Hiperprolaktynemia – przyczyny, objawy, leczenie

Hiperprolaktynemia – przyczyny, objawy, leczenieFot.: Unsplash.com

Hiperprolaktynemia to podwyższony poziom prolaktyny we krwi. Hormon ten odpowiada u kobiet za wzrost płodu oraz laktację. Z kolei u mężczyzn prolaktyna stymuluje jądra do syntezy testosteronu. Zbyt wysoki poziom prolaktyny może prowadzić do niepłodności. Zbyt wysoki poziom prolaktyny może dawać mało charakterystyczne objawy, co utrudnia rozpoznanie tego zaburzenia hormonalnego. Leczenie hiperprolaktynemii może wymagać terapii chorób będących przyczyną hiperprolaktynemii oraz stosowania leków będących agonistami dopaminy.

Czym jest hiperprolaktynemia?

Hiperprolaktynemia – przyczyny, objawy, leczenieFot.: Unsplash.com

Hiperprolaktynemia to jedno z najczęstszych zaburzeń hormonalnych, które występuje przede wszystkim u kobiet, choć zdarza się także u mężczyzn. Prolaktyna to hormon syntetyzowany przez przysadkę, którego najważniejszą rolą w organizmie kobiety  jest pobudzanie laktacji, a także stymulowanie wydzielania progesteronu w ciałku żółtym. Z kolei prolaktyna u mężczyzn odpowiada za regulowanie produkcji testosteronu przez jądra oraz podtrzymywanie funkcji seksualnych. U obydwu płci prolaktyna warunkuje odporność organizmu na stres, wspomaga funkcje immunologiczne.

Prawidłowy poziom prolaktyny we krwi jest następujący:

  • u kobiet w fazie lutealnej – poniżej 40 mikrogramów/ l
  • u kobiet w fazie folikularnej – poniżej 23 mikrogramów/ l
  • u mężczyzn – poniżej 20 mikrogramów/ l

Nadmierna syntezy prolaktyny przez przysadkę powoduje hiperprolaktynemię.

Stan taki występuje fizjologicznie podczas ciąży i karmienia piersią; wysoka prolaktyna towarzyszy także stosunkowi seksualnemu oraz wysiłkowi fizycznemu.

Oczywiście wtedy hiperprolaktynemia nie jest traktowany jako zaburzenie. Natomiast wzrost poziomu prolaktyny w każdej innej sytuacji stanowi zaburzenie gospodarki hormonalnej.

Przyczyny hiperprolaktynemii

Wysoki poziom prolaktyny może być spowodowany długotrwałym stresem, urazem fizycznym, a także stosowaniem leków przeciwdepresyjnych. Inne przyczyny hiperprolaktynemii to:

  • niedoczynność tarczycy
  • niedoczynność kory nadnerczy
  • niewydolność nerek
  • marskość wątroby
  • guzy przysadki

W przebiegu tych schorzeń może dojść do nadmiernej syntezy prolaktyny, a także upośledzonego jej metabolizmu, co prowadzi ostatecznie do wzrostu jej stężenia.

Jak objawia się hiperprolaktynemia?

Objawy podwyższonego poziomu prolaktyny są nieco odmienne u kobiet i u mężczyzn. W przypadku hiperprolaktynemii u kobiet pojawić mogą się takie symptomy jak:

  • zaburzenia miesiączkowania
  • niepłodność
  • spadek libido
  • uderzenia gorąca
  • suchość pochwy

Z kolei hiperprolaktynemia u mężczyzn może objawiać się spadkiem libido, impotencją, spadkiem masy mięśniowej, osteoporozą, przerostem gruczołów sutkowych (ginekomastią). Ponadto u osób obu płci pojawić mogą się bóle głowy, chroniczne zmęczenie, zaburzenia widzenia.

Diagnostyka hiperprolaktynemii

Pierwszym etapem diagnostyki hiperprolaktynemii jest oznaczenie poziomu prolaktyny we krwi. Następnie konieczne jest określenie przyczyn hiperprolaktynemii. Gdy wyeliminowane zostają wykluczone takie przyczyny jak ciąża czy niedoczynność tarczycy, wówczas diagnostyka powinna być skierowana na guz przysadki.

W diagnostyce guza stosowany jest test z metoklopramidem. W teście tym oznaczane jest stężenie prolaktyny na czczo oraz w 60 minucie po podaniu metoklopramidu. Gdy poziom prolaktyny po podaniu leku zwiększył się co najmniej 6 razy – diagnozowana jest hiperprolaktynemia czynnościowa.

