Leczenie nadciśnienia a leki

Niniejszy wpis ma rzecz jasna charakter wyłącznie poglądowy. Nie może być traktowany w sposób równoznaczny z wiedzą medyczną lub konsultacją lekarską. Pisząc ten krótki artykuł chcieliśmy jedynie zobrazować podstawowe informacje obejmujący leczenie nadciśnienia tętniczego.

Cały proces leczenia chorego na nadciśnienie tętnicze powinno rozpocząć się od pomiaru ciśnienia tętniczego. Pomiar powinien być wykonany poprzez dokładny ciśnieniomierz zegarowy (tradycyjny) lub dobry elektroniczny aparat do mierzenia ciśnienia.

Takie badanie należy wykonywać nawet kilka razy dziennie o stałych porach przez pewien okres czasu, by porównać do siebie wyniki pomiaru. Kolejnym ważnym krokiem jest przeprowadzenie przez lekarza szczegółowego wywiadu z pacjentem na temat dotychczasowych przebytych chorób.

Ważne jest ustalenie schorzeń występujących w rodzinie. Mogą one być dziedziczone genetycznie oraz ogólnego samopoczucia na daną chwilę. Następnie doktor jeżeli podejrzewa chorobę nadciśnieniową powinien zlecić choremu wykonanie kompleksowych badań. Ich rodzaj zależy m.in.

od wieku pacjenta, od współistniejących chorób oraz od tego, czy pacjent znajduje się w grupie podwyższonego ryzyka.

Nadciśnienie – diagnoza

U chorych na nadciśnienie bardzo często występuje cukrzyca lub bardzo wysoki cholesterol. Połączenie tych dwóch schorzeń wraz z nadciśnieniem tętniczym jest bardzo niebezpieczne, dlatego też lekarz musi podjąć decyzję czy obniżać ciśnienie stopniowo czy natychmiastowo wszelkimi dostępnymi metodami.

Niekiedy należy wykonać dodatkowe badania tj. echo serca, badania biochemiczne krwi czy nawet konsultację okulistyczną. Jeżeli potwierdzi się postawiona wstępnie diagnoza lekarza i osoba, która zgłosiła się na wizytę choruje na nadciśnienie tętnicze, niezbędne jest podjecie specjalistycznego leczenia.

Bardzo często zaleca się zmianę stylu życia czy nawyków żywieniowych oraz kontrolowanie wartości ciśnienia krwi i stały kontakt ze specjalistą.

Niekiedy jednak leczenie niefarmakologiczne nie przynosi oczekiwanego rezultatu, bądź stan pacjenta jest na tyle poważny, że lekarz decyduje o wdrożeniu terapii farmakologicznej.

Decyzja o leczeniu za pomocą leków, zależy w szczególności od stopnia zaawansowania nadciśnienia tętniczego, od poziomu ryzyka powikłań ze strony układu sercowo – naczyniowego, które jest ustalane indywidualnie do każdego pacjenta.

 Także brak efektów podczas stosowania metody niefarmakologicznej jest tutaj istotnym czynnikiem. Obecnie jest bardzo dużo możliwości korygowania nadciśnienia za pomocą medykamentów.

Ważne jest, by przepisany lek był odpowiednio dobrany przez lekarza prowadzącego do potrzeb osoby chorej.

Decyzję o wdrożeniu leku do terapii pacjenta, lekarz podejmuje w momencie, kiedy wartość ciśnienia skurczowego jest większa niż 160 mmHg lub ciśnienia rozkurczowego 100 mmHg. Zdarza się także, że chory ma dużo niższe parametry ciśnienia i wówczas wtedy również zaleca się zaaplikowanie leku.

Leczenie nadciśnienia a leki

Leki hipotensyjne

W dzisiejszych czasach na rynku medycznym jest dostępna szeroka gama leków hipotensyjnych. Różnią się one miedzy sobą właściwościami farmakologicznymi, budową chemiczną, aktywnością oraz skutecznością terapeutyczną.

Leki przeciwnadciśnieniowe są bardzo skuteczne, dobrze wchłaniane przez organizm chorego, a co najważniejsze przyjmowanie ich przez dłuższy okres czasu zmniejsza ryzyko powikłań tj. choroby serca czy nawet udary mózgu.

Ze względu na sposób oraz miejsce ich działania w organizmie ludzkim wyróżnia się kilka rodzaji leków przeciwnadciśnieniowych. Są to:

