Samobadanie piersi – kiedy i jak często badać piersi?

Rak piersi to trochę cichy zabójca. Czy jest szansa na pokonanie go dzięki badaniom piersi?
dr Dorota Sitkiewicz-Krystosiak, specjalista radiologii i diagnostyki obrazowej
: – Niestety nie.

Musimy pamiętać, że żadne badanie nie zapobiega powstawaniu zmian, jednak regularne badania dają nam szansę, że znajdziemy zmianę w jak najmniejszym rozmiarze i minimalnym stadium zaawansowania.

Wtedy mamy szansę na całkowite wyleczenie.

Czy świadomość pacjentek na przestrzeni lat wzrosła?Samobadanie piersi – kiedy i jak często badać piersi?
DSK:
– Problem choroby przestał być tematem wstydliwym. Kobiety często rozmawiają ze sobą na tematy zdrowotne i najczęściej właśnie to skłania je do wykonywania badań profilaktycznych. Również kampanie w mediach na tematy profilaktyki raka piersi, raka szyjki macicy czy innych nowotworów powodują, że ludzie mają coraz większą świadomość: gdzie i jak często powinni się badać. Oczywiście pomimo wszelkich starań niewiedza pacjentek oraz zaniedbywanie badań zdarza się wciąż zbyt często.

Czy pacjentki wiedzą jak wykonywać samobadanie piersi?
DSK:
– Większość pacjentek ma trudności z samodzielnym badaniem piersi, dlatego z reguły zwracają się do lekarza, najczęściej ginekologa. Nie wszystkie zmiany są możliwe do wykrycia, ponieważ małe, głęboko położone zmiany mogą być niewyczuwalne palpacyjnie. Dlatego oprócz samobadania zaleca się badania USG.

Jak często powinny być zatem wykonywane badania USG i mammografia?
DSK:
– W Polsce profilaktyczne badania mammograficzne w ramach „Programu wczesnego wykrywania raka piersi” zalecane są co 2 lata pomiędzy 50 a 69 rokiem życia. Oczywiście poza programem badanie mammograficzne dostosowane jest indywidualnie do pacjentek. Najczęściej wykonuje się je od 40 r.ż. Natomiast w przypadku USG piersi zaleca się, by było wykonywane raz do roku.

Kiedy zatem mammografia, a kiedy USG?
DSK: – Mammografia i USG piersi mają takie samo zadanie – mają opisać pierś i zachodzące w niej zmiany (z łac. Mammo – pierś, grapho – z gr. pisać). Różnią się tym, że USG wykorzystuje fale ultradźwiękowe, a mammografia jest badaniem wykorzystującym promienie rentgenowskie.

Różnoczasowość wprowadzanych metod diagnostycznych wynika z naturalnej przemiany utkania piersi z tkanki gruczołowej na tkankę tłuszczową, dlatego u młodych kobiet przede wszystkim jako pierwsze wykonujemy badanie USG piersi, a u kobiet w średnim wieku i starszych jako pierwsze badanie wykonywane jest badanie mammograficzne.

Pamiętać również należy ze badanie mammograficzne i badanie USG, to badania które się uzupełniają, a nie wykluczają.

Czy po badaniu USG pacjentki powinny wykonać dodatkowe badania?
DSK:
– Zawsze na koniec opisu badania USG  zalecam czas następnego badania, a Paniom po 40 r.ż. z reguły zalecam wykonanie profilaktycznej mammografii.

W przypadku dodatniego wywiadu onkologicznego w rodzinie, zalecam wykonanie badań w Poradni Genetycznej. Oczywiście w razie wystąpienia zmian, częstotliwość wizyt oraz zalecenia innych badań diagnostycznych, np.

rezonans magnetyczny piersi, są dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjentki.

Wywiad ukazał się w miesięczniku MM Trendy (10/2018)

Profilaktyka

Samobadanie piersi jest uważane za istotny krok w profilaktyce raka piersi, mający na celu zauważenie jego objawów we wczesnym stadium, co z kolei prowadzi do zmniejszenia ryzyka zgonu z powodu tego nowotworu. Wiele kobiet posiada praktyczną wiedzę na temat tego kiedy i jak badać piersi samodzielnie w domu, jednakże praktyka samobadania piersi jest nadal zjawiskiem mało popularnym w polskim społeczeństwie.

Czym jest samobadanie piersi?

Samobadanie jest podstawowym i jednym z najważniejszych elementów w procesie wczesnego wykrywania raka piersi. Przeprowadzone w domu składa się z dwóch etapów: dokładnej obserwacji oraz badania palpacyjnego.

Etap pierwszy umożliwia stworzenie własnej mapy piersi a przez to lepsze ich poznanie. Takie działanie pozwala na odpowiednio wczesne wychwycenie niepokojących objawów.

Etap drugi ma na celu wyczucie zgrubienia lub stwardnienia. Wczesne zdiagnozowanie choroby stwarza duże szanse na wyleczenie, a nowoczesne terapie w wielu przypadkach dają kobiecie możliwość zachowania biustu. Dlatego tak ważna jest samokontrola i regularne przeprowadzanie badań takich jak: USG piersi, mammografia lub rezonans magnetyczny.

Kiedy i jak często należy wykonywać badanie?

Samodzielne badanie piersi należy wykonywać regularnie raz w miesiącu. Badanie należy przeprowadzać w pierwszej fazie cyklu, najlepiej między 5. a 10. dniem lub w przerwie „międzytabletkowej” u kobiet stosujących środki antykoncepcyjne. W tym czasie piersi są miękkie i niebolesne.

Kobiety, które już nie miesiączkują, powinny badać się co miesiąc w podobnym przedziale czasowym np. w pierwszy weekend miesiąca. Zaleca się badać piersi w domu, najlepiej w ciepłym, spokojnym miejscu, w którym kobieta znajdzie chwilę prywatności.

Samobadanie może być też doskonałą możliwością wyciszenia się i skoncentrowania choć przez chwilę tylko na sobie i na swoim zdrowiu

Jak badać piersi w domu?