Gdy poziom prolaktyny nie zwiększa się po podaniu leku – można rozpoznać gruczolaka przysadki.

Leczenie hiperprolaktynemii

Hiperprolaktynemia – przyczyny, objawy, leczenieFot.: Unsplash.com

W celu wyleczenia hiperprolaktynemii czynnościowej konieczne jest wyeliminowanie przyczyny zaburzeń hormonalnych. Leczenie przyczynowe może obejmować terapię niedoczynności tarczycy, niewydolności nerek czy wątroby. Konieczne może być także wyeliminowanie narażenia na stres. Farmakologiczne leczenie hiperprolaktynemii polega na stosowanie preparatów będących agonistami receptorów dopaminowych. Inną metodą leczenia jest operacyjne usunięcie guza.

Bibliografia:

Matuszek B., Nowakowski A., Hiperprolaktynemia – częsty problem kliniczny?; Medycyna Rodzinna 1/ 2003

Biblioteka Zdrowia

Hiperprolaktynemię można podzielić na:

  • fizjologiczną – w czasie ciąży lub karmienia piersią, a także na skutek stresu, podczas snu, wysiłku fizycznego oraz na skutek hipoglikemii
  • patologiczną – spowodowaną uszkodzeniami organicznymi (uciskiem przez guz), zaburzeniami czynnościowymi osi podwzgórzowej, polekową, w przebiegu niewydolności nerek lub wątroby albo niedoczynności tarczycy

Przyczyny hiperprolaktynemii

Przyczyną hiperprolaktynemii jest nadmierne wydzielanie prolaktyny przez przysadkę. Może ono być spowodowane różnymi czynnikami, np.: zażywanymi lekami (hiperprolaktynemia polekowa), stresem, innymi chorobami endokrynologicznymi czy guzami znajdującymi się w przysadce lub jej okolicy.

Leki, których zażywanie może być przyczyną podwyższonego stężenia prolaktyny, to m.in.:

  • trójpierścieniowe leki antydepresyjne (zawierające dichlorowodorek opipramolu, imipraminę, amitryptylinę
  • anksjolityki, czyli leki przeciwlękowe (zawierające meprobamat)
  • leki przeciwwymiotne (zawierające metoklopramid, tietyloperazynę)
  • leki hipotensyjne (zawierające metyldopę, rezerpinę, werapamil)
  • leki przeciwhistaminowe (cymetydyna)
  • estrogeny (leki antykoncepcyjne)
  • leki przeciwbólowe (opiaty)

Objawy hiperprolaktynemii

Objawy są zróżnicowane, choroba inaczej przebiega u kobiet i mężczyzn. Do najczęstszych objawów można zaliczyć:

  • u kobiet: zaburzenia miesiączkowania, niepłodność, trądzik i nadmierne owłosienie
  • u mężczyzn: impotencja i ginekomastia (powiększenie piersi)
  • u obu płci: zmniejszenie libido, stany depresyjne, drażliwość, zaburzenia uwapnienia kości

Dominującym objawem, zarówno u kobiet jak i u mężczyzn, jest hipogonadyzm, czyli nieprawidłowość w wydzielaniu hormonów płciowych. Prowadzi on do wystąpienia najczęstszego powikłania hiperprolaktynemii – niepłodności.

Hipogonadyzm u kobiet objawiać się może rzadkimi i nieregularnymi miesiączkami, cyklami bezowulacyjnymi, obniżeniem libido, wyciekiem z brodawek piersiowych – mlekotokiem (występuje nawet u 50% chorych), wzrostem masy ciała i osteopenią.

U mężczyzn może rozwinąć się niepłodność (oligozoospermia), powiększenie piersi – ginekomastia, obniżenie libido i potencji, spadek masy mięśniowej i osteopenia.

W przypadku dużych guzów przysadki pojawiać się mogą objawy neurologiczne, takie jak bóle głowy czy zaburzenia widzenia.

Rozpoznanie hiperprolaktynemii

Hiperprolaktynemia rozpoznawana jest na podstawie stwierdzenia nadmiernego stężenia prolaktyny (>20 ng/ml u kobiet i >15 ng/ml u mężczyzn). Najczęściej do postawienia diagnozy wystarczające jest wykonanie jednorazowego oznaczenia, ale czasami potrzebne jest wykonanie tzw. profilu dobowego, czyli kilku oznaczeń w ciągu jednej doby (optymalnie co 3 godziny).

