Kataralne zapalenie ucha środkowego (wirusowe) – przyczyny, objawy, leczenie

Kataralne zapalenie ucha środkowego (wirusowe) – przyczyny, objawy, leczenie

Zapalenie ucha środkowego! Większość dzieci choruje na ostre zapalenie ucha środkowego przynajmniej raz w życiu, a mitów i niedomówień w tym temacie jest sporo, tak więc dziś się z nim rozprawię raz na zawsze! Zobaczycie zresztą jakie to wszystko jest logiczne! Zacznijmy od podstaw.

Kataralne zapalenie ucha środkowego (wirusowe) – przyczyny, objawy, leczenieŹródło: https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/choroby/laryngologia/74798,ostre-zapalenie-ucha-srodkowego 

Ucho składa się z małżowiny, czyli z tego co widzimy gołym okiem oraz z elementów umiejscowionych w środku. Odbierany dźwięk z zewnątrz trafia sygnałem nerwowym do mózgu i dzięki temu go słyszymy. Środek ucha  jest zabezpieczony od części zewnętrznej, bardzo ważnym elementem (również  dla odbierania dźwięków) jakim jest błona bębenkowa.

Niestety pomimo jej obecności środek ucha ma kontak ze środowiskiem zewnętrznym ale inną droga niż małżowiną uszną. Otóż jest taki mały tunel, który prowadzi z ucha do noso-gardła. Tunel ten służy głównie do wyrównywania ciśnienia w uchu i zazwyczaj jest zamknięty.

Niekiedy podczas  ziewania  słyszymy jak uszy się “odtykają”, to jest właśnie otwieranie się tego tunelu zwanego trąbką Eustachiusza. Często podczas lotu samolotem , kiedy dochodzi do zmian ciśnienia odczuwamy zatykanie uszu,  u dzieci natomiast zdarza się czasem ból uszu.

Stewardessa zaleca w takim przypadku przełykać ślinę lub żuć gumę, a wszystko oczywiście  po to, aby tunel się otworzył i ciśnienie wyrównało. Geniusz?! Nie do końca..,

Kataralne zapalenie ucha środkowego (wirusowe) – przyczyny, objawy, leczenie© 2018 UpToDate, www.uptodate.pl 

Kiedy się przeziębimy i dokucza nam męczący katar, który spływa z nosa do gardła to oczywiście za wszelką cenę chcemy się go pozbyć, tak więc bierzemy duży wdech i wydmuchujemy mocno nos. Ta sytuacja obrazuje nam najlepiej, możliwe przyczyny zapaleń ucha.

Podczas dmuchania nosa katar pod ciśneniem  wylatuje z dziurek na zewnątrz, ale może również zostać wtłoczony do zatok czy tego tunelu, czyli trąbki Eustachiusza, a tym samym dostać się do uszu (u dorosłych częściej dostaje się do zatok a u dzieci do uszu.) Oczywiście nie tylko przez wydmuchiwanie wydzielina może się przedostać do ucha, ale również samoistnie z powodu jej zbyt dużej ilości.

Takim przykładem  łatwiej było to wytłumaczyć, więc nie bójcie się dmuchać nosa! Dodatkowy problem to zmieniona zapalnie, obrzęknięta błona śluzowa, która jeszcze bardziej utrudnia odpływ wydzieliny z ucha. Tym samym wydzielina, która się zbiera w uchu doprowadza do uwypuklenia błony bębenkowej co wywołują ból a czasami może doprowadzić nawet do jej pęknięcia.

 Na szczęście zazwyczaj, obrzęk mija, katar spływa, przeziębienie zmniejsza swoje nasilenie, a nasz organizm zwalcza chorobę. Zanim zacznę rozwijać tę myśl przejdźmy do konkretów.

Jeśli wszystko zaczyna się od przeziębienia, to powinniśmy skupić się na początek na nim ! Wszystkie szczegóły znajdziesz TUTAJ. Podstawa to etiologia?! Jak wiemy przeziębinie to wirusy, ale w gardle mamy “wszystko”! Nie żartuję… nasza jama ustna, pełna jest różnych bakterii.

Tak więc w wydzielinie dostającej się do uszu mogą znajdować się wirusy i bakterie. Okazuje się jednak, że etiologia zapalenia w tym wypadku nie jest kluczowa.

Dlaczego tak jest?! Przecież dobrze wiemy, że bakterie leczy się antybiotykiem?! Okazuje się, że w przypadku zapalenia ucha pomimo tego, że przyczyną mogą być bakterie, to nie zawsze musimy podawać antybiotyk. Zdecydowana większość zapaleń uszu przechodzi samoistnie!!!

Jakie są objawy infekcji ucha? – U niemowląt i małych dzieci objawami są między innymi: 

  • Gorączka;
  • ból (niemowlę  przy płaczu dotyka ucha)
  • zmniejszona aktywność, marudzenie
  • Brak apetytu, niechęć do jedzenia oraz picia;
  • Wymioty lub biegunka;
  • U starszych dzieci objawy często z obejmują ból ucha z czasowym pogorszeniem słuchu.

Skąd lekarz wie, że te objawy to zapalenie ucha środkowego? Otóż musi do niego zajrzeć przez mikroskop z latarką czyli otoskop. Gdy lekarz widzi, że błona bębenkowa jest zmieniona, uwypuklona pod wpływem wzrostu ciśnienia to może rozpoznać zapalenie ucha środkowego.

Kataralne zapalenie ucha środkowego (wirusowe) – przyczyny, objawy, leczenie

A) Early acute otitis media with inflammation; subsequently progressed to effusion.(B) Purulent effusion with air-fluid level.(C) Bulging purulent effusion filling the middle ear.

Courtesy of Glenn C Isaacson, MD, FAAP.

Zapalanie ucha środkowego – przyczyny, objawy, leczenie

Kataralne zapalenie ucha środkowego (wirusowe) – przyczyny, objawy, leczenie 15 lutego 2021Niedosłuch i aparaty słuchowe

Ból ucha, nieprzyjemne uczucie rozpierania, gorączka i wyciek z przewodu słuchowego to objawy, typowe dla zapalenia ucha środkowego. Wbrew pozorom problem nie dotyczy jedynie dzieci.  Zapalenie ostre, przewlekłe lub wysiękowe może pojawić się niezależnie od wieku. Jakie są przyczyny oraz jak wygląda leczenie choroby?

