Nowotwory ślinianek – jakie objawy daje guz ślinianki?

Nowotwory gruczołów ślinowych występują rzadko i stanowią około 3-4% wszystkich nowotworów głowy i szyi. Najczęściej występują pomiędzy 4. a 7. dekadą życia. Guzy rozwijają się zarówno w dużych jak i małych gruczołach ślinowych.

Wśród wszystkich nowotworów ślinianek jedynie 10-15% stanowią guzy złośliwe.

Około 80% wszystkich nowotworów gruczołów ślinowych zlokalizowanych jest w śliniankach przyusznych, 10-25% w śliniankach podżuchwowych, a kilka procent w śliniankach podjęzykowych i małych gruczołach ślinowych (Ryc. 1).

Nowotwory ślinianek – jakie objawy daje guz ślinianki?

Ryc. 1: Częstość występowania guzów w zależności od lokalizacji w gruczole ślinowym

Nowotwory rozwijają się najczęściej w śliniankach przyusznych (64-80%) i to głównie w płacie powierzchownym, rzadziej w śliniankach podżuchwowych (7-11%), poniżej 1% w śliniankach podjęzykowych, a w 9-23% w drobnych gruczołach ślinowych. W ogólnej ocenie 80-85% wszystkich guzów ślinianki przyusznej stanowią nowotwory łagodne.

W śliniance podżuchwowej nowotwory łagodne i złośliwe występują z równą częstością, natomiast większość guzów wywodzących się z małych gruczołów ślinowych to nowotwory złośliwe, stanowiące ok. 80%. Uważa się, że im mniejszy gruczoł ślinowy tym większe prawdopodobieństwo rozwoju nowotworu złośliwego.

W ostatniej dekadzie obserwuje się istotny wzrost liczby pacjentów z nowotworami gruczołów ślinowych.

Czynniki ryzyka nowotworów ślinianek:

  • czynniki środowiskowe, zawodowe (nikiel, azbest),
  • promieniowanie jonizujące i UV,
  • czynniki dietetyczne,
  • zaburzenia hormonalne,
  • infekcje wirusowe,
  • czynniki genetyczne.

Epidemiologia

Częstość występowania guzów ślinianek jest większa u kobiet i wiąże się prawdopodobnie z wcześniejszym występowaniem menopauzy. Obserwuje się tendencję, że we wszystkich lokalizacjach wraz z wiekiem zwiększa się odsetek guzów złośliwych.

Najczęstszym rozpoznaniem histologicznym wśród wszystkich nowotworów gruczołów ślinowych jest gruczolak wielopostaciowy (tumor mixtus). Drugim co do częstości guzem jest gruczolak limfatyczny (guz Warthina).

Potwierdza się również zależność częstszego rozpoznania gruczolaka wielopostaciowego u kobiet, a guza Warthina u mężczyzn.

Do najczęstszych nowotworów złośliwych, stanowiących 25-30% wszystkich nowotworów ślinianek, należą rak śluzowo-naskórkowy, rak gruczołowo-torbielowaty i gruczolakorak.

Nowotwory ślinianek – jakie objawy daje guz ślinianki?

Ryc. 2: Częstość występowania guzów ślinianek

Nowotwór łagodny to zwykle powolnie rosnący guz (kilka, kilkanaście lat), który nie daje objawów klinicznych

Objawy guza ślinianki:

  • uwypuklenie w rzucie ślinianki (Ryc. 3),
  • asymetria twarzy,
  • niebolesny guz zlokalizowany w okolicy kąta żuchwy, okolicy podżuchwowej lub przyusznej.

Dla rozwoju raków charakterystyczne jest:

  • krótki czas narastania objawów i/lub
  • częste porażenie twarzowego (9-25% przypadków) i
  • unieruchomienie guza względem skóry i podłoża,
  • wciągnięcie lub zaczerwienienie skóry oraz
  • przerzuty do węzłów chłonnych (13-25% przypadków).

Nowotwory ślinianek – jakie objawy daje guz ślinianki?