Niekiedy stosowane jest także oznaczenie prolaktyny po podaniu metoklopramidu, chociaż to badanie w chwili obecnej ma mniejsze znaczenie diagnostyczne. W przypadku wysokiego stężenia prolaktyny (powyżej 200 ng/ml) wskazane jest wykonanie badania przysadki metodą rezonansu magnetycznego w celu wykluczenia obecności guza.

Leia também:  Ile Kosztuje Leczenie Kanałowe 8?

Hiperprolaktynemia – przyczyny, objawy, leczenie

Leczenie hiperprolaktynemii

Leczenie jest zależne od przyczyny powodującej zwiększone wydzielanie prolaktyny i najczęściej polega na przewlekłym przyjmowaniu leków hamujących wydzielanie tego hormonu. W niektórych przypadkach niezbędne jest leczenie chirurgiczne. W hiperprolaktynemii polekowej zwykle wystarcza zaprzestanie przyjmowania leku wywołującego to zaburzenie.

Celem leczenia farmakologicznego jest przywrócenie prawidłowej czynności gruczołów płciowych (płodności) i zmniejszenie lub stabilizacja rozmiarów guza. Operacja ma na celu dodatkowo zlikwidowanie objawów ze strony ośrodkowego układu nerwowego i narządu wzroku.

Leczenie farmakologiczne np. Bromergonem pozwala uzyskać normalizację stężenia prolaktyny z przywróceniem czynności gonad, a także zmniejszenie rozmiarów guza, u około 70% chorych. Leczenie powinno być kontynuowane 6-12 miesięcy po uzyskaniu prawidłowych stężeń prolaktyny.

Hiperprolaktynemia a ciąża

Nieleczona hiperprolaktynemia utrudnia, a często całkowicie uniemożliwia, zajście w ciążę.

Jednak po zastosowaniu odpowiedniego leczenia szybko dochodzi do normalizacji funkcji jajników, dzięki czemu może dojść do zapłodnienia.

W takiej sytuacji należy pilnie skontaktować się z lekarzem, ponieważ stosowanie leków normalizujących stężenie prolaktyny w czasie ciąży może być szkodliwe i ich przyjmowanie powinno być rozważone przez lekarza.

Rokowanie i powikłania hiperprolaktynemii

Odpowiednie leczenie hiperprolaktynemii w większości sytuacji pozwala na powrót do zdrowia.

Zapobieganie hiperprolaktynemii

Chorobie nie można zapobiec, można jedynie starać się szybko ją zdiagnozować i zacząć leczenie.

Podwyższona prolaktyna – czy świadczy o chorobie?

Hiperprolaktynemia to stan chorobowy, który charakteryzuje się nadmiarem prolaktyny (PRL) we krwi. U kobiet jest to poziom powyżej 20 ng/ml, a u mężczyzn powyżej 15 ng/ml. Może występować okresowo, np. w trakcie ciąży i laktacji, krótkotrwałe wzrosty stężenia obserwuje się także w trakcie: 

  • sytuacji stresowej,  
  • snu,  
  • wysiłku fizycznego,  
  • hipoglikemii,  
  • orgazmu.  

Przyjmowanie niektórych leków także powoduje wzrost wydzielania prolaktyny. Są to między innymi: 

  • agoniści receptora dopaminowego,  
  • antagoniści receptora histaminowego,  
  • opioidy,  
  • trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne,  
  • inhibitory MAO,  
  • SSRI.   

Patologiczna hiperprolaktynemia może być wywołana stanami chorobowymi ośrodkowego układu nerwowego. Najczęstszą przyczyną jest występowanie guzów w okolicy podwzgórzowo-przysadkowej lub guzów przysadki, np.

 prolactimona, który wydziela hormon PRL oraz guzy mieszane, które mogą wydzielać także inne hormony. Guzy przysadki dzieli się pod względem wielkości na mikrogruczolaki (poniżej 10 mm) i makrogruczolaki (powyżej 10 mm).

Obecność zmiany wykrywa się dzięki badaniu tomografii komputerowej i rezonansu magnetycznego z kontrastem. Wysoka prolaktyna (powyżej 200 ng/ml) zwykle wskazuje na większą zmianę.

