Chłoniak żołądka – przyczyny, objawy, leczenie, rokowanie

  • Chłoniak typu MALT – pozawęzłowy chłoniak strefy brzeżnej systemu MALT (z komórek B)
  • Informacja dotyczy pozawęzłowego chłoniaka strefy brzeżnej systemu MALT (z komórek B), który jest odmianą złośliwego chłoniaka nieziarniczego.
  • Chłoniak nieziarniczy

Jest to choroba rozrostowa układu limfatycznego, który stanowi część systemu odpornościowego i wspomaga zwalczanie infekcji. W skład układu chłonnego wchodzą: szpik kostny, grasica, śledziona oraz węzły chłonne.

Węzły chłonne połączone są siecią drobnych naczyń limfatycznych, przez które przepływa chłonka.Tkanka limfatyczna występuje także w innych narządach takich jak skóra, płuca i żołądek.

Chłoniak żołądka – przyczyny, objawy, leczenie, rokowanie

Węzły chłonne występują we wszystkich częściach ciała. Limfa przepływająca przez węzły chłonne zbiera wszelkie szkodliwe i niewykorzystane przez organizm substancje, takie jak bakterie, wirusy, komórki obumarłe i komórki nowotworowe. W węzłach chłonnych substancje te podlegają filtracji.

Limfa zawiera komórki zwane limfocytami. Jest to rodzaj krwinek białych, które wspomagają organizm w jego walce z zakażeniem i chorobami.

Limfocyty powstają w szpiku kostnym, czyli tam gdzie powstają wszystkie komórki krwi. Występują dwa zasadnicze rodzaje limfocytów: limfocyty B oraz limfocyty T. Limfocyty B namnażają się w szpiku kostnym, natomiast limfocyty T namnażają się w grasicy położonej tuż za mostkiem. Dojrzałe limfocyty – zarówno B jak i T – wspomagają organizm w jego walce z infekcjami.

Chłoniak jest przykładem niekontrolowanego namnażania limfocytów T lub limfocytów B.

Znamy wiele odmian chłoniaka nieziarniczego. Są one klasyfikowane według cech charakterystycznych, takich jak: rodzaj limfocytów, z jakich się rozwija (limfocyty B- lub T-) oraz wygląd komórek w badaniu mikroskopowym. Najczęściej stosuje się klasyfikację opracowaną przez WHO (Światową Organizację Zdrowia).

Chłoniak typu MALT

Chłoniak typu MALT jest nowotworem limfocytów B-komórkowych. Występuje zazwyczaj u osób starszych powyżej 60 roku życia.

Większość chłoniaków nieziarniczych pojawia się w węzłach chłonnych, natomiast chłoniak typu MALT rozwija się w tkance limfatycznej błony śluzowej. Śluzówka jest tkanką wyścielającą niektóre narządy.

  1. Chłoniak typu MALT najczęściej występuje w żołądku, ale może także powstawać w innych narządach takich jak płuca, tarczyca, ślinianki czy jelito.
  2. Chłoniak typu MALT rozrasta się poza węzłami chłonnymi dlatego nazywany jest chłoniakiem pozawęzłowym.
  3. Przyczyny chłoniaka typu MALT
  4. Chłoniak typu MALT zazwyczaj pojawia się w następstwie infekcji lub chorób autoimmunologicznych dotyczących danego obszaru ciała (narządowo swoistych).
  5. Choroba autoimmunologiczna to stan, w którym układ odpornościowy zamiast chronić organizm, atakuje jego tkanki.
  6. Większość przypadków chłoniaka typu MALT w obrębie żołądka powstaje w następstwie infekcji bakterią Helicobacter pylori (H pylori).
  7. Chłoniak typu MALT w gruczole tarczycy zazwyczaj występuje u pacjentów cierpiących na chorobę Hashimoto o podłożu autoimmunologicznym.
  8. Chłoniak typu MALT w obrębie ślinianek, częściej występuje u osób cierpiących na chorobę autoimmunologiczną zwaną Zespołem Sjögrena.

Przyczyny występowania chłoniaka typu MALT w innych obszarach ciała nie są znane. Wiadomo, że chłoniak typu MALT nie jest chorobą zakaźną i nie przenosi się z człowieka na człowieka.

Objawy choroby

Objawy zależą od tego, w której części organizmu choroba zaczęła się rozwijać.Chłoniak typu MALT w obrębie żołądka może dawać objawy takie jak niestrawność, brak łaknienia, męczliwość oraz spadek masy ciała.

Jak się rozpoznaje

Jeśli cierpicie Państwo na zaburzenia układu trawienia takie jak mdłości lub ból w obrębie żołądka, lekarz zleci endoskopię (badanie polegające na wprowadzeniu giętkiego wziernika przez gardło i przełyk do żołądka). Dzięki temu zabiegowi można wykonać zdjęcie i obejrzeć wnętrze żołądka i pobrać niewielkie wycinki tkanki do zbadania pod mikroskopem (biopsja).

Badania dodatkowe  Dokładniejsze rozpoznanie wymaga wykonania szeregu badań dodatkowych takich jak: badania krwi, badanie obrazowe, badanie próbki szpiku kostnego. Dzięki tym badaniom można uzyskać więcej informacji o chorobie i o stopniu jej rozprzestrzenienia się w organizmie chorego. Jest to przydatne w wyborze najbardziej korzystnego dla pacjenta sposobu leczenia.

Stopnie zaawansowania chłoniaka typu MALT

Stopień zaawansowania mówi o tym, czy zmianami objęty jest tylko jeden obszar, czy  również pobliskie węzły chłonne lub inne części ciała. W przypadku chłoniaka typu MALT umiejscowionego w żołądku, mierzy się również, czy ogranicza się do błony śluzowej, czy też zajmuje kolejne warstwy.

Stopniowanie Ze względów praktycznych chłoniaki nieziarnicze podzielono na dwie grupy: niskiej i wysokiej złośliwości. Chłoniaki niskiego stopnia zazwyczaj postępują wolniej, zaś chłoniaki stopnia wysokiego – szybciej. Chłoniak typu MALT zazwyczaj rozrasta się powoli, lecz może transformować w postać agresywną.