Ryc. 3: Pacjentka z guzem ślinianki przyusznej prawej. Typowy obraz gruczolaka wielopostaciowego z gładką uwypukloną powierzchnią

Diagnostyka guzów ślinianek:

  • wywiad i badanie przedmiotowe,
  • ultrasonografia ślinianek,
  • biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (BAC) i/lub pod kontrolą USG,
  • tomografia komputerowa (TK),
  • rezonans magnetyczny (RM).

Leczenie nowotworów ślinianek

Podstawową zasadą leczenia w każdym nowotworze gruczołu ślinowego jest radykalne usunięcie guza, przy jak najmniejszych następstwach i objawach ubocznych. We wszystkich guzach metodą z wyboru jest leczenie chirurgiczne z uwagi na brak wrażliwości większości guzów na energię promienistą.

Ze względu na stosunki anatomiczne ślinianki przyusznej dotyczące przebiegu nerwu twarzowego, operacje guzów tego gruczołu stanowią poważny problem kliniczny i są dużym wyzwaniem dla chirurga.

Poza usunięciem całkowitym zmiany nowotworowej, istotnym etapem zabiegu jest lokalizacja, monitorowanie i zachowanie czynności nerwu twarzowego.

NOWOTWORY ŚLINIANEK PRZYUSZNYCH I PODŻUCHWOWYCH

Działalność leczniczaOnkologiaNOWOTWORY ŚLINIANEK PRZYUSZNYCH I PODŻUCHWOWYCH

INFORMACJE PRAKTYCZNE DLA PACJENTA

Pacjent, który stwierdzi sam, albo po konsultacji z otorynolaryngolgiem, obecność guza w rzucie którejkolwiek ze ślinianek powinien bezzwłocznie zgłosić się do wysokospecjalistycznego ośrodka, jakim jest także nasza Klinika.

Takie objawy jak szybkie powiększanie się zmiany, ból, niedowład nerwu twarzowego, wyczuwalne węzły chłonne na szyi powinny skłonić nas do szybkiego zabiegu. W Klinice pacjenci podlegają przygotowaniu do odpowiedniego zabiegu, po wykonaniu niezbędnych badań tj.

biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej, badania ultrasonograficznego, a nawet tomografii komputerowej lub badania rezonansu magnetycznego ślinianek.

Zabieg przeprowadzamy z użyciem monitoringu czynności nerwu twarzowego, który szczególnie podczas usuwania guza ślinianki, ale także usuwania guza ślinianki podżuchwowej może ulec uszkodzeniu. Zabieg wymaga więc dużego doświadczenia operatora.

Jest on w opisanych powyżej przypadkach stwierdzenia śródoperacyjnie zmiany złośliwej od razu uzupełniany operacją usunięcia węzłów chłonnych na szyi, co poprawia rokowanie i ułatwtia dalsze postępowanie po operacji. Czas pobytu pacjent w szpitalu waha się od 4 do 7 dni. W zależności od wyniku zabiegu pacjent może być skierowany na dalsze leczenie onkologiczne.

W Klinice leczymy guzy ślinianek przyusznych, podżuchwowych, podjęzykowych i małych gruczołów błony śluzowej jamy ustnej, gardła i krtani. Nowotwory ślinianek stanowią około 3% wszystkich nowotworów głowy i szyi.

Guzy niezłośliwe występują najczęściej w dużych śliniankach im są one mniejsze tym większe prawdopodobieństwo wystąpienia nowotworu złośliwego.

Spośród wszystkich guzów ślinianek największą ilość operowanych stanowią właśnie guzy łagodne przede wszystkim dużych gruczołów ślinowych.

Wśród tych guzów występują także nowotwory jak:

  • Guz mieszany
  • Gruczolakotorbielak limfatyczny (guz Warthina)
  • Gruczolak monomorficzny
  • Onkocytoma
  • Naczyniak
  • Nerwik osłonowy.

Najczęściej występującym guzem łagodnym ślinianek spośród wszystkich guzów jest gruczolak wielopostaciowy. Stanowi około 60% guzów dużych ślinianek. Rozwija się najczęściej powoli, kilka lat, jednostronnie. Zwykle przebieg jest bezbólowy, bez porażenia nerwu twarzowego.