Podwyższony poziom prolaktyny może się różnie objawiać, w zależności od płci: 

Kobiety: 

  • zaburzenia miesiączkowania (rzadko występujące miesiączki, brak krwawień, bardzo niewielkie krwawienia), 
  • niepłodność, 
  • łojotok, hirsutyzm, 
  • dyspaurenia (ból w trakcie stosunku płciowego). 

Mężczyźni: 

  • obniżone libido, 
  • zmniejszenie objętości ejakulatu, 
  • hipotrofia jąder, 
  • zmniejszenie gęstości włosów. 

Obie płcie: 

  • mlekotok, 
  • ginekomastia, 
  • osteopenia/osteoporoza, 
  • przyrost masy ciała, odkładanie się tkanki tłuszczowej w okolicach brzucha, 
  • niestabilność emocjonalna, depresja, zmęczenie, drażliwość, 
  • bóle głowy, 
  • zmniejszenie ostrości wzroku, ubytki w polu widzenia, 
  • w przypadku wydzielania przez guz innych hormonów – akromegalia, nadczynność tarczycy, zespół Cushinga. Hiperprolaktynemia – przyczyny, objawy, leczenie

Wysoka prolaktyna – kto jest narażony? 

Hiperprolaktynemię częściej rozpoznaje się u kobiet, jednak choroba występuje równie często u obu płci. Kobiety szybciej dostrzegają objawy, konsultując je z lekarzem prowadzącym czy ginekologiem.

 Wysoka prolaktyna u mężczyzn może zostać nierozpoznana, ponieważ uznają oni objawy za wstydliwe i nie przywiązują do nich większej wagi.

Objawami budzącymi niepokój są mlekotok i ginekomastia, które występują u 15-30% chorych.  

Jak obniżyć prolaktynę? 

W celu obniżenia poziomu prolaktyny stosuje się leczenie farmakologiczne. Jeżeli nie przynosi ono rezultatów, wówczas włączone zostaje leczenie chirurgiczne.  

Leczenie farmakologiczne 

Hiperprolaktynemię leczy się, podając leki z grupy agonistów receptorów D2, które wpływają na wzrost produkcji dopaminy w organizmie – hamuje ona wytwarzanie prolaktyny i zmniejsza wielkość guzów przysadki mózgowej. Lekami z tej grupy są: 

  • bromokryptyna – zwykle stosowana w dawce 2,5-20 mg na dobę. Pozytywne efekty widać po pierwszych kilku dniach stosowania leku, ale pełny efekt osiąga się po kilku miesiącach zażywania. Powoduje zmniejszenie guza i przywraca prawidłowe funkcjonowanie gonad;  
  • kabergolina – stosowana w dawkach 0,25-2 mg na tydzień. Wykazuje mniej działań niepożądanych w porównaniu z bromokryptyną. Lek stosuje się raz na tydzień; 
  • chinagolid– stosowany w dawce 75-300 mikrogramów na dobę.  

Terapia tymi lekami wykazuje bardzo wysoką skuteczność. Można je stosować w każdym rodzaju hiperprolaktynemii. Leczeniem farmakologicznym można doprowadzić do znacznego zmniejszenia lub całkowitego zaniku guza. Po wyrównaniu poziomu prolaktyny leki należy przyjmować w obniżonej dawce przez 2-3 lata. Lekarz może zadecydować o zaprzestaniu terapii. 

Leczenie chirurgiczne 

Gdy leczenie farmakologiczne nie przynosi efektów, chory nie może przyjmować leków lub gdy lekarz prowadzący wyrazi na to zgodę, guz można usunąć chirurgicznie. Zwykle zabieg wykonuje się poprzez zatokę klinową nosa za pomocą laparoskopu. Wycięcie guza często jest kłopotliwe ze względu na jego umiejscowienie oraz wielkość.

Nie operuje się dużych makrogruczolaków oraz takich guzów, które są umiejscowione w trudno dostępnym miejscu. W przypadku niecałkowitego usunięcia guza stosuje się radioterapię w połączeniu z farmakoterapią. Ten rodzaj leczenia niesie za sobą wiele konsekwencji – może prowadzić do upośledzenia funkcjonowania przysadki mózgowej.

 

Po przeprowadzonym leczeniu należy kontrolować stężenie prolaktyny we krwi, przeprowadzając badanie co pół roku. Należy także co 1-3 lata wykonywać rezonans magnetyczny lub tomografię komputerową, aby wykluczyć odrastanie guza.  