Obserwacja piersi – rozpoczęcie badania biustu należy rozpocząć od dokładnego jego obejrzenia. Należy stanąć przed lustrem, w dobrze oświetlonym pomieszczeniu i rozpocząć przyglądanie się piersiom. W lekko pochylonej pozycji należy oprzeć ręce o biodra i obejrzeć piersi , następnie trzeba unieść ręce za głowę i kontynuować obserwację.

Objawy, które mogą zaniepokoić to:

  • asymetria piersi,
  • zaciągnięcia i zaczerwienienie skóry,
  • wciągnięcie brodawki,
  • wyciek z sutka,
  • owrzodzenie brodawki.

Do samodzielnej kontroli potrzebny jest „poślizg”, dlatego zaleca się stosowanie podczas badania balsamu lub oliwki. Dodatkową zaletą nawilżenia skóry piersi w trakcie badania, jest ich zadbany, ładny, jędrny wygląd.

Badanie palpacyjne piersi – badanie najlepiej przeprowadzić w dwóch pozycjach. W pozycji stojącej i leżącej. Wraz z ułożeniem ciała, zmienia się kształt piersi. Często zdarza się, że guzek wyczuwalny jest tylko w jednej pozycji ciała.

  • Badanie piersi w pozycji leżącej – w celu rozpoczęcia tego badania należy wygodnie położyć się na plecach i prawą rękę położyć pod głową. Takie ułożenie daje lepsze ułożenie całej piersi, a przez to ułatwia przeprowadzenie badania palpacyjnego. Kobiety, które mają duży biust, powinny podłożyć poduszkę pod lewy bark. W takim ułożeniu można rozpocząć badanie prawej piersi. Trzema środkowymi palcami należy naciskać i zataczać kółka wzdłuż piersi, z góry na dół, tam i z powrotem. Badanie powinno się przeprowadzić bardzo dokładnie, nie pomijając żadnego fragmentu. Badając się, należy zbadać również pachę, a następnie dołki nadobojczykowe. Służy to sprawdzeniu, czy nie ma tam guzków lub powiększonych węzłów chłonnych. Po zakończeniu badania, należy powtórzyć całą procedurę dla piersi lewej w ten sam sposób, jak to opisano powyżej.
  • Badanie piersi w pozycji stojącej – badanie piersi w pozycji stojącej wykonuje się tak samo jak badanie w pozycji leżącej. Należy stanąć przed lustrem w pozycji wyprostowanej z założoną jedną ręką za głową, drugą ręką trzema środkowymi palcami należy naciskać i zataczać kółka wzdłuż piersi, z góry na dół, tam i z powrotem. Badanie powinno się przeprowadzić bardzo dokładnie, nie pomijając żadnego fragmentu. Badając pierś należy zbadać pachę, a następnie dołki nadobojczykowe. Warto sprawdzić, czy również tam nie ma guzków lub powiększonych węzłów chłonnych. Po zakończeniu badania jednej piersi, należy zmienić rękę za głową i rozpocząć badanie drugiej, w ten sam sposób.
  • Samobadanie piersi pod prysznicem – zaleca się wykonywać badanie palpacyjne również pod prysznicem. Gdy skóra jest namydlona, łatwiej wyczuć wszelkie zmiany. Podczas tego badania należy unieść lewą rękę z tyłu głowy, a prawą położyć na lewej piersi. Trzema środkowymi palcami delikatnie naciskać i zataczać kółka wzdłuż piersi, z góry na dół, tam i z powrotem. Badając się, należy zbadać również pachę, a następnie dołki nadobojczykowe. Po zakończeniu badania jednej piersi, należy zmienić rękę za głową i powtórzyć procedurę badania drugiej piersi.
  • Innowacyjne urządzenie Braster do samobadania – wykorzystuje technologię termografii w badaniu piersi. Temperatura na powierzchni ciała jest manifestacją ciepła pochodzącego z wnętrza narządu. Dlatego też poprzez kontakt urządzenia z gruczołem piersiowym możliwe jest odwzorowanie jego obrazu termicznego. Wspomniane ciepło emitują nowotwory złośliwe, które w procesie swojego wzrostu budują gęstą sieć naczyń krwionośnych odżywiających guz. W wyniku tego emitują dużo energii cieplnej, którą na powierzchni ciała wykrywa Braster. Zapisany termicznie obraz przekazywany jest do systemu analitycznego, który interpretuje wynik, zapamiętuje obraz piersi danej kobiety i cyklicznie porównuje ze sobą wszystkie kolejne wykonane przez Brastera obrazy termiczne. Urządzenie jest kompatybilne z telefonem komórkowym lub tabletem, który podpowiada jak wykonać prawidłowo badanie. Następnie kobieta otrzymuje informację o interpretacji przesłanego obrazu. Jeśli wynik jest prawidłowy, kobieta powtarza badanie za pomocą urządzenia za miesiąc. Gdyby jednak wynik był nieprawidłowy, osoba przebadana Brasterm otrzyma w formie SMS-a lub e-maila informację o konieczności zgłoszenia się do lekarza w celu skonsultowania zidentyfikowanych zmian.

Samobadanie jest jednym z elementów w procesie wczesnego wykrywania raka piersi. Należy pamiętać o zaleceniach profilaktycznych w poszczególnych grupach wiekowych. Wyrobienie nawyku badania piersi zwiększa szanse na wykrycie ewentualnej zmiany w jak najwcześniejszym stadium choroby.

Wszystko co musisz wiedzieć nt. badań piersi

Wcześnie wykryty rak piersi jest całkowicie uleczalny. Dzięki badaniu piersi można wychwycić zmiany nowotworowe na bardzo wczesnym etapie rozwoju. Co trzeba wiedzieć o badaniu piersi?

Gdy guz piersi rośnie, mogą pojawić się niepokojące objawy: asymetria piersi, wciągnięcie brodawki lub skóry, wyciek z brodawki (surowiczy lub surowiczo-krwisty). U niektórych pacjentek rak piersi przybiera postać zapalną – wówczas pojawia się obrzęk i zaczerwienienie skóry, bolesność. Częstym objawem jest powiększenie pachowych węzłów chłonnych po stronie guza.

