia odpływ krwi z jelit. Żyły przepełniają się krwią, co nasila obrzęk ściany wgłębionego jelita.

Obrzęk ściany, której grubość znacznie się zwiększa, jest przyczyną niedrożności światła danego odcinka jelita.

Po pewnym czasie czerwone krwinki zaczynają przedostawać się przez rozszerzone ściany naczyń krwionośnych do środka jelita i mieszać się z kałem.

Następnie nasilający się obrzęk uciska naczynia tętnicze do tego stopnia, że przepływ krwi zostaje zatrzymany. Niedokrwiona ściana wgłębionego jelita w końcu ulega martwicy.

Martwicza ściana może pęknąć, co nazywamy perforacją przewodu pokarmowego. Zawartość jelit przedostaje się wówczas do jamy brzusznej, powodując podrażnienie i zakażenie otrzewnej. Końcowym etapem wgłobienia może być masywne zapalenie otrzewnej, prowadzące do sepsy.

Objawy wgłobienia jelit

Objawy wgłobienia jelit są dość charakterystyczne. Najczęściej dotychczas zdrowe, dobrze odżywione niemowlę nagle zaczyna być niespokojne i krzyczy. Powodem jest silny ból brzucha. Trwa to kilkanaście sekund, czasami minut i wszystko wraca do normy. Ból brzucha mija, a dziecko staje się spokojne. Bóle brzucha są napadowe.

Kolejne napady są coraz silniejsze. Ból brzucha pojawia się w momencie, gdy treść pokarmowa dociera do miejsca wgłobienia. Ponieważ ściana jelita jest obrzęknięta, a światło znacznie mniejsze, pokarm nie może się dalej przedostać. Nasilają się ruchy perystaltyczne jelit i jedzenie w końcu zostaje przepchnięte.

Wówczas ból ustępuje, aż kolejna porcja znowu dotrze do miejsca wgłobienia.

Bólom brzucha często towarzyszą wymioty. Dziecko przeważnie jest blade i spocone. Bardzo charakterystyczny jest wygląd stolca – przypomina galaretkę porzeczkową (ze względu na obecność erytrocytów).

Może też zawierać świeżą krew. Po pewnym czasie dziecko staje się apatyczne i ospałe (niedrożność przewodu pokarmowego wiąże się z odwodnieniem).

Jeżeli na czas nie dowieziemy malucha do lekarza, wystąpi wstrząs bezpośrednio zagrażający życiu.

Kogo najczęściej dotyczy wgłobienie jelit i co do niego predysponuje?

Wgłobienie przeważnie dotyka niemowląt. Szczyt zachorowań obserwuje się pomiędzy szóstym a dwudziestym czwartym miesiącem życia. Rzadko występuje po drugim roku życia. Znacznie częściej wgłobienie obserwuje się u chłopców. Dziewczynki stanowią ¼ przypadków schorzenia.

U znacznej większości dzieci (95%) nie udaje się wykryć przyczyny wgłobienia.

U pozostałych wgłobienie kojarzy się z infekcją dróg oddechowych lub przewodu pokarmowego, zapaleniem uchyłka Meckela, polipami jelit, chłoniakiem, niekiedy zmianą diety z płynnej na bardziej zagęszczoną.

Diagnostyka i leczenie wgłobienia jelit

Ponieważ objawy są dość charakterystyczne, diagnostyka też zwykle nie sprawia trudności. Podczas badania lekarz przeważnie wyczuwa opór jelita grubego, czasami guz w jamie brzusznej. Najczęściej kolejnym etapem jest wykonanie USG, które w większości przypadków potwierdza wgłobienie.

Doodbytniczy wlew kontrastowy lub doodbytnicze podanie powietrza pod kontrolą RTG to metoda nie tylko diagnostyczna, ale i terapeutyczna. Po potwierdzeniu wgłobienia istnieją dwie możliwości postępowania: leczenie zachowawcze lub operacyjne. Leczenie zachowawcze można zastosować wyłącznie w ciągu doby od wystąpienia pierwszych dolegliwości.

Przeprowadza się je tylko u dzieci, które nie przedstawiają objawów, wskazujących na perforację przewodu pokarmowego lub zapalenie otrzewnej.