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Hiperprolaktynemia: zaburzenia miesiączkowania i problemy z płodnością

Prolaktyna to hormon wyjątkowo ważny i potrzebny. Pełni funkcje związane z prawidłową pracą gonad, reguluje płodność i laktację.

Gdy prolaktyny jest za dużo, pojawia się wiele objawów i problemów związanych z płodnością, cyklem miesiączkowym, popędem seksualnym czy wyglądem.

Na hiperprolaktynemię cierpią głównie kobiety, choć nadmiar prolaktyny może występować także u mężczyzn. Sprawdź, jakie objawy wskazują na podwyższoną prolaktynę.

Leia também:  Kto Płaci Za Leczenie Nieubezpieczonego?

Hiperprolaktynemia to stan, w którym stwierdza się podwyższony poziom prolaktyny w surowicy krwi. Nadmiar tego hormonu powoduje wiele problemów, ponieważ wywołuje przeciwstawny efekt w stosunku do hormonów płciowych.

Prolaktyna jest hormonem produkowanym przez komórki przysadki mózgowej, gruczołu położonego w środkowym dole czaszkowym. Główną funkcją prolaktyny u kobiet jest pobudzanie produkcji pokarmu po porodzie, dlatego wysokie stężenia prolaktyny stwierdza się naturalnie w okresie ciąży i laktacji.  

Działanie prolaktyny polega na stymulowaniu wzrostu, ale nie wysokości czy masy mięśniowej, lecz przede wszystkim płodu i gruczołu piersiowego. Hormon ten jest również jednym z hormonów biorących udział w reakcji stresowej, a także w neurobiologicznej adaptacji do ciąży i laktacji, co jest związane z charakterystycznymi zmianami zachowania.

Prolaktyna wpływa również na czynność gonad, czyli jąder u mężczyzn i jajników u kobiet, a także działanie hormonów płciowych, estrogenu i testosteronu, u kobiet i mężczyzn. 

Hiperprolaktynemia: przyczyny

Podwyższone stężenie prolaktyny występuje często i nie zawsze świadczy o chorobie. Naturalnie, prawidłowo, podwyższone stężenie prolaktyny stwierdza się w czasie ciąży i po porodzie w pierwszych miesiącach karmienia piersią. Wyższy poziom prolaktyny występuje także w sytuacjach stresowych, na przykład bólu, chorobie czy stresie psychologicznym po ciężkich przeżyciach.

Stężenie prolaktyny podnosi także sen, wysyłek fizyczny czy badanie gruczołów sutkowych.

Hiperprolaktynemia może być jednak objawem choroby, a najczęstszą przyczyną wysokiego stężenia tego hormonu jest guz prolaktynowy – gruczolak przysadki mózgowej (prolactinoma). To łagodny guz, zazwyczaj o niewielkiej średnicy (mikrogruczolaki). Zmiany o średnicy większej niż 1 cm uważane są za zmiany duże (makrogruczolaki).

Przyczyną hiperprolaktynemii mogą być także:

  • niedoczynność tarczycy;
  • niewydolność nerek;
  • niewydolność wątroby;
  • półpasiec;
  • uraz ściany klatki piersiowej.

Zwiększenie stężenia prolaktyny w surowicy powodują także niektóre leki m.in. te przyjmowane z powodu nadciśnienia tętniczego, depresji, schizofrenii, choroby wrzodowej, alergii, bólu lub objawów pomenopauzalnych.

Zdarza się jednak, że przyczyna hiperprolaktynemii pozostaje niewyjaśniona. 

Hiperprolaktynemia: objawy

  • Objawy zależą od stopnia nadmiaru prolaktyny lub wielkości guza przysadki. 
  • Zbyt wysokie stężenie prolaktyny, zarówno u kobiet, jak i mężczyzn, zaburza prawidłową funkcję gonad i może prowadzić do niedoczynności jąder lub jajników.
  • Do objawów nadmiaru prolaktyny u kobiet przed menopauzą zalicza się:
  • zaburzenia miesiączkowania (rzadkie miesiączki lub brak miesiączki);
  • mlekotok;
  • uderzenia gorąca;
  • suchość pochwy;
  • obniżenie libido;
  • hipogonadyzm;
  • niepłodność;
  • osteopenię (chorobę kości);
  • nasilenie zmian trądzikowych;
  • niezłośliwe zmiany gruczołów piersiowych (mastopatię);
  • bóle piersi (mastalgię);
  • niedoczynności jajników lub jąder;
  • zaburzenia erekcji u mężczyzn;
  • zmniejszeniem masy mięśniowej i owłosienia płciowego u mężczyzn;
  • ginekomastię u mężczyzn.

