Jajniki drobnopęcherzykowe – czym są pęcherzyki na jajnikach?

Do napisania niniejszego artykułu skłonił mnie fakt, iż, pewnie nie przypadkiem, duży odsetek zgłaszających do mnie pacjentek stanowią kobiety z podejrzeniem lub rozpoznaniem zespołu policystycznych jajników.

PCOS, czyli zespół policystycznych jajników (ang. polycystic ovary syndrome) jest znanym już od dawna zespołem objawów obejmującym zaburzenia owulacji, hiperandrogenizm oraz charakterystyczny wygląd jajników w usg.

Mimo że znany, bywa nadrozpoznawany, czasem jest również nieodpowiednio diagnozowany i leczony.

U kogo występuje PCOS?

PCOS jest chorobą obejmującą wszystkie okresy życia kobiety, jednak pełen obraz kliniczny rozwija u kobiet w okresie reprodukcyjnym. Jest bardzo częsty, bo dotyczy od 6 do 13% kobiet w wieku rozrodczym.

Czym jest spowodowany PCOS?

Trudno ustalić jedną konkretną przyczynę zespołu u danej pacjentki. Uważa się, iż jest to choroba wieloczynnikowa, w której powstawaniu biorą udział predyspozycje genetyczne, jak i czynniki środowiskowe. W powstawaniu zespołu PCOS istotną rolę odgrywają hiperinsulinemia, insulinooporność i otyłość.

W ostatnich latach dużą rolę przypisuje się zanieczyszczeniom środowiska i żywności. U kobiet z PCOS wykazano zwiększone stężenie produktów zaawansowanej glikacji białek (tzw. AGEs). Chociaż nazwa jest skomplikowana, generalnie są to związki chemiczne powstające podczas obróbki termicznej żywności.

Sporą zawartość AGEs wykazują chipsy, herbatniki, ciasteczka, chleb, kurczak z grilla. Inne czynniki to tzw. dysregulatory chemiczne.

Występują w opakowaniach do żywności, butelkach (do niedawna także dla niemowląt), kosmetykach, opakowaniach do płyt CD i DVD, sprzęcie elektronicznym, plombach dentystycznych, soczewkach kontaktowych, rurach wodociągowych oraz tapicerce samochodowej.

Objawy zespołu PCOS

  • zaburzenia miesiączkowania, a więc rzadkie miesiączki (okresy między miesiączkami powyżej 35 dni) lub zatrzymanie miesiączkowania (wtórny brak miesiączki),
  • objawy hiperandrogenizmu: trądzik, często oporny na leczenie, hirsutyzm czyli nadmierne owłosienie w okolicach typowych dla mężczyzn, łysienie, łojotok.

Jajniki drobnopęcherzykowe – czym są pęcherzyki na jajnikach?

Closeup of girl back of blisters, scar and rash caused by Varicella virus or Chicken Pox on white background.

  • Inne objawy, które mogą wskazywać na PCOS, to: otyłość, zwłaszcza typu męskiego (brzuszna), zaburzenia metabolizmu glukozy oraz niepłodność.
  • Kobiety z PCOS mogą mieć różny fenotyp, czyli poszczególne objawy PCOS mogą występować z różnym nasileniem.
  • W fenotypie klasycznym dominują zaburzenia metaboliczne, a więc otyłość brzuszna, insulinooporność, zaburzenia lipidowe.
  • W fenotypie hiperandrogenicznym występują hirsutyzm oraz trądzik oporny na leczenie.

W fenotypie reprodukcyjnym przeważają zaburzenia owulacji i niepłodność. W praktyce klinicznej obserwuje się często pacjentki o mieszanym fenotypie z różnym nasileniem poszczególnych objawów.

Kiedy rozpoznajemy PCOS?

Do chwili obecnej obowiązują kryteria rotterdamskie (ESHRE/ASRM, 2004 rok), zgodnie z którymi konieczne jest stwierdzenie dwóch z trzech następujących objawów klinicznych: zaburzeń owulacji, klinicznych i/lub biochemicznych cech hiperandrogenizmu oraz policystycznej morfologii jajników (PCOM, polycystic ovarian morphology) w badaniu ultrasonograficznym.

Jak wyglądają jajniki policystyczne w badaniu ultrasonograficznym?

Zgodnie z obowiązującymi aktualnie w Polsce rekomendacjami jajnik policystyczny powinien spełniać przynajmniej jedno z poniższych kryteriów:

  • objętość jajnika powyżej 10 ml,
  • liczba pęcherzyków tzw. antralnych powyżej 25 (do niedawna wystarczyło 12)

Przy okazji chciałbym zwrócić uwagę na problem nadrozpoznawalności jajników o budowie policystycznej. Doświadczony endokrynolog-ginekolog wykonujący mnóstwo badań usg pacjentkom z PCOS jest w stanie postawić tzw. strassen diagnose już po kilkusekundowym badaniu.

Są jednak sytuacje wątpliwe, a czasem jajniki mają budowę drobnopęcherzykową, co nie oznacza budowy policystycznej.

Pamiętajmy również, iż kryterium ultrasonograficzne nie jest niezbędne do rozpoznania PCOS u nastolatek, u których wystarczą jedynie objawy (ale muszą utrzymywać się co najmniej przez 2 lata od pierwszej miesiączki, w przeciwnym razie można mówić jedynie o ryzyku wystąpienia PCOS!).

Badania hormonalne i leczenie PCOS

O tym, jakie badania hormonalne należy wykonać w kierunku diagnostyki PCOS oraz jak przebiega leczenie zespołu policystycznych jajników, piszę w osobnym artykule tutaj.

Marcin Wrona

Bądźmy w kontakcie

Anatomia prawidłowa i ultrasonograficzna jajnika, w tym obraz zmian zachodzących w trakcie cyklu jajnikowego • Medycyna Rodzinna 2/2007 • Czytelnia Medyczna BORGIS

© Borgis – Medycyna Rodzinna 2/2007, s. 43-49

  • *Barbara Kozak-Pawulska1, Iwona Sudoł-Szopińska2, Wiesław Jakubowski3
  • Anatomia prawidłowa i ultrasonograficzna jajnika, w tym obraz zmian zachodzących w trakcie cyklu jajnikowego
  • Normal and sonographic anatomy of ovarium including menstrual cycle – related changes

1Oddział Położniczo-Ginekologiczny, SP ZZOZ KozieniceOrdynator Oddziału: dr Witold Świechowski

2Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa

Dyrektor Instytutu: prof. dr hab. med. Danuta Koradecka

3Zakład Diagnostyki Obrazowej, II Wydz. Lek. AM w Warszawie

Kierownik Zakładu: prof. dr hab. med. Wiesław Jakubowski

SummaryUltrasonography plays an important role in the diagnosis of gynaecologic problems. Transabdominal ultrasound and endovaginal approach are considered the imaging techniques of choice for ovarian pathologies. This paper reviews the normal and sonographic anatomy of ovaries, and emphasizes sonographic appearance of ovaries during the menstrual cycle.

