Guz tarczycy – przyczyny, objawy i leczenie guzów tarczycy

Tarczyca to narząd znajdujący się w przedniej części szyi pod krtanią, wyczuwalny nawet dla niewprawionej osoby. Jednak odróżnienie tarczycy chorej od zdrowej może odbyć się tylko drogą badań obrazowych (np. USG) oraz biopsji.

Prawidłowa tarczyca składa się z dwóch płatów połączonych węziną. Gruczoł ten wytwarza hormony: trójjodotyroninę i tyroksynę, odpowiadające za regulację metabolizmu oraz kalcytoninę, uczestniczącą w regulowaniu gospodarki wapniowej.

Czym jest nowotwór tarczycy?

Choroba nowotworowa zawsze dotyczy nieprawidłowo rozwijających się komórek. Te nieprawidłowe (zmutowane) komórki dzielą się w nieograniczonej ilości, w bardzo dużym tempie, przez co często przyjmują postać guza wystającego poza właściwe granice tkanki.

Wyróżniamy kilka typów złośliwych nowotworów tarczycy:

  • rak brodawkowaty – najczęstszy i najlepiej rokujący. Rośnie wolno, a nawet, w przypadku przerzutów do lokalnych węzłów chłonnych, charakteryzuje się bardzo dobrymi wynikami leczenia;
  • rak pęcherzykowaty – stanowi 10% wszystkich nowotworów złośliwych tarczycy. Częściej niż rak brodawkowaty daje przerzuty odległe (np. do płuc) i choć nie daje tak dobrego rokowania, jak rak brodawkowaty, to wciąż w większości wcześnie wykrytych guzów jest wyleczalny. UWAGA! Nie należy mylić podtypu pęcherzykowatego raka brodawkowatego z rakiem pęcherzykowatym. Pierwszy z nich ma lepsze rokowania;
  • rak z komórek Hurtle’a – ciężki do zdiagnozowania, trudniejszy do wyleczenia;
  • rak rdzeniasty – rokowanie zdecydowanie gorsze niż w przypadku wcześniej wymienionych raka rdzeniastego i pęcherzykowatego. Powstaje z komórek C tarczycy, które wydzielają kalcytoninę;
  • rak anaplastyczny – najcięższy do leczenia z raków tarczycy. Występuje rzadko (2% wszystkich nowotworów złośliwych tarczycy) i postępuje niezwykle szybko.

Rak tarczycy – objawy

  • Większość nowotworów złośliwych tarczycy zostaje rozpoznanych przez lekarza rodzinnego, do którego pacjent zgłasza się z guzkami podskórnymi na przedniej stronie szyi, bądź powiększonymi węzłami chłonnymi.
  • Raki tarczycy zostają również sporadycznie rozpoznawane podczas badania tarczycy przez podejrzenie niedoczynności tego narządu.
  • Bardzo rzadko guzki tarczycy mogą powodować objawy, takie jak ból, chrypka (poprzez ucisk na nerw krtaniowy wsteczny unerwiający narząd mowy) czy nawet trudności w połykaniu lub oddychaniu.

UWAGA! Większość guzków wyczuwalnych podczas badania palpacyjnego (dotykowego) nie jest guzami nowotworowymi i nie wymaga leczenia. Jednak każdy z guzów powinien być zgłoszony lekarzowi, a następnie poddany badaniu USG.

Guz tarczycy – przyczyny, objawy i leczenie guzów tarczycy

Nowotwór tarczycy – leczenie

Jak w większości nowotworów, leczenie zależy od stadium zaawansowania.

Chirurgia

Usunięcie jednego płata tarczycy, tzw. lobektomia, jest możliwe w przypadku mało złośliwych nowotworów (wysoko zróżnicowanych), które nie zdążyły przerzutować. Część pacjentów po usunięciu płata może nie wymagać suplementacji hormonalnej tyroksyną.

Tyroidektomia to najczęściej przeprowadzana operacja tarczycy. Polega na całkowitym usunięciu narządu. Po tym zabiegu konieczna jest suplementacja hormonami tarczycy do końca życia.

Z usunięciem tarczycy wiąże się ryzyko przecięcia nerwu krtaniowego wstecznego, czego powikłaniem może być zmiana głosu, chrypka.

Obecnie wiele ośrodków stosuje metody zapobiegające temu powikłaniu, dzięki czemu jest ono coraz rzadsze.

Pacjent, któremu zalecana jest taka operacja, ma prawo upewnić się, jakimi metodami zmniejszającymi ryzyko uszkodzenia nerwu krtaniowego wstecznego dysponuje szpital.

Dodatkowym ryzykiem związanym z tyreidektomią jest utrata przytarczyc – narządów umieszczonych w miąższu tarczycy, które wydzielają parathormon. Jest to substancja, która ma główny udział w gospodarce fosforanowo-węglanowej.

Terapia radiojodem

Kolejną ze skutecznych metod leczenia raka tarczycy jest terapia radioaktywnym izotopem jodu. Tarczyca wychwytuje niemal cały spożyty jod, więc ta metoda może być uznana za leczenie miejscowe, bez powikłań dla całego organizmu. Jest to standardowa terapia w przypadku raka brodawkowatego i pęcherzykowatego. Po terapii radiojodem konieczna jest dożywotnia suplementacja hormonów tarczycy.

Radioterapia

Zazwyczaj nazywane przez pacjentów „lampami”. Częstotliwość i dawka radioterapii zostaje określona przez lekarza specjalistę – radioterapetę. Najczęściej terapia odbywa się w cyklu kilkutygodniowym przez 5 dni w tygodniu.

Chemioterapia

Stosowana w przypadku rozsianej postaci nowotworu. Jest leczeniem układowym, więc należy spodziewać się największej ilości działań niepożądanych. Najczęstsze spośród nich to:

  • utrata włosów,
  • suchość w ustach,
  • osłabienie,
  • biegunka,
  • nudności,
  • wymioty,
  • wysypki.

Choroby tarczycy dotykają coraz większej części społeczeństwa. Nie warto więc zwlekać z wizytą u lekarza, gdy wyczujemy na szyi niepokojące guzki lub powiększone węzły chłonne. Badanie USG oraz biopsja rozwieją wszelkie wątpliwości i pomogą w podjęciu decyzji o leczeniu. Należy również podkreślić, że im szybsze wykrycie raka tarczycy, tym większe szanse na leczenie zakończone sukcesem.