Najczęstszym symptomem raka sutka jest natomiast guz, który często wykrywa sama chora. Jest on zazwyczaj dosyć twardy, czasem ma nierówną powierzchnię i zwykle dobrze wyczuwalne granice. Szczególnie agresywną postacią raka piersi jest zapalny rak sutka, którego objawem jest obrzęknięta, „pomarańczowa” skóra. Każde niepokojące zmiany powinien zweryfikować lekarz.

Leia também:  Trudności w przełykaniu i ból gardła przy przełykaniu

Samobadanie piersi

Każda dorosła kobieta powinna raz w miesiącu przeprowadzić samobadanie piersi. Jak je przeprowadzić?

Zdejmij bluzkę i stanik, stań przed lustrem, unieś ręce wysoko do góry i przyjrzyj się piersiom. Zwróć uwagę na ich kształt – czy nic się nie zmieniło? Skóra na piersiach nie powinna być przebarwiona, nie powinna się też marszczyć się lub być dziwnie napięta.

Przełóż ręce na biodra i ponownie przyjrzyj się piersią zwracając uwagę na ich kształt. Ściśnij brodawkę i sprawdź czy nie wydziela się z niej płyn. Ułóż lewą dłoń z tyłu głowy, a prawą na lewej piersi.

Trzema środkowymi palcami lekko naciskając, zataczaj drobne kółeczka wzdłuż piersi, z góry na dół i z powrotem. Tak samo postępuj z prawą piersią.

Jeśli zauważysz coś niepokojącego, koniecznie udaj się do lekarza, bo chociaż nie każdy wykryty guzek jest rakiem, to każdy należy pokazać specjaliście. Zmień ręce i zbadaj prawą pierś. Zbadaj też miejsce w okolicach pachy – naciskając ciało sprawdź, czy nie wyczuwasz guzków.

USG

Pierwsze badanie USG piersi warto wykonać mając około 20 lat. Młoda pierś nie nadaje się do badania mammograficznego ze względu na strukturę gruczołową.

USG piersi wykonane prywatnie kosztuje około 50 zł, ale ginekolog może dać pacjentce skierowanie na to badanie.

Lekarz powinien też obowiązkowo sprawdzić piersi pacjentki – jeśli sam nie zaproponuje badania, warto o nie się upomnieć. Jak często wykonywać USG? Najlepiej co rok lub dwa lata.

Mammografia – zrobisz ją za darmo

Kobiety w wieku 50-69 lat nie muszą płacić za badania mammograficzne. Pozostałe panie zapłacą za nie około 100 zł.

Bezpłatne badania przysługują też tym, które są objęte programem dla kobiet z grupy ryzyka (najbliższe krewne były chore na raka piersi). Jeśli należysz do tej grupy, mammografię powinnaś wykonać najpóźniej w wieku 35 lat.

Co pewien czas organizowane są akcje, w czasie których można bezpłatnie wykonać profilaktyczne badanie mammograficzne i USG. Warto z nich skorzystać!

Mammografia 3D z tomosyntezą

To najnowsza metoda badania piersi. Pierś jest prześwietlana milimetr po milimetrze, pod różnymi kątami. Podczas jednego badania można uzyskać do 400 zdjęć (dla porównania w klasycznej mammografii otrzymuje się 4 zdjęcia). Dzięki temu otrzymuje się bardzo precyzyjny obraz struktury piersi.

Co istotne, zapis można odtwarzać tak jak film, zbliżać, oddalać oraz powiększać wybrane fragmenty. Badanie piersi za pomocą Mammografii 3D z tomosyntezą umożliwia lokalizację przestrzenną zmian, co jest ważne np. dla chirurga onkologa.

Niestety, dostępność tej techniki diagnostycznej jest na razie niewielka ze względu na wysoki koszt aparatury.

Rezonans magnetyczny MRI

Badanie piersi rezonansem magnetycznym wykrywa zmiany nowotworowe z większą czułością od mammografii, ale jest droższe. Koszt takiego badania to około 600 zł. To badanie nieinwazyjne i może być wykonywane nawet u kobiet w ciąży.

Kiedy najlepiej się badać?

W wyniku wahania poziomu hormonów- przed miesiączką oraz w jej trakcie – piersi większości kobiet są opuchnięte i nadwrażliwe. Małym zmianom ulega też konsystencja ich tkanki.

Z tego względu kontrolę piersi – samobadanie, USG czy mammografię – najlepiej wykonywać tydzień po zakończeniu miesiączki. Samobadanie piersi warto przeprowadzać co miesiąc, zawsze tego samego dnia – stanie się to wówczas nawykiem.

Kobiety w okresie menopauzy powinny także wyznaczyć sobie stały dzień i właśnie tego dnia co miesiąc badać piersi w domu.

Uwaga na geny

Szacuje się, że w Polsce żyje około 100 tys. nosicielek mutacji genu BRCA1 i BRCA2. Ryzyko wystąpienia raka piersi w tej grupie pacjentek jest 5-10 razy większe niż u przeciętnej Polki. Kobiety u których wykryto mutacje w genie BRCA1 są obciążone ryzykiem zachorowania na nowotwór piersi wynoszącym ponad 80 proc. oraz 40 proc.

ryzykiem wystąpienia nowotworu jajnika. W grupie nosicielek mutacji BRC1 regularne badanie piersi powinno być priorytetem. Pacjentki zakwalifikowane do grupy ryzyka ze skierowaniem od genetyka mają możliwość wykonania badania genu BRCA1 w ramach refundacji.

Wszystkie inne osoby mogą wykonać badanie genetyczne w regionalnej onkologicznej poradni genetycznej na własną rękę za około 500 zł.

Autor: Anna Komorowska, „Moje Zdrowie”

Jak zadbać o profilaktykę raka piersi?

Każda kobieta po 20 r.ż. musi dowiedzieć się, jak samodzielnie badać piersi. Kiedy najlepiej to zrobić?

  • Miesiączkujące panie powinny wybrać jeden dzień w miesiącu między 3. a 5. dniem cyklu (tuż po zakończeniu okresu). Piersi i brodawki nie są wtedy wrażliwe, tkliwe czy bolesne.
  • Kobiety, które nie miesiączkują, samobadanie piersi mogą wykonywać w dowolnie wybrany dzień – ważne jest, by był to stały termin.