  • leki moczopędne – nazywane inaczej diuretykami. Zalicza się do nich tiazydy, diuretyki pętlowe oraz leki oszczędzające potas. Ich działanie ma na celu wytwarzanie większej ilości moczu, przyczyniając się tym samym do jego częstszego wydalania z organizmu wraz z sodem, który odpowiada za podniesienie wartości ciśnienia u chorego. Zaleca się je w szczególności osobom z niewydolnością krążenia, z dławicą piersiową czy z zaburzeniami rytmu serca.
  • beta – blokery – ich zaaplikowanie ma m.in. wpłynąć na spowolnienie pracy serca. Są zalecane przez lekarzy osobom młodym, pacjentom po zawale serca, z dławicą piersiową, a także chorym z zaburzeniami rytmu serca.
  • inhibitory konwertazy angiotensyny – to najczęściej przepisywane leki pierwszego rzutu dla osób z nadciśnieniem tętniczym. Są w szczególności zalecane przez lekarzy chorym po przebytym zawale serca, z niewydolnością krążenia, nerek lub cukrzycą. Jest wiele udowodnionych medycznie przypadków, które potwierdzają, że ich stosowanie przez pacjenta znacznie zmniejsza liczbę powikłań oraz zgonów. Niestety w trakcie zażywania leków tego rodzaju, pojawiają się także skutki uboczne tj. kaszel, a nawet obrzęk krtani. Najczęściej są zalecane osobom z chorobą cukrzycową, z zaburzeniami gospodarki tłuszczowej, pacjentom u których występuje przerost serca mięśniowego. Ponadto nie należy ich stosować u kobiet w ciąży, w okresie karmienia piersią oraz u osób, u których występuje obustronne zwężenie tętnic nerkowych.
  • leki blokujące kanały wapniowe – inaczej nazywane są antagonistami wapnia. Zazwyczaj są zalecane przez lekarzy specjalistów osobom w starszym wieku, z cukrzycą i zaburzeniami lipidowymi. Także chorym z niewydolnością naczyń obwodowych lub z objawami dławicy napadowej np. angina.
  • alfa – blokery – są to leki, które odpowiadają za rozszerzanie naczyń krwionośnych. W szczególności zalecane przez lekarzy osobom, u których występuje zaburzenia gruczołu krokowego i nadciśnienia oraz zaburzenia tkanki tłuszczowej.
  • leki bezpośrednio rozszerzające naczynia – nazywane inaczej wazodylatatory.

Bardzo znaczący jest fakt, iż lekarz u osób młodych, zazwyczaj zaleca stosowanie brokerów kanału wapniowego, inhibitory konwertazy angiotensyny oraz inhibitory receptora angiotensynowego, z kolei u osób w starszym wieku, leczenie rozpoczyna od przepisania leków moczopędnych.

Ważne jest dla obydwu kategorii wiekowych, aby tabletki zażywać każdego dnia, a terapia niestety trwa do końca życia. Ciekawostką jest informacja, iż powstała nowa grupa leków hypotensyjnych. Należą one do rodziny antagonistów receptora angiotensyny II. Są one bardzo dobrze wchłaniane przez organizm ludzki.

Ponadto są zalecane dla osób z nadciśnieniem tętniczym, któremu towarzyszy cukrzyca, dyslipidemia, niewydolność nerek. Przeciwwskazaniem do ich stosowania jest ciąża, karmienie piersią oraz obustronne zwężenie tętnic nerkowych.

W ostatnich latach, dzięki coraz większej posiadanej wiedzy przez specjalistów na temat leczenia nadciśnienia tętniczego pierwotnego, nastąpił przełom w metodach zwalczania tej choroby. Dzięki temu zalecane pacjentom leki hipotensyjne przynoszą lepsze efekty i rezultaty.

Pomiar ciśnienia krwi – rób to stale!

W tym miejscu należy podkreślić i pamiętać, iż u osób na nadciśnienie tętnicze bardzo ważny i istotny jest stały pomiar ciśnienia krwi, wykorzystując zawsze sprawdzony ciśnieniomierz. Ponadto należy być pod ciągłą kontrola i opieką lekarską.

Przepisane medykamenty trzeba zażywać ciągle, każdego dnia , nawet wtedy jeśli wartość ciśnienia, stan zdrowia i samopoczucie chorego się poprawi. Nie wolno dopuszczać do nagłych, gwałtownych skoków ciśnienia tętniczego, gdyż jest to bardzo niebezpieczne dla zdrowia i życia.

Niejednokrotnie leczenie nadciśnienia tętniczego odbywa się przy przyjmowaniu tylko jednego leku, jednakże z czasem lekarz może dołączyć drugi lek.

W późniejszym okresie, kiedy parametry ciśnienia tętniczego oraz ryzyko sercowo – naczyniowe diametralnie wzrasta, staje się konieczne i uzasadnione zaaplikowanie nawet większej liczby preparatów.

Ponadto, dodatkowo co jakiś odstęp czasu, pacjent powinien wykonać badania kontrolne EKG oraz funkcji nerek, gdyż choroba nadciśnieniowa często doprowadza do uszkodzenia nerek. Aby zapobiec nadciśnieniu pierwotnemu (samoistnemu) należy starać się unikać wszystkich tych czynników, które sprzyjają i przyczyniają się do rozwoju nadciśnienia tętniczego.

Jakie leki na nadciśnienie są popularne?

Istnieje wiele leków o działaniu obniżającym ciśnienie tętnicze. Najczęściej stosowane są jednak leki należące do pięciu grup. Wybór leku, który będzie stosowany u danego pacjenta nie jest jednak tak prosty, jak mogłoby się wydawać i zależy od wielu czynników. Najczęściej konieczne jest stosowanie więcej niż jednego leku obniżającego ciśnienie tętnicze.

Leia também:  Como celebrar a vida de um ente querido que se foi

Sprawdź też: Jakie są przyczyny nadciśnienia tętniczego?