Rozwija się najczęściej jako pojedynczy, twardy guz w okolicy przyusznej bez zmian skóry pokrywającej guz. Jego lokalizacja najczęściej dotyczy płata powierzchownego przyusznicy i otoczony jest cienką torebką o niecałkowitej ciągłości. Średnica guza wynosi przeważnie 3-4 cm. Usunięcie chirurgiczne tego guza wiąże się często z ryzykiem nawrotu, czasami po wielu latach.

Występuje również ryzyko zezłośliwienia guza. Ten proces ma miejsce w nielicznych przypadkach.

Pozostałe guzy łagodne mają zwykle podobny obraz kliniczny. Różnią się przede wszystkim budową histopatologiczną.

Leczeniem tych guzów jest chirurgiczne usunięcie. Zakres usuwanych tkanek jest głównie podyktowany rozpoznaniem histopatologicznym guza. W tym celu w trakcie zabiegu wykonuje się śródoperacyjne badanie histopatologiczne.

Leia também:  Filtr Cząstek Stałych Jakie Objawy?

W przypadku uzyskania wyniku badania wskazującego na łagodny charakter guza – usuwa się go wraz z płatem powierzchownym ślinianki z pozostawieniem nerwu twarzowego.

Pień i gałązki nerwu twarzowego są identyfikowane podczas operacji za pomocą monitora przebiegu nerwu, który umożliwia w sposób precyzyjny określić przebieg gałązek nerwu twarzowego względem guza i w ten sposób pozwala na zachowanie jego czynności.

Wśród guzów ślinianek występują jednak również nowotwory złośliwe. Najczęstsze z nich to:

  • Rak śluzowo-naskórkowy
  • Rak gruczołowo-torbielowaty (cylindroma, oblak)
  • Gruczolakorak
  • Rak jasnokomórkowy (z komórek surowiczych)
  • Złośliwy guz mieszany
  • Rak płaskonabłonkowy
  • Rak niezróżnicowany.

Spośród nich najczęściej występuje rak śluzowo-naskórkowy. Ze wszystkich dużych gruczołów ślinowych przeważnie zajmują śliniankę podżuchowową lub podjęzykową.

Rak śluzowo-naskórkowy w swej budowie histopatologicznej składa się z komórek wytwarzających śluz oraz komórek nabłonkowych. Podobnie jak inne guzy złośliwe ślinianek często naciekają okoliczne tkanki w tym nerw twarzowy. Często również występują przerzuty do regionalnych węzłów chłonnych.

W przypadku raka śluzowo-naskórkowego występują one w 40-70%. Często też pojawiają się przerzuty odległe do płuc, kości i mózgu. Rozmiary guza złośliwego ślinianki mogą przedstawiać się w szerokim zakresie uwarunkowanym stopniem złośliwości. Niekiedy rak rozwija się latami np.

rak gruczołowo-torbielowaty bez cech porażenia nerwu twarzowego doprowadzając do rozrostu wielkiego guza. Dolegliwości bólowe zgłaszane przez chorych często dopiero wskazują na podejrzenie procesu złośliwego.

Związane jest to z naciekaniem na gałązki nerwowe czuciowe w tym gałązki nerwu twarzowego (głównie w przypadku raka gruczołowo-torbielowatego).

W leczeniu guza złośliwego stosuje się chirurgiczne usunięcie guza wraz z całym płatem ślinianki przyusznej (parotidektomia) często połączone z resekcją gałązek lub pnia nerwu twarzowego.

Duże guzy zajmujące płat głęboki ślinianki wymagają całkowitego usunięcia ślinianki (parotidektomia całkowita) bez oszczędzania nerwu twarzowego.

usuwa się także fragment żuchwy, szczyt wyrostka sutkowatego oraz mięśnie.

W Klinice wykonuje się także operacje rekonstrukcji nerwu twarzowego lub operacje zespolenia dystalnej części tego nerwu z nerwem podjęzykowym.

Guzy złośliwe ślinianki podżuchwowej lub podjęzykowej usuwa się wraz z całym gruczołem. Mówimy tutaj o resekecji całej zawartości trójkąta podżuchwowego. W przypadku nacieku okolicznych tkanek zakres resekcji jest poszerzony, a ubytki tkanek uzupełnia się przeszczepami.

We wszystkich przypadkach guzów złośliwych ślinianek operacje uzupełniamy usunięciem układu chłonnego szyi.