Key words: ovary, anatomy, ultrasonography, menstrual cycle.

Anatomia prawidłowa jajnika

Jajnik ( ovarium) jest parzystym gruczołem, położonym wewnątrzotrzewnowo, ku tyłowi od więzadła szerokiego macicy, przy bocznej ścianie miednicy mniejszej, w miejscu rozwidlenia tętnic biodrowych wspólnych.

Ma kształt owalny, spłaszczony (przyrównywany do migdała), u kobiety dojrzałej waży około 5-8 g, a jego wymiary wynoszą 2,5-5 x 1,5-3 cm.

Janik posiada dwie powierzchnie: wolną, przyśrodkową ( facies medialis) i boczną ( facies lateralis), przylegającą do dołka jajnikowego (położonego w kącie podziału naczyń biodrowych wspólnych); dwa końce: górny, jajowodowy ( extremitas tubaria) i dolny, maciczny ( extremitas uterina), oraz dwa brzegi: tylny, wolny ( margo liber) i przedni, krezkowy ( margo mesovaricus), który jest przytwierdzony do krezki jajnika ( mesovarium) (1). Brzeg krezkowy tworzy jednocześnie wnękę jądra ( hilum ovarii), będącą miejscem wejścia i wyjścia naczyń i nerwów (ryc.1). Położenie jajnika utrwalają, oprócz krezki, dwa więzadła: więzadło właściwe jajnika ( ligamentum ovarii proprium) i więzadło wieszadłowe jajnika ( ligamentum suspensorium ovarii), które jest częścią więzadła lejkowo-miednicowego. Przyczepiają one jajnik do bocznej ściany miednicy mniejszej i – mimo stosunkowo zmiennej jego lokalizacji – warunkują typowe położenie jajnika (1, 2).

Jajniki drobnopęcherzykowe – czym są pęcherzyki na jajnikach?

Ryc. 1. Schemat budowy anatomicznej jajnika.

Jajnik pokryty jest jednowarstwowym nabłonkiem mezotelialnym o zmiennej wysokości – od prawie płaskiego do sześciennego.

Nabłonek ten leży na błonie podstawnej, poniżej której znajduje się błona biaława ( tunica albuginea), utworzona z tkanki łącznej włóknistej zawierającej różnej grubości włókna klejorodne.

Powierzchnia jajnika jest pofałdowana i pofałdowanie to pogłębia się wraz z wiekiem.

W jajniku wyodrębnia się dwie części: korową ( cortex) i rdzenną ( medulla) (1-3).

Część korowa jest otoczona nabłonkiem płciowym, odpowiednikiem nabłonka otrzewnej, pod którym leży cienka błona biaława. Kora jest zbudowana z podścieliska łącznotkankowego swoistego dla jajnika, zawierającego różne typy komórek tkanki łącznej, m.in.

komórki niezróżnicowane mezenchymalne, które dojrzewają pod wpływem hormonów przysadkowych (LH) i przekształcają się w komórki tkalne podścieliska jajnika. Występują one znacznie obficiej w okresie ciąży i w okresie okołomenopauzalnym.

Poza komórkami tkanki łącznej podścielisko jajnika utworzone jest z włókien siateczkowatych oraz z delikatnych włókien klejorodnych. W części korowej jajnika rozmieszczone są komórki jajowe w różnych stadiach dojrzewania.

Najbardziej obwodowo leżą pęcherzyki jajnikowe pierwotne, czyli komórki jajowe otoczone (każda indywidualnie) spłaszczonymi komórkami nabłonkowymi. Zamknięta w pęcherzyku komórka jajowa nosi nazwę oocytu I rzędu, którego jądro pozostaje w fazie zablokowanego pierwszego podziału mejotycznego.

Głębiej znajdują się większe pęcherzyki jajnikowe wzrastające, i wreszcie, najgłębiej położone są najbardziej rozwinięte duże pęcherzyki jajnikowe dojrzewające, inaczej pęcherzyki trzeciego okresu rozwoju, uwypuklające guzkowo powierzchnię jajnika.

Podczas skrupulatnej oceny mikroskopowej preparatów histologicznych pochodzących z jajnika młodych kobiet, można w nich zidentyfikować pierwotne pęcherzyki zawierające dwie komórki jajowe, które mogą stanowić podłoże dla ciąży bliźniaczej. Zdarza się to jednak bardzo rzadko.

Stosunkowo częściej spotyka się jedną komórkę jajową zawierającą dwa, a nawet więcej jąder, które mogą stanowić punkt wyjścia potworniaków jajnika.

Wraz z procesem starzenia organizmu, w korze jajników pojawiają się różnej wielkości torbiele inkluzyjne, w nabłonku których obserwuje się metaplazję w kierunku nabłonka surowiczego, śluzowego, endometrialnego i mezonefroidalnego, często z wykładnikami proliferacji.

Takie podłoże, zarówno w obrębie torbieli inkluzyjnych, jak i w nabłonku powierzchniowym jajników, może stanowić punkt wyjścia dla nowotworów nabłonkowych.

Część rdzenna jajnika zbudowana jest z tkanki łącznej bardziej włóknistej niż kora, i obfitującej w naczynia krwionośne. We wnęce jajnika, oprócz naczyń krwionośnych oraz pni nerwowych, znajdują się drobne utkania kanalikowe leżące w poprzek wnęki, które są pozostałością po śródnerczu.

W większości jajników można znaleźć gniazda komórek o kwasochłonnej ziarnistej cytoplazmie, zwane komórkami wnękowymi. Często leżą one w sąsiedztwie, a nawet wewnątrz większych pni włókien nerwowych. Ich rola nie została w pełni poznana, choć przyrównuje się je do komórek śródmiąższowych Leydiga jądra.

Syntetyzują hormony steroidowe, głównie androgeny.

Jajnik jest strukturą bogato unaczynioną. Otrzymuje krew z dwóch źródeł: od tętnicy jajnikowej (zasadniczo) oraz od gałęzi jajnikowej tętnicy macicznej. Tętnica jajnikowa, odchodząca od aorty brzusznej, dochodzi do końca jajowodowego jajnika, zaś gałąź jajnikowa tętnicy macicznej dochodzi do jajnika u jego końca macicznego.