Leczenie

Leczenie zależy od rodzaju chłoniaka typu MALT, oraz od stopnia rozprzestrzenienia choroby. Większość odmian chłoniaka typu MALT rozpoznaje się na wczesnym etapie, a  leczenie jest zazwyczaj bardzo skuteczne, nawet jeśli choroba już się rozprzestrzeniła.

Chłoniak typu MALT żołądkaJeśli badania wykazują obecność bakterii H pylori w tkance nowotworowej, zostaną Państwo poddani intensywnemu leczeniu antybiotykami (czyli tzw. terapii potrójnej, w wyniku której objawy często ustępują (remisja) oraz środkami podwyższającymi pH soku żołądkowego.

Następnie przez około dwa lata, będziecie Państwo poddawani dokładnej obserwacji oraz regularnym badaniom endoskopowym oraz biopsjom.

Jeśli bakterii H pylori nie wykryto lub jeśli w wyniku zastosowania terapii potrójnej nie nastąpił regres choroby (lub nastąpił nawrót choroby), lekarz może zlecić niskie dawki napromieniania (radioterapia) lub chemioterapię w postaci tabletek. Czasami stosuje się przeciwciało monoklonalne, rytuksymab.

Lek ten można podawać w monoterapii lub w skojarzeniu z chemioterapią. Niekiedy konieczne jest operacyjne usunięcie żołądka.W leczeniu chłoniaków typu MALT zajmujących inne narządy również stosuje się rytuksymab, radioterapię i chemioterapię. Operacyjne usunięcie chłoniaka zależy od jego umiejscowienia oraz stopnia rozprzestrzenienia. 

Jeśli chłoniak rozwija się powoli, nie powodując uciążliwych objawów, przez pewien czas można w ogóle nie stosować żadnego leczenia. Lekarz będzie kontrolował sytuację i w przypadku rozrastania się chłoniaka, niezwłocznie rozpocznie leczenie.

Chemioterapia Chemioterapia polega na podawaniu pacjentowi leków przeciwnowotworowych (tzw. cytostatyków), w celu zniszczenia komórek nowotworowych.

Terapia przeciwciałami monoklonalnymi Przeciwciała monoklonalne to leki, które rozpoznają swoiste białka na powierzchni komórek nowotworowych i przyłączają się do nich. Stymulują system odpornościowy do zwalczania tych komórek. Rytuksymab jest przeciwciałem monoklonalnym podawanym w postaci wlewu do żyły. Można go stosować w monoterapii lub w skojarzeniu z chemioterapią. 

RadioterapiaW wyniku stosowania radioterapii (promienie o wysokiej energii) zniszczeniu ulegają komórki nowotworowe, przy maksymalnym oszczędzaniu komórek zdrowych. Metoda jest skuteczna w przypadku chłoniaka typu MALT żołądka, o ile nie doszło do zajęcia węzłów chłonnych. Można ją także stosować w leczeniu wczesnych stadiów chłoniaka MALT w innych częściach ciała. 

Leczenie operacyjne Czasami można usunąć chirurgicznie chłoniaka typu MALT, jeśli nie zdążył się on rozprzestrzenić. W przypadku chłoniaka typu MALT umiejscowionego w żołądku często stosuje się radioterapię oraz chemioterapię po to, by nie dopuścić do chirurgicznego usunięcia narządu (żołądka).

Leczenie  sterydami W przebiegu leczenia chłoniaków sterydy często wspomagają chemioterapię. Ich działanie łagodzi również niekorzystne objawy choroby i zapobiega nudnościom.

Badania kliniczne

Prace badawcze nad wprowadzeniem nowych metod leczenia chłoniaków trwają nieprzerwanie.

Lekarz prowadzący może Państwu zaproponować przystąpienie do badań klinicznych, których celem jest porównanie nowatorskich metod leczenia z najlepszymi metodami standardowymi.

Lekarz powinien wyjaśnić i przedyskutować z Państwem przebieg leczenia w ramach badania klinicznego oraz uzyskać od Państwa pisemną zgodę na włączenie do takiej procedury.

Przed rozpoczęciem każda próba kliniczna musi być zaakceptowana przez Komisję Bioetyczną, której zadaniem jest ochrona praw pacjentów.

Na każdym etapie trwania badania klinicznego mają Państwo prawo zrezygnować z dalszego udziału. Lekarz zaproponuje wówczas włączenie najlepszego leczenia standardowego.

Obserwacja pacjenta

Po zakończeniu leczenia będą Państwo poddani regularnym badaniom kontrolnym w szpitalu. Po ukończeniu terapii potrójnej w przypadku chłoniaka MALT żołądka, będą wykonywane regularne kontrolne badania endoskopowe oraz biopsje; 2-3 miesięce po zakończeniu leczenia, a  następnie przynajmniej dwa razy do roku przez okres dwóch lat.

  • W przypadku, gdy chłoniak typu MALT zajmuje inne narządy, mogą okazać się konieczne także inne badania.
  • Uzyskiwanie informacji i szukanie wsparcia

Każdy pacjent w indywidualny sposób radzi sobie z chorobą i doświadcza różnych emocji. Warto pamiętać, że pomocna może okazać się rozmowa z rodziną, przyjaciółmi, lekarzem prowadzącym lub pielęgniarką.

Jeśli nie radzicie sobie Państwo z chorobą, macie wątpliwości lub potrzebujecie dodatkowego wsparcia, można kontaktować się z psychologiem szpitalnym lub Zakładem Psychoonkologii przy Centrum Onkologii.

Ostatnia aktualizacja: 12.2011 r.Następna planowana aktualizacja: 2013 r.

® Macmillan Cancer Support [2010].Niniejsza publikacja oparta jest na informacji opublikowanej na stronie www.macmillan.org.uk przez Macmillan Cancer Support, 89 Albert Embankment, London SE1 7UQ, United Kingdom.

Macmillan nie ponosi odpowiedzialności za dokładność niniejszego tłumaczenia, ani za kontekst, w jakim treści te się ukazują. Pełną odpowiedzialność za tłumaczenie ponosi Instytut Hematologii i Transfuzjologii, ul.

Indiry Gandhi 14, Warszawa, Polska.