Całość leczenia uzupełnia radio- bądź chemioterapia w wybranych przypadkach.

Rak ślinianki – objawy i leczenie

Rak ślinianki zaliczany jest do grupy nowotworów głowy i szyi. Nowotwory gruczołów ślinowych stanowią mniej niż 2% ogółu nowotworów występujących u człowieka i są grupą bardzo zróżnicowaną pod względem histologicznym. Ponad 80% guzów ślinianek to guzy łagodne.

Najczęstszy z nich to gruczolak wielopostaciowy. Natomiast guzy złośliwe (rak ślinianki) dzieli się na guzy o niskim stopniu złośliwości i o wysokim stopniu złośliwości.

Nowotwory gruczołów ślinowych mogą rozwijać się w obrębie dużych gruczołów ślinowych (w śliniankach przyusznych, podżuchwowych i podjęzykowych) oraz w okolicy małych gruczołów ślinowych.

Małe gruczoły ślinowe są rozmieszczone w obrębie błony śluzowej jamy ustnej, gardła, jamy nosowej, krtani, zatok przynosowych. Zdecydowana większość nowotworów ślinianek rozwija się w obrębie ślinianek przyusznych.

Przyczyny raka ślinianki są nieznane. Udział w jego powstawaniu mają prawdopodobnie czynniki środowiskowe i genetyczne. Zaobserwowano zwiększoną zachorowalność na nowotwory ślinianek u osób narażonych na promieniowanie jonizujące.

Sugeruje się udział zakażeń wirusowych, przede wszystkim wirusem Epsteina-Barr oraz wirusem opryszczki. Zwraca się uwagę na związek dotyczący palenia tytoniu i występowania łagodnych guzów ślinianek.

Rak ślinianki występuje częściej u osób narażonych na pył krzemowy.

Najczęstszym nowotworem ślinianki jest gruczolak wielopostaciowy (tzw. guz mieszany, adenoma pleomorphicum), który stanowi prawie połowę wszystkich przypadków nowotworów gruczołów ślinowych i występuje najczęściej w przyusznicy.

Występuje on zarówno w dużych śliniankach, jak i w drobnych gruczołach ślinowych błony śluzowej jamy ustnej, gardzieli, warg, zatok szczękowych, oskrzela, w obrębie podniebienia i gruczołów łzowych. Gruczolak wielopostaciowy rośnie powoli, jest kulisty, twardy, o powierzchni gładkiej.

Guz ślinianki tego typu może osiągnąć ogromne rozmiary do wielkości głowy człowieka. Przyspieszenie wzrostu lub porażenie nerwu twarzowego mogą świadczyć o jego zezłośliwieniu.

Leczeniem z wyboru jest zabieg operacyjny polegający na chirurgicznym usunięciu guza wraz z częścią ślinianki przylegającej, lub usunięcie całej ślinianki objętej guzem z zachowaniem nerwu twarzowego. Gruczolak wielopostaciowy ma skłonność do wznów i odrastania.
rak ślinianki

RAK ŚLINIANKI – OBJAWY I SYMPTOMY GUZA

Podstawowym objawem nowotworu gruczołów ślinowych jest guz. Może on powodować uwypuklenie skóry okolicy przedusznej lub podżuchwowej oraz błony śluzowej w obrębie jamy ustnej. W nowotworach łagodnych oraz w początkowej fazie raka ślinianki skóra lub błona śluzowa nad guzem jest ruchoma względem guza i nie jest zmieniona patologicznie.

U chorych na złośliwy nowotwór ślinianki może dojść do naciekania skóry lub błony śluzowej oraz powstawania owrzodzeń. W trakcie rozwoju raka ślinianki może dojść do naciekania mięśni, kości i nerwów, co jest przyczyną unieruchomienia guza. Stanowi to przesłankę na podstawie której można podejrzewać złośliwy charakter nowotworu.

Nowotwory gruczołów ślinowych rozwijają się powoli od kilku miesięcy do kilku lat. Gwałtownie rozwijające się guzy ślinianek mają najczęściej charakter zapalny i towarzyszą im bolesność, zaczerwienienie skóry i jej nadmierne ucieplenie. Ból nowotworowy pojawia się zazwyczaj dopiero w zaawansowanym stadium raka ślinianki.