W krezce jajnika obie tętnice łączą się ze sobą i wysyłają drobne gałązki przez wnękę do rdzenia jajnika. Żyły jajnika przebiegają na ogół podobnie jak tętnice. Gałęzie początkowe żyły jajnikowej i gałęzi jajnikowej żyły macicznej wytwarzają we wnęce i w przylegającej części krezki jajowodu dobrze rozwinięty splot żylny jajnikowy.

Leia também:  Ból żołądka – jak i dlaczego boli żołądek?

Embriogeneza jajnika

Obie gonady rozwijają się na przyśrodkowych powierzchniach śródnerczy w wyniku proliferacji niezróżnicowanych komórek nabłonka jamy ciała i tkanki mezenchymalnej. Około 4 tygodnia życia zarodkowego w gonadach pojawiają się pierwotne komórki płciowe, zwane gonocytami.

Różnicują się one z entodermy pęcherzyka żółtkowego i wędrują wzdłuż pośrodkowej jamy ciała do zawiązanych gonad. Gonocyty mają amebowaty kształt, są bogate w glikogen, i cechują się dużą aktywnością fosfatazy alkalicznej.

Obie te substancje są dobrymi markerami gonocytów w gonadach zarodkowych i w niektórych nowotworach wywodzących się z komórek płciowych, np. dysgerminoma i seminoma (2). Około 15-17 tygodnia życia płodowego w jajnikach rozpoczyna się proces dojrzewania komórek jajowych. Polega on na opłaszczaniu komórek płciowych prekursorowymi komórkami ziarnistymi.

Ocenia się, że gonady zarodkowe (gonadoblastema) zawierają od kilku do kilkudziesięciu milionów komórek płciowych, z których większość ginie w procesie dojrzewania. Pozostają jedynie te komórki, które są szczelnie okryte komórkami ziarnistymi: w jajnikach dziewcząt przed pokwitaniem jest ich około 400 tys.

W opłaszczonych komórkach jajowych rozpoczyna się pierwszy podział mejotyczny, który zostaje zablokowany w fazie diplotenu aż do okresu owulacji. Wydłużony proces mejotyczny pozwala na wymianę materiału genetycznego pomiędzy chromosomami matczynymi i ojcowskimi, tzw. crosing-over (3).

W III trymestrze ciąży w jajnikach płodowych obserwuje się dojrzewanie pęcherzyków w części przyrdzennej; w ich płynie pęcherzykowym wykazano obecność 17-beta-estradiolu, którego ilość osiąga wartość progową w okresie dojrzewania. W utworzonych w procesie organogenezy pęcherzykach jajnikowych z reguły znajduje się jedna komórka jajowa.

Z chwilą uzyskania przez kobietę dojrzałości płciowej, manifestującej się wystąpieniem cyklicznych krwawień miesiączkowych, w jajniku kontynuowany jest proces dojrzewania pęcherzyków. Pęcherzyki jajnikowe dojrzewają cyklicznie, z reguły co 28 dni. W pierwszej fazie tego procesu (tzw. fazie folikularnej) dojrzewa około 20-30 pęcherzyków pierwotnych.

Komórki nabłonkowe przylegające do komórki jajowej powiększają się i namnażają, tworząc różnej grubości warstwę komórek, która nosi nazwę warstwy ziarnistej pęcherzyka ( stratum granulosum) i syntetyzuje estrogeny. Następnie, między komórkami tej warstwy pojawiają się jamki wypełnione płynem pęcherzykowym.

Jamki zlewają się ze sobą, tworząc jedną przestrzeń płynową spychającą komórkę jajową na obwód w kierunku wzgórka jajonośnego.

W tym okresie komórka jajowa jest otoczona jednorodną substancją zbudowaną z mukopolisacharydów kwaśnych (osłonka przejrzysta, zona pellucida), a na jej zewnętrznej stronie ułożona jest warstwa komórek ziarnistych, tworzących osłonkę promienistą ( corona radiata).

Komórka jajowa komunikuje się z komórkami ziarnistymi za pośrednictwem mikrokosmków. Na zewnątrz od błony ziarnistej powstaje druga osłonka zbudowana z dużych komórek o kwasochłonnej cytoplazmie (w których syntetyzowane są androgeny), zwana osłonką tkalną ( theca folliculi). Jest ona unaczyniona i bogata w substancje lipidowe.

Całkowicie dojrzały pęcherzyk jajnikowy nosi nazwę pęcherzyka Graafa. Osiąga wielkość 15-20 mm. W połowie cyklu miesiączkowego pęcherzyk jajnikowy pęka i komórka jajowa dostaje się do jamy otrzewnej. Tuż przed pęknięciem, pęcherzyk wydziela tzw. I ciałko kierunkowe, które zawiera 23 chromosomy.

W ten sposób komórka jajowa pozbywa się nadmiaru materiału genetycznego i ulega przekształceniu w oocyt II rzędu. Każdy jej chromosom ma jeszcze dwie chromatyny i pozbędzie się po jednej z każdej pary w momencie zapłodnienia (wydzielanie II ciałka kierunkowego).

Pęcherzyk jajnikowy po uwolnieniu komórki jajowej przekształca się w ciałko żółte ( corpus luteum). Jest ono gruczołem dokrewnym, syntetyzującym hormony steroidowe, głównie progesteron i w mniejszych ilościach estrogeny i jest najlepiej ukrwioną strukturą w organizmie.

Ciałko żółte zbudowane jest głównie z komórek ziarnistych, które intensywnie proliferują, a następnie dojrzewają, stając się dużymi komórkami bogatymi w substancje lipidowe. Cały ten proces nosi nazwę luteinizacji, zaś przekształcone komórki ziarniste – komórek luteinowych.

Ciałko żółte zaopatrzone jest w obfitą sieć naczyń włosowatych proliferujących z błony tkalnej (osłonowej), której komórki nie ulegają znaczącej przebudowie i noszą nazwę komórek paraluteinowych. Takie ciałko żółte jest ciałkiem miesiączkowym, które jest w pełni rozwinięte w drugiej fazie cyklu, czyli w fazie lutealnej.

Jeżeli komórka jajowa nie zostanie zapłodniona, ciałko żółte ulega zmianom wstecznym i przekształca się w ciałko białawe (ciałko białawe miesiączkowe – corpus albicans menstruationis).