Zapalenie ucha środkowego – czym jest i jakie ma przyczyny? 

Zapalenie ucha środkowego to jedna z najczęstszych chorób zapalnych występujących u dzieci. Szacuje się, że przynajmniej raz zapada na nie nawet 95 proc.

dzieci przed siódmym rokiem życia, choć im starsze dziecko, tym ryzyko wystąpienia dolegliwości mniejsze. Stan zapalny może rozwinąć się także u osób dorosłych.

W tej grupie pacjentów ma zazwyczaj nieco łagodniejszy przebieg. 

Wyróżnia się 3 główne rodzaje stanu zapalnego ucha środkowego

  • ostre zapalenie ucha środkowego – występuje przede wszystkim u najmłodszych pacjentów; objawy są bardzo intensywne, obserwuje się także widoczne zmiany w obrębie ucha, przede wszystkim błony bębenkowej (zaczerwienienie, uwypuklenie, wysięk);
  • przewlekłe zapalenie ucha środkowego – częściej rozwija się u pacjentów dorosłych, głownie na skutek nieleczonej lub nieprawidłowo leczonej odmiany ostrej występującej w okresie dziecięcym; 
  • wysiękowe zapalenie ucha środkowego – ma charakter przewlekły, może trwać miesiącami, a nawet latami; w przebiegu choroby dochodzi do gromadzenia płynu w jamie bębenkowej, w związku z czym pojawia się stały lub okresowy wyciek z ucha oraz niedosłuch. 

W przypadku zapalenia ostrego, wystarczająca jest zazwyczaj konsultacja z lekarzem pierwszego kontaktu. Pozostałe odmiany wymagają wizyty u specjalisty otolaryngologa. 

Jakie są przyczyny zapalenia ucha środkowego? 

Infekcja ucha środkowego może rozwinąć się na podłożu bakteryjnym lub, rzadziej, wirusowym. 

Kataralne zapalenie ucha środkowego (wirusowe) – przyczyny, objawy, leczenieZapalenie ucha środkowego u dzieci wynika najczęściej ze specyfiki budowy ucha maluchów. Trąbka słuchowa u najmłodszych pacjentów jest krótka i szeroka, a jej ujście pozostaje stale otwarte, dlatego chorobotwórcze patogeny bez problemu przedostają się ku uchu z jamy nosowej lub gardłowej. To dlatego stan zapalny najczęściej towarzyszy infekcjom górnych dróg oddechowych, pojawia się np. wraz z zapaleniem gardła czy zapaleniem krtani. 

Chorobie sprzyja też szereg innych czynników: 

  • przerost migdałków,
  • niedrożność trąbki słuchowej, 
  • zapalenie zatok,  
  • schorzenia zakaźne, np. odra, płonica, 
  • zaburzenia działania układu immunologicznego, 
  • choroba refluksowa przełyku, 
  • palenie tytoniu – bierne i czynne. 

Skłonność do nawracających epizodów zapalenia ucha środkowego może także mieć podłoże genetyczne. 

Zapalenie ucha środkowego – objawy  

Objawy zapalenia ucha mogą nieco różnić się, zależnie od rodzaju infekcji. Najczęściej obserwuje się takie dolegliwości, jak: 

  • ból ucha – pulsujący, rozpierający,
  • gorączka (w przypadku ostrego zapalenia ucha gorączka u dziecka może sięgnąć nawet 40 stopni Celsjusza),
  • niedosłuch i szumy uszne, 
  • wrażenie zatkanego ucha, uczucie rozpierania, 
  • swędzenie ucha, nadwrażliwość na dotyk,
  • wyciek z ucha. 

Dodatkowo pojawia się uczucie ogólnego rozbicia i spadek samopoczucia. Mogą wystąpić problemy z apetytem lub wymioty. 

Jak wygląda leczenie zapalenia ucha środkowego?

Przed rozpoczęciem leczenia, konieczne jest przeprowadzenie odpowiedniej diagnostyki, która w dużej mierze decyduje o tym, jakie leki na zapalenie ucha środkowego zastosować. 

Wykonuje się badanie otoskopowe, które pozwala sprawdzić, jakie zmiany zapalne się pojawiły (np. pogrubienie i zaczerwienienie błony bębenkowej) oraz jakie jest ich nasilenie.

Przy obecności wycieku, może być konieczne badanie bakteriologiczne wydzieliny.

Zdarza się również, zwłaszcza jeśli zapalenie ucha nawraca lub ma charakter przewlekły, że lekarz zleca wykonanie tomografii komputerowej. 

Po wystąpieniu pierwszych objawów zarówno dzieciom, jak i dorosłym, podaje się leki przeciwzapalne i przeciwbólwe – zarówno działające miejscowo (douszne), jak i ogólne (doustne). Stosuje się środki przeciwgorączkowe (np. ibuprofen lub paracetamol), pomocniczo również krople do nosa obkurczające naczynia krwionośne. 

Antybiotyk na zapalenie ucha środkowego lekarz przepisuje w przypadku ostrego stanu zapalnego o podłożu bakteryjnym.  

Zapalenie ucha a niedosłuch 

Problemy ze słyszeniem najczęściej pojawiają się w zapaleniu wysiękowym, zwłaszcza jeśli jego objawy utrzymują się dłużej niż 3 miesiące. Jest to niedosłuch typu przewodzeniowego o różnym nasileniu (od 20 do 60 dB), któremu towarzyszą uczucie ucisku i wody w uszach. U dzieci jest to zazwyczaj niedosłuch obustronny. 

Niedosłuch rozwija się powoli, początkowo może nie zostać zauważony ani przez chorego, ani przez jego bliskich.

Z czasem jednak powoduje coraz większe trudności w komunikowaniu się z otoczeniem, co jest szczególnie niebezpieczne, jeśli choroba rozwinie się u dziecka na etapie nauki mówienia.

Zapalenie wysiękowe najczęściej nie wywołuje bowiem bólu ucha, a trudności ze słyszeniem rozpoznawane są przy okazji laryngologicznych badań kontrolnych. 