Nie bez przyczyny lekarze nieustannie podkreślają wagę świadomej profilaktyki – to ona może sprawić, że rokowania w razie wykrytego nowotworu będą znacznie lepsze, ponieważ zostanie on wykryty szybciej.

Część zmian rakotwórczych w początkowym stadium choroby przebiega bezobjawowo. Ważna jest zatem baczna obserwacja organizmu! Jeśli samobadanie piersi będziesz wykonywać regularnie, możesz mieć faktyczny wpływ na swoje długie zdrowie.

Jak samemu badać piersi w domu?

Nie musisz obawiać się tej czynności – wymaga ona przede wszystkim skupienia i dokładności. Jeżeli chcesz wiedzieć, jak samodzielnie badać piersi, zapoznaj się ze szczegółową instrukcją, która powinna towarzyszyć temu comiesięcznemu rytuałowi.

  • Badanie piersi rozpocznij od dokładnego obejrzenia swojego ciała przed lustrem. Rozluźnij się i przyjmij swobodną postawę, ręce opuść wzdłuż tułowia. Odpowiedz sobie na pytanie, czy jest coś, co niepokoi cię w wyglądzie piersi? Sprawdź, czy żadna z nich nie przybiera asymetrycznego kształtu, nie staje się pomarszczona oraz czy nie pojawiają się na niej w głębienia. Przyjrzyj się dokładnie również brodawkom sutkowym. Obejrzyj ich kolor i kształt.
  • Kolejny etap samobadania piersi także powinien przebiegać przed lustrem. Tym razem unieś ramiona do góry – dłońmi możesz objąć swoje łokcie. Wyprostuj się i patrząc w lustro delikatnie skręcaj tułów w prawo i w lewo. Dzięki temu obejrzysz piersi pod różnymi kątami i sprawdzisz, czy nie dostrzegasz nic niepokojącego. Pamiętaj, że równie ważne jest badanie sutków! Opuść ręce i ściśnij lekko każdy z nich – sprawdź, czy nie wycieka z nich wydzielina.
  • Po tym wstępnym badaniu połóż się wygodnie na łóżku. Prawą rękę ułóż pod głową (tak, aby łokieć był w górze). Złączonymi opuszkami palców wolnej dłoni uciskaj prawą pierś. Dla ułatwienia wyobraź sobie, że jest ona podzielona na cztery równe części (przez twój sutek przechodzi linia pionowa i pozioma). Oddychaj spokojnie i uciskaj dokładnie miejsce przy miejscu. Gdy skończysz badanie piersi, sprawdź palcami, czy węzły chłonne pod pachą i w okolicach obojczyka nie są powiększone. Ten sam schemat powtórz w przypadku lewej piersi.

Jeśli nie dostrzeżesz żadnych zmian w kształcie, kolorze i strukturze piersi, badanie wykonaj ponownie za miesiąc (możesz sobie ustawić przypomnienie w telefonie, które nie pozwoli ci o tym zapomnieć!).

Objawy raka piersi

Pamiętaj – wyłącznie specjalistyczne badania będą w stanie wykluczyć, że wyczuwalne guzki to nie rak piersi. Objawy, które mogą wzbudzić niepokój:

  • zmieniony kształt (asymetria) piersi;
  • wyciek z brodawki;
  • wyczuwalne guzki i zgrubienia;
  • zaczerwienienie, poszerzenie żył czy owrzodzenie na piersi;
  • wyciągnięta brodawka o zmienionym kształcie;
  • powiększenie węzłów chłonnych pod pachą i w okolicy nadobojczykowej.

Symptomy nowotworu nie muszą wystąpić zbiorczo – nawet jedna zmiana powinna skłonić cię do wizyty u ginekologa. Samobadanie piersi jest bardzo ważne w przypadku wczesnego i skutecznego wykrycia zmian. Wyczuwalne guzki nie zawsze oznaczają poważną chorobę. Gdy udasz się do lekarza, przeprowadzi on badanie fizykalne piersi i zleci szczegółową diagnostykę:

  • USG piersi – rak w trakcie tego badania wykrywany jest u kobiet do około 35 r.ż.;
  • mammografii – co roku powinny ją wykonywać kobiety po ukończeniu czwartej dekady życia.

Rak piersi – czynniki ryzyka

Nowotwór piersi jest jednym z najgroźniejszych nowotworów, ale tylko wtedy, gdy zostanie zbyt późno wykryty. Czy są jakieś czynniki ryzyka zwiększające prawdopodobieństwo zachorowania, które powinny wzbudzić szczególną czujność?

  • Płeć: rak piersi występuje najczęściej u kobiet;
  • wiek: zachorowalność na ten nowotwór wzrasta po ukończeniu 35. roku życia;
  • czynniki genetyczne: rak piersi został zdiagnozowany u krewnych pierwszego stopnia;
  • czynniki hormonalne endogenne: czynnik ryzyka zachorowania na nowotwór piersi zwiększa wczesna pierwsza miesiączka (poniżej 12 r.ż.) oraz późne klimakterium (powyżej 55 r.ż.);
  • pierwsza ciąża po 30 r.ż.;
  • czynniki hormonalne egzogenne: stosowanie przez długi czas środków antykoncepcyjnych lub hormonalnej terapii zastępczej.

Pamiętaj, że u znacznej części kobiet, które zachorowały na raka, nie wystąpiły żadne znane i potwierdzone czynniki ryzyka. W praktyce zatem nic nie powinno zwalniać cię z obowiązku regularnego samobadania piersi.

Rak piersi u mężczyzn

Warto pamiętać także, że rak piersi u mężczyzn występuje bardzo rzadko, ale nie oznacza to, że panowie nie powinni obserwować swojego ciała z uwzględnieniem klatki piersiowej i sutków. Profilaktyka obejmuje również samobadanie.

Objawy, wskazujące, że dzieje się coś złego to guz, który jest najczęściej zlokalizowany za sutkiem. Oprócz tego po ściśnięciu brodawki może pojawić się wydzielina.

Leia também:  Meteopatia – jak i dlaczego organizm źle toleruje zmiany pogody?

