Depresja – przyczyny, objawy, jakie są sposoby leczenia?

Depresja znacząco obniża jakość życia i powoduje cierpienie osoby chorującej, zwiększa ryzyko zachorowania na inne choroby, utrudnia funkcjonowanie zawodowe oraz społeczne.

Według Światowej Organizacji Zdrowia depresja do 2020 roku będzie drugą co do częstości przyczyną niepełnosprawności na świecie oraz najczęstszą przyczyną śmierci.

Pomimo, że posiadamy aktualnie wiele skutecznych metod leczenia i pomocy osobom z depresją, bardzo często pozostaje ona nierozpoznana i nieleczona.

Co to jest depresja?

Depresja należy do tzw. zaburzeń nastroju, czyli zaburzeń, których objawy koncentrują się zwykle wokół nieprawidłowej regulacji nastroju – np. utrzymującym się smutku, nadmiernej drażliwości i wybuchach gniewu, utraty zainteresowań i zdolności do odczuwania przyjemności.

W przypadku depresji głównym objawem jest obniżenie nastroju, które utrzymuje się przez większość czasu.

Należy tutaj odróżnić depresję od smutku, który jest naturalną emocją, odczuwaną w sytuacjach niepowodzeń czy strat.

Na przykład osoba, która straciła kogoś bliskiego i przeżywa z tego powodu znaczny smutek, podejmuje jednak zwykłe aktywności i jest w stanie przeżywać przyjemność – nie choruje na depresję, a przeżywa żałobę.

Co to jest epizod depresyjny?

Jest to pojedynczy, przynajmniej dwutygodniowy okres, w którym typowo występują takie objawy jak:

  • obniżony nastrój przez większą część dnia, niezależnie od zewnętrznych bodźców,
  • brak energii, większa męczliwość, uczucie stałego zmęczenia,
  • utrata zainteresowań lub przyjemności z czynności, które dotychczas ją sprawiały,
  • spadek poczucia własnej wartości, zaufania do siebie,
  • wyrzuty sumienia i poczucie winy,
  • myśli o śmierci, samobójstwie, tendencje samobójcze,
  • trudności w skupieniu się, myśleniu, podejmowaniu decyzji,
  • pobudzenie (gdy współwystępuje lęk) lub spowolnienie ruchowe,
  • zaburzenia snu – najbardziej charakterystyczne jest wcześniejsze niż zwykle wybudzanie się i niemożliwość ponownego zaśnięcia; zaburzenia mogą mieć jednak postać trudności z zasypianiem, częstego wybudzania się lub nadmiernej senności i wydłużeniem snu nawet do kilkunastu godzin dziennie,
  • zaburzenia łaknienia – zarówno zmniejszenie apetytu i spadek wagi, jak i jego zwiększenie,
  • lęk, uczucie stale występującego napięcia oraz zamartwianie się,
  • dobowe wahania nastroju – osoba chorująca na depresję z reguły najgorzej czuje się w godzinach porannych, zaś w godzinach wieczornych zauważa pewną poprawę,
  • spadek popędu seksualnego, spadek odczuwanej przyjemności z życia seksualnego.

Obraz depresji nie zawsze jest typowy, co może prowadzić do błędnych diagnoz i nieprawidłowego leczenia. U części osób występują tak zwane depresje maskowane, czyli takie, w których to inne objawy wysuwają się na pierwszy plan. Do najczęstszych masek depresji należą zaburzenia snu, lęk oraz objawy somatyczne, takie jak bóle, duszności czy kołatanie serca.

Jak są stopnie nasilenia depresji?

Epizody mogą mieć różne nasilenie. W przypadkach lekkich i łagodniej umiarkowanych mogą utrudniać, ale nie uniemożliwiać wykonywania obowiązków i pełnienia ról społecznych. Z kolei depresja w stopniu ciężkim może praktycznie uniemożliwiać normalną aktywność.

W ciężkich epizodach chorujący mogą doświadczać również:

  • urojeń – nieprawdziwych, niekorygowalnych i niezwykle silnych przekonań, np. o popełnieniu zbrodni, nieuleczalnej chorobie, ruinie materialnej, śmierci własnej lub bliskich, katastrofie,
  • omamów – nieprawdziwych spostrzeżeń zmysłowych, np. głosów namawiających do popełnienia samobójstwa,
  • osłupienia – zahamowania ruchowego, przerwania kontaktu z otoczeniem.

Epizody depresji mogą występować pojedynczo, jako jedyny epizod w życiu danej osoby. Często jednak mają charakter nawracający lub stanowią część obrazu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych, gdzie poza objawami depresyjnymi występują również epizody manii, hipomanii lub mieszane.

Zaburzenia depresyjne nawracające

U osób, u których wystąpiły przynajmniej dwa epizody depresji, mówimy o zaburzeniach depresyjnych nawracających (chorobie afektywnej jednobiegunowej). U ponad połowy osób, które doświadczyły już epizodu depresji, wystąpi kolejny nawrót.

Przeciętnie u osoby chorującej na zaburzenia depresyjne nawracające w ciągu całego życia występuje 3-5 epizodów.

Z każdym nawrotem rośnie ryzyko kolejnego i pogarsza się rokowanie – może spadać odpowiedź na leczenie, zmniejsza się szansa, że objawy depresyjne ustąpią całkowicie, a wraz z końcem epizodu rośnie ryzyko przewlekłego przebiegu.