Makrogruczolaki, czyli zmiany duże, które uciskają okoliczne tkanki, mogą powodować bóle głowy, zaburzenia widzenia (ubytki pola widzenia) oraz niedoczynność przysadki (niedobory hormonów kontrolujących pracę obwodowych gruczołów dokrewnych: tarczycy i nadnerczy).

Wystąpienie powyższych objawów jest wskazaniem do oznaczenia stężenia prolaktyny w surowicy krwi. Objawy sugerujące obecność guza prolaktynowego wymagają diagnostyki specjalistycznej, w tym wykonania badania metodą rezonansu magnetycznego przysadki z kontrastem.

Hiperprolaktynemia: leczenie

Nieznacznie podwyższone stężenie prolaktyny w surowicy krwi niewywołujące objawów nie wymaga leczenia. Zazwyczaj stwierdzenie podwyższonej prolaktyny nie jest diagnozą, a początkiem poszukiwań przyczyny. Wybór metody leczenia hiperprolaktynemii zależy właśnie od przyczyny, która wpływa na podwyższony poziom tego hormonu we krwi.

Lekarz w pierwszej kolejności stara się wykluczyć inne choroby, na przykład niedoczynność tarczycy. Ważne jest także dokładne przeanalizowanie przyjmowanych leków.

Jeśli są to leki przeciwdepresyjne, to prawdopodobnie konieczne będzie ich odstawienie na krótki czas (co najmniej 3 dni) i ponowne oznaczenie prolaktyny.

Gdy przyjmowane leki wywołują hiperprolaktynemię, można po konsultacji z lekarzem prowadzącym spróbować zmienić lek.

Gruczolaków przysadki raczej nie usuwa się chirurgicznie, ponieważ zmiany te z reguły dobrze reagują na leczenie farmakologiczne i zmniejszają swoją objętość po wprowadzeniu odpowiednich leków.

 Leki należące do agonistów receptorów dopaminergicznych mają za zadanie zahamować wydzielanie prolaktyny (dopamina hamuje prolaktynę).

Leczenie operacyjne rozważa się wyłącznie w rzadkich przypadkach w razie złej tolerancji leków lub nieskuteczności leczenia.

Leczenie farmakologiczne musi być dobrane indywidualnie dla każdego chorego, nie wszystkie z tych leków mogą być stosowane u kobiet planujących ciążę.

Najtrudniejszą do zdiagnozowania przyczyną podwyższonego stężenia prolaktyny jest stres. Jeśli życie w długotrwałym, silnym stresie wpływa na poziom prolaktyny i jest sprawcą objawów, to dobrą metodą jest rozpoczęcie psychoterapii, zmiana stylu życia, a w poważniejszych przypadkach konsultacja z psychiatrą i rozważenie leczenia farmakologicznego. 

Źródło: mp.pl; endokrynologia.net; podyplomie.pl

Hiperprolaktynemia utrudnia zajście w ciążę. Skutki nadmiaru prolaktyny

Hiperprolaktynemia to stan, gdy we krwi występuje zbyt duże stężenie prolaktyny. Najczęściej obserwuje się go u kobiet, ale może pojawiać się także u mężczyzn. Hiperprolaktynemię trzeba leczyć, gdyż powoduje zaburzenia miesiączkowania, problemy z cyklem i płodnością.

Czym jest prolaktyna?

Prolaktyna to hormon, który produkuje przysadka mózgowa. Reguluje on działanie estrogenów i testosteronu oraz odpowiada za laktację po porodzie. To m.in. dzięki prolaktynie kobieta jest w stanie karmić piersią.

Stężenie tego hormonu waha się w zależności od fazy cyklu miesiączkowego: na początku (w fazie folikularnej) jest niższe i rośnie przed miesiączką (w fazie lutealnej). Właściwe stężenie tego hormonu powinno wynosić pomiędzy 23 a 40 µg/l. O hiperprolaktynemii mówi się, gdy przekracza ono 25 µg/l w pierwszej fazie cyklu.