Leia também:  9 Tydzien Jakie Objawy?

rak ślinianki

Leczenie raka ślinianki

Metodą diagnostyczną z wyboru jest biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, która pozwala ustalić rozpoznanie w 80% przypadków. Biopsja gruboigłowa lub chirurgiczna może być brana pod uwagę w przypadku guzów z klinicznymi cechami złośliwości.

Guzy ślinianek, które nie wykazują cech złośliwości i z wynikiem biopsji wskazującym na nowotwór łagodny (guz mieszany) powinny być wycinane z założeniem uzyskania marginesu tkanek niezmienionych, co wiąże się z wycięciem dużej części zdrowej ślinianki. Niebezpieczeństwo zabiegu łączy się z możliwością uszkodzenia nerwu twarzowego.

Złośliwy rak ślinianki poddawany jest parotidektomii całkowitej uzupełnionej zazwyczaj radioterapią.

Rak ślinianki podżuchwowej

rak ślinianki o niskim stopniu złośliwości – leczenie chirurgiczne – usunięcie przynajmniej gruczołu ślinowego wraz zawartością dołu podżuchwowego i wycięcie układu chłonnego szyi u chorych z cechą N+, a przypadku nacieku przekraczającego torebkę ślinianki – uzupełniająca radioterapia.

– rak ślinianki o wysokim stopniu złośliwości – szerokie wycięcie gruczołu ślinowego wraz z zawartością dołu podżuchwowego, możliwość rozszerzenia zabiegu o sąsiednie struktury anatomiczne i ewentualnie rekonstrukcja plus elektywne wycięcie układu chłonnego w raku płaskonabłonkowym, raku śluzowo-naskórkowym lub raku niezróżnicowanym.

W pozostałych przypadkach radykalne wycięcie układu chłonnego szyi (przy stwierdzeniu cechy N+) oraz uzupełniająca radioterapia.

Rak ślinianki przyusznej

– rak ślinianki o niskim stopniu złośliwości – całkowite wycięcie gruczołu ślinowego z zachowaniem nerwu twarzowego lub wraz z nerwem twarzowym i zajętymi strukturami sąsiednimi, dodatkowo uzupełniająca radioterapia ograniczona do loży pooperacyjnej.

– raki ślinianki o wysokim stopniu złośliwości
T1N0 – całkowita resekcja gruczołu ślinowego z zaoszczędzeniem nerwu twarzowego i uzupełniająca radioterapia w raku gruczołowo-torbielowatym, niezróżnicowanym i z przewodów ślinowych.

T2-3N0 – całkowite wycięcie gruczołu ślinowego wraz z nerwem twarzowym, z możliwością rekonstrukcji nerwu plus elektywne wycięcie układu chłonnego w raku płaskonabłonkowym, śluzowo-naskórkowym i niezróżnicowanym oraz uzupełniająca radioterapia ograniczona do loży guza ślinianki z marginesem.

T4N0 – całkowite wycięcie gruczołu ślinowego wraz z nerwem twarzowym, resekcja zajętych struktur sąsiadujących, elektywne wycięcie układu chłonnego i uzupełniające naświetlanie ograniczone do loży guza z marginesem.

ZOBACZ: SYMPTOMY I OBJAWY INNYCH NOWOTWORÓW

STRONA GŁÓWNA

Rak ślinianki – nowotwory gruczołów ślinowych, bibliografia
M. Krzakowski, K. Warzocha, Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach złośliwych 2013, Gdańsk 2013,
A.

Jeziorski, Onkologia dla stomatologów, Warszawa 2006,
R. Kordek, Onkologia – podręcznik dla studentów i lekarzy, Gdańsk 2013,
L.

Lewandowski, Onkologia szczękowo-twarzowa – wybrane zagadnienia kliniczne, Poznań 2008
rak ślinianki

Nowotwory gruczołów ślinowych

Wzrost zachorowań na guzy ślinianek od dekady nie daje spokoju poznańskim laryngologom, którzy zainicjowali ustanowienie Krajowego Rejestru Nowotworów Niezłośliwych Dużych Gruczołów Ślinowych.