Przyczyny

Przyczyny powstawania depresji są złożone i nie w pełni poznane. Uważa się, że znaczenie mają czynniki:

Biologiczne

  • genetyczne – ryzyko wystąpienia depresji jest wyższe w rodzinach osób chorujących na depresję,
  • zaburzenia neurotransmisji – u osób chorujących na depresję zaobserwowano zaburzenia w zakresie neuroprzekaźników takich jak serotonina, noradrenalina, dopamina i acetylocholina,
  • hormonalne – u osób chorujących na depresję obserwuje się zmiany w zakresie wydzielania hormonów stresu i innych,
  • strukturalne – u osób chorujących na depresję zaobserwowane nieprawidłową wielkość struktur mózgu zaangażowanych w regulację emocji,
  • zaburzenia w zakresie odpowiedzi zapalnej – w zaburzeniach depresyjnych obserwuje się nieprawidłowości w zakresie wydzielania czynników aktywujących i hamujących odpowiedź zapalną w organizmie, obserwuje się również zwiększone występowanie depresji w chorobach związanych z tego typu nieprawidłowościami.

Psychologiczne

  • typ osobowości – w wielu zaburzeniach osobowości obserwuje się zwiększone ryzyko zachorowania na depresję, zaobserwowano również, że wysoki poziom lęku jako cecha osobowości zwiększa ryzyko zachorowania na depresję,
  • zasoby i zdolność radzenia sobie ze stresem – osoby, które posiadają lepsze zdolności radzenia sobie ze stresem są w mniejszym stopniu narażone na zachorowanie,
  • traumatyczne i stresujące wydarzenia – nawet ok 50% pierwszych epizodów depresji poprzedzonych jest negatywnymi wydarzeniami życiowymi.

Społeczne

  • brak wsparcia i samotność,
  • niski status społeczny.

Rozpoznanie

Rozpoznanie depresji opiera się na dokładnym zebraniu wywiadu oraz badaniu stanu psychicznego pacjenta przez lekarza psychiatrę. Powinny zostać zebrane informacje na temat współistniejących chorób – mogą stanowić czynnik ryzyka depresji lub nasilać jej przebieg.

Istotne są także informacje na temat stosowanych leków, suplementów diety oraz używek – np.

niektóre leki stosowane w kardiologii, endokrynologii czy dermatologii mogą nasilać lub wywoływać objawy depresyjne, zaś używki mogą stanowić próbę samoleczenia przez pacjenta i prowadzić do uzależnienia jako powikłania depresji.

  • Pomocne w diagnozie i monitorowaniu postępów leczenia mogą okazać się również kwestionariusze objawowe (inwentarz depresji Becka, skala depresji Hamiltona, skala oceny anhedonii SHAPS).
  • Jednym z elementów diagnozy powinno być także badanie przesiewowe w kierunku zaburzeń afektywnych dwubiegunowych.
  • Chociaż nie jest to niezbędne do postawienia diagnozy, to istotne może być również zaplanowanie badań laboratoryjnych, które mogą wskazać na dodatkowe czynniki ryzyka depresji – niski poziom witaminy D, miedzi, cynku, kwasu foliowego, testosteronu czy niezdiagnozowana dotychczas chorobę tarczycy.

Współchorobowość

Depresja bardzo często współwystępuje z innymi zaburzeniami psychicznymi oraz innymi chorobami.

Zaburzenia psychiczne

  • zaburzenia lękowe – bardzo często towarzyszą depresji, a ich współwystępowanie wiąże się z pogorszeniem rokowania i gorszą odpowiedzią na leczenie,
  • zaburzenia osobowości,
  • uzależnienia i szkodliwe używanie substancji psychoaktywnych – mogą stanowić efekt podejmowanych przez pacjentów prób samoleczenia za pomocą substancji psychoaktywnych, ale depresja może też być efektem obu tych zjawisk,
  • zaburzenia odżywiania, w szczególności jadłowstręt psychiczny,
  • zaburzenia snu.

Inne choroby w przebiegu, których zwiększone jest ryzyko depresji:

  • przewlekłe zespoły bólowe – u ponad połowy pacjentów cierpiących z powodu przewlekłego bólu występują objawy depresji,
  • choroby neurodegeneracyjne, w szczególności choroba Parkinsona,
  • nowotwory złośliwe,
  • choroby tarczycy,
  • cukrzyca,
  • udar mózgu,
  • zawał serca – w przypadku pacjentów, którzy przeszli zawał serca leczenie przeciwdepresyjne zmniejsza również ryzyko jego kolejnego wystąpienia.

Leczenie

Terapia z reguły prowadzona jest w trybie ambulatoryjnym, jednak w przypadku nasilonych myśli samobójczych, tendencji samobójczych czy ciężkich epizodów z objawami psychotycznymi, powinno odbywać się w warunkach szpitalnych.

Podczas leczenia bardzo duże znaczenie ma ustalenie z pacjentem planu terapeutycznego oraz jego udział w procesie leczenia.

W tym celu koniecznie powinna być prowadzona psychoedukcja, mająca na celu poszerzenie wiedzy pacjenta o chorobie i jej leczeniu, a także poprawę współpracy w prowadzonym leczeniu.

Leczenie depresji dostępnymi współcześnie metodami jest z reguły skuteczne – u większości pacjentów dochodzi od remisji objawów.

Główne metody leczenia:

Psychoterapia

Formą psychoterapii o najlepiej udokumentowanej skuteczności w leczeniu depresji jest psychoterapia poznawczo-behawioralna, prawdopodobnie jednak inne podejścia są równie skuteczne. W epizodach o nasileniu łagodnym i umiarkowanym psychoterapia jest równie skuteczna jak farmakoterapia, a w epizodach może być stosowana jako główna metoda leczenia.