Natomiast w przypadku zapłodnienia komórki jajowej, pod wpływem gonadotropiny kosmówkowej ciałko żółte ulega proliferacji i powiększa się nawet do 1-1/3 objętości jajnika i nosi nazwę ciałka żółtego ciążowego ( corpus luteum graviditatis).

Po zaniku ciałka żółtego ciążowego powstaje ciałko białawe ciążowe ( corpus albicans graviditatis), znacznie większe od ciałka menstruacyjnego (miesiączkowego), po którym na powierzchni jajnika pozostaje charakterystyczna blizna (1).

Cykl jajnikowy

U kobiety dojrzałej płciowo proces dojrzewania pęcherzyka wchodzi w skład przemian strukturalnych i czynnościowych powtarzających się co 28 dni (ryc. 2). Przemiany te tworzą cykl jajnikowy, którym kieruje przysadka mózgowa przez wydzielane przez nią hormony gonadotropinowe (1).

Ryc. 2. Schemat zmian zachodzących w czasie cyklu jajnikowego.

W cyklu jajnikowym wyróżnia się 3 fazy:

1. Faza folikularna (zwana estrogenową lub proliferacyjną, czy wzrostową, zawierająca się między 6-13 dniem cyklu).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Piśmiennictwo

1. Reicher M., Łasiński W.: Narządy płciowe, w: Anatomia człowieka, tom II, Bochenek A., Reicher M. (red), PZWL Warszawa 1992, ss: 615-30. 2.Bręborowicz G.H.

: Położnictwo i Ginekologia, tom 2, PZWL Warszawa 2006 ss: 549-552. 3.Kędzia H.: Rozwój i fizjologia żeńskich narządów płciowych, w: Położnictwo i Ginekologia, tom II, G. H. Bręborowicz (red).

PZWL Warszawa 2006; ss: 553-554. 4.

Zespół policystycznych jajników a ciąża. Jak stymulować owulację?

O zespole policystycznych jajników mówi się coraz więcej. W sieci nie brakuje historii kobiet, które mimo choroby zostały mamami. Ich opowieści dodają otuchy innym paniom, które od miesięcy bezskutecznie próbują zajść w ciążę.

Chociaż PCOS charakteryzują przede wszystkim zaburzenia owulacji, schorzenie wpływa na wiele innych elementów życia kobiety, w tym także na jej wygląd.

Doświadczonemu lekarzowi w niektórych przypadkach może do wstępnej diagnozy wystarczyć wywiad i ocena wizualna pacjentki.

Objawy zespołu policystycznych jajników

W badaniu obrazowym (USG) widać liczne pęcherzyki jajnikowe w jajniku – to jeden z najbardziej charakterystycznych objawów tej choroby. Wiąże się z nim zaburzenie lub brak miesiączkowania oraz owulacji, nieraz nawet przez kilka miesięcy. Dla potwierdzenia diagnozy lekarz może wykonać także badania poziomu niektórych hormonów.

W przypadku kobiet z PCOS występuje też tzw. hiperandrogenizm, czyli nadmierne wydzielanie męskich hormonów płciowych, co nie jest dla kobiety obojętne – może u niej wystąpić łysienie androgenowe czy nadmierne owłosienie na ciele (hirsutyzm – nadmierne owłosienie na twarzy, brzuchu czy klatce piersiowej).

Mogą pojawić się problemy skórne (przesuszenia, trądzik).

Objawom tym towarzyszy także spadek nastroju i stany lękowe, w tym depresja. Powszechnie wiadomo, że nieudane próby zajścia w ciążę dodatkowo osłabiają psychikę kobiety. Pojawia się silna presja, poczucie winy, obniżenie samooceny. Brak miesiączki dla wielu par oznacza ciążę, jednak w przypadku kobiet zmagających się z PCOS, to na ogół objaw choroby. Pojawia się myśl: „znowu się nie udało”.

Zespół policystycznych jajników wpływa także na metabolizm kobiety. Panie często zmagają się z nadwagą lub otyłością, zaburzeniami całej gospodarki hormonalnej. Nierzadko rozwija się u nich także insulinooporność, co dodatkowo zaburza pracę całego organizmu i sprzyja chorobom układu krążenia.

PCOS a problemy z owulacją

Zaburzona gospodarka hormonalna powoduje, że zwiększenie ilości drobnych, niedojrzałych pęcherzyków, których osłonka tekalna wytwarza znaczne ilości androgenów (męskie hormony płciowe), uniemożliwiających owulację.

Nie ma pęcherzyka dominującego, natomiast w obrazie USG widać wiele niedojrzałych pęcherzyków.

U kobiety z prawidłowym cyklem co około 14 dni przed wystąpieniem miesiączki uwalnia się pęcherzyk wzrastający (inaczej: dominujący, Graafa) Jednak u kobiety z PCOS jajniki nie są w stanie wytworzyć wystarczającej ilości progesteronu (hormonu żeńskiego), aby wystąpił normalny cykl menstruacyjny.

Dobry specjalista to podstawa!

PCOS jest jednym z głównych powodów niepłodności u kobiet, wynikających z zaburzeń owulacji. Pacjentka powinna jak najszybciej trafić pod opiekę ginekologa-endokrynologa. Musi jednak liczyć się z faktem, że leczenie zespołu policystycznych jajników może trwać nawet kilka lat.

Najważniejsze, by została postawiona odpowiednia diagnoza (co w dzisiejszych czasach nie jest trudne) i wdrożenie leczenia. Na ogół konieczna jest terapia hormonalna, polegająca na przyjmowaniu leków antykoncepcyjnych. Choć brzmi to nielogicznie, dąży się do tzw.

uśpienia jajników na jakiś czas, by ograniczyć powstawanie nowych torbieli.

Lekarz będzie też nakłaniał kobietę do zrzucenia zbędnych kilogramów, ponieważ tkanka tłuszczowa również stymuluje wydzielanie męskich hormonów płciowych. Dodatkowo powinien także zbadać parametry związane z insulinoopornością, ponieważ często towarzyszy zespołowi PCOS.

Ważnym elementem terapii jest także wsparcie psychiczne kobiety. Jeśli czuje taką potrzebę, powinna skorzystać z pomocy psychologa lub psychoterapeuty. Wzmocnienie samooceny i pozytywne spojrzenie w przyszłość ułatwia cały proces.

Dodatkowe wsparcie z natury

Lekarz wraz z pacjentką powinien rozważyć stosowanie preparatów, stymulujących owulację, zawierających inozytol. Jego stosowanie u pacjentek z PCOS jest zgodne ze stanowiskiem Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników.