– Jeszcze dekadę temu operowaliśmy ok. 40 guzów ślinianek rocznie, a teraz diagnozujemy i operujemy już ponad 200. Przyczyny tej epidemii nie są znane, a dotychczas żaden ośrodek nie koordynował tego zjawiska w skali kraju – mówi prof. dr hab. med. Witold Szyfter, kierownik Kliniki Otolaryngologii i Onkologii Laryngologicznej UM w Poznaniu.

Ten nagły, dynamiczny wzrost zmian nowotworów gruczołów ślinowych skłonił klinikę w Poznaniu do zabiegania o utworzenie rejestru nowotworów ślinianek i do zorganizowania internetowego pokazu operacji na żywo.

Opis przypadku

Pacjentem był młody, 19-letni mężczyzna, który do poznańskich specjalistów zgłosił się z guzem ślinianki przyusznej. Operację obserwowało prawie tysiąc osób. Guz usunięto bez problemów. Pokazowa operacja, którą przeprowadziła prof. Małgorzata Wierzbicka, wymagała dużej precyzji, ponieważ przy tego typu zabiegach istnieje niebezpieczeństwo uszkodzenia nerwu twarzowego.

– Nasz pacjent opuścił szpital z twarzą ruchomą i nerwem działającym prawidłowo – mówi prof. Wierzbicka.

Nie znamy czynników powstawania raków gruczołów ślinowych, które stanowią ok. 3 proc. wszystkich nowotworów głowy i szyi. Polski Krajowy Rejestr Nowotworów z roku 2003 podaje 316 zdiagnozowanych złośliwych raków dużych gruczołów ślinowych.

 W tamtym roku przeżyła zaledwie połowa chorych, a przyczyna tak fatalnych wyników tkwi w podstępnej biologii tych guzów oraz późnym zgłaszaniu się pacjentów do lekarza.

Przewaga łagodnych guzów w tej lokalizacji usypia czujność pacjentów i lekarzy pierwszego kontaktu, a w rezultacie opóźnia rozpoczęcie leczenia, które wdraża się dopiero w zaawansowanym stadium choroby.

  • Przykładowe guzy złośliwe sklasyfikowane jako low grade (o niższym stopniu złośliwości):
  • • rak śluzowo-naskórkowy (niski stopień),
  • • rak gruczolak (niski stopień),
  • • rak zrazikowo-komórkowy,
  • • rak nabłonkowy.
  • Przykładowe guzy złośliwe sklasyfikowane w high grade (o wysokim stopniu złośliwości):
  • • rak gruczołowato-torbielowaty,
  • • rak śluzowo-naskórkowy (wysoki stopień),
  • • rak gruczolak (wysoki stopień),
  • • rak przewodowy ślinianek,
  • • rak płaskonabłonkowy.

Diagnostyka – krok po kroku

W 80 proc., a więc najczęściej, nowotwory gruczołów ślinowych umiejscowione są w śliniance przyusznej (tak było u mężczyzny operowanego na żywo), podjęzykowej i podżuchwowej.

Wyjątkowo wykrywa się je w górnym odcinku przewodów pokarmowego i oddechowego, gdzie także znajdują się gruczoły ślinowe.

Najwięcej przypadków złośliwych diagnozuje się w guzach rozwijających się z drobnych gruczołów ślinowych jamy ustnej i gardła, a najmniej w śliniankach przyusznych.

Przy podejrzeniu zmiany nowotworowej w gruczołach ślinowych pierwszym krokiem jest wykonanie ultrasonografii lub tomografii komputerowej, które jednak nie zawsze wystarczą do postawienia rozstrzygającej diagnozy. Ze względu na dużą histologiczną różnorodność typów tych guzów nie zawsze też wystarcza klasyczne badanie histopatologiczne i wtedy trzeba je wesprzeć badaniem immunohistochemicznym.

W przypadku guzów złośliwych istotnym wskazaniem dla lekarza podejmującego leczenie jest zakwalifikowanie guza do grupy o niskim bądź wysokim stopniu złośliwości.

Najczęściej guz ślinianki jest wykrywany przez pacjenta podczas obserwacji szyi czy okolicy przyusznej.