Przeczytaj również:Zaburzenia pracy i choroby tarczycy

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Rak tarczycy – objawy, diagnostyka i leczenie nowotworu

Rak tarczycy stanowi około 1% wszystkich nowotworów złośliwych człowieka. Jest on najczęściej występującym nowotworem złośliwym gruczołów wydzielania wewnętrznego. Według statystyk, zachorowania na nowotwory tarczycy są znacząco częstsze u kobiet aniżeli u mężczyzn (około 4-krotnie) i dotyczą głównie dorosłych. Zaledwie 20% przypadków dotyczy osób do 30 roku życia.

Według statystyk Krajowego Rejestru Nowotworów rocznie odnotowuje się w Polsce około 2 tyś. nowych zachorowań raka tarczycy, a w ciągu ostatnich dwóch dekad liczba przypadków nowych zachorowań na nowotwory tarczycy istotnie wzrosła.

Ogólne rokowania pacjentów w raku tarczycy są dość dobre – średnie przeżycie 5-letnie ocenia się na 90% u kobiet i 80% u mężczyzn. 25 maja przypada Światowy Dzień Tarczycy. W Europie tego samego dnia rozpoczyna się Europejski Tydzień Walki z Rakiem.

Rak tarczycy – przyczyny

Do najlepiej poznanych czynników środowiskowych wpływających na wzrost ryzyka zachorowania na raka tarczycy należy ilość jodu w diecie. Niedobór jodu i związane z tym endemiczne wole sprzyja częstszemu występowaniu pęcherzykowego raka tarczycy. Z drugiej strony, przekroczenie zapotrzebowania na ten pierwiastek wpływa na częstsze występowanie raka brodawkowatego.

Podłoże dziedziczne zachorowań na nowotwory tarczycy dotyczy głównie raka rdzeniastego. Z tego powodu zalecane jest przeprowadzanie przesiewowych badań genetycznych członków rodziny, u których rozpoznano raka rdzeniastego tarczycy. Do czynników ryzyka, mogących mieć wpływ na zwiększone ryzyko rozwoju nowotworów tarczycy zalicza się:

  • płeć żeńska i wiek (< 20. Roku życia lub > 50. Roku życia.);
  • narażenie okolicy szyi na promieniowanie jonizujące;
  • ekstremalne spożycie jodu;
  • występowanie rodzinne mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej (FAP)
  • zespoły: Pendreda, Cowden, Gardnera oraz rodzinna polipowatość gruczolakowata;
  • mutacja punktowa protogenu RET (rak rdzeniasty tarczycy).

Jakie są rodzaje raka tarczycy?

Rak tarczycy jest najczęściej nowotworem brodawkowatym. Cechuje się on powolnym wzrostem, stosunkowo częstymi przerzutami do węzłów chłonnych szyjnych, rzadkimi przerzutami odległymi i generalnie pomyślnym rokowaniem.

Oprócz wariantu klasycznego częsty jest wariant pęcherzykowy, którego objawy są nieco mniej specyficzne.

Rzadko występujący typ wysokokomórkowy raka tarczycy cechuje się znacznie gorszym rokowaniem. Różnicowanie pomiędzy łagodnym gruczolakiem, a rakiem pęcherzykowym stanowi trudne wyzwanie dla patologów.

Natomiast rak rdzeniasty tarczycy (MTC) to nowotwór o dużej złośliwości, który stanowi około 25% wszystkich przypadków. Jego rozwój może być uwarunkowany genetycznie (zespół MEN2A – wynikający z zarodkowej mutacji protoonkogenu RET w części genu kodującej domenę cysteinową, a także zespół MEN2B – związany z mutacją genu RET918).

Czy rak tarczycy jest dziedziczny?

Rak pęcherzykowy tarczycy oraz brodawkowaty rak tarczycy występują głównie w postaci sporadycznej (powstanie komórek nowotworowych jest wynikiem nagromadzenia się spontanicznych i nieodziedziczonych zmian genetycznych w następstwie narażenia na niekorzystne czynniki środowiskowe.

Do tej pory nie udało się zidentyfikować konkretnych zmian genetycznych, które jednoznacznie predysponują do rozwoju jednego lub obu wspomnianych rodzajów raka tarczycy. Prawdopodobnie są one warunkowane licznymi współistniejącymi zmianami o niskiej penetracji, które dopiero przy narażeniu na czynniki środowiskowe mogą inicjować proces kancerogenezy.

Odmiennie przedstawia się sytuacja w przypadku raka rdzeniastego tarczycy (MTC), gdzie ok. 25-30% przypadków to nowotwory dziedziczne, związane z występowaniem mutacji w genie RET.

Mutacje tego genu są dziedziczone autosomalnie dominująco i w większości przypadków mają charakter punktowy.

Mogą prowadzić do niezależnej od obecności ligandu aktywacji receptora, co sprzyja niekontrolowanym podziałom komórkowym i procesowi nowotworzenia.

Ze względu na trudności w różnicowaniu sporadycznego i dziedzicznego raka rdzeniastego tarczycy, u wszystkich z rozpoznaniem MTC zaleca się wykonanie badania molekularne genu RET.

Badanie genetyczne wykonuje się w laboratorium genetycznym, które z dostarczonego materiału biologicznego (krew lub wymaz z jamy ustnej) wykonuje izolację materiału genetycznego pacjenta oraz dalsze etapy badania oparte na amplifikacji i sekwencjonowaniu odpowiednich fragmentów DNA.

Wykrycie mutacji genetycznych odpowiedzialnych za dziedziczną postać raka tarczycy ma istotne znaczenie, gdyż wpływa na dalsze postępowanie terapeutyczne i rokowanie.

Stanowi także bezwzględne wskazanie do wykonania badań molekularnych u pozostałych członków rodziny pacjenta, a w przypadku wykrycia nosicielstwa mutacji, objęcia ich odpowiednią opieką medyczną. Osoby będące nosicielami mutacji powinny podlegać odpowiednio częstym badaniom profilaktycznym.

Dzięki temu możliwe jest wykrycie nowotworu tarczycy we wczesnym stadium i zastosowanie bardziej efektywnego leczenia.

Pewną wartość w kontekście określania zwiększonej predyspozycji do zachorowania na raka tarczycy mają zestawy testów genetycznych obejmujących badanie genów CHEK2 multipleks, CHEK 2 del5395.