Stosuje się trzy metody nieoperacyjne:

  • doodbytniczy wlew kontrastowy (z zawiesiny barytowej) pod kontrolą RTG – wykonywany chyba najczęściej. Jest bardzo skuteczny (55-90%). Wlew kontrastu do jelita od strony odbytu powoduje wypchnięcie wgłębionego odcinka jelita, które powraca na swoje miejsce. Bardzo rzadko zdarzają się powikłania w postaci przedziurawienia jelita (0,4-0,7%);
  • doodbytnicze podanie powietrza – również daje dobre wyniki (70-96% powodzeń) i mniej naraża małego pacjenta na promieniowanie RTG. Niestety, częściej zdarzają się powikłania (0,14-2,8%);
  • niekiedy możliwe jest wykonanie wlewu doodbytniczego z soli fizjologicznej – to równie skuteczna metoda o najmniejszym odsetku powikłań.

Leczenie operacyjne stosuje się, gdy w ścianie jelita wystąpią nieodwracalne zmiany, czyli powyżej doby od wystąpienia dolegliwości i gdy objawy wskazują na zapalenie otrzewnej, perforację przewodu pokarmowego lub niedokrwienie ściany jelita (widoczne w USG).

Operacja polega na usunięciu zniszczonego fragmentu jelita i zespoleniu ze sobą obu końców tak, aby zachować ciągłość przewodu pokarmowego. Nawroty wgłobienia obserwuje się jedynie u 2-4% dzieci leczonych zachowawczo i 1-2% leczonych operacyjnie.

Leia também:  Jak rozpoznać grzybicę paznokci? Jakie daje objawy?

Lekarz Kalina Wysocka-Dubielecka

Niedrożność jelit – objawy, przyczyny, leczenie. Co poprawi pracę jelit?

Niedrożność jelit to stan, w którym zaburzony jest transport resztek pokarmu przez jelito cienkie i grube. Objawia się ona bólem brzucha, nudnościami, wymiotami, zatrzymaniem gazów oraz stolca.

W jaki sposób leczy się niedrożność jelit? Co robić, by poprawić pracę przewodu pokarmowego?

Niedrożność jelit to stan, w którym dochodzi do zatrzymania przemieszczania się treści jelitowej. Rozwija się ona zwykle w jednym z trzech mechanizmów, tj.: porażenia perystaltyki, przeszkody mechanicznej lub zaburzeń ukrwienia.

Ostra niedrożność często wymaga leczenia chirurgicznego. Nieleczona prowadzi z kolei do rozwoju tzw. ostrego brzucha i może być stanem zagrażającym życiu. 

Niedrożność jelit – na czym polega? 

Niedrożność jelit polega na zatrzymaniu pasażu treści jelitowej. W częściach jelit znajdujących się przed przeszkodą gromadzą się wówczas resztki treści pokarmowej i woda. Takie środowisko sprzyja bardzo szybkiemu namnażaniu się bakterii.

Te z kolei wytwarzają w procesie fermentacji dużą ilość gazów, co prowadzi do jeszcze większego wzrostu ciśnienia w jelicie i rozdęcie jego ściany. Rozciągnięcie ściany jelita powoduje zaburzenia w przepływie krwi.

Skutkuje to zjawiskiem translokacji, czyli przemieszczenia bakterii ze światła jelita do jamy otrzewnej i do krwi. Często rozwijają się też zaburzenia elektrolitowe.

Wspomniane zaburzenia odpowiadają za przyczyny niedrożności jelit, spośród których najbardziej typowe są bóle brzucha, nudności i wymioty, zatrzymanie oddawania stolca i gazów. 

Przyczyny niedrożności jelit 

Niedrożność jelit może być powodowana przez trzy różne mechanizmy. Najczęstszym z nich jest zadzierzgnięcie fragmentu jelita. Fragment jelita zostaje wówczas zaciśnięty przez otaczające tkanki, co utrudnia pasaż i ukrwienie jelita.

Niedrożność tego typu najczęściej rozwija się z powodu pooperacyjnych lub pozapalnych zrostów wewnątrz jamy brzusznej. Rzadziej ma ona miejsce w przebiegu przepukliny pachwinowej, wgłobienia lub skrętu jelita.

Niedrożność z zadzierzgnięcia może być także spowodowana w wyniku wgłobienia jelita. Problem ten występuje głównie u małych dzieci.  