Nowotwory te rosną powoli, latami i początkowo mogą nie budzić żadnego niepokoju ani nie dawać jakichkolwiek dodatkowych sygnałów. Większość takich guzów jest co prawda niezłośliwa, ale nieleczona z upływem lat może zmienić charakter.

Jeżeli pacjent zaczyna skarżyć się na ból, może to być objaw rozwoju guza złośliwego lub przemiany złośliwej guza łagodnego.

Leia também:  Nerwica depresyjna – przyczyny, objawy, leczenie nerwicy depresyjnej

W krajowym rejestrze

Klinika Otolaryngologii i Onkologii Laryngologicznej (Katedry Otolaryngologii, Chirurgii Głowy i Szyi oraz Onkologii Laryngologicznej) UM w Poznaniu wnioskowała do resortu zdrowia o wydanie rozporządzenia, które nowotwory niezłośliwe dużych gruczołów ślinowych obligatoryjnie wprowadziło do Krajowego Rejestru Nowotworów. Stało się to we wrześniu ubiegłego roku. Prowadzenie, koordynację i nadzór powierzono poznańskiej klinice, reprezentowanej przez prof. Małgorzatę Wierzbicką, zastępcę kierownika kliniki.

Współpraca z Poznańskim Centrum Superkomputerowo-Sieciowym umożliwiła szybkie opracowanie strony internetowej www.guzyslinianek.pl. Do programu włączono 130 oddziałów szpitalnych laryngologii, chirurgii szczękowo-twarzowej, chirurgii onkologicznej i laryngologii dziecięcej. Szacuje się, że w ten sposób może być rejestrowanych ok. 1200 zabiegów rocznie.

– Do zadań rejestru należy przetwarzanie danych o operacjach nowotworów niezłośliwych dużych gruczołów ślinowych oraz wymiana przetwarzanych danych pomiędzy prowadzącym rejestr a szpitalnymi jednostkami wykonującymi zabiegi – mówi prof. Wierzbicka, koordynator Krajowego Rejestru.

Gruczoły ślinowe

Raki dużych gruczołów ślinowych są nieprawidłowym i nieustającym wzrostem chorych komórek  tych gruczołów. Do dużych gruczołów ślinowych zalicza się ślinianki podżuchwowe oraz ślinianki przyuszne. Raki dużych gruczołów ślinowych nie należą do częstych nowotworów.

Czynniki ryzyka

Czynniki powstawania raka gruczołów ślinowych są nieznane. Niewielka ich część powstaje z guza mieszanego, jednego z częstych nowotworów łagodnych ślinianek.

Objawy

Podstawowym objawem raka dużych gruczołów ślinowych jest guzowate powiększenie narządu, ulegające zwykle stosunkowo powolnemu wzrostowi. Jeśli nowotwór rozwija się z guza mieszanego, charakterystycznym objawem jest przyspieszenie wzrostu obserwowanego od wielu lat guza. Pozostałe objawy dotyczą przypadków bardzo zaawansowanych i wynikają z ucisku sąsiednich narządów.

Stadia zaawansowania

W nowotworach narządów głowy i szyi obowiązuje klasyfikacja zaawansowania klinicznego TNM. Określa ona poprzez każdą cechę stopień rozsiania się nowotworu w organizmie.

  • Cecha T – określa wielkość guza, jego umiejscowienie i szerzenie się wewnątrz prawidłowych tkanek.
  • Cecha N – określa wielkość przerzutu w węźle chłonnym oraz ilość zajętych węzłów chłonnych.
  • Cecha M – określa istnienie przerzutów nowotworu w tkankach odległych od początkowego narządu – stopień rozsiania się choroby nowotworowej.
  • Biorąc pod uwagę poszczególne cechy, otrzymujemy stopień zaawansowania tradycyjnie posiadający numery od 0 do IV.

Typy morfologiczne

Mikroskopowo wyróżnia się ponad 20 podtypów nowotworów złośliwych gruczołów ślinowych. Dominują wśród nich odmiany raka gruczołowego i raki o mieszanym, gruczołowo-naskórkowym utkaniu.

Z czysto praktycznego i leczniczego punktu widzenia wyróżnia się raki o niskim i wysokim stopniu złośliwości.

Podział ten jest nie do końca zależny od stopnia zróżnicowania, a bardziej zależy od naturalnego przebiegu choroby.