Produkt genu CHEK2 to jeden z supresorów nowotworów, który „pilnuje”, aby komórki organizmu nie zaczęły się niekontrolowanie dzielić lub rosnąć zbyt szybko. Mutacje uszkadzające gen CHEK2 sprzyjają powstawaniu nowotworów.

Badania dla polskiej populacji potwierdziły podwyższone ryzyko zachorowania u nosicieli mutacji w CHEK2 na raka piersi, raka brodawkowego tarczycy,  raka prostaty, nowotwór jelita grubego i raka nerki.

Leia também:  Czy nadmierne pocenie może być objawem chorobowym?

Guz tarczycy – przyczyny, objawy i leczenie guzów tarczycy

Objawy raka tarczycy

Objawy kliniczne sugerujące nowotwór tarczycy to:

  • spoisty guz na szyi (najczęściej pojedynczy) wyczuwalny palpacyjnie lub powiększenie tarczycy (wole)
  • powiększenie szyjnych węzłów chłonnych bez związku z infekcją
  • nagłe powiększenie się wola o długoletnim przebiegu
  • nagłe wystąpienie duszności, chrypki i dysfagii

Objawy raka tarczycy są generalnie niecharakterystyczne i trudno je odróżnić od innych chorób tarczycy. Szczególnie niepokojące powinno być powiększenie węzłów chłonnych szyi, wyczuwalny guz, szybki wzrost długoletniego wola, duszność, chrypka oraz zaburzenia połykania.

– To, co wyróżnia nowotwory tarczycy na tle innych chorób onkologicznych, to fakt, że wykryte we wczesnym stadium dają blisko 90 proc. szans na wyleczenie.

Niestety początkowe objawy choroby albo nie występują wcale, albo są na tyle niespecyficzne, że nowotwór tarczycy zwykle zostaje rozpoznany w późnym stadium.

Wówczas ratunkiem pozostaje odpowiednio dobrana i szybko wdrożona terapii – wyjaśnia prezes Polskiego Towarzystwa Endokrynologicznego prof. Marek Ruchała z Katedry i Kliniki Endokrynologii, Przemiany Materii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.

Rak tarczycy i jego objawy rzadko kiedy są specyficzne, a nowotwór rozwija się najczęściej na podłożu wcześniejszego wola i dlatego około 50% rozpoznań ustala się dopiero na podstawie pooperacyjnego badania histologicznego.

Warto podrkeślić, że nowotwór tarczycy we wczesnym stadium rozwoju nie daje najczęściej żadnych objawów. Szybki wzrost guza, jego wzmożona konsystencja, nieprzesuwalność względem głębokich struktur szyi lub chrypka to objawy sporadyczne w rakach zróżnicowanych i dotyczą jedynie zaawansowanej fazy raka tarczycy.

Szczególną uwagę powinno budzić powiększenie węzłów chłonnych szyjnych towarzyszące wolu guzkowemu, które może wskazywać zarówno na pęcherzykowe, jak i rdzeniaste nowotwory tarczycy.

ZOBACZ: NAJCZĘSTSZE OBJAWY RAKA

Rak tarczycy – diagnostyka i wykrywanie

Badania diagnostyczne w kierunku raka tarczycy powinno wykonywać się w specjalistycznym ośrodku. Podstawowe znaczenie w przypadku podejrzenia tej podstępnej choroby, jaką jest nowotwór tarczycy – ma badanie ultrasonograficzne tarczycy, które ujawnia najczęściej zmianę litą, hipoechogeniczną, dobrze unaczynioną i o nierównych zarysach.

Diagnostyka zmian ogniskowych tarczycy, poza rutynowym badaniem przedmiotowym wymaga wykonania ultrasonografii.

U pacjentów u których podejrzewa się raka tarczycy, wykonuje się biopsję aspiracyjną cienkoigłową (BAC) pod kontrolą ultrasonografii.

Kolejnym ważnym badaniem jest scyntygrafia tarczycy z użyciem jodu-131, a w niektórych przypadkach scyntygrafia całego ciała. Wykonywane są również badania laboratoryjne pomagające wychwycić nowotwory tarczycy: ocena stężenia kalcytoniny, wapnia w surowicy, wykonanie oznaczeń stężenia hormonów TSH, T3 i T4.

Za pomocą biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej tarczycy można wyróżnić sześć klas rozpoznań:

  • zmiana łagodna tarczycy
  • zmiana pęcherzykowa bliżej nieokreślona
  • podejrzenie nowotworu pęcherzykowego
  • podejrzenie złośliwości
  • nowotwór złośliwy tarczycy
  • biopsja niediagnostyczna

Leczenie operacyjne raka tarczycy

Każdy rak tarczycy, któremu towarzyszy guz – niezależnie od jego wielkości – rozpoznany jako złośliwy lub tylko podejrzewany o złośliwość, jest wskazaniem do leczenia operacyjnego.

Zabieg powinno przeprowadzać się wyłącznie w wyspecjalizowanych ośrodkach. W przypadku raka tarczycy rozpoznanym przed- lub śródoperacyjnie – o ile to tylko możliwe – należy wykonać doszczętne wycięcie gruczołu tarczowego

U pacjentów, u których zdiagnozowano nowotwór tarczycy, należy dążyć do usunięcia węzłów chłonnych położonych w okolicy tarczycy z tak zwanego przedziału środkowego. Węzły chłonne śródpiersia wycina się w przypadku podejrzenia lub potwierdzenia przerzutów. Po zabiegu chirurgicznym, aby zapobiec niedoczynności tarczycy, stosowana jest tyroksyna.

W leczeniu chirurgicznym raka tarczycy stosuje się następujące typy operacji:

  • całkowite wycięcie tarczycy
  • wycięcie płata
  • operacje uzupełniające po niedoszczętnej operacji pierwotnej raka tarczycy

Nowotwór złośliwy tarczycy – leczenie uzupełniające

Terapia izotopem jodu-131 jest podstawowym leczeniem uzupełniającym w rakach pęcherzykowych i brodawkowatych tarczycy. Supresyjne dawki tyroksyny podaje się chorym w celu zablokowania wydzielania TSH.

Dzięki leczeniu jodem promieniotwórczym mikroprzerzuty, których nie da się stwierdzić poprzez badania, mogą się przez wiele lat (lub nigdy) nie powiększyć.Terapia izotopem jodu-131 stosowana jest również w postępowaniu paliatywnym raka tarczycy.