Kolejny rodzaj to niedrożność mechaniczna. Oznacza ona zatkanie światła przewodu pokarmowego. Najczęściej przeszkodą powodującą niedrożność jelit jest guz jelita lub sąsiednich narządów.

Rzadziej materiałem powodującym zator w jelicie może być kamień żółciowy lub kamień kałowy. W podobnym mechanizmie u noworodków może rozwinąć się z kolei niedrożność smółkowa.

Do niedrożności z zatkania prowadzą także choroby zapalne jelit takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego. 

Jeszcze innym rodzajem jest niedrożność porażenna, która polega na porażeniu motoryki jelit. Rozwija się ona głównie w przebiegu zapalenia otrzewnej. Przyczynami mogą być również inne stany nagłe w obrębie jamy brzusznej takie jak kolka nerkowa, skręt jądra, zapalenie trzustki i inne.

Niedrożność porażenna jest także skutkiem zaburzeń metabolicznych np. w przebiegu cukrzycy, przewlekłej choroby nerek lub zaburzeń elektrolitowych. Ten rodzaj niedrożności jelit może także wystąpić po operacji w obrębie jamy brzusznej, także po tzw. cesarce. Zabieg chirurgiczny jest dużym obciążeniem dla organizmu.

Po otwarciu jamy brzusznej przewód pokarmowy potrzebuje nawet kilku dni na powrót do prawidłowego funkcjonowania. 

Diagnostyka niedrożności jelit 

Podczas badania fizykalnego należy poinformować lekarza o wszystkich objawach. Dla niedrożności jelit typowe są ból brzucha, nudności i wymioty, zatrzymanie stolca i gazów. Wymioty są szczególnie nasilone przy niedrożności jelita cienkiego. Następnym krokiem jest badanie fizykalne.

W tym przypadku objawy kliniczne zależą od mechanizmu i lokalizacji niedrożności. Występują zaburzenia perystaltyki jelitowej oraz bolesność uciskowa w obrębie brzucha. W przypadku niedrożności mechanicznej perystaltyka jest zwykle wzmożona i ma charakterystyczny, metaliczny dźwięk.

Natomiast niedrożność porażenna lub spowodowana niedokrwieniem powoduje nawet całkowite zatrzymanie perystaltyki. 

W rozpoznawaniu niedrożności jelit bardzo duże znaczenie mają badania obrazowe. Najszybszym i najłatwiej dostępnym badaniem jest zwykłe zdjęcie RTG jamy brzusznej w pozycji stojącej.

Pozwala ono uwidocznić rozdęte pętle jelitowe wraz z granicą pomiędzy poziomami płynu, a gazem.

W celu określenia miejsca niedrożności wykonuje się także zdjęcie RTG z podaniem kontrastu przez zgłębnik żołądkowy lub doodbytniczo.

Pewne zastosowanie ma także badanie USG. Jest ono utrudnione ze względu na dużą ilość gazów, ale może być przydatne przy diagnozowaniu zmian naczyniowych oraz rozpoznaniu różnicowym innych przyczyn dolegliwości. Tomografia komputerowa ma z kolei zastosowanie przy podejrzeniu niedrożności z zadzierzgnięcia lub wywołanej guzem w obrębie jamy brzusznej. 

Leczenie niedrożności jelit 

Sposób leczenia niedrożności jelit jest zależny od przyczyny. Jeśli pacjent nie jest w stanie ciężkim i nie wymaga pilnej operacji, można podjąć próbę wykonania wlewki doodbytniczej (lewatywy) lub ręcznego wydobycia stolca.

Najczęściej występująca niedrożność z zadzierzgnięcia z powodu obecności zrostów wymaga leczenia chirurgicznego. Zabieg polega na przecięciu zrostów i uwolnieniu pętli jelitowych. Zrosty mają jednak tendencję do nawracania i niejednokrotnie powodują one konieczność ponownej operacji.

Leczenie wygląda podobnie w przypadku obecności przepukliny. W celu zapobiegania nawrotom przepukliny zabezpiecza się powłoki, używając specjalnych siatek.

Jeśli niedrożność jest wywołana guzem nowotworowym, podejmuje się próbę usunięcia go. Najczęściej guzem tym jest rak jelita grubego. W takim przypadku wykonuje się wycięcie zajętego fragmentu jelita w granicach zdrowych tkanek.