Obecnie dostępnych jest bardzo wiele leków obniżających ciśnienie tętnicze krwi. Wszystkie te leki pogrupowane są w klasy leków, które charakteryzują się tym samym mechanizmem działania.

Leki w obrębie tej samej grupy różnią się budową chemiczną, jak również mogą się różnić takimi cechami jak długość działania, czas po którym osiągają maksymalne działanie, czy też profilem bezpieczeństwa.

W leczeniu nadciśnienia tętniczego najczęściej stosuje się leki należące do pięciu głównych grup leków:

  • inhibitory konwertazy angiotensyny (np. ramipril, enalapril, perindopril)
  • antagoniści receptora angiotensyny (np. telmisartan, walsartan)
  • diuretyki tiazydowe (leki moczopędne) (np. hydrochlorotiazyd, indapamid)
  • blokery receptorów β – adrenergicznych – tzw. beta-blokery (np. metoprolol, betaksolol)
  • blokery kanałów wapniowych (np. werapamil, dilitiazem).

U większości pacjentów zastosowanie tylko jednego leku obniżającego ciśnienie tętnicze krwi nie jest wystarczające. Badania dowiodły, że monoterapia pozwala na uzyskanie zadowalających wartości ciśnienia tętniczego jedynie u ok. 20-30 % chorych. Dlatego też u większości pacjentów stosuje się co najmniej 2 leki obniżające ciśnienie.

Ponieważ leki na nadciśnienie są lekami, które są stosowane przez całe życie, to bardzo ważna jest wygoda ich stosowania oraz minimalizowanie ryzyka wystąpienia działań niepożądanych. Obecnie dostępnych jest wiele leków, zawierających 2 lub 3 substancje lecznicze, dzięki czemu możliwe jest zażywanie tylko 1 tabletki zamiast kilku.

Istnieją również leki w postaciach o przedłużonym działaniu (np. beta-blokery, diuretyki), co również daje możliwość stosowania zazwyczaj 1 tabletki dziennie, a dzięki uwalnianiu leku stopniowo w ciągu doby, jego stężenie utrzymane jest na stałym poziomie. Większości leków o przedłużonym działaniu nie należy dzielić, rozkruszać ani przegryzać.

Leczenie nadciśnienia a leki

Leki na nadciśnienie zazwyczaj stosuje się rano, chyba że lekarz zaleci inny sposób dawkowania. Niezwykle istotne jest regularne zażywanie leków oraz kontrola wartości ciśnienia. Ewentualne odstawianie leków powinno przebiegać stopniowo i pod kontrolą lekarza.

Należy również pamiętać, że przy leczeniu nadciśnienia tętniczego nie zawsze jako sukces terapeutyczny traktuje się jedynie ciśnienie < 120/80 mmHg. W wielu przypadkach w pełni zadowalające jest osiągnięcie wartości < 140/90 mmHg. Jednak cele terapeutyczne powinny być ustalone przez lekarza prowadzącego.

Jakie kryteria są brane pod uwagę przy doborze leku na nadciśnienie?

Pomimo istnienia tak wielu możliwości terapeutycznych, wybór leków stosowanych w leczeniu nadciśnienia nigdy nie jest przypadkowy. Dotyczy to nie tylko sytuacji, gdy stosowany jest tylko jeden lek, ale również wtedy, gdy stosowane są 2 lub więcej leków.

Przy wyborze odpowiedniego leku lekarz bierze pod uwagę wiele czynników. Przede wszystkim istotne są wartości ciśnienia tętniczego, jak również współistnienie innych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego (np. miażdżyca, otyłość, zespół metaboliczny, przebyty zawał). Ważnym czynnikiem jest również wiek, styl życia, a nawet płeć.

Niektóre leki nie mogą być stosowane u kobiet w ciąży, karmiących piersią, bądź też planujących ciąże (np.

inhibitory konwertazy angiotensyny, niektóre beta-blokery), inne mogą wpływać na sprawność seksualną oraz zmniejszać wydolność organizmu i nie zaleca się ich stosowania u osób bardzo aktywnych fizycznie (np. beta-blokery).

Wybór leku zależy również od rasy. Okazało się, że osoby rasy czarnej szczególnie dobrze reagują na leczenie diuretykami tiazydowymi oraz blokerami kanałów wapniowych.

Sprawdź też: Jak leczyć nadciśnienie tętnicze?

Kategoria: Leki, tabletki na nadciśnienie

Piśmiennictwo:

1. B. Williams, G. Mancia, W. Spiering, E. Agabiti Rosei, M. Azizi, M. Burnier, D.L. Clement, A. Coca, G. de Simone, A. Dominiczak, T. Kahan, F. Mahfoud, J. Redon, L. Ruilope, A. Zanchetti, M. Kerins, S.E. Kjeldsen, R. Kreutz, S. Laurent, G.Y.H. Lip, R. McManus, K. Narkiewicz, F. Ruschitzka, R.E. Schmieder, E. Shlyakhto, C.

Tsioufis, V. Aboyans, I. Desormais; ESC Scientific Document Group: 2018 ESC/ESH Guidelines for the management of arterial hypertension. European Heart Journal, 2018; 39: 3021–3104 2. Filipiak K.

Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego i Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego 2018 dotyczące terapii nadciśnienia tętniczego – jak zmienią naszą praktykę? Lekarz POZ 2018; 4(5): 349-356 3. Grodzicki T., Gryglewska B., Tomasik T., Windak A.

(red): Zasady postępowania w nadciśnieniu tętniczym Wytyczne Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego oraz Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce. Nadciśnienie Tętnicze 2008; 12(5): 317-345

Tiazydy najlepszym wyborem przy nadciśnieniu tętniczym

Koronawirus (COVID-19) – zasoby

Pytanie badawcze

Celem niniejszej pierwszej aktualizacji przeglądu opublikowanego w 2009 r., było określenie, jaka jest najlepsza grupa leków jako terapia pierwszego rzutu u dorosłych pacjentów z nadciśnieniem tętniczym.

Aby odpowiedzieć na to pytanie, dokonaliśmy przeglądu dostępnej literatury medycznej w celu odnalezienia wszystkich badań porównujących poszczególne leki z placebo lub brakiem leczenia. Dane naukowe zawarte w niniejszym przeglądzie są aktualne do listopada 2017 r.

Wprowadzenie

Nadciśnienie tętnicze (lub inaczej podwyższone ciśnienie tętnicze krwi) może zwiększać ryzyko zawału serca i udaru mózgu. Jedną z najważniejszych decyzji podczas leczenia pacjentów z nadciśnieniem tętniczym jest wybór grupy leków, która powinna być zastosowana jako pierwsza. Decyzja ta ma poważny wpływ na wyniki zdrowotne i koszty leczenia.

Charakterystyka badań

W niniejszym zaktualizowanym przeglądzie nie znaleźliśmy żadnych nowych badań.

W oryginalnym przeglądzie zidentyfikowaliśmy 24 badania obejmujące łącznie 58 040 dorosłych osób (średnia wieku 62 lata) z nadciśnieniem tętniczym, którym losowo przypisano leki z czterech głównych grup leków (przeciwnadciśnieniowych; przyp.tłum.) lub placebo.

Czas trwania badań wynosił od trzech do pięciu lat. W badaniach oceniano tiazydowe leki moczopędne, beta-blokery, inhibitory ACE (inhibiotory konwertazy angiotensyny; przyp. tłum.) i antagonistów kanału wapniowego.

Główne wyniki

Według naszych wniosków w większości badań wykazano, że stosowanie tiazydu w małej dawce jako leku pierwszego rzutu obniża odsetek zgonów, udaru mózgu i zawału serca. Żadna inna grupa leków nie poprawiała wskaźników zdrowotnych bardziej niż tiazydy w małej dawce. Zarówno beta-blokery, jak i tiazydy w dużej dawce przynosiły gorsze rezultaty.

Wnioski

Na podstawie danych naukowych wysokiej jakości potwierdzono, że tiazydy stosowane w małych dawkach powinny być lekami pierwszego rzutu u pacjentów z podwyższonym ciśnieniem tętniczym krwi. Co więcej, tiazydy są lekami niedrogimi.

Jakość danych naukowych

Jakość danych w odniesieniu do stosowania tiazydów w małej dawce jako leków pierwszego rzutu była wysoka. W przypadku innych grup leków, oceniliśmy jakość danych jako średnią lub niską.

Tłumaczenie: Jacek Tysarowski Redakcja: Piotr Szymczak, Małgorzata Kołcz

Nadciśnienie tętnicze – rozpoznanie, leczenie

Ciśnienie tętnicze krwi określa się jako wartość ciśnienia skurczowego oraz rozkurczowego. Optymalna wartość dla osób dorosłych to odpowiednio 120 mmHg ciśnienia skurczowego oraz 80 mmHg ciśnienia rozkurczowego.  Poniżej znajdują się przyjęte normy:

  • Ciśnienie prawidłowe: 120-129 mmHg / 80-84 mmHg
  • Ciśnienie wysokie prawidłowe: 130-139 mmHg / 85-89 mmHg

Wyróżnia się nadciśnienie tętnicze pierwotne oraz wtórne. Ponad 90% chorych na nadciśnienie cierpi na nadciśnienie pierwotne. Czym właściwie różnią się wspomniane typy nadciśnienia?

Nadciśnienie pierwotne obserwowane jest najczęściej między 30. a 50. rokiem życia. Przyczyny jego powstania mogą mieć podłoże genetyczne, środowiskowe lub być związane z nadmiernym i przewlekłym stresem. Trwa całe życie, dlatego jest określane jako choroba przewlekła.

Nadciśnienie wtórne jest objawem innego aktywnego schorzenia organizmu np. choroby nerek, układu krążenia, układu oddechowego lub nerwowego. Może wystąpić również jako następstwo stosowania niektórych leków lub stresu o dużym nasileniu.

Prawidłowe leczenie choroby pierwotnej powinno wpłynąć pozytywnie również na wartości ciśnienia krwi.

ZOBACZ TEŻ: Nadciśnienie w ciąży – czy jest groźne?

Nadciśnienie tętnicze – rozpoznanie

Nadciśnienie tętnicze rozpoznajemy, gdy przewlekle przekroczone są wartości ciśnienia względem normy lub w momencie, gdy średnie wartości ciśnienia tętniczego z co najmniej dwóch pomiarów dokonanych podczas wizyt lekarskich są równe lub wyższe niż 140 mmHg / 90 mmHg. Wyróżnia się trzy stopnie nadciśnienia w zależności od wysokości ciśnienia tętniczego krwi.