Celem stosowania tyroksyny u chorych na raka tarczycy (rak pęcherzykowy tarczycy lub rak brodawkowaty tarczycy) jest uzupełnienie niedoborów hormonalnych oraz zmniejszenie ryzyka nawrotu choroby związanego z możliwością pobudzenia wzrostu komórek zróżnicowanych raków pod wpływem TSH (tzw. leczenie supresyjne).

Teleradioterapia zalecana jest w przypadku raka anaplastycznego tarczycy oraz po niedoszczętnej operacji w raku rdzeniastym i zróżnicowanym.

Radioterapia i chemioterapia jest stosowana głównie w leczeniu uzupełniającym zaawansowanego raka rdzeniastego tarczycy. Korzyści z radioterapii i leczenia systemowego są jednak ograniczone.

W ostatnich latach w leczeniu zaawansowanych postaci raka tarczycy podejmuje się próby stosowania leczenia celowanego molekularnie z wykorzystaniem inhibitorów kinazy tyrozynowej (wandetanib, kabozantynib). Szacuje się, że na leczenie celowane odpowiada około 30% pacjentów, u których wykryto nowotwór tarczycy.

Jak podkreślają eksperci – badania kontrolne chorych leczonych z powodu raka tarczycy należy prowadzić przez całe życie.

Leczenie nawrotu raka tarczycy wraz z towarzyszącymi mu objawami zwykle obejmuje próbę radykalnego postępowania chirurgicznego, leczenie jodem-131, teleradioterapię z pól zewnętrznych, a także leczenie systemowe w razie niepowodzenia innych form terapii.

ZOBACZ:  NOWOTWORY GŁOWY  I SZYI

Guzki tarczycy – objawy, leczenie. Czy guzki tarczycy są groźne?

Tarczyca to gruczoł w kształcie motyla znajdujący się środku szyi, poniżej krtani i powyżej obojczyków. Odpowiada za produkcję i uwalnianie hormonów, które regulują m.in. naszą przemianę materii. Czynność tarczycy jest kontrolowana przez przysadkę mózgową, która uwalnia hormon tyreotropowy (TSH). Miąższ prawidłowej tarczycy jest jednorodny.

Wyczuwalne dotykiem zmiany to guzki (guzy na tarczycy). Guzek tarczycy jest bardzo często stwierdzaną patologią tego narządu. Jeszcze częściej wykrywane są tzw.

zmiany ogniskowe tarczycy (nie można ich wyczuć na szyi dotykiem, ale stwierdza się je w badaniu ultrasonograficznym). Guzy tarczycy 5-10 razy częściej rozpoznawane są u kobiet niż u mężczyzn.

Częstość ich występowania wyraźnie wzrasta z wiekiem.

Guzki tarczycy co to jest?

Guzek na tarczycy to zmiany lite lub torbiele wypełnione płynem. Jednoznaczna przyczyna ich rozwoju nie jest znana. Do czynników, które mogą mieć wpływ na powstawanie guzków zalicza się obciążenie dziedziczne, chorobę Hashimoto czy niedobór jodu w diecie.

Z tego ostatniego powodu zmiany guzowate w tarczycy dotyczą wielu mieszkańców naszego kraju.

By zwiększyć spożycie jodu w Polsce, w 1997 roku wprowadzono obowiązek dodawania tego pierwiastka do soli kuchennej dla gospodarstw domowych. Obecną podaż jodu w populacji Polaków uważa się za prawidłową.

Ich znaczenie kliniczne wiąże się przede wszystkim z koniecznością wykluczenia raka tarczycy, który stanowi od 4 do 6,5 proc. wszystkich guzków tarczycy.

Guzki tarczycy objawy

Część guzków tarczycy nie wywołuje żadnych dolegliwości. Znacznie powiększone guzy mogą uciskać tchawicę lub przełyk, co powoduje duszność lub trudności w połykaniu.

Rzadko występuje zmiana barwy głosu lub chrypa, wynikająca z ucisku lub uszkodzenia nerwu krtaniowego.

W niektórych przypadkach guzki wytwarzają nadmierną ilość hormonów tarczycy i w związku z tym wywołują objawy nadczynności tego narządu. Należy do nich m.in.:

  • utrata masy ciała, mimo zachowania apetytu;
  • zwiększona potliwość;
  • drżenie mięśni;
  • nerwowość;
  • stale przyspieszona czynność serca;

U osób z guzkami spowodowanymi chorobą Hashimoto głównym objawem może być niedoczynność tarczycy. Jej symptomy to m.in.:

  • uczucie zimna;
  • zmęczenie i senność;
  • wypadanie włosów;
  • wzrost masy ciała;
  • suchość skóry;
  • problemy z pamięcią;
  • depresja;
  • zaparcia
  • HashimotoRozszerzone badania tarczycy
  • Cena: 255 zł
  • KUP ONLINE

Czy guzki tarczycy są groźne?

Znacząca większość guzków jest łagodna, niewielki odsetek to przypadki raka tarczycy. Do czynników, które mogą zwiększać ryzyko złośliwości guzka należy m.in.:

  • ekspozycja na promieniowanie jonizujące w wyniku leczenia lub katastrofy nuklearnej;
  • występowanie raka tarczycy czy innych nowotworów endokrynologicznych w rodzinie;
  • dynamiczny wzrost guzka;
  • płeć męska;
  • wiek poniżej 20. r.ż. i powyżej 60. r.ż.