Jednym z takich preparatów jest MIOVELIA, żywność specjalnego przeznaczenia medycznego, stosowana jest w przypadku zaburzeń gospodarki hormonalnej u kobiet związanych z zespołem policystycznych jajników, insulinoopornością, hiperinsulinemią, hiperandrogenemią.

Preparat ten występuje w formie saszetki do przyrządzania zawiesiny oraz kapsułki. To unikalne połączenie składników wpływających na funkcje jajników oraz na jakość komórek jajowych, a także ilość innych składników, kluczowych w okresie przygotowania do ciąży i w trakcie ciąży (cholina, jod, witamina D3).

Nie tylko więc stymuluje owulację i ułatwia zajście w ciążę, ale też pozytywnie wpływa na rozwój płodu (np. profilaktyka wad cewy nerwowej dzięki dużej dawce folianów) oraz zmniejsza ryzyko poronienia.

Istotnym elementem preparatu MIOVELIA jest resweratrol. Występuje np. w winogronach, jagodach i innych owocach o purpurowej i fioletowej barwie, a także czerwonym winie. Składnik ten wpływa na poprawę insulinowrażliwości, redukuje stężenie androgenów oraz wyrównuje poziom cholesterolu.

Leia também:  Cienie pod oczami – jakie są przyczyny? Czy sińce pod oczami to objaw choroby?

Innym, wartym uwagi preparatem, stosowanym przy PCOS jest MIOVELIA NAC. Tu z kolei znajduje się wysoka dawka pochodnej aminokwasu L-cysteiny, dokładnie N-acetyl L-cysteina (w skrócie NAC).

W badaniach wykazano, że stosowanie NAC u kobiet z PCOS przechodzących procedurę wspomaganego rozrodu wpływa na stymulację owulacji, jak również zwiększony odsetek ciąż.

Preparat zwiększa wrażliwość na insulinę, a to z kolei skutkuje redukcją produkcji męskich hormonów płciowych przez jajniki.

Postępowanie dietetyczne w celu stymulacji owulacji u kobiet z zespołem policystycznych jajników powinno stanowić jeden z kluczowych elementów leczenia niepłodności. Nie powinno jednak odbywać się bez konsultacji z lekarzem prowadzącym.

Literatura wykorzystana w artykule dotycząca produktów: Miovelia Ginekol Pol. 2014, 85, 158-160 Facchinetti F et al. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol: 2015; 195: 72–76 Benelli E et al. International Journal of Endocrinology 2016; Volume 2016, Article ID 3204083; Shaw GM et al. Am J Epidemol 2004; 160:102-9; Zeisel SH. International Journal of women’s Health. 2013;5 Seremak-Mrozikiewicz A et al. Archives of Perinatal Medicine 2013, 19, 12-183 Ginekol.Pol. 2017; 88(11):633-6 Ginekol Pol. 2011; 82: 550-553 Płudowski P et al. Endokrynol Pol 2013; 64; Grundamnn M. et al. Reproductive Biology and Endocrinology 2011, 9:146 Banaszewska B et al. J Clin Endocrinol Metab. 2016;101(11):4322-4328 Miovelia NAC Rizk AY: Fertil Steril. 2005 Feb;83(2):367-70.; Nasr A. Reproductive BioMedicine Online. 2010; 20(3): 403–9; Badawy A. et al. Acta Obstetricia et Gynecologica. 2007; 86: 218-222; Salehpour S., et al. Journal of Obstetrics and Gynaecology Research. 2012;38(9):1182–1186

Thakker et al. Obstet Gynecol Int. 2015; 2015: 817849

Czytaj też:Starania o dziecko. Co może zrobić kobieta, a co mężczyzna?

Porady dla pacjentów

Podstawową przyczyną zespołu policystycznych jajników (PCOS – z ang. Polycystic Ovary Syndrome) są zaburzenia hormonalne, które niekorzystnie wpływają na funkcjonowanie jajników.

W prawidłowo funkcjonującym jajniku, na początku cyklu, jeszcze w czasie miesiączki, zaczyna rosnąć duża liczba drobnych, niewidocznych w USG pęcherzyków, z których każdy zawiera z reguły jedną komórkę jajową (tzw. rekrutacja). 

Po kilku dniach tylko niektóre pęcherzyki osiągają średnicę kilku milimetrów, pozostałe obumierają (tzw. selekcja). 

Wreszcie od ok. 7-9 dnia cyklu tylko jeden pęcherzyk nadal rośnie, osiągając średnicę ok. 20 mm (tzw.  dojrzewanie) i pęka (owulacja) uwalniając komórkę jajową do jajowodu. Pozostałe pęcherzyki zatrzymują swój wzrost na średnicy 7- 10 mm i z biegiem czasu zanikają. 

W zespole PCOS powstają wprawdzie pęcherzyki, ale ich wzrost zostaje zatrzymany w  okresie selekcji, czyli na średnicy ok. 8-10 mm. Nie dochodzi do, zakończonego owulacją, dojrzewania jednego pęcherzyka. 

Zespół policystycznych jajników to również wielotorbielowatość jajników lub zespów Steina-Leventhala.

PCOS – objawy, przyczyny i leczenie

  • Jak to w biologii bywa, nasilenie zaburzeń prowadzących do takiej sytuacji może być różne stąd i objawy też. Typowym elementem zespołu PCOS jest brak owulacji z towarzyszącymi innymi objawami o różnym nasileniu jak:
  • – brak samoistnych miesiączek lub ich nieregularność, 
  • – obraz jajników w USG z licznymi drobnymi pęcherzykami, 
  • – stwierdzenie cech androgenizmu czego przykładem jest nadmierne owłosienia, 
  • – często też hiperinsulinizm. 

Brak miesiączek a PCOS

Objawem, bez występowania którego nie powinno się rozpoznawać zespołu policystycznych jajników, jest brak samoistnych miesiączek albo rzadkie miesiączkowanie (co 2-3 miesiące).  

Oczywiście jest szereg innych przyczyn prowadzących do takiej sytuacji (np. wysoki poziom prolaktyny, wygasanie czynności jajników) zatem powinno być coś jeszcze. 

Policystyczne jajniki – USG

Najczęściej drugim kryterium diagnostycznym jest obraz jajników w USG. Jajniki w zespole PCOS mają liczne, ułożone obwodowo, drobne (7-11 mm), pęcherzyki. Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to, ile ma być tych drobnych pęcherzyków – 10, a może 12, jak kiedyś uważano? 