  • Nadciśnienie tętnicze 1. stopnia: 140-159 mm Hg / 90-99 mm Hg
  • Nadciśnienie tętnicze 2. stopnia: 160 – 179 mm Hg / 100 – 109 mm Hg
  • Nadciśnienie tętnicze 3. stopnia: ≥ 180 mm Hg / ≥ 110 mm Hg

Podane normy są zgodne z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego

ZOBACZ TEŻ: Jakie jest prawidłowe ciśnienie?

Niezwykle istotny jest właściwy sposób pomiaru ciśnienia krwi oraz użycie certyfikowanego sprzętu. Pacjent powinien odpocząć minimum 5 minut przed wykonaniem pomiaru, nie powinien spożywać wcześniej kawy lub palić papierosów (minimum 30 minut przerwy).

Kończyna, na której będzie dokonany pomiar, powinna być zgięta w łokciu, wsparta na poziomie serca oraz rozluźniona. Ramię powinno być wolne od uciskającej odzieży. Zaleca się stosowanie mankietów naramiennych i wykonywanie regularnych pomiarów.

Jedynie dobrze przeprowadzony pomiar dostarczy wiarygodnej informacji na temat wartości ciśnienia tętniczego.

Objawy nadciśnienia tętniczego

Symptomy mogące wskazywać na występowanie nadciśnienia tętniczego związane są przede wszystkim z zaburzeniami pracy układu sercowo-naczyniowego.

Charakterystyczne objawy:

  • nagłe uderzenia gorąca;
  • uczucie “kołatania” serca;
  • nadmierna potliwość;
  • pulsujące bóle głowy;
  • zmęczenie;
  • zaburzenia snu.

Trudność w rozpoznaniu choroby polega na tym, iż u danego pacjenta może występować cały wachlarz objawów lub jedynie niektóre z nich.

ZOBACZ TEŻ: Ciśnieniomierz – kiedy po niego sięgnąć? Jak prawidłowo mierzyć ciśnienie?

Jak obniżyć ciśnienie?

Oprócz leczenia farmakologicznego istnieje wiele sposobów pomagających zmniejszyć wysokość ciśnienia krwi. Wymienione poniżej zachowania będą nie tylko regulować ciśnienie, lecz również wpływać na zwiększenie skuteczności stosowanych leków.

Osoby chorujące na nadciśnienie tętnicze powinny wprowadzić zmiany do swojego stylu życia oraz sposobu odżywiania. Zalecenia obejmują m.in. normalizację masy ciała, zmniejszenie spożycia tłuszczów (głównie nasyconych) w diecie, spożywanie większej ilości warzyw oraz owoców.

Istotne jest także zwracanie uwagi na regularną aktywność fizyczną oraz rezygnacja z używek (spożywanie alkoholu, palenie papierosów).

ZOBACZ TEŻ: Zioła na nadciśnienie – czy są skuteczne?

Nadciśnienie tętnicze – leczenie

W farmakoterapii nadciśnienia tętniczego stosuje się przede wszystkim leki hipotensyjne, czyli preparaty obniżające ciśnienie krwi.

Zalicza się do nich diuretyki tiazydowe (Diuresin SR, Indapen, Hygroton), β-adrenolityki (Nedal, Nebicard, Nebilet), antagonistów wapnia (Amlozek, Amlopin, Lacipil), inhibitory konwertazy angiotensyny (Enarenal, Polpril) oraz leki blokujące receptor AT, czyli tzw. sartany (Candepres, Valsacor, Vanatex). Leczenie należy rozpocząć po konsultacji z kardiologiem.

Dostępność leków w aptekach w Twojej okolicy możesz sprawdzić w serwisie KtoMaLek.pl.

ZOBACZ TEŻ: Leki na nadciśnienie – jak działają?

Wszystkie treści zamieszczone w Serwisie, w tym artykuły dotyczące tematyki medycznej, mają wyłącznie charakter informacyjny. Dokładamy starań, aby zawarte informacje były rzetelne, prawdziwe i kompletne, jednakże nie ponosimy odpowiedzialności za rezultaty działań podjętych w oparciu o nie, w szczególności informacje te w żadnym wypadku nie mogą zastąpić wizyty u lekarza.

Leczenie

Leczenie przewlekłe nadciśnienia tętniczego składa się z leczenia niefarmakologicznego (zmiana stylu życia) oraz przyjmowania leków hipotensyjnych (obniżających ciśnienie tętnicze), a także leczenia schorzeń współistniejących takich jak np. cukrzyca czy zaburzenia lipidowe.