Guzki tarczycy diagnostyka

W każdym przypadku wykrycia guzka tarczycy należy zgłosić się do lekarza (najlepiej endokrynologa), który oceni czynność tarczycy i ryzyko onkologiczne. W tym celu specjalista przeprowadzi dokładny wywiad medyczny i badanie fizykalne. Zleci też wykonanie testów dodatkowych. Do najczęściej zlecanych badań zalicza się:

  • Stężenie TSH: to badanie stężenia hormonu przysadkowego (TSH) we krwi, stymulującego pracę tarczycy. W przypadku nieprawidłowego wyniku konieczne jest oznaczenie stężenia hormonów wytwarzanych przez tarczycę – FT4 i/lub FT3. Wyniki tych badań wskazują na nadczynność lub niedoczynność tarczycy.
  • USG tarczycy: dostarcza informacji przede wszystkim o wielkości, budowie, kształcie, gruczołu i liczbie guzków oraz pozwala wykryć potencjalnie złośliwe zmiany, które powinny zostać zbadane przy pomocy biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej tarczycy. USG jest także pomocne podczas wykonywania biopsji.
  • Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (BAC): badanie przeprowadza się w celu wykrycia nowotworu i ustalenia, czy u chorego wskazana jest operacja usunięcia tarczycy. Podczas zabiegu lekarz nakłuwa zmiany bardzo cienką igłą i pobiera próbkę komórek guza. Następnie próbki są wysyłane do laboratorium, gdzie poddaje się je analizie pod mikroskopem. 
  • Scyntygrafia tarczycy: badanie jest pomocne w wykrywaniu przyczyny nadmiernej produkcji hormonów tarczycy – nadczynności tarczycy (przy obniżonym stężeniu TSH). Podczas tego testu choremu wstrzykuje się radioaktywny izotop jodu (promieniotwórczy jod). W trakcie badania można obserwować, czy izotop gromadzi się w tarczycy. Test pozwala odróżnić guzki „zimne” (gromadzą mało izotopu lub go nie gromadzą) i „gorące” (produkują nadmierną ilość hormonów tarczycy i wychwytują dużo izotopu) oraz obojętne (wychwytujące jod tak jak otaczająca tkanka). Guzki „gorące” bardzo rzadko są rakami tarczycy.
Leia também:  Niewydolność żylna u mężczyzn

Leczenie guzków tarczycy

Przebieg leczenia guzków tarczycy zależy od wielu czynników, w tym m.in. od wyników badań diagnostycznych, zgłaszanych objawów czy historii nowotworów w rodzinie chorego. Niewielkie, niezłośliwe guzki na tarczycy, które nie wywołują dolegliwości, podlegają jedynie obserwacji. Po stwierdzeniu nieprawidłowej czynności tarczycy najczęściej podejmuje się farmakoterapię.

Na początku chorzy przyjmują leki przeciwtarczycowe (przy nadczynności) lub preparaty lewotyroksyny (przy niedoczynności). U niektórych osób wdrażane jest leczenie jodem promieniotwórczym. Tej formy terapii nie można stosować u kobiet planujących ciążę, ciężarnych i karmiących piersią. Istnieje także możliwość przezskórnego wstrzyknięcia etanolu do guza tarczycy.

Guzki tarczycy leczenie operacyjne

Rozpoznanie lub podejrzenie raka tarczycy to wskazanie do usunięcia tego narządu (tyroidektomii). Leczenie operacyjne bywa też stosowane m.in. w przypadku dużych guzów czy tzw. wola guzkowego (znacznie powiększonej tarczycy z licznymi zmianami), zwłaszcza jeśli uciskają sąsiadujące struktury.

Zakres operacji jest ustalany indywidualnie – narząd usuwa się w części lub w całości.

Operacja wiąże się z niewielkim ryzykiem uszkodzenia przytarczyc (małych gruczołów, które odpowiadają za poziom składników mineralnych w organizmie) i porażenia nerwu krtaniowego (kontroluje struny głosowe).

Po operacji konieczne jest przewlekłe przyjmowanie hormonów tarczycy. Niezależnie od przyjętej metody leczenia chory wymaga też okresowych kontroli.

Guzki tarczycy jak im zapobiec?

By zapobiegać powstawaniu guzków tarczycy, trzeba dbać o obecność jodu w diecie. Najlepszymi źródłami tego pierwiastka są ryby morskie i owoce morza.

Ponadto należy rzucić palenie tytoniu, bo udowodniono związek między powstawaniem guzków tarczycy a nikotynizmem. Szczególną czujność powinny zachować osoby, u których w rodzinie występują autoimmunologiczne choroby tarczycy (np.

choroba Hashimoto czy choroba Gravesa i Basedowa). O tym fakcie należy informować lekarzy, by unikać zażywania niektórych leków.

  1. Badanie tarczycyBiopsja aspiracyjna cienkoigłowa
  2. Cena: od 237 zł
  3. KUP ONLINE

Guzki tarczycy zdjęcia

Guzki tarczycy muszą być znacznie powiększone, aby zauważyć je gołym okiem. Wyraźnie widać je jednak w badaniach obrazowych. 

  • Guzki na tarczycy wykrywa także badanie USG tarczycy.
  • Źródła:

Guzki tarczycy

Tarczyca jest małym narządem położonym u podstawy szyi, składającym się z dwóch płatów połączonych cieśnią.

Odpowiada za wytwarzanie i uwalnianie dwóch hormonów: trijodotyroniny (T3) i tyroksyny (T4), regulujących czynność większości tkanek organizmu, wpływających na metabolizm naszego organizmu oraz termogenezę (produkcję ciepła).

Czynność tarczycy jest kontrolowana przez przysadkę mózgową, która uwalnia hormon tyreotropowy (TSH) pobudzający tarczycę do produkcji hormonów: T3 i T4.

Guzki tarczycy są litymi (wypełnione komórkami) lub wypełnionymi płynem (torbiele) zmianami w tarczycy, które można wyczuć w badaniu szyi.

Wielu zmian ogniskowych wykrytych w badaniu USG nie można stwierdzić w badaniu szyi – lekarz nie nazywa wówczas takich zmian guzkami. Jednoznaczna przyczyna powstawania guzków w tarczycy nie jest znana.

Stwierdza się je czasami u członków tej samej rodziny, stąd rozwój guzków może być uwarunkowany genetycznie. Wśród innych przyczyn powstawania guzków w tarczycy należy wymienić:

  • niedobór jodu w diecie (w Polsce w latach 80. XX wieku występował niedobór jodu, który jest przyczyną częstego występowania guzków tarczycy i wola guzkowego),
  • chorobę Hashimoto (szczegóły: Choroba Hashimoto).

Guzki tarczycy są bardzo często rozpoznawaną patologią tarczycy i najczęstszym problemem, z powodu którego pacjent zgłasza się do endokrynologa. Częstość występowania guzków tarczycy jest większa u kobiet niż u mężczyzn i zwiększa się z wiekiem.

W krajach z prawidłową podażą jodu częstość występowania guzków tarczycy szacuje się na około 6% u kobiet i 1% u mężczyzn.

W Polsce ocenia się, że cechy wola guzkowego może mieć nawet milion kobiet; częstość występowania zmian ognikowych wykrywanych w badaniu USG jest jeszcze większa.