U każdej kobiety, miesiączkującej mniej lub bardziej regularnie, występują drobne pęcherzyki, również na obwodzie jajnika. Stąd też zdarza się, że lekarz po badaniu USG powie “ma pani policystyczne jajniki” takie pojęcie egzystuje w terminologii, ale nie ma nic wspólnego z zespołem policystycznych jajników szczególnie u kobiety regularnie miesiączkującej. 

W tej kwestii warto przeczytać  artykuł na naszej stronie na temat AMH (Zobacz: Wskaźnik AMH a płodność kobiety). 

Większość ekspertów jest zdania, że brak samoistnych miesiączek albo rzadkie miesiączkowanie oraz typowy obraz ultrasonograficzny jajników są wystarczające do rozpoznania zespołu policystycznych jajników

PCOS – nadmierne owłosienie i hiperinsulinizm

Powstaje jednak pytanie, co jeśli obraz USG jajników nie jest typowy, a występują inne, rzadziej występujące objawy, nie zawsze towarzyszące zespołowi PCOS. Takimi objawami może być nadmierne owłosienie, wysokie stężenie androgenów i towarzyszący temu trądzik, łojotok, zaburzenia wydzielania przysadkowego hormonu LH,  hiperinsulinizm.  

Oczywiście objawy te mają swoją przyczynę i mogą prowadzić do wyżej wymienionych typowych objawów zespołu PCOS, jakoby wtórnie. Ich eliminacja często powoduje, że cykl powraca do normy. Są badacze, którzy uważają, że występowanie objawów hiperandrogenizacji lub/i wysokiego stężenia androgenów we krwi, jako konieczny warunek rozpoznania zespołu PCOS.

U niektórych kobiet zdania, co do rozpoznania zespołu PCOS  mogą być podzielone, co nie powinno mieć znaczenia w codziennej praktyce. Należy ustalić istniejące zaburzenia, ich przyczyny, podjąć działania terapeutyczne i profilaktyczne zmniejszające ryzyko chorób do jakich częściej dochodzi u kobiet z objawami typowymi lub nietypowymi dla zespołu PCOS.

 

U kobiet, u których nie występują cykle owulacyjne zespół PCOS powoduje niepłodność. Bywa jednak, że cykle owulacyjne pojawiają się od czasu do czasu, a kobieta naturalnie zachodzi w ciążę.

Czasem do zespołu policystycznych jajników dochodzi już po zakończeniu okresu prokreacji u kobiety i chociaż  brak cykli owulacyjnych prowadzi do niepłodności to trudno o niej mówić skoro kobieta nie zamierza zajść w ciążę, tym bardziej, gdy wręcz chce jej zapobiegać.

Różnorodność nasilenia się tych objawów powoduje, że nie zawsze łatwo jest ustalić granicę, kiedy mamy do czynienia z zespołem policystycznych jajników, a kiedy np. tylko z cyklami bezowulacyjnymi.

PCOS – przyczyny

Mechanizm powstawania zespołu policystycznych jajników jest znany. Nadmiar androgenów w pęcherzyku jajnikowym prowadzi do zahamowania jego wzrostu. Nie wdając się w  szczegóły albo produkcja tych męskich hormonów jest za duża, albo ich przemiana do estrogenów jest zbyt mała, albo jedno i drugie. 

Z kolei nadmiar androgenów w jajnikach może wynikać z powodu nadmiernej ich produkcji poza jajnikiem albo w jajniku.

Jeśli w jajniku to albo czynników stymulujących to produkcji androgenów jest za dużo, albo wrażliwość komórek w jajniku produkujących androgeny jest zbyt duża na czynniki stymulujące.

Podobnie z przemianą androgenów do estradiolu – albo czynniki stymulujące tę przemianę są nieodpowiednie, albo komórki jajnika nieprawidłowo reagują na te czynniki. 

Uważa się, że zespół zespół policystycznych jajników wynika z czynników jajnikowych, choć zaburzenia pozajajnikowe mogą prowadzić do bardzo podobnych objawów.

Zwiększoną częstość występowania zespołu wśród kobiet, u których w rodzinie były przypadki zachorowania na PCOS sugeruje genetyczne podłoże zespołu.

Wydaje się jednak, że poza predyspozycjami genetycznymi muszą pojawić się również inne czynniki  lub zaburzenia, które razem prowadzą do pojawienia się zespołu policystycznych jajników. Nie można wykluczyć, że czynniki pozagenetyczne np.

otyłość powodują aktywność określonych genów (albo wzrost ich aktywności), co prowadzi do pojawienia się w organizmie kobiety mechanizmów prowadzących do zespołu PCOS.

W ostatnich latach zauważono związek występowania zespołu policystycznych jajników z zaburzeniami stężenia insuliny. Stwierdzono bowiem, że insulina stymuluje komórki jajnika do produkcji androgenów. Jej nadmiar może powodować nadmiar androgenów w jajniku i w  konsekwencji wywoływać zespół PCOS.

PCOS – badania i leczenie

Leczenie zespółu policystycznych jajników polega przede wszystkim na usunięciu przyczyny choroby, o ile jest to możliwe, oraz realizacji oczekiwań kobiety. 

Oczekiwania kobiet z wielotorbielowatością jajników są różne: jedne chcą zajść w ciążę, inne przeciwnie, są i takie które nie chcą jej zapobiegać, ale i nie chcą podejmować działań, aby w nią zajść.

Z reguły jednak kobiety przychodzą do lekarza, aby ustalić przyczyny nieregularnych miesiączek lub ich braku, z zamiarem ich “wyregulowania”- aby były regularne.

Kobiety z  nadmiernym owłosieniem oczekują oczywiście działań w kierunku zmniejszenia lub likwidacji hirsutyzmu. 

Bez względu na oczekiwania kobiety, lekarz powinien ustalić czy istnieją zaburzenia metaboliczno-hormonalne, które mogą powodować objawy PCOS (np.

nadwaga i często jej towarzyszący wysoki poziom insuliny i androgenów, zaburzenia funkcji nadnerczy, guzy wydzielające androgeny ) i zalecić leczenie w celu likwidacji tych przyczyn.

Jeżeli ich się nie stwierdza, postępowanie zależy od oczekiwań kobiety.

Statystyki wskazują, że kobiety z PCOS są bardziej narażone na choroby serca, udar, cukrzycę czy nadciśnienie tętnicze niż kobiety, u których nie stwierdza się tego zespołu. Nie oznacza to, że z pewnością zachorują. Powinny się tylko częściej kontrolować.