Chłoniak żołądka – przyczyny, objawy, leczenie, rokowanie

Rak żołądka – przyczyny, objawy, rokowania i diagnostyka

Rak żołądka to złośliwy nowotwór, który jest czwartą przyczyną zgonów nowotworowych w Polsce. Częściej występuje u mężczyzn. Każdego roku zachorowania w Polsce dotykają ponad 5 tys. osób.

Leia também:  Como branquear os dentes no adobe photoshop: 10 passos

Przyczyny powstawania raka żołądka nie są w pełni wyjaśnione, choć uważa się, że aż w 90% jego etiologia wynika z czynników środowiskowych o negatywnym działaniu.

Poza tym rozwojowi nowotworu żołądka sprzyja też dieta składająca się z potraw wędzonych, kwaszonych, sfermentowanych lub po prostu nieświeżych.

Co to jest raka żołądka?

Żołądek to część przewodu pokarmowego, w której pod wpływem enzymów trawiennych rozpoczyna się proces trawienia pokarmów trafiających do niego bezpośrednio z przełyku.

Wśród części składowych żołądka wyróżnia się wpust, dno, trzon oraz odźwiernik. Komórki nowotworowe mogą się pojawić w każdej z tych części, przy czym w 50% przypadków do rozwinięcia się raka dochodzi w części odźwiernikowej, w 25% w obrębie wpustu a w 20% w obrębie trzonu.

Najczęściej komórki rakowe rozwijają się w błonie śluzowej wyścielającej żołądek od wewnątrz.

Komórki nowotworowe z żołądka mogą rozprzestrzeniać się w sposób ciągły na sąsiednie struktury i narządy, w tym na przełyk bądź trzustkę, a także przez układ krwionośny lub limfatyczny (chłonny) dawać przerzuty do innych narządów, w tym do wątroby, płuc lub kości.

Najczęstszą postacią złośliwego nowotworu żołądka jest gruczolak, który występują aż w 95% przypadków. Rzadszymi postaciami raka żołądka są chłoniaki, guzy neuroendokrynne, mięsaki lub tzw. guzy podścieliska przewodu pokarmowego, znane jako GIST (ang. gastrointestinal stromal tumors).

Pomimo że od lat zachorowalność i umieralność z powodu raka żołądka stale spada, pozostaje on na całym świecie na czwartym miejscu wśród nowotworów pod względem częstotliwości występowania a pod względem liczby zgonów na choroby nowotworowe znajduje się na drugim miejscu.

Jednakże występują znaczne różnice w częstotliwości występowania pomiędzy populacjami.

Rak żołądka – zachorowalność i rokowania

W Polsce zachorowania dotyczą ok. 5200 osób (najnowsze dane z Krajowego Rejestru Nowotworów za 2017) w ciągu roku. Przy czym znacznie częściej choroba ta dotyka mężczyzn (ponad 3200 zachorowań rocznie), niż kobiet (ok. 2000 zachorowań rocznie).

Udział raka żołądka w zachorowaniach na nowotwory w Polsce zmniejszył się w ciągu ostatnich 4 dekad niemal 3-krotnie, co jest związane najprawdopodobniej z ograniczeniem spożycia produktów peklowanych i wędzonych, a także zastosowaniem skutecznej antybiotykoterapii zakażeń bakterią Helicobacter pylori.

Wśród pacjentów z diagnozą nowotworu złośliwego żołądka dominują osoby po 50 roku życia. Aż 93% przypadków u mężczyzn i 91% przypadków u kobiet występuje w tej grupie wiekowej. Ponadto, wraz z wiekiem ryzyko zachorowania na raka żołądka rośnie.

Podobnie jak w większości nowotworów, w przypadku raka żołądka występują cztery stopnie zaawansowania choroby, począwszy od stopnia I, który daje największe szanse na wyleczenie a skończywszy na stopniu IV, gdy rokowania w związku z obecnością odległych przerzutów są najgorsze. Im bardziej rozległy proces nowotworowy, tym wyższy stopień zaawansowania choroby.

Duże znaczenie kliniczne, związane z różnicą w rokowaniu, ma podział na wczesnego i zaawansowanego raka żołądka. Głębokość nacieku nowotworowego jest niezwykle istotnym czynnikiem prognostycznym.

Najlepsze są rokowania w przypadku wczesnego rozwoju choroby, jednak ze względu na brak objawów na tym etapie rak żołądka wykrywany jest bardzo rzadko.

Natomiast szanse na wyleczenie przy zaawansowanym nowotworze żołądka gwałtownie maleją wraz ze wzrostem głębokości nacieku i liczby węzłów chłonnych zajętych przez komórki nowotworowe.

To, jak bardzo zaawansowany jest proces nowotworowy, jest istotne z punktu widzenia leczenia operacyjnego, które jest jedyną szansą na całkowite wyleczenie, o ile nowotwór zostanie wycięty w całości w trakcie tzw. operacji radykalnej usunięcia żołądka.

Rak żołądka w Polsce najczęściej rozpoznawany jest w stadium zaawansowanym. Wczesna postać raka żołądka stanowi jedynie 5-8% zachorowań i wykrywana jest zwykle przypadkowo.

Każdego roku z powodu raka żołądka umiera ok. 5 tys. osób. Częstość zgonów z powodu nowotworów żołądka w Polsce jest wyższa niż przeciętna dla krajów Unii Europejskiej. W Polsce w 2010 roku umieralność z powodu nowotworów żołądka wśród mężczyzn była o około 25% wyższa niż średnia dla krajów Unii Europejskiej (dane z 2009 roku), wśród kobiet o około 10%.

W pierwszej dekadzie XXI wieku wśród pacjentów z rakiem żołądka nieznacznie zwiększyły się szanse na przeżycie kolejnych 5 lat po diagnozie. U mężczyzn wzrosły one z 14,6% do 16,4% a u kobiet – z 18,2% do 19,8%.