Zdecydowana większość guzków ma charakter łagodny; niewielki odsetek to przypadki raka tarczycy.

Jak się objawiają?

Ogólnie objawy guzków można podzielić na miejscowe (związane z wielkością guzków i tarczycy) oraz związane z zaburzeniami produkcji hormonów tarczycy. Większość guzków w tarczycy jest na tyle mała, że nie powoduje żadnych objawów miejscowych; najczęściej są one rozpoznawane w trakcie rutynowego badania lekarskiego.

Ponadto zmiany ogniskowe w tarczycy są często przypadkowo rozpoznawane w trakcie badania USG. Jeśli guz lub wole guzkowe ulegną znacznemu powiększeniu, mogą wystąpić kłopoty z przełykaniem związane z uciskiem na przełyk lub kłopoty z oddychaniem spowodowane uciskiem na tchawicę.

Sporadycznie pojawia się ból w okolicy tarczycy promieniujący do uszu lub chrypka.

U niektórych pacjentów guzki tarczycy zaczynają produkować nadmierną ilość hormonów tarczycy, prowadząc do wystąpienia objawów nadczynności tarczycy (szczegóły: Nadczynność tarczycy). Jeśli guzki powstały w przebiegu choroby Hashimoto, głównym objawem może być niedoczynność tarczycy (szczegóły: Niedoczynność tarczycy).

Co zrobić w przypadku wystąpienia objawów?

Chociaż większość guzków tarczycy ma charakter niezłośliwy i nie jest związana z żadnymi dolegliwościami, w każdym przypadku stwierdzenia u siebie zmiany w okolicy tarczycy pacjent powinien zgłosić się do lekarza w celu ustalenia dalszego postępowania. Chory z guzkiem tarczycy powinien pilnie zgłosić się do lekarza specjalisty w następujących sytuacjach:

  • guzek lub obwód szyi uległy szybkiemu powiększeniu,
  • nagle wystąpił ból szyi w okolicy tarczycy,
  • powiększone są również węzły chłonne szyjne,
  • wystąpiły kłopoty z przełykaniem lub oddychaniem,
  • pojawiła się chrypka (szczególnie, jeśli laryngolog wykluczył zapalenie krtani),
  • występują objawy nadczynności tarczycy (szczegóły: Nadczynność tarczycy),
  • członek rodziny chorował na raka tarczycy,
  • w przeszłości w chorego doszło do napromienienia okolicy szyi.

W jaki sposób lekarz ustala rozpoznanie?

Lekarz będzie się starał znaleźć odpowiedź na dwa podstawowe pytania:

  • czy guzek tarczycy jest nowotworem złośliwym i jaka jest przyczyna powstania guzka,
  • czy u chorego stwierdza się zaburzenia czynności tarczycy.

W tym celu lekarz najpierw przeprowadzi badanie lekarskie (wywiad oraz badanie fizykalne), zwracając uwagę na objawy niedoczynności lub nadczynności tarczycy, czynniki ryzyka rozwoju nowotworu tarczycy oraz inne możliwe przyczyny powstania guzka. W badaniu fizykalnym oceni m.in. wielkość zmiany, jej twardość, czy występują inne guzki (np. w drugim płacie tarczycy), czy węzły chłonne są powiększone.

Do oceny czynności tarczycy konieczne są badania hormonalne. Wstępne badanie oceniające czynność tarczycy (oznaczenie stężenia TSH we krwi) może zlecić lekarz rodzinny. Jeśli uzyskany wynik będzie nieprawidłowy, konieczne jest oznaczenie stężenia wolnych hormonów tarczycy (FT4 i/lub FT3).

W ustaleniu przyczyny powstania guzka pomocne są poniższe badania.

Ultrasonografia tarczycy (USG) to czułe, łatwo dostępne i nieinwazyjne badanie oceniające m.in. wielkość i „charakter” zmian ogniskowych w tarczycy.

Na podstawie badania USG nie można jednoznacznie odpowiedzieć, czy zmiana jest złośliwa, ale zmiany hipoechogeniczne, o nieregularnych kształtach i nierównych granicach, z mikrozwapnieniami, ze zwiększonym przepływem krwi w guzku, z towarzyszącym powiększeniem węzłów chłonnych szyjnych są bardziej „podejrzane” (w przypadku takich zmian ryzyko raka jest większe) i wymagają bardziej szczegółowej diagnostyki, w tym biopsji tarczycy.

Jednym z podstawowych badań w diagnostyce guzków tarczycy jest biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (BAC). Wskazania do BAC ustala lekarz na podstawie danych klinicznych (z badania lekarskiego), wielkości zmiany, obrazu zmiany w badaniu USG i ewentualnie wynikach poprzednich BAC.

Głównym celem badania jest wyodrębnienie grupy chorych, u których wskazane jest leczenie operacyjne (u których istnieje ryzyko rozwoju nowotworu złośliwego). Pod kontrolą USG za pomocą nakłucia cienką igłą pobierane są komórki guzka. Często wskazane jest wykonanie kilku nakłuć (z jednej zmiany, jeśli jest duża, lub z kilku guzków).

Pobrany materiał jest wysyłany do lekarza histopatologa, który po odpowiednim opracowaniu analizuje komórki pod mikroskopem i przekazuje lekarzowi prowadzącemu wynik badania. Większość analizowanych w BAC zmian ma charakter łagodny – taki wynik z bardzo dużym prawdopodobieństwem wyklucza nowotwór złośliwy.

W pewnych przypadkach na podstawie analizy BAC można rozpoznać lub podejrzewać raka tarczycy. W obu przypadkach wskazane jest leczenie operacyjne; wówczas – po usunięciu – cały guzek będzie badany pod mikroskopem przez histopatologa i zostanie sformułowane ostateczne rozpoznanie.

W niektórych przypadkach liczba pobranych komórek nie wystarcza do interpretacji i postawienia rozpoznania – konieczne jest wówczas powtórzenie badania.

W niektórych przypadkach pomocna jest scyntygrafia tarczycy. W czasie tego badania pacjent otrzymuje radioaktywny izotop (jod promieniotwórczy lub technet 99m) i dzięki specjalnej kamerze wykonywany jest odczyt jego gromadzenia tarczycy.