– Leczenie PCOS u kobiet bez niepłodności

U tych kobiet najczęściej stosuje się terapię hormonalną. Nie jest ona leczeniem w sensie usunięcia  przyczyn choroby, ale powoduje uregulowanie cyklu. U kobiet, które chcą stosować antykoncepcję będą to tabletki antykoncepcyjne. U innych można stosować preparaty progesteronowe w określonych dniach cyklu, a po ich odstawieniu powinna pojawić się miesiączka. 

Leia também:  Como andar em uma montanha russa (com imagens)

Niektóre z preparatów antykoncepcyjnych mają również działanie antyandrogenne i mogą zmniejszać mierne nasilone objawy androgenizacji (np. nadmierne owłosienie, przetłuszczająca się cera ). U kobiet z bardziej nasilonymi objawami androgenizacji można zastosować leki antyandrogenowe pamiętając jednak o możliwych działaniach niepożądanych tych leków.

– Leczenie PCOS u kobiet z niepłodnością

  1. Przede wszystkim należy podkreślić, że nie zawsze kobiety z zespołem PCOS będą niepłodne z tej przyczyny.

     

  2. Jeżeli jednak tak jest nie należy zaniedbywać dociekania przyczyn zespołu policystycznych jajników i zaniechać leczenia, bowiem właściwe postępowanie może doprowadzić do upragnionej ciąży.

  3. *zespół policystycznych jajników a dieta – po zastosowaniu odpowiedniej diety i normalizacji masy ciała kobieta może zajść w ciążę.

     

*zespół policystycznych jajników a inne badania i przyczyny – zespół PCOS nie musi być jedyną przyczyną niepłodności i przed leczeniem należy poszerzyć diagnostykę niepłodności o inne  przyczyny zarówno po stronie kobiety i mężczyzny. Najogólniej rzecz ujmując celem leczenia jest uzyskanie cykli owulacyjnych.

Jakie są metody leczenia PCOS?

  • PCOS a stymulacja owulacji

Najczęściej stosuje się leki w I. fazie cyklu, aby doprowadzić do wzrostu pęcherzyka i następnie do jego pęknięcia, czyli owulacji. Leczenie tego typu nazywa się stymulacją owulacji. Jest to szeroki temat i znajdzie się w jednym z kolejnych artykułów. 

Należy jednak podkreślić, że w zespole policystycznych jajników przebiega to często niełatwo bowiem pacjentki z zespołem PCOS mają skłonność do wzrostu dużej liczby pęcherzyków, albo braku wzrostu pęcherzyka jajnikowego (tzw.

odpowiedź na stymulację wszystko albo nic ). Nie należy też oczekiwać, że już w pierwszym cyklu owulacyjnym dojdzie w 100% do ciąży.

Naturalnie też nie zawsze zachodzi się w ciążę w pierwszym cyklu starań, tak więc trudno, aby tak było w cyklu stymulowanym.

Przy wielotorbielowatości jajników od wielu lat stosuje się również metody operacyjne. Metoda operacyjna przy leczeniu PCOS polega na zmniejszeniu ilości drobnych pęcherzyków w jajnikach. 

Zaletą tych metod jest możliwość (niepewność) uzyskania cykli owulacyjnych na dłuższy czas lub nawet trwale. Istotną wadą natomiast jest ryzyko obniżenia wydolności jajników do ich wygaśnięcia włącznie (czyli do menopauzy).

Po operacji mogą też pojawić się zrosty utrudniające zajście w ciążę. W przypadku pojawienia się takich powikłań szanse na ciąże z własnej komórki jajowej bardzo spadają, a czasem stają się niemożliwe.

Obecnie stosuje się metodę polegającą na punktowej kauteryzacji (wypaleniu prądem lub laserem) pęcherzyków jajnikowych na powierzchni jajnika. Jednak i ta metoda nie daje gwarancji braku powikłań, szczególnie gdy zbyt nadgorliwie usunie się pęcherzyki.

Stąd też leczenie operacyjne PCOS zaleca się stosować u kobiet nie reagujących na stymulację jajników

Alternatywą leczenia operacyjnego dla kobiet nie reagujących na stymulację jajników jest zapłodnienie pozaustrojowe in vitro.

  • PCOS a leki obniżające poziom glukozy we krwi

W ostatnich latach, gdy badania naukowe dowiodły związku wysokiego poziomu insuliny albo jej nadmiernego stężenia we krwi po posiłku, zaczęto stosować doustne leki obniżające poziom glukozy we krwi.

Powodują one obniżenie stężenia glukozy we krwi, co ma doprowadzić do obniżenia stężenia insuliny jako czynnika powodującego nadmierną syntezę androgenów w jajniku, a w efekcie końcowym poprawę stanu hormonalnego jajnika i cykle owulacyjne. 

Efekty (co do cykli owulacyjnych) są głównie u kobiet z prawidłową masą ciała. Niektóre kobiety stosujące taką terapię lepiej reagują na leki stymulujące owulację. Skuteczność leczenia doustnymi środkami obniżającego stężenie glukozy (i wtórnie insuliny) są wciąż na etapie debat.

A te, jak zwykle, mają swoich zwolenników i przeciwników. Jako leczenie tanie, nieobarczone poważnymi powikłaniami ma uzasadnienie w pewnej grupie kobiet z zespołem policystycznych jajników, ale winno być oceniane pod kątem czy faktycznie prowadzi do owulacji i nie trwać zbyt długo.

Zobacz też: Metody leczenia niepłodności

PCOS a ciąża – jakie są szanse?

Leczenie niepłodności u kobiet, u których jedyną zdiagnozowaną przyczyna niepłodności jest zespół policystycznych jajników daje relatywnie wysoką szansę na ciążę. Pytanie tylko po jakim czasie leczenia i w jaki sposób. 

Ok 30% kobiet zajdzie w ciąże już po pierwszych cyklach owulacyjnych jednak dotyczy to ok. 50% kobiet, które reagują na leczenie PCOS, czyli udaje się u nich wywołać cykle owulacyjne.

Część jednak przejdzie kolejne etapy nieskutecznego leczenia, aby dobrnąć do decyzji o zapłodnieniu in vitro. Kobiety z zespołem PCOS częściej niż inne narażone są ryzyko zespołu przestymulowania, ciąże mnogie i powikłania z tym związane.

Ryzyka te czasem trzeba podjąć, ale po wyczerpaniu bezpiecznego postępowania. 