Wówczas dalszy kikut jelita zostaje zamknięty, a z bliższego końca wyłania się stomię. Zabieg taki nosi nazwę operacji Hartmanna. Operacja taka trwa do kilku godzin.

Po pewnym czasie możliwe jest odtworzenie ciągłości przewodu pokarmowego poprzez odpowiednie zespolenie. 

Ponieważ niedrożność porażenna najczęściej jest wywołana zapaleniem otrzewnej, często również wymaga ona interwencji chirurgicznej. Źródłem problemu może być np. przedziurawienie uchyłka jelita grubego lub zapalenie wyrostka robaczkowego.

Leczenie zachowawcze może być wdrożone dopiero wtedy, gdy wykluczy się wskazania do pilnej interwencji chirurgicznej. Jeśli podejrzewa się przyczyny metaboliczne niedrożności, np.

zdekompensowaną cukrzycę lub niewydolność nerek, konieczne jest wyrównanie zaburzeń elektrolitowych. 

Żywienie po operacji niedrożności jelit – jak powinno wyglądać? 

Po operacji z powodu niedrożności jelit, jeszcze w oddziale chirurgii, zostaje wdrożona odpowiednia dieta. Nowe produkty wprowadza się stopniowo, od diety „zero”, przez dietę płynną, kleikową, aż do diety lekkostrawnej.

Jadłospis osoby po operacji z powodu niedrożności jelit powinien zawierać produkty delikatne, łatwe do strawienia i wydalenia. Zwykle jej utrzymywanie jest wskazane przez 4–6 tygodni po operacji. W tym czasie należy unikać tłustego, smażonego mięsa oraz przetworów mięsnych.

Zamiast tego zalecane jest chude mięso, najlepiej gotowane w wodzie lub na parze.

Bardzo ograniczony jest także wybór owoców. Powinno się unikać surowych i suszonych owoców, soków z miąższem oraz owoców kandyzowanych. Dobrze sprawdzą się natomiast dojrzałe banany. Nie należy także spożywać surowych lub smażonych warzyw, grzybów, kiszonej kapusty, ogórków oraz roślin strączkowych. Wskazane jest jasne, pszenne pieczywo, bez ziaren i innych dodatków. 

Powinno się także odpowiednio przeżuwać pokarmy tak, aby uzyskały konsystencję papki. Wskazane jest częste przyjmowanie małych posiłków. 

Jak zapobiegać niedrożności jelit? 

Najczęstsze przyczyny niedrożności jelit takie jak obecność zrostów wewnątrz jamy brzusznej nie są zależne od chorego, przez co raczej nie ma on możliwości zapobiegania niedrożności. Profilaktyka pooperacyjnej niedrożności jelit leży w gestii personelu medycznego, który powinien zapewnić pacjentowi prawidłową opiekę pooperacyjną.

Możliwe jest także zmniejszenie ryzyka rozwoju guza jelita grubego powodującego niedrożność mechaniczną. Poza zdrowym trybem życia i stosowaniem diety bogatej w błonnik można poddać się przesiewowej diagnostyce endoskopowej. O to, gdzie w danym mieście organizowane są takie badania, można zapytać lekarza rodzinnego lub znaleźć taką placówkę za pośrednictwem Internetu.  

Preparaty na poprawę pracy jelit 

Podstawowe znaczenie ma dieta bogata w błonnik i przyjmowanie odpowiedniej ilości płynów. Zaleca się spożywanie ok. 30 g błonnika i 2 litrów wody na dobę. Prawidłową pracę jelit wspomaga także aktywność fizyczna.

Osoby, u których zaparcia występują mimo stosowania się do powyższych zasad lub z jakiegoś powodu nie mogą się do nich stosować, mogą sięgnąć po suplementy diety. W aptekach dostępny jest szeroki wybór środków poprawiających pracę jelit, które stosuje się także przy zaparciach. Mają one różne sposoby działania.

Są też dostępne w różnych formach, np. czopki z gliceryną, syrop z laktulozą lub tabletki z bisakodylem. 

wróć do bloga czytaj kolejny

  1. W. Noszczyk (red.), Chirurgia, Warszawa 2009.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*