Guzki, które produkują nadmierną ilość hormonów tarczycy, wychwytują dużo izotopu i opisywane są w badaniu jako guzki „gorące”. Guzki „zimne” nie gromadzą izotopu albo gromadzą go mało. Guzki „gorące” bardzo rzadko są rakami tarczycy.

Jakie są sposoby leczenia?

Leczenie guzków tarczycy zależy od wielu czynników. Lekarz endokrynolog podejmuje decyzję o dalszym postępowaniu uwzględniając m.in. następujące informacje:

Leia também:  Chłoniak skóry – objawy, leczenie i rokowanie w chłoniakach skóry

  • dolegliwości zgłaszane przez chorego,
  • wiek chorego, współistniejące choroby,
  • dotychczasowy przebieg choroby,
  • wywiad rodzinny,
  • wyniki badań laboratoryjnych, obrazowych (USG) oraz BAC,
  • opinię chorego (np. lęk chorego przed chorobą nowotworową może być wskazaniem do leczenia operacyjnego).

W guzkach tarczycy i wolu guzkowym można przyjąć poniższe strategie postępowania.
Obserwacja.

W przypadku większości małych zmian w tarczycy, które nie powodują dolegliwości i nie mają charakteru nowotworu, prowadzi się jedynie okresową obserwację (za pomocą badania lekarskiego, badania USG i ewentualnie BAC).

Często taka regularna obserwacja prowadzona jest przez wiele lat i chory może nigdy nie wymagać specyficznego leczenia.

Leczenie farmakologiczne

Czasami lekarz podejmuje próbę leczenia lewotyroksyną w dawkach supresyjnych (dawki leku, przy których stężenie TSH zmniejsza się w pobliże dolnej granicy normy) w celu zmniejszenia wielkości guzków.

Ze względu na małą skuteczność i powikłania przewlekłego leczenia lewotyroksyną w dawkach supresyjnych (ryzyko przedawkowania i wywołania objawów nadczynności tarczycy) taka terapia jest obecnie rzadko stosowana.

W przypadku rozpoznania nadczynności tarczycy u pacjenta z guzkiem/guzkami tarczycy w pierwszej kolejności lekarz podaje tyreostatyki (szczegóły: Nadczynność tarczycy).

W przypadku niedoczynności tarczycy terapię rozpoczyna się od preparatów lewotyroksyny (szczegóły: Niedoczynność tarczycy).

Leczenie jodem promieniotwórczym (131I)

W wybranych przypadkach (np. guzy „gorące” z towarzyszącą nadczynnością tarczycy) lekarz kieruje chorego na leczenie jodem radioaktywnym (szczegóły: Nadczynność tarczycy). Należy pamiętać, że leczenie to jest bezwzględnie przeciwwskazane u kobiet planujących w najbliższym czasie ciążę, będących w ciąży lub karmiących.

Leczenie operacyjne (strumektomia, tyreoidektomia)

Ta forma terapii jest bezwzględnie wskazana w przypadku podejrzenia lub rozpoznania raka tarczycy. Ponadto leczenie operacyjne rozważa się w przypadku dużych guzów tarczycy lub znacznie powiększonej tarczycy z licznymi zmianami guzkowymi (wole guzkowe), zwłaszcza w przypadku występowania objawów ucisku na tchawicę lub przełyk.

Zakres operacji może być bardzo różny – od usunięcia części płata z guzkiem do usunięcia całej tarczycy, i jest ustalany indywidualnie w przypadku każdego chorego. Po przeprowadzeniu operacji tarczycy pacjent zazwyczaj musi przewlekle przyjmować hormony tarczycy (lewotyroksyna).

Niestety podczas operacji należy liczyć się z możliwością wystąpienia powikłań. Do ciężkich powikłań pooperacyjnych należą: niedowład/porażenie jednej lub obu strun głosowych w wyniku okołooperacyjnego uszkodzenia nerwów krtaniowych wstecznych oraz przejściowa lub trwała niedoczynność przytarczyc.

Wskazania do operacji, zakres, przebieg i możliwe powikłania należy omówić z konsultującym chirurgiem.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?

Całkowite wyleczenie można uzyskać jedynie w przypadku leczenia operacyjnego. Pacjent musi się jednak zgłaszać okresowo na obserwację i regularnie przyjmować preparaty lewotyroksyny w celu uniknięcia ponownego odrostu tarczycy.

Co trzeba robić po zakończeniu leczenia?

W przypadku małych guzków tarczycy, które nie wykazują cech nowotworu i nie prowadzą do nadczynności, wskazane jest jedynie regularne monitorowanie stanu pacjenta. U pacjentów, którzy byli operowani lub leczeni radiojodem z powodu guzów tarczycy, konieczne jest dalsze regularne monitorowanie oraz często stosowanie preparatów lewotyroksyny przez całe życie.

Co robić, aby uniknąć zachorowania?

W ramach prozdrowotnego trybu życia należy zadbać o dostarczanie organizmowi odpowiedniej ilości jodu w diecie. W Polsce wprowadzono obowiązek jodowania soli kuchennej, dzięki czemu większość ludzi przyjmuje odpowiednią ilość jodu.

Ponadto zgodnie z programami profilaktycznymi obok obligatoryjnego jodowania soli kuchennej zaleca się spożywanie pokarmów bogatych w jod (m.in. ryb morskich) oraz przyjmowanie przez kobiety ciężarne i karmiące piersią jodu w postaci preparatów doustnych.

Odpowiednia podaż jodu zmniejsza ryzyko rozwoju wola miąższowego i guzków tarczycy.

Drugim ważnym czynnikiem, który można modyfikować, jest zaprzestanie palenia papierosów, stwierdzono bowiem związek między paleniem papierosów a rozwojem guzków tarczycy. Autoimmunologiczne choroby tarczycy (np.

choroba Gravesa i Basedowa, choroba Hashimoto) są uwarunkowane genetycznie. Nie mamy wpływu na predyspozycję genetyczną osób obciążonych.

Osoby, u których w rodzinie występują autoimmunologiczne choroby tarczycy, powinny informować o tym lekarzy, aby uniknąć przyjmowania leków mogących wpływać na rozwój choroby.

Guz tarczycy – objawy i leczenie. Kiedy guzki są groźne?

Schorzenia tarczycy takie jak nadczynność oraz niedoczynność należą do jednych z częściej diagnozowanych chorób endokrynologicznych.

W przebiegu tych chorób w wyniku powiększenia się tarczycy może pojawić się tak zwane wole i guzki.