Sutek niejednokrotnie w przypadku tego nowotworu u mężczyzn jest wyciągnięty oraz owrzodzony.

Bez względu na płeć pamiętajmy zatem o regularnej obserwacji organizmu i profilaktycznych wizytach u lekarza.

Dopiero specjalistyczne badania pomogą określić, czy guzki, które są wyczuwalne, to rak piersi. Leczenie – po trafnej i szybkiej diagnozie – może zakończyć się sukcesem.

Samobadanie również przyczyni się do tego, że nasze zdrowie będziemy trzymać we własnych (dosłownie!) rękach.

Jak badać piersi krok po kroku? Co jest ważne? | Poradnik NN.pl

Jednym z elementów profilaktyki raka piersi jest samobadanie. Mimo że wiele kobiet na początku boi się samodzielnie badać piersi, nie jest to trudne. Najważniejsza jest regularność i praktyka. Dla ułatwienia przedstawiamy instrukcję krok po kroku, jak prawidłowo badać pierś.

Rak piersi jest najczęstszym nowotworem złośliwym, który występuje u kobiet (warto jednak pamiętać, że niekiedy rozpoznaje się go także u mężczyzn). Każdego roku choruje nawet 1,5 miliona kobiet, z czego 400 tysięcy umiera.

W początkowych stadiach, gdy jest jeszcze duża szansa na powodzenie terapii, choroba nie daje żadnych objawów. Pierwsze dolegliwości pojawiają się, gdy nowotwór rozwinie się lub da przerzuty do innych narządów.

Jedynym sposobem na jego wczesne wykrycie jest regularne samobadanie piersi, a także zgłaszanie się na kontrolne badania ultrasonograficzne i mammografię.

Kiedy wykonać samobadanie piersi?

Samobadanie piersi najlepiej jest wykonywać między 5. a 10. dniem cyklu menstruacyjnego. Wówczas nie są one nabrzmiałe, co zdecydowanie ułatwi ich oglądanie i dotykanie. Kobiety, które są już po menopauzie, mogą wybrać dowolny dzień. Regularne badanie piersi należy rozpocząć po 20. roku życia.

Samodzielne badanie piersi powinnaś wykonywać regularnie – raz w miesiącu. Tylko dzięki temu będziesz mogła wychwycić nawet drobne zmiany. Powinnaś dążyć do tego, aby czynność ta stała się nawykiem. Aby było łatwiej, możesz wybierać ten sam dzień, np. drugi wieczór po zakończeniu krwawienia menstruacyjnego (lub dowolny dzień miesiąca, jeżeli już nie miesiączkujesz).

Zobacz też: Rak piersi (rak sutka) – jak wygląda i jakie są objawy raka piersi?

Jak badać pierś krok po kroku?

Wiedza na temat tego, jak badać pierś, spowoduje, że będziesz miała poczucie dobrze wykonanego zadania oraz poczujesz się bardziej komfortowo. Samobadanie piersi przebiega w sześciu krokach:

  1. Stań nago przed lustrem z rękoma ułożonymi luźno wzdłuż ciała. Obejrzyj dokładnie obie piersi pod kątem zmiany kształtu, koloru i struktury skóry. Zwróć uwagę na każde wgłębienie, zaczerwienienie, obrzęk, zniekształcenie, a także nieprawidłowe ustawienie sutka.
  2. Oprzyj dłonie o biodra i powtórz czynności z kroku 1. Następnie skrzyżuj ręce nad głową i ponownie obejrzyj piersi.
  3. Obejrzyj dokładnie brodawki obu piersi. Następnie naciśnij je i zobacz, czy nie wydobywa się z nich żaden płyn.
  4. Unieś jedną rękę za głowę i dokładnie dotykaj pierś trzema palcami. Powinnaś robić to okrężnymi ruchami (zgodnie z ruchem wskazówek zegara) z góry na dół, od dekoltu aż do dołów pachowych, spokojnie i bez pośpiechu. Następnie unieś drugą rękę i powtórz te czynności dla drugiej piersi. Ten krok możesz wykonać pod prysznicem.
  5. Połóż się na wznak i ułóż jedną rękę nad głową. Powtórz wszystkie czynności z kroku 4.
  6. Opuść ręce wzdłuż ciała. Lewą ręką sprawdź węzły chłonne pod prawą pachą (szukaj zgrubień i twardych guzków). Następnie zmień rękę i powtórz tę czynność pod lewą pachą.

Kiedy trzeba udać się do lekarza?

Do lekarza powinnaś udać się zawsze wtedy, gdy zaobserwujesz lub wyczujesz coś niepokojącego.  Pamiętaj jednak, aby zachować spokój. U większości kobiet obecność drobnych guzków jest normalna – jest to spowodowane działaniem hormonów płciowych.

Nie są one złośliwe i nie wymagają podjęcia żadnych działań. Dla poczucia większego komfortu, możesz prowadzić dzienniczek badań i zapisywać w nim umiejscowienie i wielkość guzków. Dzięki temu będziesz miała pewność, że nie jest to żadna nowa zmiana.

 Do lekarza powinnaś zgłaszać się także raz w roku na profilaktyczne kontrole – nawet gdy w samobadaniu nie zaobserwujesz nic niepokojącego.

Pamiętaj, że wczesne wykrycie nieprawidłowości daje szanse na wyleczenie. Choroba nie wybiera i nie zawsze uda się przed nią ochronić.

Możesz jednak zapewnić sobie dostęp do szybkiej diagnostyki, otrzymać wsparcie pieniężne na leczenie oraz pomoc assistance w codziennym życiu. Zapewnia to nasze ubezpieczenie na wypadek nowotworu.

Jest ono dostępne aż w trzech wariantach, które możesz dopasować do swoich potrzeb.

Zobacz też: Dziedziczenie raka – Jak zapobiegać nowotworom?
 

Tagi:
#choroby cywilizacyjne
#nowotwory
#zdrowie

Na czym polega profilaktyka raka piersi?

Profilaktyka raka piersi polega na badaniach przesiewowych (tzw. skreening), czyli wykonywaniu badań mających na celu wykrycie nowotworu, gdy nie ma jeszcze objawów choroby oraz na prowadzeniu aktywnych działań w celu jak najwcześniejszego wykrycia nowotworu (profilaktyka wtórna). Wcześnie wykryty rak piersi może być skutecznie leczony.