Farmakoterapia

Farmakoterapia jest współcześnie główną metodą leczenia depresji. Nowoczesne leki przeciwdepresyjne są skuteczne oraz bezpieczne, należy jednak pamiętać o kilku zasadach związanych z ich stosowaniem:

  • leki przeciwdepresyjne nie działają od razu. Z reguły efekt terapeutyczny pojawia się po okresie 2-4 tygodni,
  • leki powinny być przyjmowane codziennie, w stałych porach, zgodnie z zaleceniem lekarza psychiatry; nie mają działania doraźnego, a więc nie należy modyfikować dawki w zależności od bieżącego samopoczucia,
  • leki przeciwdepresyjne nie uzależniają,
  • przyjmowaniu leków przeciwdepresyjnych mogą towarzyszyć, szczególnie w początkowych tygodniach, działania niepożądane; z reguły mają charakter łagodny i przejściowy (i nie są wskazaniem do odstawiania leku, a ewentualnie do kontaktu z prowadzącym lekarzem psychiatrą),
  • leczenie jest długotrwałe i powinno trwać nawet po ustąpieniu objawów, a jego czas zależny jest od tego ile dotychczas wystąpiło epizodów oraz jak przebiegały,
  • leków przeciwdepresyjnych nie należy gwałtownie odstawiać, gdyż często wiąże się to z ryzykiem wystąpienia nasilonych działań niepożądanych,
  • z uwagi na potencjalne interakcje należy informować lekarzy innych specjalności o przyjmowaniu leków przeciwdepresyjnych, a lekarza psychiatrę o przyjmowanych lekach i suplementach diety.
Leia também:  Como calcular correção de fator de potência: 8 passos

Elektrowstrząsy i przezczaszkowa stymulacja magnetyczna:

  • Elektrowstrząsy – chociaż jest to metoda, która może budzić negatywne skojarzenia to jednak w leczeniu przeciwdepresyjnym jest niezwykle skuteczna i bezpieczna. Współczesne zabiegi elektrowstrząsowe przeprowadzane są w znieczuleniu ogólnym, w seriach 10-12 zabiegów. Wskazaniami do tej formy leczenia są stany, w których konieczna jest szybka poprawa – depresja z nasilonymi tendencjami samobójczymi, nasilonymi objawami psychotycznymi, osłupieniem, ciężka depresja w ciąży oraz depresja lekooporna.
  • Przezczaszkowa stymulacja magnetyczna – metoda alternatywna dla elektrowstrząsów, nie wymagająca znieczulenia, niestety nie posiadająca tak dużej skuteczności i szybkości działania.

Inne metody:

Stymulacja nerwu błędnego, głęboka stymulacja mózgu, metody neurochirurgiczne polegające na uszkodzeniu określonych struktur mózgu są również stosowane w leczeniu depresji, jednak wciąż dość słabo udokumentowane. Stosowane są zwykle u pacjentów z lekooporną depresją.

Rokowania

Chociaż depresja jest coraz powszechniejszą chorobą, dysponujemy skutecznymi metodami jej leczenia.

Najważniejsze z punktu widzenia osoby doświadczającej objawów depresyjnych, jak i jej bliskich, jest niebagatelizowanie tych objawów i jak najszybsze udanie się po pomoc. Leczenie jest zwykle bezpieczne.

Może ono obejmować farmakoterapię lub psychoterapię, a często wskazana jest zespołowa opieka – zapewniana przez lekarza psychiatrą i psychoterapeutę.

Leki najnowszej generacji nie są obarczone dotkliwymi skutkami ubocznymi, znacznie ułatwiają codzienne funkcjonowanie i pomagają czerpać wymierne korzyści z terapii. Zespołowe leczenie jest obecnie najskuteczniejszą metodą pomocy pacjentom i – w zależności od stopnia nasilenia choroby – przynosi stosunkowo szybką poprawę samopoczucia.

Opracował Lek. Krzysztof Wojtasik-Bakalarz

Depresja – przyczyny, objawy, jakie są sposoby leczenia? Depresja – przyczyny, objawy, jakie są sposoby leczenia? Anhedonia – niedoceniany objaw depresji

Czym jest anhedonia? Anhedonia (z greckiego: an – “bez”, hedone – “przyjemność”) – jest to termin oznaczający w psychiatrii stan, w którym pacjent skarży się… »

Depresja – przyczyny, objawy, jakie są sposoby leczenia? Depresja – przyczyny, objawy, jakie są sposoby leczenia? Co to jest somatyzacja?

Definicja pojęcia somatyzacji Termin somatyzacja wywodzi się z języka greckiego (somatikos – cielesny, związany z ciałem). Oznacza tendencję do doświadczania i… »

Depresja – przyczyny, objawy, jakie są sposoby leczenia? Depresja – przyczyny, objawy, jakie są sposoby leczenia? Depresja – przyczyny, objawy, jakie są sposoby leczenia? Depresja – przyczyny, objawy, jakie są sposoby leczenia? Geriatryczna skala oceny depresji

Geriatryczna skala oceny depresji (Geriatric Depression Scale – GDS) to jedna z częściej stosowanych skal do przesiewowej samooceny depresji w wieku… »

Depresja – przyczyny, objawy, jakie są sposoby leczenia? Depresja – przyczyny, objawy, jakie są sposoby leczenia? Czym jest perfekcjonizm?

Musisz być zawsze „na 100%”? Wszystko ma być bez wyjątków dopięte na ostatni guzik? Możliwe że jesteś perfekcjonistą. Co to jest perfekcjonizm? Perfekcjonizm… »

Depresja – objawy, przyczyny i leczenie. Jak pomóc osobie z depresją?

W Polsce z depresją boryka się co dziesiąta osoba. Zaburzenie to częściej dotyka kobiet niż mężczyzn. Rozpoznanie choroby jest trudne ze względu na podobieństwo objawów do innych schorzeń. Walka z depresją trwa długo, a często wymaga zarówno farmakoterapii, jak i psychoterapii. Co jeszcze warto wiedzieć o depresji? Odpowiadamy.