Rak gruczołów ślinowych najczęściej umiejscawia się w przyusznicach (śliniankach przyusznych), a dwukrotnie rzadziej w śliniankach podżuchwowych. Naturalny przebieg raków o niskim stopniu złośliwości cechuje powolny, często trwający latami wzrost miejscowy.

Przerzuty do węzłów chłonnych, jak też przerzuty odległe należą do rzadkości. Nowotwory te rzadko nawracają, a zabieg chirurgiczny usuwający guz zwykle zapewnia trwałe wyleczenie. Raki o wysokim stopniu złośliwości cechuje różna szybkość wzrostu miejscowego. Przerzuty do węzłów chłonnych występują rzadko.

Przerzuty odległe w większości podtypów nie są częste. Wyjątek stanowi rak gruczołowo-torbielowaty, w którego nierzadko wieloletnim przebiegu mogą występować ulegające powolnemu wzrostowi przerzuty do płuc, rzadziej do wątroby i kości.

Przerzuty odległe mogą także pojawiać się w przebiegu raka z przewodów ślinowych, śluzowo-naskórkowego lub niezróżnicowanego. Charakterystyczna dla raków o wysokiej złośliwości jest znaczna nawrotowość w miejscu poprzedniego umiejscowienia.

Klasyczny przykład stanowi rak gruczołowo-torbielowaty, którego nawroty mogą występować nawet po wielu latach. Podobne zjawiska dotyczą raka z przewodów ślinowych. Ryzyko nawrotów miejscowych jest wysokie we wszystkich podtypach tej grupy nowotworów.

Diagnostyka

Rozpoznanie raka dużych gruczołów ślinowych może nastąpić na podstawie pobrania komórek z guza za pomocą nakłucia igłą, interpretowanego przez doświadczonego lekarza.

Ostateczne ustalenie typu nowotworu następuje w efekcie całościowej oceny usuniętego guza, a chirurgia jest zawsze  początkowym standardowym leczeniem. W ocenie zaawansowania przydatne jest badanie ultrasonograficzne.

W przypadku zmian o znacznym stopniu zaawansowania konieczne jest wykonanie tomografii komputerowej. Rentgenogramy klatki piersiowej są obowiązkowe u chorych na raki o wysokim stopniu złośliwości.

Leczenie

 Leczeniem standardowym u chorych na raki dużych gruczołów ślinowych jest chirurgiczne wycięcie narządu z zamysłem wyleczenia. W przypadkach raków o niskim stopniu złośliwości zabieg operacyjny jest postępowaniem wystarczającym. Natomiast u chorych na nowotwory o wysokim stopniu złośliwości z racji ryzyka nawrotu konieczne jest przeprowadzenie uzupełniającego napromieniania.

Po leczeniu

Jedynym skutecznym leczeniem nawrotów jest ratujący zabieg chirurgiczny.

Jeśli nie jest on możliwy do przeprowadzenia lub występują przerzuty odległe, można rozważać chemioterapię łagodzącą jedynie objawy choroby, pomimo względnej oporności tej grupy nowotworów na leczenie chemioterapią.

Warto zaznaczyć, że przy przerzutach do płuc w przebiegu raka gruczołowo-torbielowatego zawsze celowe jest rozważenie leczenia operacyjnego, tym bardziej że przebieg choroby jest często powolny.

Rokowanie w większości podtypów raka gruczołów ślinowych jest dobre pod warunkiem wykonania zabiegu operacyjnego całkowicie usuwającego komórki nowotworu. Wieloletnie wyleczenia kształtują się wówczas na poziomie 60-80%.

Należy zaznaczyć, że w wielu przypadkach uzyskanie wieloletniego przeżycia nie oznacza trwałego wyleczenia, ponieważ nawroty mogą występować po kilku, a nawet kilkunastu latach, szczególnie w przebiegu raka gruczołowo-torbielowatego.

Prewencja

Obecnie nie rekomenduje się zorganizowanych programów wczesnej diagnostyki w kierunku tego nowotworu (prewencja wtórna), niemniej jednak wczesne rozpoznanie nowotworu poprzez zwrócenie uwagi na powiększone ślinianki czy guzki w ich obrębie jest szczególnie ważne.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*