Prawidłowe rozpoznanie i szybkie rozpoczęcie leczenia zapalenia ucha środkowego jest niezbędne, nie tylko ze względu na uciążliwe objawy, ale przede wszystkim z uwagi na ryzyko wystąpienia groźnych powikłań (np. zapalenia opon mózgowych, zapalenia błędnika, porażenia nerwu twarzowego). Warto także pamiętać o odpowiedniej profilaktyce – doleczaniu wszelkich infekcji w obrębie gardła, nosa oraz ucha zewnętrznego.  

Leia também:  Como beijar com aparelho dentário: 9 passos (com imagens)

Kataralne zapalenie ucha

6 grudnia 2016Promed-admin Kataralne zapalenie ucha środkowego (wirusowe) – przyczyny, objawy, leczenie

Kataralne zapalenie ucha jest częstym powikłaniem po przeziębieniu. Przyczyną jego powstawania są najczęściej wirusy takie jak: wirusy paragrypy, rhinowirusy, koronawirusy. Kataralne zapalenie ucha należy do bardzo uciążliwych i nieprzyjemnych schorzeń. Towarzyszą mu silne dolegliwości bólowe, a częstokroć także zaburzenia w odbiorze bodźców słuchowych.

Do powstawania kataralnego zapalenia ucha w wyniku przeziębienia dochodzi ze względu na bliskie sąsiedztwo jamy ustnej, a dokładniej gardła z jamą bębenkową poprzez łączącą je trąbkę słuchową. W trakcie przeziębienia w tym miejscu dochodzi do zakażenia, na skutek którego może pojawić się obrzęk, przekrwienie błony śluzowej, a także zwiększona produkcja wydzieliny śluzowej.

Objawy kataralnego zapalenia ucha

Najczęstszym objawem kataralnego zapalenia ucha jest uczucie zwiększonego ciśnienia w uchu środkowym. Towarzyszyć mu może oraz „trzeszczenie” podczas połykania. Zdarza się również, że objawem choroby bywa upośledzenie słuchu (niedosłuch przewodzeniowy).

Objawami towarzyszącymi kataralnemu zapaleniu ucha środkowego są także: gorączka, bóle mięśni i stawów, katar, kaszel oraz ogólne osłabienie organizmu.

Leczenie infekcji kataralnej

Leczenie infekcji kataralnej ucha należy rozpocząć od wyleczenia samego przeziębienia, które jest jej główną przyczyną. Ze względu na to, że wielu pacjentów w trakcie tej choroby uskarża się na silny ból zaleca się stosowanie środków doustnych na bazie paracetamolu.

Natomiast w celu zmniejszenia obrzęku należy przyjmować preparaty o działaniu obkurczającym oraz leki antyhistaminowe o działaniu ogólnym. W przypadku gdy przyczyną wystąpienia kataralnego zapalenia ucha jest zakażenie bakteryjne konieczne jest zastosowanie atybiotykoterapii.

Choroba najczęściej ustępuje po 7-10 dniach. Jeżeli po tym czasie stan pacjenta nie uległ znacznej poprawie konieczne jest przeprowadzenie konsultacji otolaryngologicznej. Specjalista dokona oceny stanu błony bębenkowej oraz nosa i gardła, a następnie wdroży odpowiednie leczenie.

Specjaliści z krakowskiego Centrum Medycznego PROMED informują, że nieleczony stan zapalny może doprowadzić do rozwoju zapalenia ucha środkowego. To z kolei może wiązać się z groźnymi konsekwencjami takimi jak np.: przewlekłe zapalenie ucha środkowego z wyciekiem śluzowo-surowiczej wydzieliny.

UMÓW SIĘ NA WIZYTĘ

Ostre zapalenie ucha środkowego u dziecka

Ostre zapalenie ucha środkowego jest to proces zapalny obejmujący błonę śluzową i struktury ucha środkowego rozwijający się nagle, z ogólnymi i/lub miejscowymi objawami ostrego stanu zapalnego i obecnością ropnej wydzieliny w jamie bębenkowej.

Nawracające ostre zapalenie ucha środkowego rozpoznajemy, gdy u pacjenta występuje 3 lub więcej zachorowań na tę chorobę w ciągu 6 miesięcy lub 4 i więcej zachorowań w ciągu 12 miesięcy.

Ostre zapalenie ucha środkowego to najczęściej zakażenie wstępujące z części nosowej gardła poprzez trąbkę słuchową, czemu sprzyjają wirusowe infekcje górnych dróg oddechowych (ryc.). Znacznie rzadziej infekcja szerzy się ze strony przewodu słuchowego zewnętrznego poprzez perforację błony bębenkowej lub dreny wentylacyjne.

W większości (66%) przyczyna zakażenia jest mieszana – powodują je zarówno wirusy (RSV, wirusy grypy A, paragrypy, ryno- i adenowirusy) jak i bakterie (S. pneumoniae – 36,7%, H. influenzae – 31,7%, M. catarrhalis – 18,7%). Bakterie wywołujące zapalenie ucha zwykle wcześniej bytują w części nosowej gardła.

Obecność tych bakterii w nosogardle w okresie infekcji wirusowej zwiększa 3–4-krotnie ryzyko wystąpienia ostrego zapalenia ucha środkowego.

Kataralne zapalenie ucha środkowego (wirusowe) – przyczyny, objawy, leczenieRyc. Schemat nosogardła

Zaburzenia czynności trąbki słuchowej, łączącej część nosową gardła i ucho środkowe odgrywają bardzo istotną rolę w zapaleniach ucha środkowego. Różnice w budowie anatomicznej i czynności trąbki słuchowej w wieku dziecięcym są odpowiedzialne za częste zapalenia ucha w tym wieku. Sprzyjają temu także częste w tym wieku infekcje górnych dróg oddechowych i przerost migdałka gardłowego.

Inne czynniki, które mogą wpływać na częstość zachorowań to: niedojrzały jeszcze u dzieci układ immunologiczny, płeć męska, predyspozycje genetyczne, uczęszczanie do żłobków i przedszkoli, brak karmienia piersią, używanie smoczków przez dzieci poruszające się samodzielnie, pora roku – okres jesienno-zimowy, wady twarzoczaszki (dysfunkcje trąbki słuchowej), zaburzenia odporności, alergia.