Depresja to choroba, która może mieć charakter przewlekły lub nawracający.  Często pojawia się niepostrzeżenie i sprawia, że człowiek powoli traci poczucie sensu. Mówi się, że tylko w Polsce choruje na nią 1,5 miliona osób.

Depresja – przyczyny

Istnieją dwa podstawowe rodzaje depresji, które różnią się przyczynami powstawania.

  • Depresja endogenna – jest efektem zaburzenia biochemii mózgu, układu nerwowego lub hormonalnego. Do jej powstawania nie przyczyniają się trudne przeżycia. Często jest ona maskowana przez dolegliwości, które nie kojarzą się bezpośrednio z depresją, a więc np. arytmią serca, bólami głowy, bólami stawów. U pacjentów z depresją endogenną odnotowuje się również zaburzony rytm dobowy.
  • Depresja egzogenna – jej przyczyną mogą być traumatyczne przeżycia, np. śmierć kogoś bliskiego utrata pracy, utrata zdrowia, rozwód, problemy finansowe czy też duży stres. Choroba może prowadzić m.in. do: izolacji, zamykania się w sobie, nałogów oraz myśli samobójczych.

Można wyróżnić również m.in. depresję poporodową, dwubiegunową, maskowaną, którą omawiamy w kolejnych podrozdziałach.

Objawy depresji

Depresja jest zaburzeniem psychicznym, któremu towarzyszy stały spadek nastroju. Osoba chora nie jest zdolna do odczuwania pozytywnych emocji i uczuć, nawet w stosunku do osób bliskich. Na stawiane jej wymagania często reaguje obojętnością lub złością, krzykiem i agresywnym zachowaniem.

Trzeba pamiętać, że osobie z depresją świat rozpada się na kawałki. Nie potrafi go poukładać i żyć tak jak inni, zdrowi ludzie. Nic jej nie cieszy i stale się czegoś boi. Taka osoba ma zaniżoną samoocenę i czuje się niepotrzebny.

„Wzięcie się w garść” – jak czasem radzą mu inni ludzie – nie jest dla niego takie proste. Poczucie beznadziejności może się nasilać, dlatego ważne jest również wsparcie bliskich. U osób z depresją widoczne są nie tylko klasyczne symptomy tej choroby.

Bardzo często pojawiają się także zaburzenia nerwicowe oraz fizyczne objawy depresji, które są reakcją organizmu na stres.

Fizyczne objawy depresji

W chorobie takiej jak depresja, objawy somatyczne są reakcją organizmu na sytuacje stresowe, którym towarzyszy lęk. Fizyczne objawy depresji to:

Niestety objawy depresji to nie tylko dolegliwości fizyczne, ale także psychiczne. Zaburzenia psychiki mogą być zagrożeniem dla zdrowia i życia chorego.

Psychiczne objawy depresji

Psychiczne objawy depresji, które pojawiają się u chorego, są często niezrozumiałe dla jego bliskich, dlatego nie od razu może on liczyć na pomoc.

Poza tym, w początkach depresji objawy mogą być ledwie zauważalne, ponieważ chory nie afiszuje się ze swoimi problemami. Najczęściej bliscy dostrzegają je dopiero wtedy, kiedy pojawia się silna depresja.

Objawy ciężkiej depresji mogą się nasilić do tego stopnia, że chory będzie próbował popełnić samobójstwo.

Objawy depresji związane z psychiką:

  • nieuzasadniony lęk (typowy objaw depresji lękowej),
  • złość i gniew na otoczenie i własną osobę,
  • agresja,
  • zmiany nastroju,
  • niska samoocena,
  • niechęć do życia,
  • myśli samobójcze,
  • bezsenność,
  • rezygnacja z kontaktów z ludźmi i wychodzenia z domu,
  • zaniedbywanie higieny osobistej.

Brak koncentracji, spowolnienie lub pobudzenie ruchowe to również objawy depresji. U dzieci choroba może być powodem problemów w szkole, lub w kontaktach z rówieśnikami. Warto dodać, że choć objawy depresji u mężczyzn są takie same jak u kobiet, to są oni bardziej podatni na różnego rodzaju uzależnienia, które pomagają im łagodzić codzienny smutek.

Istnieje pewien test, dzięki któremu można samodzielnie zdiagnozować u siebie depresję. Test Becka, bo o nim mowa, dostępny jest za darmo w internecie. Składa się on z 21 pytań, przy których znajdują się 4 możliwe odpowiedzi – należy wybrać jedną z nich. Każda opcja ma konkretną wartość, od 0 do 3 punktów. Test należy rozwiązywać w oparciu o kilka ostatnich miesięcy.

Do zdobycia w teście są 63 punkty. Ostateczny wynik pomaga określić nasilenie objawów, a tym samym – stopień zaawansowania choroby. Wygląda to następująco:

  • 0 – 11 punktów – brak choroby,
  • 12 – 19 punktów – depresja łagodna,
  • 20 – 25 punktów – depresja umiarkowana,
  • 26 punktów i więcej – depresja ciężka.

Wynik może sugerować problem, jednak ostateczną diagnozę stawia lekarz: psycholog lub psychiatra.

Leki na depresję, leczenie i psychoterapia

W leczeniu depresji wykorzystuje się farmakoterapię, psychoterapię, a czasem także elektrowstrząsy.

Przy leczeniu zaburzenia istotną rolę odgrywają leki antydepresyjne. Regulują one te mechanizmy biologiczne, które przyczyniają się do pojawiania się i utrzymywania stanów depresyjnych. Leki na depresję można podzielić na kilka podstawowych grup.