Typy raka żołądka

Według klasyfikacji Laurena nowotwór dzielimy na:

  • I – typ jelitowy (ok. 60%), najczęściej rozwija się na podłożu zmian przedrakowych i jest zwykle umiejscowiony obwodowo. Cechuje go częstsze występowanie u płci męskiej.
  • II – typ rozlany (ok. 30%), najczęściej rozwija się w niezmienionej błonie śluzowej i zwykle dotyczy części żołądka położonej bliżej przełyku. Charakteryzuje się częstszym występowaniem u osób młodszych a w jego powstawaniu podkreśla się predyspozycje genetyczne (występuje rodzinnie).
  • III – typ mieszany (około 10%), klinicznie traktowany tak jak typ rozlany.

Rak żołądka – przyczyny powstawania nowotworu

W przypadku powstawania raka żołądka niezależne od pacjenta czynniki genetyczne mają zdecydowanie mniejsze znaczenie niż czynniki środowiskowe, na które może mieć on wpływ.

Do czynników wpływających na zwiększenie ryzyka należą:

  • nieodpowiednia dieta (bogata w sól, obfita w konserwowane i wędzone produkty oraz uboga w świeże owoce i warzywa),
  • płeć (częściej występuje u mężczyzn),
  • stan po częściowej resekcji żołądka,
  • przynależność etniczna/pochodzenie (zachorowalność jest szczególnie wysoka we wschodniej części Azji, Europie Wschodniej oraz w Ameryce Środkowej i Południowej).
  • występowanie polipów gruczolakowych, zmiany będącej uwypukleniem błony śluzowej żołądka, która wiąże się z ok. 10-20% ryzykiem przemiany złośliwej,
  • zakażenie Helicobacter pylori (bakteria ta jest przyczyną zwiększenia zapadalności na raka i chłoniaka żołądka, wywołuje przewlekłe zapalenie błony śluzowej prowadzące do przemian nowotworowych; przyjmuje się, że od zakażenia do rozwoju nowotworu mija powyżej 30 lat),
  • palenie tytoniu (aż dwukrotny wzrost ryzyka),
  • czynniki genetyczne

Dla cierpiących na chorobę wrzodową żołądka istotną informacją jest to, że nie stanowi ona stanu przedrakowego. Niezwykle rzadko dochodzi też do przekształcenia wrzodu w nowotwór złośliwy.

Jednak w przypadku, gdy badanie endoskopowe wykaże, że śluzówka żołądka jest owrzodzona, wskazane jest pobranie materiału w celu przeprowadzenia jej badania pod mikroskopem w kierunku występowania w jej obrębie komórek nowotworowych.

Objawy raka żołądka

Objawy raka żołądka nie są charakterystyczne i mogą być podobne do tych, które występują w innych powszechnych chorobach, takich jak zapalenie błony śluzowej żołądka czy też choroba wrzodowa lub refluksowa.

Niestety ze względu na częste lekceważenie tych początkowych objawów rozwoju nowotworu choroba często jest diagnozowania z opóźnieniem i rozpoznawana już w zaawansowanym stadium, co wpływa na rokowania dla chorego.

Wśród najczęstszych objawów raka żołądka zgłaszanych przez pacjenta są bóle w nadbrzuszu, uczucie pełności, utrata apetytu i ubytek masy ciała, odbijanie, nudności, wymioty, zaburzenia połykania oraz smoliste stolce. Objawy te zazwyczaj utrzymują się przez klika miesięcy lub nawet lat, przy czym ich uciążliwość okresowo się zmienia.

W przypadku niewykrycia choroby we wcześniejszym etapie i podjęcia leczenia dołączają do nich takie symptomy, jak wyczuwalny guz w nadbrzuszu, powiększone węzły chłonne, w tym szczególnie te znajdujące się nad obojczykiem po lewej stronie, wodobrzusze, wyniszczenie organizmu, wysięk w jamie opłucnej a także tzw.

guz Krukenberga, czyli przerzut raka żołądka do jajnika.

Diagnostyka raka żołądka

Lekarz w zależności od wskazań może zlecić wykonanie takich badań, jak:

  • Gastroskopia – najlepsze badanie umożliwiające ocenę nie tylko wszystkich części żołądka, ale także przełyku. Lekarz wykonujący gastroskopię dzięki giętkiemu przyrządowi zaopatrzonemu w układ optyczny może obejrzeć śluzówkę górnego odcinka przewodu pokarmowego i uzyskać materiał do badania mikroskopowego, które jako jedyne pozwala postawić ostateczne rozpoznanie. Obowiązuje pobranie minimum 6 wycinków i wykonanie testu w kierunku zakażenia bakterią Helicobacter pylori. Po leczeniu raka żołądka gastroskopię wykonuje się w ramach badań kontrolnych w celu wykrycia ewentualnej wznowy procesu nowotworowego.
  • Badanie kontrastowe górnego odcinka przewodu pokarmowego. Podczas badania wykonywana jest seria zdjęć rentgenowskich przewodu pokarmowego po podaniu specjalnej substancji (tzw. kontrastu), która jak najdokładniej pokrywa jego śluzówkę cienką warstwą. Zdjęcia wykonane w trakcie przejścia tej substancji przez układ pokarmowy, w szczególności przez żołądek, pozwalają zaobserwować wszelkie nieprawidłowości w budowie śluzówki. Niestety w trakcie tego badania nie ma możliwości pobrania wycinków do badania pod mikroskopem. Nie pozwala ono także wykryć ewentualnych wczesnych zmian w błonie śluzowej. Stąd badanie radiologiczne z użyciem kontrastu jest obecnie rzadziej wykonywane.
  • USG – badanie umożliwiające ocenę stopnia zaawansowania procesu nowotworowego, a także wykrycie przerzutów, m.in. w wątrobie, węzłach chłonnych czy też w sąsiednich organach, czyli trzustce bądź przełyku. Jego szczególnym rodzajem jest endosonografia (EUS), która w przypadku występowania nacieku nowotworowego w żołądku pozwala na precyzyjną ocenę jego grubości.
  • Tomografia komputerowa (CT), rezonans magnetyczny (NMR), pozytonowa tomografia emisyjna (PET) wykonywane są jako badania uzupełniające do badania USG, gdyż umożliwiają dokładniejszą ocenę stopnia zaawansowania choroby, szczególnie w przypadku kwalifikacji pacjenta do zabiegu operacyjnego.
  • Badania laboratoryjne (morfologia, biochemia), choć same w sobie nie służą rozpoznaniu raka żołądka mają wartość diagnostyczną przy ocenie stanu wydolności pozostałych narządów chorego. Dodatkowo zaawansowanej chorobie nowotworowej żołądka często towarzyszy anemia lub niski poziom albumin.
  • Markery nowotworowe – najczęściej oceniane CA19-9 i CEA (antygen rakowo-płodowy) nie są wiarygodne, gdyż ich stężenie może wzrastać w innych nowotworach, np. trzustki, jelita grubego, wątroby i chorobach nienowotworowych, takich jak marskość wątroby, choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, zapalenie trzustki. I choć oznaczenia markerów nie są wykorzystywane w badaniach przesiewowych to mogą one pomóc w wykryciu wznowy procesu nowotworowego po leczeniu operacyjnym. Na zaawansowanych etapach rozwoju choroby nowotworowej żołądka występują też podwyższone stężenia markerów CA19-9 i CEA.
Leia também:  Czy przeziębieniem można się zarazić? Jak zapobiegać przeziębieniu?