Jak często występuje ostre zapalenie ucha środkowego?

Większość dzieci choruje na ostre zapalenie ucha środkowego przynajmniej raz w życiu. Szczyt zachorowań przypada między 6. a 18. miesiącem życia, a po ukończeniu 7. roku życia częstość zachorowań wyraźnie się zmniejsza. Jedynie 10% z nich występuje po 15. roku życia.

Nawracające zapalenia ucha środkowego dotyczą głównie dzieci do 2. roku życia i w tej grupie wiekowej 15% dzieci spełnia kryteria tego rozpoznania. Są to dzieci określane jako „skłonne do zapaleń uszu”, u których również często obserwuje się wysiękowe zapalenie ucha.

Jak się objawia ostre zapalenie ucha środkowego?

Ostre zapalenie ucha środkowego zwykle poprzedza nieżyt nosa i objawy infekcji górnych dróg oddechowych. Typowym objawem jest ból ucha, ale nie występuje on u ponad 20% chorych.

Jego brak nie wyklucza więc ostrego zapalenia ucha środkowego, szczególnie u dzieci małych i z tendencją do nawrotów zapalenia ucha. Należy również pamiętać, że ból ucha może mieć też inne przyczyny. W ostrym zapaleniu ucha środkowego ból jest silny, ma charakter tętniący, najczęściej pojawia się w nocy.

Zwykle nie trwa dłużej niż kilka dni, w większości przypadków jeden dzień. Bólowi ucha towarzyszy uczucie pełności w uchu, upośledzenie słuchu. Gorączka występuje jedynie u ok. 25% chorych.

Objawy ze strony ucha są najbardziej charakterystyczne, ale pomocne w rozpoznaniu są tylko u dzieci nieco starszych, które potrafią określić swoje dolegliwości. U niemowląt na zapalenie ucha wskazuje gorączka, płacz, zaburzenia snu, mogą wystąpić wymioty, czasem biegunka, wyciek wydzieliny ropnej z ucha.

Objawy, takie jak niepokój dziecka, pocieranie ucha o poduszkę, ból przy ucisku na skrawek nie mają wartości diagnostycznej i nie mogą być podstawą rozpoznania. Im młodsze dziecko tym wyraźniejsze objawy ogólne, a mniejsze miejscowe.

Upośledzenie słuchu w chorym uchu, jest częstym objawem, ale rzadko zgłaszane jest samoistnie przez chorych, ponieważ dominują objawy bólowe.

Co robić w razie wystąpienia objawów?

Dziecku powyżej 2.

roku życia, bez czynników ryzyka cięższego przebiegu, takich jak wady twarzoczaszki, nawracające zapalenia ucha, zaburzenia odporności, zespół Downa i ze stosunkowo łagodnym przebiegiem ostrego zapalenia ucha środkowego należy podać doustnie leki przeciwbólowe (ibuprofen, paracetamol). Jeżeli dolegliwości utrzymują się następnego dnia, konieczna jest wizyta u lekarza.

Dzieci młodsze, poniżej 2. roku życia, jak również wszystkie z ciężkim przebiegiem choroby (gorączka >39°C, wymioty, biegunka) lub wyżej wymienionymi czynnikami ryzyka ciężkiego przebiegu powinny zgłosić się do lekarza tego samego dnia.

Jak lekarz stawia diagnozę?

Podstawą rozpoznania ostrego zapalenia ucha środkowego jest badanie otoskopowe. W początkowych fazach ostrego zapalenia ucha środkowego występuje poszerzenie i przekrwienie naczyń wzdłuż rękojeści młoteczka i od obwodu błony bębenkowej.

Następnie błona bębenkowa ulega pogrubieniu i zostaje uwypuklona na zewnątrz przez ropną wydzielinę zbierającą się w jamie bębenkowej.

Napięcie błony bębenkowej doprowadza do uciśnięcia jej naczyń, co powoduje, że nie jest ona tak bardzo przekrwiona i zaczerwieniona, ale nabiera żółtawej barwy. Objawami o najwyższej wartości rozpoznawczej jest wyraźne uwypuklenie błony na zewnątrz i jej zaczerwienienie.

Jeżeli doszło do perforacji błony bębenkowej (ok. 5% chorych), to w przewodzie słuchowym widoczny jest ropny, pulsujący wyciek. Objawom ze strony ucha towarzyszy często nieżyt nosa (katar).

Zalegająca w uchu wydzielina ropna powoduje niedosłuch typu przewodzeniowego, który może być potwierdzony przez badanie szeptem i próby stroikowe. Zwykle nie ma potrzeby wykonywania badania audiometrycznego tonalnego, które może być trudne do wykonania u dziecka ze złym samopoczuciem i bólem ucha. Badanie tympanometryczne wykonuje się w wyjątkowych sytuacjach wątpliwości diagnostycznych.

Na czym polega leczenie?

Ze względu na dużą tendencję do samoistnego ustępowania objawów u większości dzieci z ostrym zapaleniem ucha środkowego zaleca się „czujną obserwację” polegającą na podaniu leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych, a decyzję o podaniu antybiotyku podejmuje się jedynie w razie braku samoistnej poprawy w ciągu 24–48 godzin. Pozwala to na uniknięcie antybiotykoterapii u około 2/3 chorych. Leczenie przeciwbólowe należy zastosować z chwilą rozpoznania ostrego zapalenia ucha środkowego, bez względu na to, czy zlecano antybiotyk, czy nie. Podaje się zwykle ibuprofen (co 6–8 godzin) lub paracetamol (co 4 godziny) doustnie. Nie wykazano skuteczności stosowania w ostrym zapaleniu ucha środkowego leków przeciwhistaminowych, mukolityków, kropli obkurczających błonę śluzową nosa. Antybiotykoterapię stosuje się obowiązkowo w następujących grupach pacjentów:

  • dzieci
  • dzieci z wysoką gorączką i wymiotami
  • z wyciekiem z ucha
  • z grupy zwiększonego ryzyka – nawracające zapalenie ucha środkowego, wady twarzoczaszki, zaburzenia immunologiczne, zespół Downa, odbiorcze upośledzenie słuchu
  • chorych z ograniczonym dostępem do opieki medycznej
  • przy braku poprawy po 24–48-godzinnym okresie leczenia objawowego.