Czytaj też:Progesteron: hormon, który odpowiada za utrzymanie ciąży

Przyczyny hiperprolaktynemii

Podwyższone stężenie prolaktyny może mieć wiele przyczyn. Do najczęstszych należą:

  • ciąża – w stanie błogosławionym produkcja tego hormonu wzrasta
  • karmienie piersią – w czasie karmienia następuje tzw. wyrzut prolaktyny
  • niedoczynność tarczycy
  • guz przysadki mózgowej
  • choroby nerek
  • choroby wątroby
  • silny stres

Objawy nadmiaru prolaktyny

Zbyt wysokie stężenie prolaktyny najczęściej jest diagnozowane w trakcie wykonywania badań hormonalnych. Ginekolog zleca je w przypadku zaburzeń miesiączkowania czy problemów z płodnością.

Hiperprolaktynemia daje też inne wyraźne objawy. Należą do nich m.in.:

  • mlekotok
  • ból piersi
  • suchość pochwy
  • niedoczynność jajników
  • hipogonadyzm
Leia também:  Como ancorar um objeto no indesign: 11 passos

U mężczyzn nadmiar prolaktyny może objawiać się ginekomastią czy zbyt małą ilością owłosienia.

Czytaj też:Brak okresu nie zawsze oznacza ciążę. Co jeszcze?

Leczenie podwyższonego stężenia prolaktyny

Tak jak nadmiar prolaktyny może mieć różne podłoże, tak różne może być jego leczenie.

Jeżeli poziom hormonu jest tylko nieznacznie podwyższony, ginekolog może zalecić lekkie preparaty ziołowe, które pomogą uregulować cykl.

Często mają w swoim składzie niepokalanek mnisi, który obniża poziom prolaktyny i reguluje cykl. Czasem zażywanie tego preparatu wystarcza, by wyrównać proporcje między hormonami i pomóc kobiecie zajść w ciążę.

Jeśli stężenie prolaktyny jest wysokie, ginekolog zleci kolejne badania, by odnaleźć przyczynę takiego stanu rzeczy. Być może za intensywne wydzielanie hormonu odpowiadają zaburzenie w obrębie tarczycy. Wtedy konieczne są szczegółowe badania tego gruczołu, konsultacja z endokrynologiem i w razie zdiagnozowania niedoczynności wdrożenie odpowiedniego leczenia.

Jeżeli za nadmiar prolaktyny odpowiada guz przysadki, tzw. gruczolak, konieczne jest wykonanie rezonansu magnetycznego z kontrastem. W trakcie badania oszacowywany jest rozmiar guza. Na szczęście najczęściej guzy są łagodne, a leczenie polega na zmniejszeniu ich przez przyjmowanie leków.

Podaje się leki dopaminergiczne, które wpływają na wydzielanie hormonu przez przysadkę mózgową. Nie wszystkie z nich są dobrze tolerowane, niektóre mogą wywoływać działania niepożądane takie jak mdłości. Z tego powodu leczenie jest indywidualnie dobierane do pacjenta.

Nadmiar prolaktyny a zajście w ciążę

Aby kobieta mogła zajść w ciążę, w jej organizmie musi panować równowaga hormonalna. Zbyt duże stężenie prolaktyny może być przyczyną występowania cykli bezowulacyjnych albo nieregularnych owulacji, przez co niemożliwe staje się określenie dni płodnych. W takiej sytuacji trzeba obniżyć stężenie prolaktyny, by cykle się unormowały, a kobieta mogła zajść w ciążę.

Czasem wystarczy to zrobić za pomocą preparatów ziołowych, a czasem konieczne jest przyjmowanie leków hormonalnych. Nadmiar prolaktyny nie przekreśla szans na zajście w ciążę – trzeba jedynie najpierw zrobić porządki w swoim organizmie i zmienić tryb życia. Stres, szybkie tempo życia, duża ilość pracy sprzyjają powstawaniu zaburzeń w cyklu.

Czytaj też:Dni płodne: czas, w którym możesz zajść w ciążę. Jak je obliczyć?

Hiperprolaktynemia – objawy, przyczyny, leczenie

Hiperprolaktynemia to podwyższenie stężenia prolaktyny we krwi powyżej wartości przyjętej za normę. Prolaktyna jest hormonem wydzielanym przez przedni płat przysadki mózgowej.

Ponieważ jej działanie polega głownie na stymulowaniu wzrostu, odpowiada za wzrost płodu oraz gruczołów sutkowych podczas ciąży, po porodzie zaś pobudza laktację. Hormon ten pełni jednak wiele innych funkcji.

Wpływa na centralny system nerwowy (bierze na przykład udział w reakcji stresowej organizmu), działa na układ odpornościowy, ma wpływ na czynność gonad (jajników i jąder), działanie hormonów płciowych (estrogenu i testosteronu) u kobiet i mężczyzn.