Do ostatecznego rozpoznania raka żołądka konieczne jest badanie mikroskopowe materiału pobranego z tego odcinka przewodu pokarmowego w trakcie gastroskopii, laparoskopii lub

Leczenie radykalne (z intencją wyleczenia)

Leczenie raka żołądka polega na całkowitym chirurgicznym wycięciu nowotworu, czyli operacja radykalna. Jest to jedyna skuteczna metoda leczenia tego typu raka.

W trakcie zabiegu poza usunięciem nowotworowo zmienionego żołądka lub jego części lekarz wycina także możliwie największą liczbę okolicznych węzłów chłonnych.

Dla potwierdzenia skuteczności operacji konieczne jest stwierdzenie w pooperacyjnym materiale histopatologicznym wycięcia nowotworowego guza wraz z przylegającym marginesem zdrowych tkanek wokół nie (tzw. resekcja R0), co daje gwarancję na to, że usunięte zostały wszystkie ogniska nowotworu.

W zależności od stopnia zaawansowania i lokalizacji guza pierwotnego leczenie chirurgiczne może polegać na wykonaniu:

  • gastrektomii subtotalnej (prawie całkowitej), polegającej na wycięciu 3/4 żołądka. Wykonuje się ją tylko wtedy, gdy możliwe jest osiągnięcie resekcji radykalnej bez konieczności usuwania całego żołądka,
  • gastrektomia totalna – przeprowadza się ją w każdym innym przypadku. Polega na całkowitej resekcji żołądka.

W trakcie zabiegu operacyjnego usuwa się również regionalne węzły chłonne (powinno być ich minimum 15 w materiale pooperacyjnym).

Ciągłość przewodu pokarmowego odtwarza się najczęściej poprzez zespolenie przełyku z jelitem.

Chemioterapia – opiera się na podawaniu choremu specjalnych związków chemicznych, których zadaniem jest niszczenie komórek nowotworowych oraz hamowanie ich namnażania. Obecnie standardem postępowania jest tzw.

chemioterapia okołooperacyjna polegająca na podaniu 3- 4 kursów leczenia chemicznego przed operacją i następnie kontynuacja po zabiegu chirurgicznym. Leczenie przedoperacyjne ma na celu zmniejszenie masy guza oraz wyeliminowanie komórek nowotworowych krążących we krwi.

Mimo operacyjnego usunięcia zmiany, komórki nowotworowe mogą znajdować się w okolicznych tkankach lub węzłach chłonnych, zatem celem pooperacyjnej chemioterapii jest zabicie pozostałych komórek.

Leczenie okołooperacyjne pod postacią połączenia chemioterapii oraz chirurgii wydłuża przeżycie oraz zmniejsza ryzyko nawrotu choroby.

Z kolei radioterapia jest metodą leczenia guzów nowotworowych za pomocą naświetlania promieniowaniem jonizującym. Obecnie jest wykorzystywana w leczeniu paliatywnym w przypadku guzów krwawiących, zwężeń lub łagodzenia bólu. W przypadku gdy podczas operacji nie usunięto odpowiedniej liczby węzłów chłonnych może być rozważane zastosowanie pooperacyjnej chemio radioterapii.

Podobnie jak przy innych rodzajów nowotworów, szanse na wyleczenie w raku żołądka są uzależnione od czynników takich, jak rodzaj nowotworu oraz stopień jego zaawansowania w momencie rozpoznania.

Profilaktyka raka żołądka/Jak zapobiegać rakowi żołądka?

Profilaktyka powinna opierać się na wszystkim na:

  • zmianie nieprawidłowych nawyków żywieniowych (zalecane jest spożycie dużych ilości warzyw i owoców),
  • zaprzestaniu palenia,
  • redukcji masy ciała (w przypadku nadwagi i otyłości),
  • skuteczne usunięcie zakażenia przez Helicobacter pylori przy zastosowaniu antybiotykoterapii

W związku z brakiem w Polsce badań przesiewowych w kierunku raka żołądka zaleca się wykonywanie badania endoskopowego górnego odcinka przewodu pokarmowego zawsze w przypadku powracających objawów takich jak:

  • bóle w nadbrzuszu,
  • uczucie pełności,
  • odbijanie,
  • nudności.

Nowotwory złośliwe żołądka

Nowotwory złośliwe żołądka to najczęściej tak zwane gruczolakoraki. Niewielki odsetek nowotworów złośliwych żołądka ma inną budowę komórkową, wśród nich są nowotwory podścieliskowe przewodu pokarmowego (gastro-intestinal stroma tumor – GIST), nowotwory neuroendokrynne (dawniej określane ogólną nazwą rakowiaków [carcinoid]) oraz chłoniaki żołądka.

Wszystkie nowotwory złośliwe żołądka mają zdolność tworzenia przerzutów odległych – gruczolakoraki najczęściej tworzą przerzuty w okolicznych węzłach chłonnych oraz w wątrobie.

Jak często występują nowotwory złośliwe żołądka?

Nowotwory złośliwe żołądka występują często – w 2012 roku w Polsce, w Krajowym Rejestrze Nowotworów, odnotowano 5440 zachorowań. W 2012 roku 5300 Polek i Polaków zmarło z powodu nowotworów złośliwych żołądka.