Stosowana antybiotykoterapia powinna być głównie empiryczna i skierowana przeciwko S. pneumoniaeH. influenzae. Kryteria te spełnia amoksycylina. Jednakże ze względu na utrzymujący się w Polsce wysoki odsetek S.

Leia também:  Solarium a choroby skóry

pneumoniae o zmniejszonej wrażliwości na penicylinę zaleca się duże dawki tego antybiotyku – 75-90 mg/kg/dobę. W przypadku braku poprawy lub wczesnego nawrotu (do 7 dni) zaleca się stosowanie amoksycyliny z kwasem klawulanowym lub ceftriaksonu (dożylnie lub domięśniowo przez 3 doby).

W przypadku uczulenia na wyżej wymienione antybiotyki zaleca się aksetyl cefuroksymu lub makrolidy (klarytromycyna).

W nielicznych przypadkach konieczne może być nacięcie błony bębenkowej. Zabieg jest zwykle wykonywany w krótkotrwałym znieczuleniu ogólnym lub miejscowym.

Zabieg ten można przeprowadzić w celu diagnostycznym (potwierdzenie obecności wydzieliny, pobranie materiału do badania mikrobiologicznego) lub terapeutycznym (ewakuacja wydzieliny, zmniejszenie dolegliwości bólowych, zapobieżenie powikłaniom). Wskazaniami do nacięcia błony bębenkowej są:

  • ostre zapalenie ucha środkowego przebiegające z bardzo dużymi dolegliwościami bólowymi, znacznie uwypukloną błoną bębenkową, wysoką gorączką i ciężkim stanem ogólnym
  • burzliwy przebieg choroby u niemowląt lub małych dzieci
  • potencjalne lub potwierdzone powikłania wewnątrzskroniowe (zapalenie wyrostka sutkowatego, niedowład lub porażenie nerwu VII, zapalenie błędnika) i wewnątrzczaszkowe w przebiegu ostrego zapalenia ucha środkowego
  • brak odpowiedzi na stosowane leczenie antybiotykiem
  • rozwój ostrego zapalenia ucha środkowego w trakcie antybiotykoterapii z innych przyczyn
  • ostre zapalenie ucha środkowego u chorych z niedoborami immunologicznymi
  • podejrzenie obecności nietypowych patogenów (chorzy z oddziałów intensywnej terapii).

W leczeniu nawracającego zapalenia ucha środkowego niekiedy stosuje się założenie drenów wentylacyjnych i usunięcie migdałka gardłowego (adenoidektomia), głównie u dzieci ze współistniejącym przerostem migdałka gardłowego (zobacz: Przerost migdałków u dzieci).

Czy możliwe są powikłania?

Ostre zapalenie ucha środkowego w większości wypadków cofa się bez powikłań i trwałych następstw nawet wtedy, gdy w jego przebiegu doszło do perforacji błony bębenkowej. Perforacja taka zamyka się zwykle w ciągu kilku dni.

W gruncie rzeczy u wielu chorych ostre zapalenie ucha środkowego cofa się samoistnie bez antybiotykoterapii. Po 24 godzinach dolegliwości ustępują u około 60% nieleczonych chorych, a po 24 godzinach u 80% nieleczonych chorych.

Niemniej u 40% chorych po przebytym ostrym zapaleniu ucha środkowego przez ponad miesiąc utrzymuje się w uchu wysięk powodujący czasowy niedosłuch. W większości przypadków ustępuje on samoistnie. Jedynie u 10% utrzymuje się ponad 3 miesiące i może wymagać leczenia.

U dzieci

Nawracające zapalenie ucha środkowego dotyczy głównie dzieci

Po zakończeniu leczenia ostrego zapalenia ucha środkowego wskazana jest kontrola wziernikowa i badanie słuchu w celu ustalenia, czy zmiany zapalne cofnęły się całkowicie, czy pozostał wysięk. Jeżeli wysięk utrzymuje się, konieczna jest kolejna kontrola po kilku tygodniach (zobacz: Wysiękowe zapalenie ucha środkowego.

Co robić, aby uniknąć zachorowania?

Aby uniknąć choroby należy karmić dziecko piersią (przynajmniej przez pierwsze 6 miesięcy), chronić przed dymem tytoniowym, nie karmić butelką w pozycji leżącej, nie używać smoczka powyżej 6.

miesiąca życia, ograniczać narażenie na infekcje górnych dróg oddechowych, zrezygnować ze żłobka, przedszkola, zaszczepić dziecko przeciwko pneumokokom (w niewielkim procencie ograniczają częstość ostrych zapaleń ucha, skuteczniejsze w ograniczaniu nawracającego zapalenia ucha, skuteczne w prewencji pierwotnej – przed wystąpieniem zachorowania) – zobacz: Ochrona przed dymem tytoniowym, Szczepienie przeciwko pneumokokom.

Zapalenie ucha u dziecka – jakie są jego objawy?

Zapalenie ucha zewnętrznego zwykle powodowane jest przez bakterie, np. Pseudomonas aeruginosa lub Staphylococcus aureus. Rzadziej przyczyną infekcji są zakażenia grzybicze, którym sprzyja ciepłe i wilgotne środowisko kanału słuchowego zewnętrznego. 

Ryzyko wystąpienia zapalenia ucha zewnętrznego zwiększa się: 

  • przy nieprawidłowej higienie uszu,  
  • po urazach mechanicznych, np. wynikających ze stosowania aparatów słuchowych,  
  • przy współwystępowaniu nieprawidłowości anatomicznych w budowie ucha, 
  • stanach upośledzających drożność kanału słuchowego, jak np. obecność czopu woskowinowego lub ciała obcego. 

Istotnym czynnikiem sprzyjającym wystąpieniu infekcji ucha zewnętrznego jest także pływanie, które aż pięciokrotnie zwiększa ryzyko zachorowania. 

Zapalenie ucha środkowego może być infekcją zarówno o etiologii bakteryjnej, jak i wirusowej.

