Brodawczak ludzki – wirus brodawczaka (HPV)

Wirusy brodawczaka ludzkiego HPV (ang. Human Papillomavirus) to liczna rodzina (poznano około 100 typów) wirusów DNA powszechnie występujących w populacji, u osób obu płci. Szacuje się, że w ciągu życia kontakt z nosicielem wirusa HPV ma około 80% ludzi.

Brodawczak ludzki – wirus brodawczaka (HPV) Spis treści:

HPV objawy

Infekcja wirusem HPV może przebiegać na wiele sposobów. Bardzo często są to incydentalne zakażenia HPV, które albo nie dają objawów, albo dają objawy przemijające, niezbyt niepokojące i niegroźne (np. w postaci brodawek na skórze).

Jeśli zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego HPV nie zostanie samoistnie pokonane przez organizm w ciągu kilku miesięcy (do dwóch lat), wówczas mamy do czynienia z zakażeniem przewlekłym.

Infekcje przewlekłe mogą doprowadzić do poważnych konsekwencji, włącznie z rozwinięciem się raka prącia (u mężczyzn), nowotworów złośliwych szyjki macicy (u kobiet) lub głowy i gardła (u wszystkich, bez względu na płeć).

Zakażenie HPV, jak się zabezpieczyć?

Zakażenie HPV ma miejsce w wyniku bezpośredniego kontaktu, głównie przez wszelkiego rodzaju kontakty seksualne. Większość osób zaraża się HPV wkrótce po rozpoczęciu aktywności seksualnej. Podstawową metodą przeciwdziałania zarażeniu się wirusem HPV jest zatem unikanie ryzykownych zachowań seksualnych, zwłaszcza z wieloma partnerami.

Ryzyko zarażenia wirusem zmniejsza stosowanie prezerwatyw. Równie ważne jest mycie rąk przed i po skorzystaniu z toalety. Dzięki temu zmniejsza się ryzyko przeniesienia wirusa HPV z dłoni (którą mogliśmy dotknąć zakażonej osoby lub zanieczyszczonych przedmiotów) na własne okolice intymne.

Ponadto należy pamiętać, aby nie korzystać z tych samych przedmiotów do higieny intymnej (ręczniki, gąbki).

Pomocna jest także profilaktyka wirusa, a dokładnie testy na obecność wirusa brodawczaka ludzkiego w organizmie.

Zakażenie wirusem HPV należącym do grupy wysoko- lub niskoonkogennych jest wskazaniem do dalszych, regularnie powtarzanych badań profilaktycznych.

Średnio od zakażenia HPV do rozwinięcia raka szyjki macicy mija około 13 lat, można więc w tym czasie rozpoznać wczesne zmiany, zwiększając szanse na wdrożenie skutecznego leczenia.

Istnieją także metody laboratoryjne umożliwiające potwierdzenie, że proces nowotworowy już się rozpoczął, nawet jeśli nie ma jeszcze wyraźnych objawów.

Brodawczak ludzki – wirus brodawczaka (HPV)

HPV leczenie

Nie istnieje uniwersalna, skuteczna metoda leczenia zakażeń wszystkimi typami wirusa HPV (brodawczaka ludzkiego). Leczenie zazwyczaj ma charakter immunomodulacyjny i polega na wspomaganiu organizmu w taki sposób, żeby zwiększyć jego odporność i ułatwić mu uporanie się z wirusem. Niektóre typy wirusa brodawczaka ludzkiego (np.

wywołujące zwykłe brodawki skóry) są podatne na stosowanie pewnych leków dermatologicznych, w innych przypadkach całkowite pozbycie się wirusa z organizmu jest bardzo trudne lub wręcz niemożliwe. Chorobę wywołaną przez wirusy leczy się z nadzieją, że ich liczba w organizmie znacząco zmaleje po usunięciu ogniska choroby.

W chorobach nowotworowych łączy się leczenie chirurgiczne z radioterapią i chemioterapią.

Wirus HPV u mężczyzn

Wirus HPV wywołuje wiele chorób. U mężczyzn do najgroźniejszych należą nowotwory złośliwe głowy i szyi. Większość infekcji u mężczyzn przebiega bezobjawowo, do momentu rozwinięcia się choroby.

Powszechne są zakażenia odmianami wirusa HPV powodującymi: brodawki dróg oddechowych oraz raka , jamy ustnej, ślinianek, spojówek, krtani,przełyku i raka odbytu.

W okolicach narządów płciowych mogą się pojawiać kłykciny kończyste i płaskie, kłykciny olbrzymie i rak prącia. 