Modyfikacja stylu życia jest pierwszym i bardzo ważnym etapem leczenia. Polega ona na: zaprzestaniu palenia tytoniu, zmniejszeniu masy ciała poprzez stosowanie diety niskokalorycznej i zwiększeniu aktywności fizycznej, spożywaniu większej ilości produktów roślinnych bogatych w potas tj.

fasola, groch, pomidory, marchew, banany oraz zmniejszeniu spożycia tłuszczów zwierzęcych – jedzenie drobiu, wołowiny, ryb morskich; ograniczeniu spożycia soli kuchennej do 5g/dobę, używaniu do przygotowania posiłków świeżych produktów, stopniowym zmniejszaniu zawartości soli w diecie i zastępowaniu jej innymi przyprawami takimi jak pieprz, papryka, czosnek, unikaniu produktów wędzonych, konserwowanych związkami sodu; zwiększeniu aktywności fizycznej poprzez systematyczne wykonywanie ćwiczeń – chodzenie, bieganie, pływanie dostosowane do swoich możliwości; ograniczeniu spożycia alkoholu. Wśród niefarmakologicznych sposobów leczenia wymienia się także unikanie stresów, trening relaksacyjny, medytacje, ćwiczenia jogi.

Zwiększenie aktywności fizycznej jest istotnym elementem w terapii nadciśnienia tętniczego.

W leczeniu hipotensyjnym stosuje się różne grupy leków o odmiennych mechanizmach działania. Większość leków przeciwnadciśnieniowych wywołuje pełny efekt hipotensyjny dopiero po kilku tygodniach stosowania, dlatego skuteczność leczenia należy ocenić po 2 – 4 tygodniach od włączenia terapii, a pacjent powinien zachować cierpliwość.

Często pomocne w ocenie leczenia jest prowadzenie dzienniczków pomiaru ciśnienia tętniczego przez pacjentów. Wielu chorych wymaga przyjmowania więcej niż jednego leku obniżającego ciśnienie tętnicze do uzyskania pełnego efektu terapeutycznego, a u 15% – 20% chorych konieczne jest stosowanie 3 lub więcej preparatów.

Dobór i ustalenie odpowiedniej dawki leków trwa niekiedy dość długo i wymaga dobrej współpracy pacjenta z lekarzem.

Leczenie nadciśnienia tętniczego jest najczęściej długotrwałe, niekiedy trwa przez całe życie, dlatego bardzo ważne jest zaufanie pacjenta do swojego lekarza i przestrzeganie jego zaleceń dotyczących modyfikacji stylu życia jak i systematycznego przyjmowania leków.

Stosowanie preparatów hipotensyjnych obniża ciśnienie tętnicze, ale nie usuwa przyczyny nadciśnienia tętniczego, dlatego samowolne odstawienie leków powoduje nawrót podwyższonych wartości ciśnienia tętniczego, a najczęstszą przyczyną braku skuteczności leczenia jest niesystematyczne przyjmowanie preparatów hipotensyjnych.

Leki obniżające ciśnienie, nadciśnienie tętnicze

Nadciśnienie tętnicze (hypertonia arterialis; hipertensja) jest chorobą układu krwionośnego, w której dochodzi do utrwalonego podwyższenia ciśnienia tętniczego krwi ≥ 140/90 mmHg lub znacznie wyższego.

Nadciśnienie dzieli się na pierwotne i wtórne. Około 90 % nadciśnieniowców cierpi na nadciśnienie pierwotne zwane samoistnym, na rozwój którego wpływ mają:

  • predyspozycje genetyczne (często nadciśnienie tętnicze występuje rodzinnie),
  • otyłość,
  • brak ruchu,
  • palenie papierosów,
  • nadużywanie alkoholu,
  • nadmierne spożywanie soli,
  • długotrwały stres psychiczny.

Wśród czynników genetycznych związanych z nadciśnieniem wymienia się polimorfizm insercyjno-delecyjny (I/D) genu ACE. Gen ACE koduje enzym konwertazę angiotensyny, a polimorfizm obecny w tym genie decyduje o większej aktywności tej konwertazy.

Odsetek osób z wysoką aktywnością konwertazy angiotensyny jest znacznie większy u osób z nadciśnieniem niż u osób zdrowych.

Specjaliści wskazują, że polimorfizm (I/D) genu ACE może być niezależnym czynnikiem ryzyka nadciśnienia i zawału serca, ale także takich schorzeń jak kardiomiopatia przerostowa i roztrzeniowa czy nagły zgon sercowy.

Nadciśnienie wtórne (zwane objawowym) natomiast występuje u około 5-10% chorych. Pojawia się w wyniku poważnych chorób (np. miąższowa choroba nerek, zwężenia tętnic nerkowych, zwężenia aorty, itd.) i zwykle wraca do normy po wyleczeniu choroby.

Badania epidemiologiczne wykazują, że choroba nadciśnieniowa częściej pojawia się w populacjach krajów uprzemysłowionych niż w populacjach prymitywnych. W Polsce nadciśnienie tętnicze dotyczy ok. 8,5 mln ludzi. Ponadto wiele osób nie wie o swojej chorobie. Ciśnienie wzrasta wraz z wiekiem, a odsetki chorych na nadciśnienie dochodzą do kilkudziesięciu procent.

Według badań Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego szacuje się, że prawie 1/3 Polaków może mieć podwyższone ciśnienie.

Nadciśnienie tętnicze to przede wszystkim choroba ludzi dorosłych, ale może pojawiać się sporadycznie nawet u niemowląt. Przed 40 rokiem życia częściej występuje u mężczyzn, a w przedziale wieku 40 – 59 lat nadciśnienie tętnicze występuje z podobną częstością u kobiet i u mężczyzn, natomiast po 60 roku życia jest częstsze u kobiet i występuje w 60% przypadków ogółu zachorowań.