Wśród patogenów najczęściej powodujących OZUŚ wyróżnia się bakterie takie jak Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae i Moraxella catarrhalis oraz wirusy, np. RSV, wirusy grypy lub adenowirusy.

Częste zapalenie ucha u dziecka występuje szczególnie w wieku przedszkolnym. Wyróżnia się czynniki ryzyka zwiększające prawdopodobieństwo wystąpienia choroby lub jej cięższego przebiegu. Należą do nich między innymi; 

  • zespoły obniżenia odporności,  
  • predyspozycje genetyczne,  
  • anatomiczne nieprawidłowości w budowie górnych dróg oddechowych,  
  • obecność implantów ślimakowych,  
  • alergie,  
  • niedobory witaminowe, 
  • narażenie na dym tytoniowy. 

Zapalenie ucha u dziecka – objawy 

Najczęstszym objawem infekcji jest ból ucha lub jego okolicy, który może nasilać się podczas dotykania małżowiny usznej lub przy poruszaniu nią. Może pojawić się także: 

  • świąd,  
  • nadmierny wyciek wydzieliny z kanału słuchowego,  
  • uczucie pełności lub zatkania ucha,  
  • pogorszenie słuchu.  

Ponadto wystąpić mogą takie symptomy jak osłabienie, gorączka, drażliwość czy bóle głowy. U młodszych dzieci można zaobserwować także niespokojny sen, zmniejszony apetyt, wymioty oraz biegunkę

Jak lekarz stawia diagnozę? 

Zapalenie ucha diagnozuje się w oparciu o objawy zgłaszane przez dziecko lub jego rodziców oraz badanie fizykalne. Konieczne jest zbadanie ucha przy pomocy otoskopu, co pozwala ocenić błonę bębenkową, wygląd kanału słuchowego oraz rodzaj treści sączącej się z ucha.

Zwykle nie ma potrzeby wykonywania badań laboratoryjnych, jednak ich pobranie może okazać się konieczne w przypadku, gdy przebieg choroby jest ciężki, infekcja dotyczy niemowlęcia poniżej 12 tygodnia życia lub podejrzewa się choroby ogólnoustrojowe albo wrodzone, mogące mieć znaczenie dla rozwoju i przebiegu chorób uszu.

W niektórych przypadkach konieczne jest także wykonanie badań obrazowych, które mogą uwidocznić np. zapalenie wyrostka sutkowatego, ropnie czy perlaka. 

Zapalenie ucha u dziecka – jak pomóc? 

Leczenie zapalenia ucha środkowego zależy przede wszystkim od rodzaju patogenu, który je wywołał.

Przy podejrzewanej etiologii wirusowej stosowane jest głównie leczenie objawowe, polegające na podawaniu leków przeciwbólowych, przeciwzapalnych i przeciwgorączkowych.

Jeśli mimo zastosowanego leczenia obserwuje się brak poprawy stanu klinicznego, nasilenie dolegliwości lub objawy wskazują na infekcję o etiologii bakteryjnej, konieczne może okazać się zastosowanie antybiotyku.  

W przypadku zapalenia ucha środkowego o ciężkim przebiegu konieczna może okazać się tzw. paracenteza, czyli zabieg polegający na nacięciu błony bębenkowej, zapobiegający samoistnej perforacji błony i powstaniu w niej trwałego ubytku. 

Jakie powikłania może powodować zapalenie ucha? 

Nieleczone lub niewłaściwie leczone zapalenie ucha może powodować wiele powikłań. Należą do nich m.in.:  

  • zapalenie wyrostka sutkowatego,  
  • ropnie,  
  • niedowład nerwu twarzowego, 
  • zapalenie błędnika, 
  • zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.  

Powikłania te wymagają pilnej interwencji lekarskiej i szybkiego zastosowania właściwego leczenia, w tym antybiotykoterapii, a niekiedy również postępowania zabiegowego. 

Jak można zapobiec rozwojowi zapaleń ucha u dziecka? 

Zapaleniom ucha o etiologii bakteryjnej można skutecznie zapobiegać przez szczepienia dzieci przeciwko patogenom wywołującym tę infekcję, w tym przeciwko Streptococcus pneumoniae i Haemophilus influenzae. Aby zapobiec infekcji ucha zewnętrznego, należy przede wszystkim w odpowiedni sposób dbać o higienę uszu oraz unikać kumulacji wody w uszach i dokładnie je osuszać.  

Zapalenie ucha to częsta przypadłość wśród dzieci, która może przyjąć zarówno charakter łagodnej, samoistnie ustępującej po kilku dniach infekcji, jak i ciężkiej choroby, prowadzącej do poważnych i groźnych powikłań.

Szczególną opieką należy objąć niemowlęta, u których infekcje przebiegać mogą w sposób nietypowy, co często prowadzi do opóźnienia postawienia właściwego rozpoznania i wdrożenia skutecznego leczenia.

W przypadku wystąpienia u dziecka niepokojących objawów, mogących budzić podejrzenie stanu zapalnego w obrębie ucha, należy skontaktować się z lekarzem, który zbada dziecko, zleci konieczne badania i przepisze właściwe dla danej infekcji leki.  

Źródła: 

  • Rozlane zapalenie ucha zewnętrznego – postępowanie; prof. dr hab. n. med. Jurek Olszewski; Medycyna po Dyplomie 10/2020 
  • Ostre zapalenie ucha środkowego; prof. dr hab. n. med. Jurek Olszewski; Medycyna po Dyplomie 09/2018 
  • Ostre zapalenie ucha zewnętrznego – wytyczne przygotowane na podstawie: Clinical Practice Guideline: Acute Otitis Externa; dr n. med. Barbara Lorkowska-Zawicka, prof. dr hab. med. Paweł Stręk
  • Hui CP; Canadian Paediatric Society, Infectious Diseases and Immunization Committee. Acute otitis externa. Paediatr Child Health. 2013;18(2):96-101. doi:10.1093/pch/18.2.96.
  • Danishyar A, Ashurst JV. Acute Otitis Media. [Updated 2020 Aug 10]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2020 Jan

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Objawy i leczenie kataralnego zapalenia ucha u dzieci

Kataralne zapalenie ucha może dotyczyć zarówno dzieci, jak i dorosłych. Jest konsekwencją źle wyleczonego przeziębienia. To dolegliwość bolesna, ale i uciążliwa. Nieżytowemu zapaleniu ucha towarzyszą bowiem szumy i upośledzenie słuchu.