Mężczyźni należący do grup ryzyka zakażenia wirusem HPV
  • mieli wiele partnerek seksualnych,
  • obniżona odporność
  • palenie papierosów
  • zmiany chorobowe w okolicy narządów płciowych lub w okolicy odbytu,
  • wykrycie wirusa HPV u partnerki/partnera
  • przewlekłe zapalenia cewki moczowej i żołędzi,
  • inne objawy zakażenia wirusem HPV

Wirus HPV u kobiet

O wirusie HPV mówi się najczęściej w kontekście raka szyjki macicy.

Rzeczywiście, z długoterminowych obserwacji wynika, że prawie 100% rozpoznanych przypadków tego raka ma związek z infekcją wysokoonkogennymi odmianami wirusa HPV.

Wirus HPV u kobiet wywołuje także raka sromu i pochwy. Niezależnie od tego, kobiety są także narażone na wszystkie pozostałe choroby wywoływane przez wirusy z rodziny HPV.

Czynniki ryzyka zakażenia wirusem HPV w przypadku kobiet
  • rozpoczęcie współżycia w młodym wieku,
  • kilku lub wielu partnerów seksualnych,
  • obniżona odporność,
  • palenie papierosów,
  • współtowarzyszące inne choroby przenoszone drogą płciową, takie jak rzeżączka, chlamydioza i opryszczka pospolita,
  • liczba urodzonych dzieci i młody wiek przy pierwszym dziecku,
  • przewlekłe infekcje lub zmiany skórne miejsc intymnych.

HPV szczepionka

Nie ma szczepionki chroniącej przed zachorowaniem na wszystkie odmiany wirusa HPV. Istnieją natomiast szczepionki skuteczne w profilaktyce zakażeń odmianami wysokoonkogennymi i niskoonkogennymi.

Czynnikiem pobudzającym organizm do wytwarzania przeciwciał anty-HPV nie są żywe lub unieszkodliwione wirusy, ale uzyskane metodą rekombinacji genów elementy „otoczki” wirusa, które nie zawierają jego kodu DNA, zatem należy podkreślić, że szczepionka nie może wywołać zachorowania na chorobę.

Zaleca się szczepienie zwłaszcza dziewczynek i młodych kobiet, które jeszcze nie rozpoczęły współżycia. Korzystne jest jednak także szczepienie kobiet w późniejszym czasie.

Szczepienie mężczyzn ma niewielkie znaczenie dla nich samych, ale również jest wskazane, ponieważ dzięki niemu przerywa się łańcuch przekazywania wirusa. Szczepienia przeciw HPV są drogie, a w Polsce nie są refundowane.

HPV test DNA

Wirus HPV można podzielić na dwa rodzaje:

  • niskoonkogenne (niskiego ryzyka): HPV typ 6, 11
  • i wysokoonkogenne (wysokiego ryzyka): HPV typ 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58 i 59.

Za rozwój raka szyjki macicy odpowiadają typy: 16 i 18, oraz 31, 33, 45. Typ 16 powoduje ponad połowę wystąpień raka płaskonabłonkowego. W profilaktyce i leczeniu zakażeń HPV pomocne są badania genetyczne, które wykrywają zakażenie wirusem HPV. Badania przeznaczone są do samodzielnego wykonania w domu.

Testy DNA badające różne typy wirusa można kupić w sklepie Medistore. Zestaw pobraniowy w bezpieczny sposób jest dostarczany do pacjenta przez kuriera. Pacjent pobiera wymaz zgodnie z instrukcją znajdującą się przy badaniu. Dodatni wynik testu oznacza obecność wirusa. Wynik badania zawiera także informację o wykrytym typie wirusa.

Wynik ujemny oznacza, że nie wykryto żadnego z badanych typów HPV.

Brodawczak ludzki – wirus brodawczaka (HPV)

W przypadku testu dla kobiet, personel medyczny (lekarz ginekolog lub położna) podczas cyklicznej wizyty ginekologicznej pobiera wymaz z szyjki macicy. Pacjentka przesyła wymaz do laboratorium i oczekuje na wynik.

Wirus HPV badanie dla kobiet obejmuje najszerszy wachlarz, bo aż 28, badanych typów HPV (6, 11, 16, 18, 26, 31, 33, 35, 39, 40, 42, 43, 44, 45, 51, 52, 53, 54, 56, 58, 59, 61, 66, 68, 69, 70, 73, 82).

Szczegółowe instrukcje jak należy przygotować się do badania zawarte są w przesyłce z badaniem.