Niecierpliwość i niezrozumienie specyfiki leczenia zespołu policystycznych jajników może powodować zbyt pochopne decyzje i doprowadzić do poważnych problemów. Cierpliwość to pożądana cecha zarówno u pacjentek, jak i u lekarzy podczas leczenia niepłodności u kobiet z PCOS. W przypadku pośpiechu i błędnych decyzji bardzo trafne staje się przysłowie „mądry Polak po szkodzie”.

Ginekologia po Dyplomie – Zespół policystycznych jajników u nastolatek – diagnostyk..

Średni wiek menarche przypada na 12-13 rok życia i u 98% dziewcząt pojawia się do 15 roku życia. Prawidłowe cykle trwają 21-45 dni, a samo krwawienie utrzymuje się do 7 dni. W ciągu 2-3 lat od menarche cykle są bezowulacyjne ze względu na niedojrzałość układu podwzgórze-przysadka-jajnik, a pełna stabilizacja cyklu może trwać nawet do sześciu lat.

Nieregularne miesiączki, wielotorbielowata struktura jajników, objawy kliniczne hiperandrogenizmu mogą w tym wieku być wariantem normy, będącym wynikiem fizjologicznego procesu dojrzewania.

Uważa się, że cykle miesiączkowe trwające ponad 90 dni w pierwszym roku od rozpoczęcia miesiączkowania lub ponad 45 dni w kolejnych latach oraz brak miesiączki do 15 roku życia wymagają diagnostyki ze szczególnym uwzględnieniem zespołu PCO.

Na uwagę zasługują nieregularne cykle miesiączkowe, zmiany w USG odpowiadające obrazowi policystycznych jajników, a także zmiany związane z podwyższonym stężeniem insuliny, osłabieniem insulinowrażliwości i podwyższeniem stężenia wolnego testosteronu, będące skutkiem podwyższonego stężenia hormonu wzrostu w pierwszych latach po menarche.6,7

Chcąc dokonać analizy obrazu ultrasonograficznego jajników, należy zwrócić uwagę, że ultrasonografia przezpochwowa nie jest wykonywana rutynowo u dziewcząt, natomiast ultrasonografia przezbrzuszna jest mniej skutecznym narzędziem diagnostycznym, ponieważ utrudnia dobrą wizualizację jajników.

Pewne trudności diagnostyczne w obrazowaniu ultrasonograficznym wynikają z faktu, że u nastolatek struktura jajnika często przejściowo przyjmuje postać multifolikularną, dlatego właśnie budowa jajnika nie jest uważana za dobry marker PCOS u dziewcząt.

Statystycznie obraz wielotorbielowatości, charakterystyczny dla PCOS, obserwuje się u 30-40% nastolatek, w tym także u zdrowych dziewcząt.

Dane pochodzące z piśmiennictwa, bazujące na doświadczeniu praktycznym, wydają się jednoznacznie potwierdzać sensowność mierzenia objętości jajnika, natomiast nie ma konsensusu w kwestii liczby pęcherzyków wymaganych do stwierdzenia obrazu jajnika policystycznego – kiedyś było to 6, następnie ≥12, obecnie niektóre źródła podają ≥19, nawet do ≥26. Objętość jajnika wynosząca >10 cm3 jest uważana za odpowiednie kryterium diagnostyczne PCOS u młodych kobiet. Co więcej, u nastolatek z PCOS objętość jajnika często jest skorelowana ze stężeniem wolnego testosteronu i insuliny oraz insulinoopornością.6,7

Etiologia PCOS

Mimo rosnącego zainteresowania badaczy etiologia PCOS pozostaje nadal niejasna. Rozważane są 3 podstawowe modele patofizjologiczne zespołu:

  • model gonadotropowy – podkreślający dominujące znaczenie zaburzenia produkcji LH i funkcji biologicznej FSH
  • model jajnikowy – wskazujący na kluczową rolę zaburzenia wytwarzania i metabolizmu androgenów w jajniku
  • model insulinozależny – oparty na założeniu, że zaburzenie wydzielania i aktywności insuliny jest pierwotnym mechanizmem patologicznym w rozwoju PCOS.8

Obecny stan wiedzy przemawia głównie za genetycznym, wielogenowym tłem zaburzeń. Natomiast kwestia czynników spustowych – wyzwalających manifestację genów – mimo licznych badań w tym zakresie pozostaje nadal otwarta. Pod uwagę brane są między innymi czynniki środowiskowe, dietetyczne czy zachowania matki podczas ciąży wpływające na środowisko wewnątrzmaciczne.8

Dyskusja nad wieloczynnikowym uwarunkowaniem PCOS toczy się w odniesieniu do kilku zagadnień.

Środowisko wewnątrzmaciczne (androgenizacja płodu)

Okołourodzeniowa ekspozycja na endogenne androgeny lub wrodzony przerost kory nadnerczy może trwale wpływać na wydzielanie gonadotropin u dziewcząt.

W surowicy ciężarnych chorujących na PCOS stwierdza się podwyższone stężenie androgenów – kwestią dyskusyjną jest ich możliwy wpływ na androgenizację płodu płci żeńskiej.

Mała masa urodzeniowa

Mała masa urodzeniowa jest czynnikiem łączącym przedwczesne dojrzewanie płciowe, hiperandrogenizm jajnikowy i hiperinsulinizm z:

  • cukrzycą typu 2
  • insulinoopornością
  • niskim stężeniem białka wiążącego insulinopodobny czynnik wzrostu 1 (IGFBP1).

Zwraca się uwagę na potencjalną sekwencję następujących po sobie skutków – wynikiem małej masy urodzeniowej ciała są kolejno: przyspieszony przyrost masy ciała, przedwczesne adrenarche i w konsekwencji PCOS.

Dodatni wywiad rodzinny

Znamiennie częściej obserwuje się zachorowalność na zespół policystycznych jajników u dziewcząt z dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku tego schorzenia.

Duża masa ciała

Wzrost masy ciała jest prawdopodobnie kluczowym czynnikiem modyfikującym ciężkość przebiegu PCOS we wczesnym okresie pokwitaniowym. Dodatkowo jest ściśle związany ze zmniejszeniem insulinowrażliwości i w konsekwencji upośledzeniem funkcji komórek β trzustki.8

Hiperandrogenizm i hiperandrogenemia

Jednoznaczne stwierdzenie hiperandrogenemii sprawia spore trudności diagnostyczne, istneje bowiem mało informacji dotyczących prawidłowego stężenia androgenów u dziewcząt. Dotąd nie ma konsensusu co do chemicznych wykładników hiperandrogenemii. Do stwierdzenia hiperandrogenemii najczęściej stosowane są następujące kryteria laboratoryjne:

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*