Trzeba podkreślić, że liczba zachorowań na raka żołądka w naszym kraju w ostatnich 3 dekadach systematycznie spada.

Zjawisko to przypisuje się między innymi zmianie przyzwyczajeń dietetycznych społeczeństwa, a także zmianie sposobu konserwacji żywności – obecnie nie stosuje się w tym celu substancji, które mogły w przeszłości sprzyjać występowaniu raka żołądka.

Jak klasyfikuje się nowotwory złośliwe żołądka?

Podstawowy podział tej grupy nowotworów omówiono wyżej – opiera się on na budowie mikroskopowej i obejmuje gruczolakoraki (raki gruczołowe), nowotwory podścieliskowe przewodu pokarmowego (GIST), nowotwory neuroendokrynne, chłoniaki, mięsaki i inne.

Z kolei uwzględniając mechanizm rozwoju choroby, można wyodrębnić następujące postaci gruczolakoraka żołądka:

  • sporadycznego raka żołądka (łącznie co najmniej 80% przypadków; ta postać nie wiąże się ze znanymi, konkretnymi przyczynami);
  • wrodzonego raka żołądka (związanego z konkretnymi zmianami genetycznymi);
  • raka kikuta żołądka (np. u chorych, u których wiele lat wcześniej wycięto część żołądka z powodu choroby wrzodowej);
  • raka połączenia przełykowo-żołądkowego.

Jakie są czynniki ryzyka rozwoju nowotworów złośliwych żołądka?

  • Jeśli chodzi o gruczolakoraka żołądka, to wystąpieniu tego nowotworu sprzyjają tak zwane czynniki środowiskowe, w tym zakażenia bakteryjne (przede wszystkim bakterią Helicobacter pylori), dieta zawierająca dużo soli kuchennej i związków azotowych, palenie tytoniu i spożywanie alkoholu oraz zmiany genetyczne.
  • W przypadku chłoniaków żołądka dużą rolę odgrywa zakażenie bakterią Helicobacter pylori.
  • W odniesieniu do innych nowotworów złośliwych żołądka nie określono konkretnych czynników ryzyka zachorowania.

Jakie są objawy nowotworu złośliwego żołądka?

Wczesnemu, niezaawansowanemu rakowi żołądka zwykle nie towarzyszą żadne objawy.

Zaawansowany nowotwór złośliwy żołądka manifestuje się głównie:

  • chudnięciem,
  • stałym słabym bólem w górnej części brzucha,
  • brakiem apetytu, uciążliwym odbijaniem po posiłku,
  • objawami wynikającymi z niedokrwistości (uczuciem zmęczenia, bladością skóry itp.),
  • powiększeniem obwodu brzucha.

Ponadto, w bardziej zaawansowanym stadium, można wyczuć guz żołądka w górnej części brzucha, bezpośrednio poniżej żeber. Dodatkowo czasem mogą być wyczuwalne guzki powyżej obojczyków – są to zmienione przez przerzuty węzły chłonne.

Jak się rozpoznaje nowotwory złośliwe żołądka?

Lekarz najpierw zbierze wywiad, a następnie zbada pacjenta. Trzeba pamiętać, że objawy, które mogą wskazywać na raka żołądka, występują też w wielu innych chorobach. Następnie lekarz zleci badania dodatkowe.

Podstawowym badaniem jest gastroskopia, czyli oglądanie wnętrza przewodu pokarmowego, po wprowadzeniu do żołądka przez usta i przełyk elastycznego urządzenia wyposażonego w kamerę. Dzięki temu lekarz może w razie konieczności pobrać fragment guza do badania mikroskopowego.

Czasem nowoczesne urządzenia do gastroskopii pozwalają dodatkowo na wykonanie USG od strony wnętrza żołądka – takie badanie może lekarzom pomóc w ocenie grubości guza oraz stopnia naciekania ściany żołądka lub oceny obecności przerzutów w sąsiadujących z żołądkiem węzłach chłonnych. Uzupełnieniem gastroskopii są badania obrazowe.

Należą do nich przede wszystkim: USG jamy brzusznej, tomografia komputerowa jamy brzusznej i miednicy, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej (ewentualnie tomografia komputerowa klatki piersiowej).

Jeśli istnieją wątpliwości co do zaawansowania choroby, albo gdy za pomocą gastroskopii nie udaje się potwierdzić jej nowotworowego charakteru, czasem wykonuje się laparoskopię, czyli operacyjne wprowadza się kamerę do brzucha pacjenta i ocenia żołądek oraz jego otoczenie. Taki zabieg nosi nazwę laparoskopii diagnostycznej. Podczas zabiegu można również wykonać biopsję lub pobrać wycinek z uwidocznionych w jamie brzusznej guzów.

Jak się leczy raka żołądka?

Leczenie raka żołądka polega przede wszystkim na operacji – chorobę tę obecnie można wyleczyć wyłącznie operacyjnie. Inne metody leczenia – chociaż ważne i przydatne – stosowane samodzielnie nie doprowadzą do wyleczenia.

W przypadku tak zwanego raka wczesnego, to znaczy postaci raka żołądka ograniczonej do powierzchownych wewnętrznych warstw ściany żołądka, można endoskopowo usunąć ognisko choroby, czyli wyciąć guz podczas gastroskopii, bez konieczności otwierania jamy brzusznej. Jednak w przypadku, gdy rak wczesny zajmuje duży obszar, konieczne jest usunięcie większej części żołądka lub całego narządu, czasem wraz z sąsiadującymi z nim węzłami chłonnymi.

W przypadku zaawansowanego raka żołądka operacja polega na usunięciu całego żołądka i odpowiednich, ściśle określonych grup węzłów chłonnych znajdujących się w górnej części brzucha.

W ostatnich latach opracowano dodatkowo sposoby leczenia przedoperacyjnego – za pomocą odpowiednich leków podawanych przed operacją można doprowadzić do częściowego zmniejszenia się guza żołądka i w ten sposób zwiększyć efektywność całego leczenia, łącznie z operacją.