  • SSRI, czyli selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny – sprawiają, że niemożliwe jest dostarczenie serotoniny z powrotem do komórek nerwowych, dzięki czemu zwiększa się jej ilość w mózgu. Mają one również działanie przeciwlękowe. Przykładami takich leków są: fluoksetyna, paroksetyna, escitalopram, citalopram, fluwoksamina, sertralina.
  • SNRI, czyli inhibitory wychwytu zwrotnego noradrenaliny i serotoniny – dzięki nim zwiększa się w mózgu ilość serotoniny i noradrenaliny. Zaliczają się do nich takie leki, jak: duloksetyna, wenlafaksyna, milnacipran.
  • IMAO, czyli Inhibitory monoaminooksydazy – oddziałują na enzymy przyczyniające się do rozkładu neuroprzekaźników takich, jak serotonina, noradrenalina i dopamina. Na skutek blokowania ich działania, zwiększa się ich stężenie w mózgu. W leczeniu depresji wykorzystuje się tylko jeden taki lek – moklobemid.
  • TLPD, czyli trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne – rzadko się je dziś stosuje, ze względu na wiele efektów ubocznych. Zaleca się je głównie wtedy, gdy leki z innych grup nie zadziałały. Blokują one wychwyt zwrotny noradrenaliny i serotoniny, ale oddziałują też na inne receptory, co z kolei powoduje działania niepożądane. Do leków tych zalicza się: amitryptylinę, doksepinę, dezipraminę, klomipraminę, imipraminę, nortryptylinę.
Leia também:  Brodawczak ludzki – wirus brodawczaka (HPV)

Istnieją również leki o innych mechanizmach działania. Zazwyczaj skutkiem ich przyjmowania ma być jednak zwiększenie ilości serotoniny, noradrenaliny lub dopaminy w mózgu bądź wpływanie na ich receptory.

Leczenie depresji powinno odbywać się pod nadzorem psychiatry. Zazwyczaj, przed podjęciem właściwego leczenia, lekarz zleca badania ogólne.

Najważniejsza jest szybka reakcja i ustabilizowanie samopoczucia chorego.

W leczeniu osób z depresją wykorzystuje także psychoterapię, która może być równie skuteczna, co przyjmowanie leków. Pacjentom z depresją poleca się zwykle następujące jej rodzaje.

  • Psychoterapia poznawczo-behawioralna – jej celem jest modyfikacja sposobu percepcji rzeczywistości oraz negatywnych przekonań. Terapeuta pracuje z pacjentem również nad tymi rodzajami zachowań, które są dla niego szkodliwe.
  • Psychoterapia interpersonalna – typ terapii, który bazuje na założeniu, iż powstawanie depresji związane jest z relacjami międzyludzkimi, dlatego też bazuje właśnie na relacjach oraz związanych z nimi problemami.

Oba rodzaje terapii wskazane są zarówno dla dorosłych, jak i dzieci oraz młodzieży.

W bardzo trudnych przypadkach, kiedy nie pomagają metody farmakologiczne ani psychoterapeutyczne, a pacjent jest w takim stanie, że może nawet targnąć się na swoje życie, stosuje się elektrowstrząsy.

I mimo że metoda ta budzi negatywne skojarzenia, wygląda ona zupełnie inaczej niż jeszcze kilkadziesiąt lat temu, i – co warto zaznaczyć – jest bardzo skuteczna.

Co więcej, czasem jest bezpieczniejsza niż niektóre leki.

Elektrowstrząsy wpływają na poziom dopaminy, noradrenaliny i serotoniny w organizmie.

Jest ono znacznie bezpieczniejsze dla kobiet w ciąży niż niektóre leki, które niekiedy są przyczyną zaburzeń rozwojowych u dzieci –  same elektrowstrząsy nie są niebezpieczne dla płodu.

Podobnie wygląda to w przypadku starszych pacjentów, którzy nie powinni przyjmować psychotropów, ze względu na stan zdrowia.

Depresja poporodowa jest problem 10 proc. kobiet po urodzeniu dziecka. Wiąże się z przygnębieniem, brakiem energii, dużym zmęczeniem oraz niezdolnością do budowania relacji z maluszkiem.

Jak dowiedli badacze z University of Kent, ryzyko tego rodzaju depresji jest o 71-79 proc. większe u kobiet, które urodziły dziecko płci męskiej oraz o 174 proc.

większe u tych, które borykają się z powikłaniami po porodzie.

Zdaniem naukowców z Kent, urodzenie synka może powodować większy stan zapalny w układzie immunologicznym. Ten z kolei może wiązać się z ciężarem płodu oraz nieodpowiednim ułożeniem podczas porodu. Stan zapalny oddziałuje w pewien sposób biochemię mózgu, dlatego badacze wiążą to zjawisko z symptomami depresji.

Nie ma jednej przyczyny depresji poporodowej, jednak istnieją czynniki, które sprzyjają jej pojawieniu się.

Mogą to być odczuwane w przeszłości stany depresyjne, samotność w wychowywaniu dziecka, śmierć matki w okresie dzieciństwa, śmierć  poprzedniego dziecka, wady letalne i choroby dziecka. Do depresji przyczyniają się również problemy osobiste.

Po samym urodzeniu dziecka  znacznie obniża się również stężenie estrogenów i progesteronu, a gwałtowne zmiany hormonalne mają duży wpływ na samopoczucie.

Objawy depresji poporodowej:

  • smutek i przygnębienie,
  • drażliwość i nerwowość,
  • wyładowywanie się na innych członkach rodziny,
  • bezsenność i zmęczenie,
  • brak apetytu lub kompensacyjne jedzenie, które z założenia ma poprawić nastrój,
  • brak odczuwania radości (np. z postępów dziecka),
  • brak zainteresowania seksem,
  • poczucie winy,
  • nieradzenie sobie z codziennymi obowiązkami,
  • lęk przed byciem złą matką,
  • lęk przed skrzywdzeniem dziecka, jego płaczem i chorobami.