Zmiany te zazwyczaj początkowo mają łagodny charakter, ale wraz z upływem czasu mogą przekształcić się w złośliwą zmianę nowotworową. Nie można tego lekceważyć.

1. Czym właściwie jest tarczyca?

Tarczyca położona jest w okolicy szyi. Jest narządem odpowiedzialnym za metabolizm, czyli po prostu ma ogromny wpływ na aktywność życiową organizmu człowieka. Główną funkcją tarczycy jest wydzielanie hormonów: tyroksyny, trójjodotyroniny, kalcytoniny.

Hormony te mają kluczowe znaczenie dla funkcjonowania organizmu. Powiększenie się tarczycy nazywane jest wolem lub guzem. Najczęściej występuje ono na skutek zbyt małej ilość jodu w diecie lub w wyniku przyjmowania leków powodujących zaburzenia wydzielania hormonów tarczycy.

Do powiększenia się tarczycy mogą też prowadzić różnego rodzaju stany zapalne tarczycy, guzki oraz guz tarczycy.

2. Łagodne guzki tarczycy

Na powierzchni tarczycy czasem pojawiają się niewielkie guzki. Może być ich dużo lub mogą być tylko pojedyncze. Ich przyczyna zazwyczaj leży w genetyce lub zaburzeniach hormonalno-witaminowych.

Na skutek niedoboru jodu zachodzą reakcje, które w konsekwencji powodują, że tarczyca się powiększa i powstają guzki na tarczycy. Najbardziej zagrożone są osoby, które żyją w regionach z niedoborem jodu.

Bardzo ryzykowne i niebezpieczne jest też działanie promieni jonizujących. Jedną z przyczyn wywołujących guzki tarczycy są też choroby dziedziczone po rodzicach oraz wynikające z uwarunkowań genetycznych.

2.1. Czy guzki tarczycy są groźne?

Guzki tarczycy nie zawsze oznaczają, że dana osoba ma nowotwór o charakterze złośliwym. Najważniejsze jednak jest to, żeby profilaktycznie poddawać się badaniom oraz po wykryciu obserwować guzki tarczycy.

Łagodne guzy tarczycy to najczęściej:

  • wole guzkowe nietoksyczne – ten rodzaj zmiany najczęściej jest nieaktywny hormonalnie;
  • wole guzkowe toksyczne (choroba Plummera) – zmiana ta rośnie w sposób stopniowy i w pewnym momencie staje się czynna hormonalnie. Daje objawy nadczynności tarczycy;
  • guzek autonomiczny – może nie dawać żadnych objawów lub być przyczyną nadczynności tarczycy.

Guzki tarczycy w postaci wola inaczej określa się jako mnogie. Takie guzki tarczycy wcale nie muszą być niebezpieczne, jeśli wytwarzają właściwą ilość hormonów. Zdarza się jednak tak, że praca tarczycy jest niewłaściwa w postaci nadczynności. W takim wypadku guzki tarczycy, czyli wole, określa się jako toksyczne.

3. Objawy guzków tarczycy

Objawy na początku wcale nie wskazują na to, że ktoś ma guzki tarczycy. Mogą pojawić się zawroty głowy, które zdarzają się przecież przy różnego rodzaju dolegliwościach. Czasami dana osoba uskarża się na bóle w okolicach klatki piersiowej lub też na zaburzenia rytmu serca.

W takich przypadkach należy udać się do specjalisty. Dopiero po badaniu kardiolog może stwierdzić, że u pacjenta pojawiły się guzki tarczycy. Innym objawem jest uczucie dławienia w przełyku. Konieczne jest, żeby o wszystkich tych symptomach poinformować jak najszybciej lekarza. Guzki tarczycy można wykryć dzięki badaniu USG, nawet wtedy, gdy są one jeszcze mało rozwinięte.

4. Rozpoznanie guzów tarczycy

Guzki oraz guz tarczycy są wyczuwalne palpacyjnie. W przypadku zaobserwowania tego rodzaju struktur w okolicy tarczycy należy zgłosić się do lekarza. Poszerzenie diagnostyki zazwyczaj obejmuje wykonacie badania ultrasonograficznego (USG tarczycy).

Guz zazwyczaj w badaniu USG charakteryzuje się wyraźnym obrysem. Guz tarczycy może mieć różną wielkość, w niektórych przypadkach jest prawie niewyczuwalny a w innych jest większy niż tarczyca.

W skrajnych wypadkach guz tarczycy może uciskać na przełyk oraz drogi oddechowe.

5. Złośliwy nowotwór tarczycy

Złośliwy guz tarczycy jest stosunkowo rzadką chorobą. Najczęstszą przyczyną tego schorzenia jest niedobór lub nadmiar jodu. Lekarze wyróżniają kilka typów nowotworowych guzów tarczycy:

  • rak brodawkowaty – jest to najczęściej występujący nowotworowy guz tarczycy – to najbardziej łagodny i najlepiej rokujący nowotworowy guz tarczycy;
  • rak pęcherzykowy – ten guz tarczycy zazwyczaj jest wykrywany u osób między czterdziestym a pięćdziesiątym rokiem życia. Często daje przerzuty do płuc i kości;
  • rak rdzeniasty – guz tarczycy tego typu pojawia się najczęściej u osób po pięćdziesiątym roku życia. Może dawać przerzuty do węzłów chłonnych, śródpiersia i szyi.
  • rak anaplastyczny – to najbardziej złośliwy guz tarczycy. Charakteryzuje się bardzo szybki rozwojem. Zazwyczaj daje przerzuty do płuc, kości i mózgu.

6. Leczenie guzów tarczycy

Terapia guza tarczycy jest uzależniona od tego czy ma on charakter złośliwy czy łagodny. W sytuacji gdy guz tarczycy nie musi być usuwany, zalecane jest między innymi przyjmowanie leków, które hamują wydzielanie hormonów tarczycy. W przypadku, gdy guz tarczycy jest duży i stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta, należy go usunąć operacyjnie.

Leczenie raka tarczycy najczęściej polega na wykonaniu zabiegu operacyjnego. W niektórych przypadkach stosuje się także terapię jodem promieniotwórczym.

Potrzebujesz konsultacji z lekarzem, e-zwolnienia lub e-recepty? Wejdź na abcZdrowie Znajdź Lekarza i umów wizytę stacjonarną u specjalistów z całej Polski lub teleporadę od ręki.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*