Im mniejszy guz czy wykryta zmiana w piersi niewyczuwalna badaniem ręcznym, tym większe jest prawdopodobieństwo, że jest to rak o typie przedinwazyjnym (czyli nie dającym przerzutów).

Także w przypadku, gdy zostanie wykryty rak inwazyjny, im jest on mniejszy, tym większe prawdopodobieństwo, że nie doszło jeszcze do przerzutów do węzłów chłonnych, a możliwości wyleczenia są większe.

W celu wczesnego wykrycia zmian w piersi stosuje się następujące badania:

  • samobadanie piersi przez kobietę
  • badanie lekarskie przy każdej kontroli u lekarza rodzinnego i ginekologa
  • ultrasonografia piersi
  • mammografia
  • udział w Programie Wczesnego Wykrywania Raka Piersi

Samobadanie piersi

Samobadanie piersi, ze względu na brak doświadczenia i trudności w badaniu piersi przez kobiety, z reguły pozwala na wykrycie guza dopiero wtedy, gdy ma on więcej niż 1 cm średnicy.

Innym ograniczeniem tego badania może być obecność zbitej tkanki gruczołowej w piersi lub umiejscowienie guza w głębszych częściach piersi, przy ścianie klatki piersiowej, gdzie jego wykrycie w trakcie samobadania nie jest możliwe. Badanie powinno być wykonywane co miesiąc, u kobiet miesiączkujących około 7-10 dni od początku okresu, gdy piersi nie są obrzmiałe i tkliwe.

Badanie należy wykonać na namydlonym ciele, delikatnie przesuwając dłoniowe części opuszek palców (nie końce palców !) lekko uciskając pierś. Badanie polega na głaskaniu piersi z delikatnym uciskiem, stopniowo wzmacnianym. Należy wykonywać ruchy od góry w dół oraz okrężne, a także od boku do centrum i odwrotnie.

Badanie najlepiej wykonać po wizycie u lekarza, który zbadał piersi, po wykonaniu badania USG lub mammografii – wówczas można poznać prawidłową budowę własnej piersi, co pozwala w następnych samobadaniach stwierdzić, czy wszystko jest tak samo, czy może pojawiły się jakieś zmiany.

Piersi powinny być badane regularnie, co miesiąc. U kobiet, badających swoje piersi sporadycznie lub bardzo rzadko, prawdopodobieństwo wykrycia guza wielkości do około 1 cm jest mniejsze, zaś średnia wielkość wykrywanych guzów w takich przypadkach wynosi około 2 cm.

Badanie lekarskie przy każdej kontroli u lekarza rodzinnego i ginekologa

Jest to dodatkowe, poza samobadaniem, badanie mogące wykryć guzy większe niż 1 cm.

Wartością tego badania jest doświadczenie lekarza, który może zlecić wykonanie dodatkowego badania diagnostycznego, jakim jest ultrasonografia lub mammografia.

W przypadku, gdy ilość tkanki gruczołowej w piersi jest duża (pierś bogato gruczołowa) może być konieczne wykonanie ultrasonografii, jako jedynego badania umożliwiającego ocenę ewentualnych zmian w piersi.

Mammografia

Mammografia wykonywana w dwóch projekcjach (górno-dolna i skośna) jest podstawową i najbardziej popularną metodą diagnostyczną piersi. Jest to badanie proste, szybkie, zazwyczaj niebolesne, nie wymaga też żadnego dodatkowego przygotowania. Dawka promieniowania podczas badania jest zbliżona do otrzymywanej podczas prześwietlenia zęba.

Wykonywane zdjęcia muszą spełniać przyjęte standardy jakości – aparatura i inne elementy wyposażenia gabinetu, jak i czynności wykonywane przez personel pracowni mammograficznej muszą podlegać stałym procedurom kontroli i ulepszania. Czułość mammografii w wykrywaniu zmian nowotworowych wynosi około 85 proc.

i zależy od budowy piersi: mniejsza dla piersi o dużej gęstości, typowej dla kobiet młodszych, może sprawiać problemy diagnostyczne. Część raków piersi, nawet wyczuwalnych w badaniu palpacyjnym, (pomijając błędy techniczne takie jak nieprawidłowe ułożenie piersi, błąd percepcji błędy interpretacji) jest niewidoczna w obrazie mammograficznym.

Zdjęcia oceniane są zazwyczaj przez dwóch radiologów, co pozwala zmniejszyć ryzyko błędu interpretacji.

W Polsce od kilkunastu lat realizowany jest Program Profilaktyki raka piersi – przeznaczony dla pań w wieku od 50 do 69 lat, ubezpieczonych, które w ciągu ostatnich dwóch lat nie wykonywały badania mammograficznego.

Ultrasonografia (USG)

Ultrasonografia piersi nie jest wykorzystywana w praktyce w badaniach przesiewowych – jedynie jako uzupełniający element pogłębionej diagnostyki patologii wykrytych podczas mammografii.

Metoda ta jest niezwykle cenna do oceny piersi o dużej gęstości gruczołowej – typowych zwłaszcza dla młodych kobiet, przed menopauzą, aktywnych hormonalnie, i powinna być metodą z wyboru w tych grupach pacjentek. Jest to dobra metoda do badania torbieli piersi.

W razie zaobserwowania patologii w mammografii, ultrasonografia jest jej wartościowym uzupełnieniem – umożliwia różnicowanie zmian torbielowatych i litych, bardziej precyzyjną ocenę wielkości i granic zmian ogniskowych. Badanie jest w pełni bezpieczne, może być powtarzane bez ryzyka narażenia na promieniowanie, ciąża nie jest również bezwzględnym przeciwwskazaniem.

Podczas badania, pod kontrolą sondy wykonuje się niekiedy biopsje cienko- i gruboigłowe oraz punkcje torbieli, a materiał pobrany pozwala na ostateczne różnicowanie mikroskopowe patologii. Badanie z tzw. opcją dopplerowską zwiększa dodatkowo czułość i swoistość USG w różnicowaniu zmian łagodnych i tych podejrzanych o złośliwość.