Depresja dwubiegunowa

„Depresja dwubiegunowa” to potoczne określenie depresji w przebiegu choroby dwubiegunowej afektywnej. Choroba ta – mówiąc w dużym uproszczeniu – cechuje się naprzemiennymi okresami manii i depresji.

Ma ona kilka odmian, jednak zwykle na początku pojawia się mania, która trwa dosyć krótko, a następnie pojawia się trwająca dłużej depresja. Epizod depresji jest podobny tutaj do depresji egzogennej o ciężkim przebiegu.

Jego objawy to:

  • uczucie przygnębienia,
  • utrata energii życiowej,
  • problemy z koncentracją i pamięcią,
  • wolniejsze tempo myślenia,
  • problemy z wykonywaniem zwykłych czynności.

W leczeniu choroby dwubiegunowej stosuje się terapię farmakologiczną, połączoną z psychoterapia.

Depresja maskowana

Niektórzy zmagają się z depresją maskowaną. Przeważają w niej objawy nietypowe dla depresji, dlatego też jest ona trudna do zdiagnozowania. Większość lekarzy, do których chore osoby zgłaszają się w najpierw, często – zamiast depresji – diagnozują zaburzenia nerwicowe.

Osoba z depresją maskowaną pozornie zachowuje się tak jak zawsze. Pracuje, wypełnia swoje obowiązki, jest dosyć aktywna. Nie ma świadomości, że zaczyna chorować na depresję ponieważ odczuwa jedynie symptomy związane z ciałem, a nie z psychiką.

Same objawy choroby mogą być bardzo zróżnicowane. Oto ich przykłady:

  • problemy ze snem,
  • bóle głowy,
  • bóle szyi,
  • bóle pleców,
  • bóle brzucha,
  • nieustanne uczucie niepokoju,
  • duszności,
  • kłucie w klatce piersiowej,
  • zaburzenia krążenia i objawy podobne do zawału serca,
  • biegunki,
  • zespół jelita drażliwego,
  • choroba Leśniowskiego-Crohna.

Osoby z depresją maskowaną mają skłonności do wpadania w nałogi. Często zmagają się z zespołem natręctw  –  uciążliwymi myślami lub zachowaniami. Niekiedy również wyraźnie chudną.

Zazwyczaj konsultują się oni najpierw z lekarzami różnych specjalności i otrzymują od nich receptę na leki, które łagodzą objawy. Wielomiesięczne leczenie nie przynosi jednak większej poprawy.

Po jakimś czasie zmieniają się symptomy choroby i osoba z depresją maskowaną zgłasza się do kolejnego lekarza. Pacjent przyjmuje kolejne leki, a one nadal nie przynoszą ulgi.

W przypadku wymienionych wyżej objawów należy zatem jak najszybciej skontaktować się z psychologiem lub psychiatrą: nieleczona choroba może przekształcić się w klasyczną depresję pełnoobjawową. W przypadku depresji maskowanej najlepsze efekty przynosi terapia farmakologiczna, połączona z psychoterapią. Leczenie powinno trwać maksymalnie roku.

Jak pomóc osobie z depresją?

Chcąc pomóc osobie z depresją, powinno się unikać zwrotów typu: „Weź się w garść”. Depresja to nie jest zwykły spadek nastroju, dlatego takie „rady” na nic się nie zdadzą. Chorego z pewnością nie zmotywuje również nadmierne ocenianie czy krytyka. Warto jej okazać wsparcie, słuchać i próbować zrozumieć.

Zamiast udzielania rozmaitych rad, warto pytać ją, w jakim sposób można jej pomóc. Jeśli zdecyduje się ona na leki, warto sprawdzać, czy nie rezygnuje z nich po jakimś czasie – zwłaszcza wtedy, gdy na początku nie widać jeszcze ich rezultatów.

Rodzina powinna zwracać szczególną uwagę również na ewentualnie pojawiające się objawy autodestrukcyjne.

Dla chorej osoby ważna jest sama obecność bliskich.

Jeśli na depresję cierpi twój kolega lub przyjaciel, nie zrażaj się, jeśli przez pewien czas nie będzie odbierał telefonów czy też wciąż odwoływał spotkania.

Nawet jeśli chory nie zdecyduje się na kontakt od razu, każdy, nawet najdrobniejszy gest będzie dla niego cenny i pozwoli mu uwierzyć, że ma wsparcie ze strony swoich bliskich i przyjaciół.

Źródła:

  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279285/
  2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430847/
  3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3181879/
  4. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4115320/

Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Depresja – przyczyny, najczęstsze objawy, sposoby leczenia

Co roku 23 lutego obchodzimy Ogólnopolski Dzień Wali z Depresją.

To ważny dzień, bo choć temat wydaje się być nagłośniony medialnie, to nadal nie znamy szerokiego spektrum objawów choroby, nie wiemy jaka jest jej specyfika przebiegu w przypadku płci i różnych grup wiekowych.

Leia também:  Como apagar músicas do iphone (com imagens)

Kobiety chorują na depresję dwa razy częściej, ale mężczyźni dłużej zwlekają z decyzją o podjęciu leczenia. Trafiają do specjalisty z dużo cięższym nasileniem objawów.