Jeżeli chcesz uzyskać informacje o własnych predyspozycjach do zawału serca, rozważ wykonanie badania genetycznego – mutacje w genie LRP8 wiążą się z większym ryzykiem wystąpienia tego schorzenia.

Badanie wskaże poziom ryzyka związanego z zachorowaniem na:

zawał serca

Dowiedz się więcej

Podstawowym objawem choroby jest podwyższenie się ciśnienia tętniczego krwi skurczowego powyżej 139 mmHg lub/i rozkurczowego powyżej 89 mmHg. Nadciśnienie może występować stale lub okresowo, lub mieć charakter ciśnienia skaczącego.

Przez wiele lat choroba może rozwijać się skrycie nie dając żadnych dolegliwości. Z tego względu istotnym elementem profilaktyki nadciśnienia są pomiary ciśnienia tętniczego krwi u wszystkich osób, nawet u dzieci.

Udowodniono, że wysokie ciśnienie wykrywane jest najczęściej przypadkowo.

Objawy choroby nadciśnienia tętniczego:

  • bóle głowy w okolicy potylicy zwłaszcza po przebudzeniu, pulsowanie w skroniach,
  • zawroty głowy, szum w uszach,
  • mroczki przed oczami, zaburzenia widzenia,
  • krwotoki z nosa,
  • bezsenność, rozdrażnienie i impulsywność, zmęczenie poranne,
  • uczucie mocnego bicia serca, bóle zamostkowe,
  • duszność, zaczerwieniona twarz,
  • osłabienie,
  • potliwość, chrapanie i szybkie odczuwanie zmęczenia.

Zdarza się, że objawy mają niewielkie nasilenie lub pojawiają się w sytuacjach stresowych. Niekiedy mijają, gdyż organizm adaptuje się (przywyka) do wysokiego ciśnienia i chory nie odczuwa żadnych dolegliwości. Bywa też odwrotnie, gdy wzrasta ciśnienie objawy są intensywniejsze i pojawiają się częściej.

Zawsze, w miarę upływu lat, nieleczone nadciśnienie prowadzi do uszkodzenia narządów i pojawienia się groźnych powikłań choroby.

Wysokie ciśnienie krwi, zwłaszcza wieloletnie ( 5-10 lat), przyśpiesza rozwój miażdżycy, zwiększa ryzyko zawału serca, udaru mózgu, uszkadza wzrok i prowadzi do niewydolności nerek. Choroba nadciśnieniowa upośledza sprawność i prowadzi do przedwczesnej śmierci w wyniku zawału serca lub udaru mózgu.

Prawidłowe leczenie choroby nadciśnieniowej zapobiega w/w powikłaniom oraz warunkuje długość życia nie odbiegającą od wartości spotykanych u ludzi zdrowych. Należy pamiętać, że leczenie nadciśnienia trwa zwykle całe życie, a składa się na nie postępowanie ogólne jak i leczenie farmakologiczne.

W przypadku nadciśnienia wtórnego podstawą leczenia jest usunięcie (wyleczenie) przyczyny wysokiego ciśnienia.

Postępowanie ogólne w nadciśnieniu polega na normalizacji masy ciała, diecie ubogiej w sód (zalecana jest także dieta śródziemnomorska), zdrowym trybie życia (nie palić papierosów, zredukować spożycie kawy i alkoholu, regularnie uprawiać ćwiczenia fizyczne i trening antystresowy), leczeniu chorób będących czynnikiem ryzyka schorzeń układu sercowo – naczyniowego (np. cukrzyca, hipercholesterolemia). Postępowanie ogólne całkowicie normalizuje ciśnienie w 25% przypadków, a u pozostałych osób z nadciśnieniem musi być uzupełnione leczeniem farmakologicznym, gdyż tylko takie postępowanie zmniejsza ryzyko powikłań chorób serca czy udaru mózgu.

Prawidłowo dobrane leki na nadciśnienie są skuteczne i dobrze tolerowane. Wybór leku powinien uwzględniać indywidualne potrzeby chorego, choroby towarzyszące, a także skuteczność ich stosowania i metabolizm w organizmie dyktowany predyspozycjami genetycznym danej osoby.

Postępowanie farmakologiczne w nadciśnieniu polega na stosowaniu monoterapii (doborze jednego leku) lub leczeniu złożonym (dwoma lub trzema lekami), indywidualnie dobranym dla każdego chorego.

Podstawowe leki stosowane w leczeniu nadciśnienia, w zależności od sposobu lub miejsca działania w organizmie dzielimy na kilka grup:

  • Leki moczopędne (powodują produkowanie większej ilości moczu, zwiększając wydalanie z organizmu sodu odpowiedzialnego za wysokie ciśnienie)
  • Beta-blokery, np. metoprolol (wpływają na spowolnienie pracy serca i rozszerzają naczynia krwionośne)
  • Alfa-blokery (rozszerzają naczynia krwionośne)
  • Blokery konwertazy angiotensyny (w skrócie IKA, rozszerzają naczynia krwionośne)
  • Leki blokujące kanały wapniowe (zwalniają czynność serca, rozszerzają naczynia)
  • Leki blokujące receptory angiotensyny II, np. losartan (tzw. sartany, rozszerzają naczynia)
  • Wazodylatatory (bezpośrednio rozszerzają naczynia krwionośne)

W dalszej terapii stosuje się leczenie uzupełniające w postaci leków przeciwzakrzepowych, np. warfaryna, klopidogrel.