Brodawczak ludzki – wirus brodawczaka (HPV)

W przypadku badania dla mężczyzn, pacjent po zapoznaniu się z instrukcją samodzielnie pobiera z prącia lub cewki moczowej materiał do badania genetycznego, przesyła do laboratorium i oczekuje na wynik testu. Wirus HPV badanie dla mężczyzn obejmuje 28 typów HPV (6, 11, 16, 18, 26, 31, 33, 35, 39, 40, 42, 43, 44, 45, 51, 52, 53, 54, 56, 58, 59, 61, 66, 68, 69, 70, 73, 82).

Brodawczak ludzki – wirus brodawczaka (HPV)

Zmiany w jamie ustnej jak: brodawczaki, kłykciny kończyste, ogniskowy przerost nabłonka lub zwykłe brodawki mogą być związane z obecnością wirusa HPV w jamie ustnej. W przypadku takiego podejrzenia należy wykonać badanie Wirus HPV test z jamy ustnej. Niezdiagnozowany i nieleczony wirus może powodować nowotwory jamy ustnej i gardła.

 Test genetyczny obejmuje zarówno typy wirusa niskiego jak i wysokiego ryzyka wywołania nowotworu – łącznie aż 28 typów HPV (6, 11, 16, 18, 26, 31, 33, 35, 39, 40, 42, 43, 44, 45, 51, 52, 53, 54, 56, 58, 59, 61, 66, 68, 69, 70, 73, 82). Pacjent samodzielnie pobiera próbkę wymazu z policzka i odsyła ją do laboratorium.

W przypadku wyniku dodatniego pacjent powinien skontaktować się ze swoim lekarzem.

Brodawczak ludzki – wirus brodawczaka (HPV)

Dowiedz się więcej:

“Clinical applications of HPV testing: A summary of meta-analyses”https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264410X06007225

“Benefits and Costs of Using HPV Testing to Screen for Cervical Cancer”https://jamanetwork.com/journals/jama/article-abstract/194902

“Overview of the European and North American studies on HPV testing in primary cervical cancer screening.”https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/ijc.21955

Leczenie i wykrywanie wirusa hpv (brodawczaka ludzkiego)

Co warto wiedzieć o HPV

Istnieje ponad 100 typów wirusa brodawczaka ludzkiego, z czego 40 jest przenoszonych drogą płciową. Ze względu na to, że niektóre z nich powodują więcej komplikacji od innych, dzieli się je na odmiany niskoonkogenne i wysokoonkogenne.

Odmiany niskoonkogenne bardzo rzadko wywołują nowotwory szyjki macicy, jednak prowadzą do tworzenia się brodawek na skórze i brodawek narządów płciowych (kłykcin kończystych), które można leczyć.

Odmiany wysokoonkogenne o wiele częściej niż niskoonkogenne powodują powstawanie nieprawidłowych komórek na szyjce macicy, w odbycie, pochwie, sromie, prąciu, jamie ustnej i w gardle.

Nieleczone zmiany mogą prowadzić do rozwoju nowotworu.

Jakie wyróżnia się rodzaje HPV

HPV-16 jest najczęstszą wysokoonkogenną odmianą wirusa HPV. Osoby zakażone HPV-16 zwykle nie doświadczają żadnych widocznych objawów, jednak może on powodować zmiany w obrębie szyjki macicy. Odpowiada za 50% przypadków raka szyjki macicy na świecie.

Leia também:  Bóle piersi – co jest najczęstszą przyczyną bolesnych piersi?

HPV-18 jest inną odmianą wysokoonkogenną, które również nie daje objawów. Odpowiada za 20% przypadków raka szyjki macicy na świecie.

Za 95% przypadków nowotworów odbytu odpowiada wirus HPV (najczęściej HPV-16).

Z kolei HPV-6 i HPV-11 należą do odmian niskoonkogennych. Odpowiadają za 90% kłykcin kończystych (brodawek narządów płciowych). HPV-11 może również powodować zmiany w szyjce macicy.

Brodawczak ludzki – wirus brodawczaka (HPV)

W jaki sposób można zarazić się wirusem HPV

Ryzyko zarażenia się wirusem HPV występuje u wszystkich, którzy mieli kontakty seksualne. Inne czynniki ryzyka, która zwiększają prawdopodobieństwo zarażenia się wirusem HPV to zwiększona liczba partnerów seksualnych, niezabezpieczony seks waginalny, oralny lub analny, osłabiony układ odpornościowy i posiadanie partnera, który ma wirusa HPV.