W niektórych przypadkach stosuje się także leczenie uzupełniające, to znaczy stosowane już po wycięciu żołądka. Dodatkowo, po operacji, w niektórych ośrodkach u wybranych chorych stosuje się napromienianie.

U chorych na raka żołądka, u których nie ma możliwości przeprowadzenia operacji radykalnej, stosuje się leczenie objawowe, czyli takie, którego celem jest wyłącznie łagodzenie objawów choroby, albo leczenie systemowe, czyli chemioterapię, jeśli stan ogólny chorego na to pozwala.

Trzeba podkreślić, że leczenie objawowe może również obejmować postępowanie operacyjne – czasem u chorych na raka żołądka konieczne jest wytworzenie tak zwanej przetoki odżywczej. Pod tą nazwą kryje się połączenie żołądka lub jelita z powierzchnią skóry, w celu podawania dojelitowo substancji odżywczych.

Takie rozwiązanie jest konieczne na przykład wówczas, gdy rozwijający się guz uniemożliwia normalne połykanie pokarmów.

Leia também:  Trądzik odwrócony – objawy, leczenie i powikłania acne inversa

Jak się rozpoznaje i leczy GIST?

Nowotwory podścieliska przewodu pokarmowego (GIST) to szczególna grupa nowotworów rozwijająca się z tak zwanej tkanki mezenchymalnej przewodu pokarmowego. Mogą się one rozwijać w całym przewodzie pokarmowym, ale około 2/3 przypadków GIST stwierdza się w żołądku.

W większości przypadków nowotwory te nie powodują żadnych objawów. Dopiero zaawansowane guzy mogą powodować anemię lub być wyczuwalne przez skórę na brzuchu.

Niektóre z tych guzów mogą przebiegać w sposób charakterystyczny dla nowotworów niezłośliwych, to znaczy nie powodując przerzutów odległych. Większość z nich ma jednak zdolność tworzenia przerzutów odległych i inne cechy typowych guzów złośliwych.

Leczenie polega na wycięciu guza w całości z marginesem zdrowych tkanek – w przeciwieństwa do raka żołądka, nie ma uzasadnienia dla wycinana całego żołądka i okolicznych węzłów chłonnych. Ponadto, w leczeniu części GIST można stosować leki ukierunkowane molekularnie (np. imatynib albo sorafenib).

Jak się rozpoznaje i leczy chłoniaka żołądka?

Chłoniaki stanowią około 5% wszystkich nowotworów złośliwych żołądka. Typową cechą chłoniaków żołądka jest ich powolny rozwój. Jak wspomniano wyżej, bardzo często wiążą się z zakażeniem bakterią Helicobacter pylori.

Większość z nich to tak zwane chłoniaki związane z błoną śluzową (mucosa-associated lymphoid tissue – MALT).

Głównym objawem nowotworu jest postępująca anemia – jest to związane z powolnym, nieznacznym krwawieniem z guza do światła żołądka.

Diagnostyka przebiega w sposób podobny do diagnostyki prowadzonej w przypadku innych nowotworów złośliwych żołądka.

Leczenie chłoniaka żołądka obecnie najczęściej nie wymaga operacji – pierwszym krokiem jest zastosowaniem antybiotyków, które niszczą bakterię Helicobacter pylori (zob. Eradykacja Helicobacter pylori).

Jeśli uda się usunąć tę bakterię z żołądka, zazwyczaj dochodzi do powolnego zaniku chłoniaka. Leczenie operacyjne stosuje się rzadko, głównie w przypadku znacznego krwawienia, a także wówczas, gdy leczenie z użyciem antybiotyków nie jest skuteczne.

W takich przypadkach konieczne jest wycięcie części lub całego żołądka.

Często stosuje się chemioterapię, czasem także radioterapię. Sposób leczenia chłoniaków żołądka nie jest jednoznacznie ustalony i lekarze podejmują decyzję co do sposobu postępowania uwzględniając indywidualną sytuację pacjenta.

Jakie jest rokowanie w przypadku raka żołądka?

Rokowanie w przypadku raka żołądka jest na ogół złe. Choroba często rozpoznawana jest późno – na etapie, na którym obecne są przerzuty w węzłach chłonnych lub nawet przerzuty odległe. Rozpoznanie zaawansowanej postaci bardzo pogarsza szanse na długie przeżycie.

Jak obserwować chorych po leczeniu raka żołądka?

Schemat obserwacji chorych, u których rozpoznano w przeszłości raka żołądka, przebiega według typowego schematu obserwacji onkologicznych. Najczęściej pacjent odwiedza lekarza co 3–6 miesięcy przez pierwsze 2 lata, a następnie co 6 miesięcy przez kolejne 3 lata. Po upływie 5 lat od zakończenia leczenia wizyty kontrolne odbywać się powinny raz w roku.

W zależności od tego, jakie dolegliwości ma pacjent, lekarz prowadzący obserwację zleca odpowiednie badania obrazowe (np. USG jamy brzusznej), endoskopię (np. gastroskopię) oraz badania krwi.

Chłoniak – co to jest, rodzaje, przyczyny, objawy i leczenie

 Chłoniak – co to jest?

Chłoniak to nowotwór rozpoczynający się w komórkach układu immunologicznego odpowiedzialnego za walkę z infekcjami. Zaliczany jest do nowotworów złośliwych pochodzących z układu limfatycznego, a konkretnie białych ciałek krwi.

System limfatyczny składa się z węzłów chłonnych i naczyń, które transportują płyn limfatyczny w organizmie (śledziona, grasica, szpik kostny). Płyn limfatyczny zawiera między innymi białe krwinki przyczyniające się do zwalczania objawów infekcji.

Węzły chłonne działają jak filtry, przechwytują i niszczą bakterie i wirusy, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się infekcji. Limfocyty odpowiadają za produkcję przeciwciał i zwalczanie ciał obcych. Choroby powstające na skutek nowotworowych zmian limfocytów nazywamy chłoniakami.

Specjaliści klasyfikują ponad 70 typów nowotworów jako chłoniaki. Choroba jest uleczalna, a perspektywa leczenia uzależniona jest od jej rodzaju i stadium.