1. Kataralne zapalenie ucha – przyczyny

Najczęściej za dolegliwość tę odpowiadają wirusy, które wywołują również infekcje górnych dróg oddechowych.

Leia também:  Ból nóg od kręgosłupa – przyczyny, objawy, leczenie

Nieżytowe zapalenie ucha uznaje się za powikłanie choroby przeziębieniowej. Patogeny z łatwością rozprzestrzeniają się z nabłonka błony śluzowej nosa na błonę śluzową trąbki słuchowej i ucha środkowego. Dzieje się tak zwłaszcza u najmłodszych pacjentów, których trąbki słuchowe są znacznie krótsze.

W przypadku dzieci ważne jest przede wszystkim poprawne usuwanie wydzieliny z nosa. Jeśli będzie ona w nim zalegać, wówczas o wiele łatwiej o nieżytowe zapalenie ucha.

2. Kataralne zapalenie ucha – objawy

Nieżytowe zapalenie ucha jest chorobą wtórną. Istotne jest zatem, aby wyleczyć chorobę podstawową, czyli przeziębienie.

Najważniejszą kwestią jest prawidłowe usuwanie wydzieliny. Jeśli jest ona wodnista, wówczas warto zastosować odpowiednie preparaty, które zmniejszą obrzęk i ukrwienie błony śluzowej nosa. W przypadku gęstego kataru, warto stosować wodę morską.

Można również użyć maść majerankową, która ułatwi oddychanie.

Stan zapalny ucha manifestuje swoją obecność przede wszystkim bólem, który przez dorosłych pacjentów opisywany jest jako przeszywający.

Inne objawy kataralnego zapalenia ucha to:

  • uczucie zwiększonego ciśnienia w uchu,
  • dyskomfort odczuwany w chwili żucia i przełykania pokarmów,
  • upośledzenie słuchu.

Chorobie towarzyszyć mogą objawy ogólne, tj. stan podgorączkowy, osłabienie, uczucie rozbicia, kaszel, zmęczenie.

3. Kataralne zapalenie ucha – leczenie

W przypadku nieżytowego zapalenia ucha istotne jest leczenie choroby podstawowej. Gdy zatem dziecko zgłasza niepokojące objawy, m.in. skarży się na ból ucha, należy udać się z nim do lekarza.

Do pediatry trzeba zgłosić się również wówczas, gdy mimo kilku dni leczenia, katar i kaszel nie ustępują. W czasie badania otoskopem lekarz jest w stanie zaobserwować zmiany w uchu.

Badanie przy pomocy otoskopu przeprowadza pediatra lub laryngolog. (123RF)

Dolegliwość tę leczy się najczęściej stosując preparaty o działaniu obkurczającym. Zmniejszają one stan zapalny w obrębie trąbki słuchowej. Zaleca się również sięgnięcie po leki przeciwhistaminowe.

Podanie antybiotyku jest uzasadnione w sytuacji, gdy doszło do nadkażenia bakteryjnego.

Dziecku ulgę przynieść mogą ponadto leki przeciwbólowe, tj. paracetamol.

Jeśli dolegliwość będzie nawracać lub gdy rodzic zauważy pogorszenie słuchu u swojej pociechy, wówczas konieczna jest wizyta u laryngologa. Specjalista oceni stan błony bębenkowej, ale też zwróci uwagę na gardło i nos. Nawracające problemy z uszami mogą bowiem mieć uzasadnienie, np. w przeroście migdałka gardłowego.

Jeśli dziecko nie ma upośledzonej odporności, wówczas kataralne zapalenie ucha często ustępuje po 7-10 dniach (równocześnie z innymi objawami przeziębienia).

Powikłania nieżytowego zapalenia ucha diagnozowane są stosunkowo rzadko. Pojawiają się najczęściej wówczas, gdy w odpowiednim momencie nie podjęte zostało leczenie.

4. Jak zapobiegać wystąpieniu kataralnego zaplenia ucha?

Istotna jest tu przede wszystkim odpowiednia higiena nosa. Zalegająca w nim wydzielina powinna być regularnie usuwana. U młodszych dzieci do tego celu stosuje się specjalne aspiratory, przedszkolaki powinny radzić już sobie z samodzielnym oczyszczaniem nosa.

Ważne jest również powietrze, którym dziecko oddycha. Nie wolno narażać go na wdychanie dymu tytoniowego. Trzeba ponadto wietrzyć mieszkanie, zwłaszcza przed snem i dbać o to, by temperatura w pomieszczeniach, w których przebywa dziecko nie przekraczała 21°C.

Jesienią kataralne zapalenie ucha diagnozowane jest zdecydowanie częściej niż w okresie wiosennym. Warto wiedzieć czym dolegliwość ta się objawia, by w porę podjąć się jej leczenia. To pozwoli uchronić dziecko przed powikłaniami.

Zapalenie ucha środkowego u dzieci – przyczyny, objawy, leczenie i powikłania

Zapalenie ucha środkowego jest jedną z najczęstszych chorób laryngologicznych i w większości przypadków ma ścisły związek z infekcją górnych dróg oddechowych. Zapalenie ucha środkowego zwykle rozwija się u dzieci do 6. roku życia.

Są dzieci, które nigdy nie mają problemów z uszami, mimo że przechodzą różne inne infekcje. Ale są i takie, u których prawie każda infekcja może skończyć się łagodniejszym, tzw. kataralnym zapaleniem ucha lub pełnoobjawowym ostrym zapaleniem ucha.

>> Produkty lecznicze i suplementy dla dzieci

Przyczyny zapalenia ucha środkowego

Ze względu na krótszy niż u dorosłych przewód łączący ucho środkowe z gardłem, jest to choroba najczęściej występująca u dzieci.