W przypadku zarażenia się odmianą wysokoonkogenną wirusa HPV, również istnieją czynniki, które zwiększają prawdopodobieństwo, że infekcja będzie trwać i przerodzi się w nowotwór:

  • osłabiony układ odpornościowy,
  • inne choroby przenoszone drogą płciową, takie jak opryszczka, rzeżączka i chlamydia,
  • choroby związane ze stanem zapalnym,
  • w przypadku raka szyjki macicy – posiadanie licznego potomstwa i stosowanie doustnej antykoncepcji hormonalnej przez wiele lat,
  • w przypadku raka jamy ustnej i gardła – palenie papierosów,
  • w przypadku raka odbytu – uprawianie seksu analnego.

Czy wirus HPV jest wyleczalny

Dotychczas nie powstał lek na brodawczaka ludzkiego (HPV), jednak można pozbyć się jego widocznych objawów, takich jak brodawczaki.

Czy wirus HPV znika samoistnie

U 70-90% osób z wirusem brodawczaka ludzkiego infekcja przechodzi samoistnie. W tych przypadkach choroba nie daje żadnych objawów i nie powoduje problemów zdrowotnych.

Jednakże jeśli wirus HPV nie został pokonany przez układ odpornościowy, należy leczyć objawy infekcji. Należą do nich m.in.

brodawki narządów płciowych, które w większości nie prowadzą do nowotworów i pojawiają się parę tygodni lub miesięcy po kontakcie z partnerem zakażonym HPV.

Leczyć należy również zmiany przednowotworowe, które czasem łączone są z niektórymi wysokoonkogennymi odmianami HPV.

Jak wykryć wirusa HPV – badanie na obecność wirusa HPV

Diagnozę zakażenia wirusem HPV wystawia lekarz na podstawie wywiadu, badania pacjenta i występujących objawów oraz cytologii i badania kolposkopowego oraz histologicznego w przypadku kobiet.

Istnieją również dokładniejsze badania na wirusa HPV, tak zwane badania DNA HPV i mRNA HPV, które można stosować u kobiet po 30. roku życia w ramach profilaktyki wraz z cytologią.

Obydwa testy na wirusa HPV wykrywają odmiany wysokoonkogenne HPV, (w tym odmiany HPV-16 i HPV-18) – badanie mRNA HPV 5 odmian, a DNA HPV aż 12.

Jednakże w praktyce w Polsce najczęściej stosuje się wyłącznie cytologię i badanie histologiczne.

Wybór specjalizacji lekarza, do którego należy się udać, zależy od lokalizacji zmian – może to być:

  • lekarz pierwszego kontaktu, internista, laryngolog – w przypadku zmian w gardle,
  • ginekolog – w przypadku zmian kobiecych narządów płciowych,
  • androlog – w przypadku zmian męskich narządów płciowych,
  • proktolog – w przypadku zmian odbytu.

W razie wątpliwości co do wyboru lekarza lub potrzeby otrzymania skierowania, należy się udać do lekarza pierwszego kontaktu (lekarza rodzinnego).

Dlaczego kobiety powinny regularnie chodzić na cytologię

Głównym celem cytologii jest wykrycie nieprawidłowych komórek w szyjce macicy, które mogą być spowodowane przez wirusa HPV. Dzięki regularnym badaniom w przypadku nieprawidłowego wyniku można podjąć wczesne leczenie. Pozwala to zwiększyć jego skuteczność i szanse na pełne wyzdrowienie.

Należy pamiętać, że jeśli cytologia wykaże obecność nieprawidłowych komórek, nie oznacza to, że kobieta zachoruje na raka szyjki macicy. Wynik pokazuje tylko, że istnieje prawdopodobieństwo zachorowania w przyszłości, szczególnie jeśli kobieta ma HPV wysokoonkogenną. Z tego powodu warto przedyskutować wyniki i rodzaj leczenia z ginekologiem.

Brodawczak ludzki – wirus brodawczaka (HPV)

Jak pozbyć sie wirusa HPV z organizmu – leczenie wirusa HPV

Czy można pozbyć się wirusa HPV? Tak jak wspominaliśmy wcześniej, u większości osób wirus przechodzi z czasem dzięki prawidłowej pracy układu odpornościowego. Jednak w tym czasie wirus jest obecny w organizmie i ta osoba może zarażać wirusem HPV, nie wiedząc o tym.

Jeśli jednak wirus nie przejdzie samoistnie i wystąpią objawy, należy podjąć leczenie.