Do podstawowych i typowych symptomów depresji zaliczamy bardzo szeroki zakres objawów:

  • obniżony nastrój,
  • uczucie smutku i zobojętnienia,
  • brak energii,
  • poczucie zmęczenia,
  • niemożność przeżywania radości (czyli anhedonia),
  • napady lęku,
  • zaburzenia snu,
  • spadek apetytu lub nadmiarowe spożywanie pokarmów,
  • zaburzenia pamięci i koncentracji,
  • spowolnienie myślenia i tempa wypowiedzi,
  • trudności w podejmowaniu prostych decyzji,
  • spowolnienie ruchów, czasem bezruch,
  • obniżony poziom libido,
  • unikanie bliskości, kontaktu z innymi ludźmi,
  • unikanie codziennych kontaktów międzyludzkich,
  • drażliwość, łatwe wpadanie w gniew, płaczliwość, frustracja,
  • poczucie winy,
  • nadmierne analizowanie jakości i zakresu wykonywanych czynności (czyli ruminacje),
  • niskie poczucie wartości.

Depresja często ukrywa się za wieloma tzw. somatyzacjami czyli objawami płynącymi z ciała. Ich obserwacja jest ważna, zwłaszcza w przypadku dzieci i młodzieży – w tych grupach depresja objawia się najczęściej pod ich postacią. Każdego rodzica powinny zaniepokoić objawy, które mogą pojawiać się już u przedszkolaków i dojrzewających dzieci:

  • jąkanie się,
  • nadmierne napięcie mięśniowe całego ciała, w szczególności szyi,
  • nadmiarowa mimika twarzy, czerwienienie się,
  • przyspieszona praca serca,
  • pocenie się,
  • bóle brzucha,
  • bóle w okolicy serca,
  • uczucie wzdęcia, wypełnienia jamy brzusznej gazami,
  • tzw. objaw zatkanego nosa,
  • bóle migrenowe.

Pacjenci często pytają o przyczyny wystąpienia choroby (nierzadko borykając się z poczuciem winy, iż zaniedbali jakiś aspekt relacji z dzieckiem).

Pamiętajmy! Nie zawsze przyczyna tkwi w zaburzonej komunikacji czy relacjach interpersonalnych. Na wystąpienie zaburzeń nastroju najczęściej wpływa wiele czynników jednocześnie, nie bez znaczenia też są czynniki biologiczne.

Wyróżniamy trzy główne grupy czynników, które wpływają na ryzyko zachorowania na depresję.

Czynniki cywilizacyjne:

  • intensyfikacja życia,
  • przewlekły, długofalowy stres,
  • nieprawidłowa higiena snu,
  • nieodpowiednia dieta,
  • wypalenie zawodowe, pracoholizm,
  • czynniki środowiskowe.

Uwarunkowanie neurobiologiczne:

  • wadliwe funkcjonowanie neuroprzekaźników w mózgu: serotoniny i adrenaliny,
  • czynniki genetyczne.

Aspekty osobnicze:

  • cechy charakteru,
  • samoocena (nie mylmy jej z poczuciem własnej wartości!),
  • cechy temperamentu: wrażliwość, niska odporność na frustrację i stres, tendencja do lękowego reagowania, niepokój.

Depresją nie jest incydentalne obniżenie nastroju związane z określonym negatywnym przeżyciem i towarzysząca temu chwiejność nastroju i smutek. Warto zwrócić uwagę na przebieg choroby u dorastających dzieci – dynamika i skutki nieleczonej depresji mogą być u nich niezwykle niebezpieczne. Depresja nastolatka to wymienione powyżej tzw.

objawy osiowe, ale także: myśli samokrytyczne, poczucie winy, poczucie wstydu, dysfunkcje poznawcze w obrębie: myślenia, zapamiętywania, koncentracji, zmiany w cyklu snu – trudności z zasypianiem i wstawaniem, trudności z utrzymaniem snu podczas nocy, utrata apetytu lub jedzenie nadmiarowe, zahamowanie lub pobudzenie psychofizyczne, myśli i tendencje autoagresywne. Drastyczna zmiana zachowania, utrata znajomych i zainteresowań, zaniedbywanie higieny, odmawianie wyjścia na zewnątrz, uzależnienia behawioralne, obniżenie funkcjonowania w szkole, rezygnacja z aktywności fizycznej – te wszystkie elementy powinny zwrócić naszą uwagę i skłonić do jak najszybszej konsultacji.

Gdzie szukać pomocy?

Z całą pewnością nie należy podejmować prób samodzielnego diagnozowania zaburzeń depresyjnych u siebie czy u dziecka. Każdy niepokojący symptom utrudniający funkcjonowanie powinien skłonić nas do jak najszybszej wizyty u specjalisty.

Sami nie jesteśmy w stanie oszacować poziomu rozwoju objawów i ewentualnego zagrożenia zachowaniami autoagresywnymi czy samobójczymi. Dynamika choroby jest bardzo zmienna, u każdego pacjenta może mieć inny zakres objawów, ich różnorodność i nasilenie.

Problem zaburzeń depresyjnych jest niezwykle częsty, zwłaszcza obecnie, w trakcie epidemii koronawirusa. Tym bardziej nie należy go bagatelizować i ukrywać. Nigdy nie należy obawiać się sięgać po pomoc.

Życie z depresją jest trudne, a sposobów i skutecznych metod terapeutycznych, z których pod opieką specjalisty (psychologa, psychiatry) można skorzystać – bardzo wiele.

mgr Anna Pasławska-Turczyn
Psycholog, socjoterapeuta, interwent kryzysowy

Depresja – objawy, leczenie, przyczyny

Depresja charakteryzuje się przewlekłym smutkiem i przygnębieniem oraz wyraźnym pogorszeniem codziennego funkcjonowania. To zaburzenie psychiczne można i trzeba leczyć, bo nieleczona depresja może prowadzić do stanów zagrażających życiu. Jakie są objawy depresji? Na czym polega terapia?