Prawidłowe stężenie prolaktyny (PRL) w surowicy krwi powinno wynosić u mężczyzn poniżej 20 µg/l. Normy dla kobiet różnią się w zależności od tego, w jakiej fazie cyklu jest wykonywane badanie. Najwyższy odnotowuje się w fazie luteinowej – prawidłowy wynosi do 40 µg/l. Jeśli wartości te są wyższe, mówi się o hiperprolaktynemii.

Przyczyny hiperprolaktynemii mogą być różnorodne – często poważne. Do najczęstszych należą:

  • łagodne guzy przysadki mózgowej wydzielające prolaktynę lub hamujące dopływ dopaminy do przysadki,
  • guzy, choroby, urazy w obrębie podwzgórza i szypuły przysadki, które prowadzą do upośledzenia wytwarzania dopaminy,   
  • upośledzony metabolizm prolaktyny w niewydolności wątroby czy nerek,
  • niedoczynność tarczycy – zwiększone stężenie tyreoliberyny pobudza wydzielanie prolaktyny,
  • stosowanie niektórych leków (na przykład antydepresantów), które modyfikują wydzielanie dopaminy.

Hiperprolaktynemia nie zawsze świadczy o chorobie.

Pojawia się również w czasie ciąży i karmienia piersią (prolaktyna ma za zadanie pobudzać wzrost gruczołów sutkowych podczas ciąży i stymulować je do produkcji mleka), po stymulacji brodawek sutkowych, po zjedzeniu posiłku bogatego w białko, podczas snu oraz po stosunku płciowym czy wskutek stresu (to hiperprolaktynemia czynnościowa, czyli okresowe nadmierne wydzielanie prolaktyny w odpowiedzi na różne bodźce). Wówczas hiperprolaktynemia ma charakter fizjologiczny – stężenie prolaktyny w pewnych okolicznościach naturalnie wzrasta.

Znaczne podwyższenie stężenia protaktyny jest przyczyną wielu dolegliwości. Hiperprolaktynemia u kobiet może dawać takie objawy jak:

  • nawracające bóle głowy,
  • drażliwość, złe samopoczucie czy stany depresyjne,
  • ból piersi, otyłość,
  • kłopoty z cerą, trądzik,
  • nadmierne owłosienie,
  • zaburzenia miesiączkowania, rzadkie miesiączkowanie lub braki miesiączki,
  • zaburzenia płodności (zahamowanie czynności jajników, brak jajeczkowania, niedobór estrogenów i progesteronu),
  • mlekotok.

Z kolei u mężczyzn wskutek podwyższonego stężenia prolaktyny we krwi pojawiają się zaburzenia płodności, zaburzenia czynności jąder u mężczyzn (uszkodzenie spermatogenezy, niedobór testosteronu),

  • zaburzenia erekcji, spadek libido,
  • ginekomastia,
  • zmniejszenie masy mięśniowej i owłosienia płciowego.

Zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet hiperprolaktynemia może prowadzić do utraty masy kostnej (osteoporozy).

W razie wystąpienia niepokojących objawów należy zgłosić się do lekarza, aby wyjaśnić przyczynę zaburzeń. Stwierdzenie hiperprolaktynemii zawsze wymaga szczegółowej diagnostyki, ponieważ nie jest ona chorobą, a jedynie jej objawem – to ją należy leczyć.

Przy podejrzeniu podwyższonego stężenia prolaktyny we krwi należy oznaczyć jej stężenie pamiętając przy tym, że wydzielanie prolaktyny jest pulsacyjne – zmienia się w ciągu doby. To dlatego warto badać ją kilkakrotne, w odstępach czasu.

Podstawą rozpoznania hiperprolaktynemii jest co najmniej dwukrotne wykazanie zwiększonego stężenia prolaktyny w surowicy krwi. W diagnostyce pomocne są również badania obrazowe, takie jak rezonans magnetyczny (pozwala potwierdzić lub wykluczyć istnienie guza prolaktynowego przysadki).

Warto także przeprowadzić test z metoklopramidem.

Leczenie hiperprolaktynemii jest uzależnione od przyczyny. Zasadniczo leczy się ją farmakologiczne, ale i chirurgiczne (włącza się je, gdy stosowanie leków nie przynosi efektów). W niektórych przypadkach stosuje się radioterapię jako uzupełnienie leczenia neurochirurgicznego.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*