Większość leków obniżających ciśnienie jest bezpieczna w długofalowym stosowaniu i ma niewiele skutków ubocznych, jednak zaleca się szczególną ostrożność przy dobieraniu leków dla pacjentów ze schorzeniami wątroby.

Bardzo ważnym elementem terapii farmakologicznej w nadciśnieniu jest zwrócenie uwagi na metabolizm leków obniżających ciśnienie i leków przeciwzakrzepowych, a także na ich przyswajalność.

Niektórzy pacjenci mogą posiadać genetycznie uwarunkowane problemy z przyswajalnością leków na bazie takich substancji jak losartan, metoprolol, warfaryna i klopidogrel.

W przypadku pojawienia się podczas stosowania w/w leków dolegliwości żołądkowo – jelitowych warto upewnić się, czy są one prawidłowo przyswajane.

Podwójna terapia aspiryną i klopidogrelem jest standardowym leczeniem antyagregacyjnym stosowanym po przezskórnych interwencjach wieńcowych. Jednak nie u wszystkich pacjentów daje to skuteczne efekty, ponieważ u części chorych występuje tzw.

wysoka reaktywność płytek (high on-treatment platelet reactivity), spowodowana nieadekwatną (nieprawidłową) odpowiedzią na klopidogrel.

Stosowanie w leczeniu klopidogrelu w terapii nadciśnienia u tych osób jest nieefektywne, a za ten stan odpowiedzialny jest allel CYP2C19*2, występujący u około 30% populacji europejczyków.

Badania naukowe wskazują, że około 1/3 Polaków może mieć problem z metabolizmem klopidrogrelu.

Leki przeciwzakrzepowe z grupy pochodnych kumaryny są także stosowane w terapii chorób układu sercowo – naczyniowego (w tym w nadciśnieniu) ale należy pamiętać, że terapia nimi obarczona jest dużym ryzykiem wystąpienia powikłań (głównie incydentami krwawień). Cały czas poszukuje się nowych rozwiązań ograniczających działania niepożądane tych leków.

Wykazano, że istotny wpływ na wielkość dawkowania i częstość występowania powikłań ma polimorfizm genów CYP2C9 oraz VKORC1 związanych z metabolizmem leków z grupy pochodnych kumaryny.

Szacuje się, że u nosicieli alleli CYP2C9*2 lub CYP2C9*3 efektywna dawka leku jest 3-4 krotnie mniejsza w porównaniu z osobami z sekwencją genu CYP2C9*1.

Genotyp VKORC1 wiąże się z nadwrażliwością (VKORC1*2) lub opornością (VKORC1*3, VKORC1*4) na kumarynę i wpływa na czas do uzyskania terapeutycznej wartości INR oraz na ryzyko wystąpienia powikłań krwotocznych lub zakrzepowych.

Coraz częściej większe znaczenie przypisuje się testom DNA, które są prowadzone u chorych w celu ustalenia dawkowania i określenia indywidualnej wrażliwości danej osoby na pochodne kumaryny. Nadal prowadzone są dalsze badania, aby wykazać korzyści z takiego postępowania.

Aktualnie możliwe jest wykonanie u dziecka badania genetycznego NOVA, które pozwala na ustalenie odpowiedzi na najczęściej stosowane leki, a także wskazuje na najczęstsze choroby wrodzone.

Na pewno osoby przyjmujące leki obniżające ciśnienie lub u których ma być rozpoczęta terapia tymi lekami (np.

losartan, metoprolol) oraz osoby stosujące leki przeciwzakrzepowe (warfaryna, klopidogrel) powinny zdecydować się na wykonanie badania genetycznego, które określi sposób ich metabolizowania w organizmie. Tylko takie badanie pozwoli specjaliście dobrać odpowiedni lek i określić jego dawkę .

Będzie to miało korzystny wpływ na skuteczne leczenie nadciśnienia i zapobiegnie powikłaniom, a wdrożone leczenie przeciwzakrzepowe nie będzie obarczone działaniami niepożądanymi.

Do badań dotyczących naszej indywidualnej odpowiedzi na leczenie należą:

  • Ocena aktywności cytochromu P450 2C19 pod kątem leczenia klopidogrelem- kod badania CYP2C19-1
  • Ocena aktywności cytochromu P450 2C9 przy leczeniu candersartanem, irbesartanem, losartanem lub warfaryną – kod badania CYP2C9-1
  • Ocena aktywności cytochromu P450 2D6 przy leczeniu carvedilolem, kodeiną, metoprololem, propranololem lub timololem- kod badania CYP2D6-1
  • Ocena aktywności enzymu VKORC1 przez analizę mutacji w genie VKORC przy leczeniu warfaryną – kod badania VKORC1-1.

Aktualizacja: 2018-10-06

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*