Ponieważ niemowlaki zwykle przebywają w pozycji leżącej, to wydzielina z nosa bardzo łatwo przechodzi do trąbek słuchowych i ucha. U części maluchów utajone lub jawne zapalenie błony śluzowej nosa i wyściółki ucha środkowego przenosi się na wiek przedszkolny.

U starszych dzieci duże znaczenie ma:

  • osobnicza skłonność do zapaleń uszu,
  • stan upowietrzenia wyrostka sutkowatego (mieszczącego się w sąsiedztwie ucha),
  • zjadliwość wirusów i bakterii,
  • odporność dziecka.

Gdy dojdzie do obrzęku błony śluzowej przewodu łączącego ucho z gardłem, tzw. trąbki, drobnoustroje mnożą się w uchu i wywołują stan zapalny.

  • >> Akcesoria do pielęgnacji uszu, jamy ustnej i nosa dzieci, termometry
  • >> Oliwki dla dzieci, mleczka i balsamy do ciała, pasty do zębów
  • >> Leki na grypę i przeziębienie u dzieci
  • Czynnikami sprzyjającymi zapaleniu ucha u dzieci są:
  • niedojrzały układ odpornościowy,
  • przerost trzeciego migdałka,
  • niedostatek ruchu na świeżym powietrzu,
  • nieodpowiednie odżywianie
  • przebywanie w pomieszczeniach zanieczyszczonych dymem papierosowym.

Każda infekcja zaczynająca się katarem może być groźna. Jeśli oprócz kataru wystąpi skok temperatury, dziecko wymiotuje, traci apetyt, jest płaczliwe, niespokojne, to może być sygnał, że ucho zostało zajęte.

Zapalenia ucha środkowego najtrudniej rozpoznać u niemowląt. Poza płaczem, w wyniku obserwacji u niektórych niemowląt zauważyć można, jak pociągają za chore uszko lub pocierają nim o poduszkę.

Kilkuletnie dziecko może poskarżyć się na:

  • ból ucha,
  • szumy,
  • osłabione słyszenie,
  • ból brzuszka.

Mogą też dołączyć wymioty i biegunka.

UWAGA! Gdy na poduszce dziecka pojawi się żółtawa plama, a ból ucha złagodnieje – należy pilnie zgłosić się do lekarza, gdyż może to oznaczać pęknięcie błony bębenkowej i wydostanie się z ucha wydzieliny zapalnej.

Większe zagrożenie ropnym zapaleniem ucha jest wtedy, jeśli katar ze śluzowo-surowiczego przechodzi w gęsty, żółty lub zielony. W przypadku stwierdzenia ropnego wysięku za błoną bębenkową, powinno się wykonać paracentezę, czyli przecięcie błony bębenkowej, żeby usunąć wydzielinę, która się tam zebrała. Takim sposobem zapobiega się powikłaniom.

Objawy ostrego zapalenia ucha środkowego u dzieci

To zapalenie najczęściej jest wywołane wirusami, ale może być też skutkiem infekcji górnych dróg oddechowych, nawet przy okazji zwykłego kataru. Dochodzi wtedy do rozprzestrzeniania się wirusa z błony śluzowej nosa na błonę śluzową trąbki słuchowej i ucha środkowego lub przez krwiobieg – w przypadku ogólnego zakażenia wirusowego.

Jako pierwszy objaw występuje ból ucha, uczucie pełności w uchu oraz zwykle podwyższona temperatura ciała.

Te objawy wraz z nieżytem nosa cofają się zwykle w ciągu kilku lub kilkunastu dni i stan dziecka powraca do normy. Dużo uporczywiej przebiega zapalenie ucha środkowego u dzieci z obniżoną odpornością.

W tych przypadkach częściej dochodzi do zakażenia bakteryjnego z ropnym wysiękiem w uchu środkowym.

Objawy zapalne (ból, gorączka) są wtedy bardziej nasilone i dziecko wymaga konkretnego leczenia. Choroba trwa od jednego do dwóch tygodni.

>> Pleśniawki u niemowląt – leczenie, przyczyny, objawy

>> Farmaceuta radzi – naturalne leki na przeziębienie u dzieci

Leczenie zapalenia ucha środkowego

Lekarz rodzinny, pediatra lub laryngolog zbada wnętrze ucha specjalnym przyrządem – otoskopem. Badanie to nie jest dla dziecka bolesne. Jeśli diagnoza się potwierdzi, lekarz najprawdopodobniej przepisze antybiotyk. Może zastosować również leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Najlepiej, by dziecko pozostało kilka dni w domu.

Ulgę mogą przynieść ciepłe i koniecznie suche okłady na uszko i w jego okolicach (np. wyprasowana chusteczka czy pieluszka, termofor z ciepłą wodą).

Jeśli dziecko cierpi na zapalenie ucha kilka razy w roku, warto skonsultować to z alergologiem, gdyż zapalenie może mieć podłoże alergiczne.

Powikłania nieleczonego zapalenia ucha środkowego

Kiedy zapalenie nie jest wyleczone do końca, najczęstszym powikłaniem jest przejście w stan przewlekły. Do przestrzeni ucha środkowego wydziela się surowiczo-śluzowy wysięk. Dochodzi do wysiękowego zapalenia ucha środkowego. Jedynym objawem jest różnego stopnia niedosłuch, szumy uszne.

Wysiękowe zapalenie ucha środkowego leczy się lekami rozrzedzającymi wydzielinę, udrożniającymi trąbkę słuchową oraz lekami przeciwalergicznymi. Jeśli wysięk trwa dłużej niż 3 miesiące – konieczny jest zabieg – drenaż ucha. Pozostawienie wysięku na miesiące i lata może doprowadzić do trwałych zmian w uchu środkowym.

U dziecka z wysiękowym zapaleniem ucha środkowego konieczna jest kontrola migdałka gardłowego (tzw. trzeciego migdałka). Jego patologiczny rozrost jest przyczyną niedrożności ujść gardłowych trąbek słuchowych i predysponuje do wysięku w uszach.

Adenotomia, czyli usunięcie migdałka gardłowego często wykonywane jest jednocześnie z drenażem uszu.

W przypadku przejścia zapalenia z ucha środkowego na ucho wewnętrzne może dojść do uszkodzenia słuchu. U dzieci taka sytuacja zdarza się bardzo rzadko.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*