Na wynik badania wpływ mają zarówno jakość sprzętu, możliwości rozdzielcze aparatów, technika przeprowadzania badania i doświadczenie badającego, jak i różnice w ułożeniu piersi przy kolejnych badaniach. Trudna może być także ocena bardzo dużych piersi.

Elastografia

Elastografia jest nowoczesną techniką badania ultrasonograficznego, polegającą na ocenie elastyczności (twardości) guza. W trakcie badania USG stosuje się niewielki nacisk na pierś, powodujący powstawanie odkształceń widocznych I analizowanych przez aparat ultrasonograficzny. Stopień twardości badanej tkanki określany jest odpowiednim kolorem i oceniany według skali Tsukuba

Elastografia – nowoczesne badanie piersi – więcej »

Tab. Skala Tsukuba twardości guza w elastografii

StopieńKolor w obrazie USGStopień twardościOcena zmiany
1 zielony miękki norma
2 zielono-żółto-czerwony miękki zmiana łagodna
3 niebieski twardy podejrzenie złośliwości
4 niebiesko-zielony twardy zmiana złośliwa
5 niebiesko-zielono-czerwony twardy-sztywny zmiana złośliwa, zaawansowana

Rezonans magnetyczny (MRI)

Badanie rezonansu magnetycznego, dzięki bardzo dobrej rozdzielczości tkankowej przestrzennej i czasowej, pozwala na niezwykle dokładne obrazowanie morfologii piersi, zaburzeń ich architektury i wykrycie najmniejszych patologii – jest najbardziej czułym badaniem, bardziej czułym niż mammografia i usg.

Standardem MRI jest jednoczesne badanie obu piersi, po dożylnym podaniu paramagnetycznego środka kontrastującego. Czułość metody w wykrywaniu inwazyjnego raka piersi wynosi ponad 98 proc., a swoistość 90–95 proc. Czułość jest większa gdy badanie wykonywane jest między 6. a 13.

dniem cyklu u kobiet przed menopauzą, lub co najmniej cztery tygodnie po odstawieniu hormonalnej terapii zastępczej u kobiet starszych. Badanie zalecane jest wśród kobiet zakwalifikowanych do leczenia oszczędzającego inwazyjnych raków piersi jeśli pomiary guza w badaniach mammograficznych i ultrasonografii znacznie się różnią.

Poza tym w razie przedoperacyjnie postawionego rozpoznania carcinoma occultum (obecność klinicznych przerzutów do pachowych węzłów chłonnych bez wykrycia guza pierwotnego w piersi w badaniu klinicznym, mammografii i USG) pozwala niekiedy zlokalizować zmianę rakową jeśli do tej pory ognisko pierwotne było nieznane.

Rezonans magnetyczny służy również – z uwagi na swoją wysoką czułość i możliwość diagnozowania bardzo wczesnych zmian – jako badania przesiewowe w grupie kobiet z wysokim ryzykiem zachorowania na raka piersi: u nosicieli mutacji w rodzinnym w kierunku raka piersi jednak bez potwierdzonej w badaniach molekularnych mutacji, po wcześniejszym leczeniu onkologicznym – radioterapii – na obszar klatki piersiowej wykonanym w młodszym wieku z innych wskazań. Poza tymi wskazaniami, badanie wykonuje się u kobiet po wcześniejszych interwencjach chirurgicznych w obrębie piersi, po leczeniu oszczędzającym z powodu raka piersi, jeżeli wyniki badań klasycznych są niejednoznaczne, a nie można wykonać biopsji lub wynik biopsji jest niejednoznaczny. Po zabiegach operacyjnych powiększenia estetycznego czy rekonstrukcji piersi, celem diagnostyki profilaktycznej również lepszą czułością cechuje się rezonans magnetyczny. Jest to ważne zwłaszcza w przypadku podejrzenia pęknięcia implantu czy w przypadku klinicznego podejrzenia wznowy w rekonstruowanej piersi.

Historia wcześniejszego leczenia raka piersi, jeżeli wyniki konwencjonalnych badań są ujemne lub niejednoznaczne, zawsze narzuca konieczność weryfikacji w badaniu MRI, z uwagi na zdecydowanie większą czułość i swoistość badania.

Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi

(poniższe informacje pochodzą ze strony Populacyjny program wczesnego wykrywania raka piersi) Wczesne wykrycie raka piersi umożliwia jego całkowite wyleczenie. Mammografia jest badaniem polegającym na prześwietlaniu piersi promieniami rentgenowskimi.

Dawka promieniowania podczas takiego badania jest zbliżona do dawki otrzymywanej podczas prześwietlenia zęba. Nie bójmy się więc mammografii, jest ona badaniem całkowicie nieinwazyjnym. Nie wymaga także żadnego dodatkowego przygotowania. Najlepiej zgłosić się w dwuczęściowym ubraniu tak, by łatwo można było rozebrać się do pasa.

Przed badaniem nie powinno się używać dezodorantu, talku, balsamu ani kremu. W trakcie badania każda z piersi umieszczana jest na małej podstawce i dociskana plastykową płytką od góry oraz boku (ucisk trwa zaledwie kilka sekund), co pozwala uzyskać po dwa obrazy dla każdego sutka.

Powstałe w ten sposób obrazy są następnie analizowane przez specjalistę – lekarza radiologa. Program przeznaczony jest dla pań w wieku od 50 do 69 lat, ubezpieczonych, które w ciągu ostatnich 2 lat nie wykonywały mammografii. Panie z określonej grupy wiekowej zgłaszają się z dowodem ubezpieczenia, bez skierowania, do wyznaczonych placówek.

Nawet jeśli badanie wykryje zmianę o charakterze guza nie musi to oznaczać raka. Spośród wszystkich guzków wykrywanych w piersi tylko około 10% okazuje się nowotworem złośliwym.

Kobiety z nieprawidłowym wynikiem mammografii kierowane są na diagnostykę uzupełniającą: USG piersi i/lub biopsję cienkoigłową i/lub biopsję gruboigłową z badaniem histopatologicznym. Badania te są wykonywane w ramach tego samego programu.