Depresja jest powszechna. Rocznie dotyka 120 milionów osób. Zaburzenie dwa razy częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn. Zazwyczaj po raz pierwszy pojawia się pomiędzy 20. a 40. rokiem życia, ale notowana jest też depresja nastolatków i depresja dziecięca.

Co to jest depresja?

Depresja nie jest synonimem chandry czy „dołka”. Te stany emocjonalne mają przemijający charakter i mogą przydarzyć się każdemu. Nie należy jej mylić także z żałobą, która – jeśli jest niepowikłana – nie wymaga interwencji lekarskiej. O tym, że mamy do czynienia z depresją świadczy nasilenie objawów, czas ich trwania (co najmniej 2 tygodnie) oraz zaburzenia w codziennym funkcjonowaniu.

Depresja – objawy

Typowe objawy depresji to:

  • • obniżony nastrój, czyli smutek, zobojętnienie, przygnębienie;
  • • utrata zainteresowań, niezdolność do odczuwania radości;
  • • spowolnienie myślenia i działania, spadek aktywności ruchowej, zmęczenie;
  • • dobowe wahania samopoczucia (lepsze funkcjonowanie wieczorem, gorsze – rano);
  • • problemy z koncentracją i skupieniem uwagi;
  • • pesymizm, poczucie winy;
  • • niskie poczucie własnej wartości;
  • • bezsenność, obniżenie lub utrata apetytu, zaburzenia miesiączkowania u kobiet, spadek popędu seksualnego;
  • • myśli i tendencje samobójcze;
  • • towarzyszący lęk.

Warto wiedzieć, że depresja może również objawiać się nietypowo lub skrywać pod różnymi maskami. Ponadto symptomy depresyjne nierzadko towarzyszą innym zaburzeniom psychicznym.

Depresja u dzieci i depresja nastolatków

Choć depresja dotyczy na ogół osób dorosłych, może także występować u dzieci i młodzieży. Depresja dziecięca objawia się przede wszystkim złym samopoczuciem, bo maluchy nie potrafią jeszcze precyzyjnie określić swojego stanu emocjonalnego. Symptomy depresji u dzieci i nastolatków to także złość, pesymizm, poczucie winy i beznadziejności.

Obserwuje się również porzucenie wcześniejszych zainteresowań, wycofanie się z kontaktów z rówieśnikami i pogorszenie wyników w nauce. Depresję u młodzieży cechują też zaburzenia odżywiania, myśli i próby samobójcze czy zachowania destrukcyjne. Nierzadko młodzież z tym problemem pije alkohol czy zażywa substancje psychoaktywne.

Nieleczona depresja nastolatków może prowadzić m.in. do samouszkodzeń.

Depresja u osób starszych

Depresja to również najczęstsze zaburzenie psychiczne seniorów. Jej objawy u osób starszych są specyficzne. Seniorzy uskarżają się zwłaszcza na ból, dolegliwości somatyczne i utratę apetytu. Depresja u osób w podeszłym wieku cechuje się też utratą energii, motywacji i zainteresowań. Charakteryzuje ją również obniżenie poczucia własnej wartości, wycofanie z życia społecznego i niechęć do wychodzenia z domu. Seniorzy doświadczają także problemów ze snem i pamięcią. Ponadto osoby starsze obsesyjnie myślą o śmierci, mają myśli samobójcze i podejmują takie próby. Rozpoznanie i leczenie depresji u seniorów jest trudniejsze z powodu współwystępowania innych chorób.

Depresja – przyczyny

Depresja jest najczęściej efektem współdziałania kilku różnych czynników. Należą do nich:

• czynniki biologiczne: m.in. uwarunkowania genetyczne, zmiany poziomu neuroprzekaźników (substancji chemicznych naturalnie występujących w mózgu), zaburzenia regulacji hormonalnej, choroby przewlekłe, uzależnienia;

• czynniki psychologiczne: w tym stresujące wydarzenia życiowe i sposoby radzenia sobie z nimi, relacje międzyludzkie;

• czynniki społeczne i kulturowe: np. sieć społecznego wsparcia, poczucie samotności, sytuacja życiowa i rodzinna, u dzieci i nastolatków mogą to być problemy szkolne, doświadczenie przemocy, nadużycia seksualnego czy odrzucenia przez grupę rówieśniczą.

Depresja – kiedy do lekarza

Jeśli obserwujemy objawy depresji u siebie lub kogoś z otoczenia, nie powinniśmy zwlekać z konsultacją lekarską. W przypadku pojawiania się myśli samobójczych, wizyta u specjalisty musi się odbyć się w trybie pilnym. Leczeniem depresji zajmują się psychiatrzy, ale pomoc można uzyskać także u lekarza pierwszego kontaktu. Warto pamiętać, że w przypadku wizyty psychiatrycznej nie obowiązuje nas skierowanie ani rejonizacja.

Depresja – leczenie

Zniesienie objawów i zapobieganie nawrotom to cele terapii depresji. Leczenie, które zazwyczaj obejmuje zażywanie farmaceutyków, psychoterapię i psychoedukację, trzeba kontynuować przez odpowiednio długi czas. U części osób zastosowanie znajdują elektrowstrząsy.

Podstawą leczenia depresji u dzieci i nastolatków jest zwykle psychoedukacja i psychoterapia, a farmakoterapię zaleca się w niektórych przypadkach. Do poprawy nastroju przyczynia się też odpowiednia dieta i umiarkowany ruch oraz dbanie o dobry sen i wypoczynek. Ponadto pomocne jest pielęgnowanie relacji z bliskimi oraz udział w grupach wsparcia.

W cięższych przypadkach depresji konieczna może być hospitalizacja na oddziale psychiatrycznym.

Źródła:

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*