Chłoniak – rodzaje

Wyróżniamy dwa główne rodzaje chłoniaków:

  • nieziarnicze (pochodzące z limfocytów B, T oraz komórek NK) – są najczęściej występującą grupą;
  • ziarnica złośliwa (inaczej zwana chorobą Hodgkina lub limfogranulomatozą) – specyficzna grupa chłoniaków ze względu na obecność komórek Reeda-Sternberga.  Do chłoniaków nieziarniczych zalicza się różnego rodzaju białaczki, szpiczaka mnogiego oraz chłoniaka Burkitta, który występuje głównie endemicznie w Afryce Równikowej.

Ich podział oparty jest na przebiegu (wyróżnia się powolny – indolentny, agresywny oraz bardzo agresywny). Z kolei białaczki według tradycyjnej klasyfikacji dzieli się na ostre (szpikowa i limfoblastyczna) i przewlekłe (szpikowa i limfatyczna).

 Chłoniak Hodgkina, często nazywany ziarnicą złośliwą jest nowotworem atakującym węzły chłonne oraz pozawęzłową tkankę limfatyczną. Dokładne przyczyny nie są znane, jednak przyjęło się, że wpływ na rozwój choroby ma wirus Epsteina-Barra.

Limfogranulomatozę zaklasyfikowano jako osobną grupę ze względu na obecność komórek Reeda-Sternberga, przyciągających inne białe krwinki. Ziarnica złośliwa ma wysoki odsetek całkowitych wyleczeń.  

Chłoniak – przyczyny

Konkretne przyczyny powstawania chłoniaków nie są znane, jednak można wymienić czynniki ryzyka, które sprzyjają rozwojowi choroby. Należą do nich:

  •  obniżona odporność – może być spowodowana słabym układem immunologicznym, bądź zakażeniem ludzkim wirusem niedoboru odporności (HIV), AIDS lub stosowaniem leków hamujących układ odpornościowy po przeszczepie narządów – leków immunosupresyjnych;
  •  choroby autoimmunologiczne –  osoby z niektórymi chorobami autoimmunologicznymi, takimi jak reumatoidalne zapalenie stawów i celiakia są bardziej narażone na wystąpienie chłoniaka;
  • infekcje wirusowe – wirus Epsteina-Barr (EBV), Helicobacter pylori, ludzki wirus limfocytotropowy typu 1 (HTLV-1), wirus zapalenia wątroby typu C (HCV), wirus herpes typ 8 (HHV-8);
  •  stan po przebytej chemioterapii lub radioterapii oraz przeszczepy i transfuzje; 〈    ekspozycja na szkodliwe środki chemiczne – osoby, które mają do czynienia z chemikaliami znajdującymi się w pestycydach, nawozach, rozpuszczalnikach farb, (benzen, azbest) również ponoszą zwiększone ryzyko zachorowania;
  • promieniowanie jonizujące;
  • czynniki genetyczne;
  • wiek i płeć – potwierdzono, że chłoniaki częściej występują u osób powyżej 60. roku życia, choć niektóre typy są bardziej popularne u dzieci i niemowląt. Ponadto występuje różnica w zachorowalności wśród kobiet i mężczyzn na poszczególne typy;
  • otyłość – wskazano, że otyłość ma związek z większym ryzykiem wystąpienia chłoniaka, jednak potrzeba większej liczby badań, aby potwierdzić tę tezę.  

Chłoniak – objawy

We wczesnym stadium chłoniak może nie dawać widocznych objawów, dlatego łatwo je przeoczyć. Często symptomy przypominają zwykłe przeziębienie, jednak najbardziej charakterystyczne są powiększone węzły chłonne całego ciała.  Do ogólnych wczesnych objawów chłoniaka zaliczamy:

    powiększone węzły chłonne, jednak niebolesne – dotyczy to całego ciała (szyja, górna część klatki piersiowej, pacha, pachwina), pewnych stref lub tylko ograniczonych grup węzłów;

  • powiększenie śledziony i wątroby;
  • bóle kości;
  • kaszel i infekcje górnych dróg oddechowych oraz płuc;
  •  zmęczenie i ogólne osłabienie;
  • gorączka albo stany podgorączkowe;
  • nocne pocenie; 
  • duszności;
  • żółtaczka, gdy choroba zajmie wątrobę;
  • znaczna utrata masy ciała w krótkim czasie;
  • bóle brzucha połączone z dolegliwościami układu pokarmowego (np. niedrożność jelit);
  • ból przy spożyciu alkoholu;
  • swędząca wysypka, często umiejscowiona w fałdach skórnych.

 Jeśli objawy utrzymują się przez dwa tygodnie, należy wówczas udać się do lekarza specjalisty. Powiększone węzły chłonne przez kilkanaście dni powinny być sygnałem alarmowym i zmusić nas do konsultacji. Warto też pamiętać, że wraz z pogorszeniem się stanu nowotworu objawy mogą się zmieniać.  

Chłoniak – leczenie

Wstępne postawienie diagnozy odbywa się na podstawie badania klinicznego oraz analizy wyników badań laboratoryjnych. U osób chorych często wykrywa się niedokrwistość, obniżoną ilość limfocytów połączoną z nadmiarem granulocytów.

We wczesnej fazie schorzenia wartość OB może być skuteczną prognozą. Rozpoznanie chłoniaka jest potwierdzane dodatnim wynikiem badania immunocytochemicznego na obecność antygenu LCA.

Ostateczną odpowiedź daje ocena histologiczna przeprowadzana po pobraniu węzła chłonnego lub wycinka z tkanki zajętej procesem chorobowym. Często wykonuje się również morfologię krwi i szpiku kostnego, aby sprawdzić, czy chłoniak rozprzestrzenił się do szpiku.

Zaawansowanie choroby ocenia się na podstawie wykonanych badań rentgenowskich, ultrasonografii (USG), tomografii komputerowej czy rezonansu magnetycznego.

Podstawową metodą leczenia chłoniaków jest chemioterapia, często połączona z radioterapią. Wykryta we wczesnym stadium choroba Hodgkina jest wyleczalna prawie w 90-95 procentach, natomiast chłoniaki nieziarnicze w 40-70 procentach.

Data dodania: piątek, 15 lutego 2019

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*