Polska Unia Onkologii

Rak piersi jest najczęstszym w Polsce kobiecym nowotworem złośliwym (blisko 22% wszystkich zachorowań na nowotwory złośliwe).

Stanowi główną przyczynę zgonów kobiet z powodu chorób nowotworowych (13% wszystkich zgonów pacjentek onkologicznych).Według Krajowego Rejestru Nowotworów w 2008 roku stwierdzono w Polsce 14 576 nowych zachorowań na raka piersi.

Od początku lat 60. obserwuje się w naszym kraju rosnącą zachorowalność na ten nowotwór. W 2008 roku zarejestrowano 5 362 zgony

z powodu tego nowotworu. W Polsce dałoby się uratować rocznie dwa i pół tysiąca kobiet. Za to, że tak się nie dzieje, w 80% przypadków odpowiada zbyt późna diagnoza.

Czynniki ryzyka

Przyczyny większości przypadków raka piersi nie są możliwe do ustalenia. Czynnikami podwyższającymi ryzyko zachorowania są m.in.: wiek, rodzinne występowanie raka piersi, pierwsza miesiączka we wczesnym wieku, menopauza w późnym wieku, późny pierwszy poród, długotrwała hormonalna terapia zastępcza, mutacja genów BRCA-1 i BRCA-2.

Objawy

  • zmieniony kształt piersi,
  • wyczuwalny guzek lub stwardnienie,
  • na skórze piersi występują zmarszczenia, wciągnięcia, zmiana koloru,
  • brodawka jest wciągnięta, zaczerwieniona lub ma owrzodzenie,
  • z brodawki wydobywa się wydzielina.

Profilaktyka

Kobiety z rodzin wysokiego ryzyka dziedzicznego raka piersi powinny być objęte opieką według indywidualnych wytycznych.

Samobadanie

Samobadanie piersi jest podstawowym, bardzo ważnym elementem w procesie wczesnego wykrywania raka piersi. Składa się z dwóch etapów: oglądania stanu piersi oraz badania dotykowego, tzw. palpacji.

Samodzielne badanie piersi należy wykonywać systematycznie, najlepiej w tej samej fazie cyklu miesiączkowego, tj. 2-3 dni po miesiączce, by wykluczyć nadwrażliwość brodawek i bolesność piersi, a w przypadku kobiet niemiesiączkujących raz w miesiącu np. w dniu urodzin.

Podczas badania kobieta powinna zwracać uwagę na występujące na piersiach:

  • brodawki i pieprzyki, przebarwienia – czy się nie powiększają, nie zmieniają koloru,
  • wycieki z brodawki,
  • otoczkę wokół brodawki – może zmienić swój dotychczasowy regularny kształt,
  • zmianę kształtu lub wielkości piersi,
  • obrzęki węzłów chłonnych pod pachą,
  • guzki i zgrubienia wyczuwalne na piersi, wokół sutka i pod pachą.

W przypadku wykrycia guzka w piersi konieczne jest równoczesne zbadanie tego samego fragmentu drugiej piersi. Jeżeli kobieta zaobserwuje podobną zmianę to zazwyczaj nie jest ona groźna (może być uwarunkowana genetycznie), ale wymaga konsultacji lekarza. W pozostałych przypadkach powinna koniecznie skontaktować się z lekarzem i podzielić się swoimi wątpliwościami.

USG piersi

USG piersi jest to metoda obrazowa badania z użyciem ultradźwięków. Przeprowadzane jest ono w celu wspomagania i uzupełnienia badania mammograficznego, szczególnie w diagnostyce sutków gruczołowych. USG skutecznie wykrywa łagodne oraz rakowe zmiany w piersi.

Zalecane jest kobietom między 20 a 40 rokiem życia, jak również pacjentkom powyżej 40 roku życia, z tego względu, że USG pomaga wykrywać zmiany, których nie wykaże badanie mammograficzne. Jest to metoda nieinwazyjna, bezbolesna i całkowicie bezpieczna (można ją stosować również u kobiet w ciąży i karmiących).

Profilaktycznie USG piersi należy robić raz w roku. Wskazaniem do badania mogą być różnego rodzaju stwardnienia, których wcześniej nie było – np. guzki, czy tzw. zaciągnięcie skóry, nietypowy wyciek z sutka u kobiet, które nie są w ciąży ani nie karmią, zmiany w brodawce lub guzki w dołach pachowych.

Badanie to nie wymaga specjalnego przygotowania, najlepiej wykonać je w pierwszej połowie cyklu miesiączkowego.

Mammografia

Mammografia to rentgenowskie badanie piersi, które jest obecnie najlepszym sposobem wykrywania raka piersi w jego wczesnym stadium rozwoju. Pozwala rozpoznać wczesne zmiany, jak również te, które nie dają się wyczuć podczas badania palpacyjnego, wielkości 2-3 mm.

Ucisk stosowany w czasie mammografii nie uszkadza piersi; jest konieczny w celu uzyskania zdjęć wysokiej jakości, a ponadto pozwala na obniżenie dawki promieniowania rentgenowskiego.

Mammografia pozwala wcześnie wykrywać 90-95 % zmian nowotworowych, a we wczesnej fazie rozwoju każdy nowotwór może być całkowicie uleczalny.

Jeśli jesteś w wieku 50 – 69 lat oraz:

  • w ciągu ostatnich dwóch lat nie miałaś wykonywanej mammografii w ramach NFZ,
  • otrzymałaś w 2010 r. pisemne wskazanie do wykonania ponownej mammografii po 12 miesiącach,
  • nie miałaś wcześniej stwierdzonej zmiany nowotworowej piersi,

zgłoś się na bezpłatne badanie mammograficzne organizowane przez Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi.

Na stronach Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) podane są ośrodki medyczne, w których można wykonać bezpłatną mammografię lub cytologię.

Informacje o aktualnych miejscach wykonywania bezpłatnych badań w Programie profilaktyki raka piersi i raka szyjki macicy znajdują się na stronach Wojewódzkich Ośrodków Koordynujących populacyjne Programy Wczesnego Wykrywania Raka Piersi oraz Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Raka Szyjki Macicy (WOK).

 

Więcej informacji na stronie:  http://www.profilaktykaraka.coi.waw.pl/

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*