Wirus HPV – leczenie

Ze względu na brak leku na brodawczaka ludzkiego, leczenie działa bezpośrednio na objawy w miejscu ich występowania. Wyróżnia się 2 typy kuracji. Ta mniej inwazyjna odbywa się za pomocą leków stosowanych na zmiany chorobowe, takie jak brodawki narządów płciowych.

Z kolei do drugiego typu należy interwencja chirurgiczna, laseroterapia, elektrokoagulacja i krioterapia, które szybko likwidują zmiany.

Jeśli leczona kobieta jest w ciąży lub ją podejrzewa, powinna o tym powiedzieć lekarzowi, ponieważ wpływa to na wybór form leczenia.

Czy można wyleczyć wirusa HPV dietą

  • Nie, nie ma takiej możliwości, jednak przeprowadzono już pierwsze badania dotyczące wpływu diety na przebieg infekcji.
  • W badaniu z 2017 roku nie znaleziono wprawdzie wpływu pomiędzy dietą a wysokoonkogennymi odmianami HPV, jednak odkryto, że u mężczyzn niedobór witaminy B12 zmniejsza możliwość samoistnego wyzdrowienia z odmian niskoonkogennych.
  • Z kolei w badaniu z 2019 roku dowiedziono, że przestrzeganie zasad diety Śródziemnomorskiej zapobiega rozwojowi odmian wysokoonkogennych HPV w raka szyjki macicy.
  • Należy jednak podkreślić, że na razie są to pojedyncze badania, które mogą zostać potwierdzone bądź obalone w następnych latach, a nie oficjalne zalecenia medyczne.

Czy można wyleczyć wirusa HPV naturalnie

Naturalne metody leczenia wirusa HPV w badaniach nie wykazują one żadnej skuteczności. Ze względu na samoistne przypadki wyleczenia wirusa HPV domniemana skuteczność naturalnych metod może być wyłącznie kwestią zbiegu okoliczności.

Kiedy wykonać szczepienie na wirusa HPV

Szczepienie powinno się wykonać najlepiej przed rozpoczęciem aktywności seksualnej, czyli w wieku nastoletnim (najlepiej między 9. a 12. rokiem życia) lub przed 26. rokiem życia.

Zaszczepienie kobiet aktywnych seksualnie również jest możliwe przy dobrym wyniku cytologii. Im wcześniej dojdzie do zaszczepienia, tym lepiej. Nie ma możliwości zaszczepienia kobiet już zakażonych.

Przeciwwskazaniem do szczepienia jest ciąża.

W innych krajach, np. w Stanach Zjednoczonych szczepi się również nastoletnich chłopców, jednak nie jest to jeszcze standardem w Polsce.

Jakie są dostępne rodzaje szczepionek na HPV

Warto wiedzieć, że aktualnie w Polsce dostępne są 3 rodzaje szczepionek przeciwko HPV – 2-walentna, 4-walentna i 9-walentna. Liczby te określają, przed iloma typami wirusa HPV chroni dana szczepionka:

  • szczepionka 2-walentna chroni przed odmianami HPV-16 i HPV-18,
  • szczepionka 4-walentna chroni przed odmianami HPV-6, HVP-11, HPV-16, HPV-18,
  • szczepionka 9-walentna chroni przed odmianami HPV-6, HPV-11, HPV-16, HPV-18, HPV-31, HPV-33, HPV-45, HPV-52 i HPV- 58.

Wszystkie typy szczepionek nadają się do stosowania u osób powyżej 9. roku życia.

Czy szczepionka na HPV jest skuteczna

Według badań od 2006 roku, kiedy w Stanach Zjednoczonych zaczęto zalecać szczepienia na HPV dla nastolatków obydwu płci, zanotowano spadek zachorowania na odmiany HPV występujące w szczepionkach o 64%. To dowodzi skuteczności szczepionki.

Z kolei w innych badaniach udowodniono, że szczepionka 9-walentna w 89-99% chroni przed HPV-6 i HPV-11 u osób między 9. a 26. rokiem życia.

Jak uchronić się przed wirusem HPV

Wirusem brodawczaka ludzkiego można zarazić się poprzez uprawianie seksu oralnego, waginalnego i analnego.

Do skutecznych metod zapobiegania zarażeniu wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) należą:

  • szczepienia przeciwko wirusowi HPV u kobiet,
  • uprawianie bezpiecznego seksu (prawidłowe korzystanie z prezerwatyw przy każdym stosunku),
  • powstrzymywanie się od seksu lub bycie w monogamicznym związku,
  • nie uprawianie seksu w przypadku widocznych brodawek narządów płciowych.

Należy pamiętać, że szczepionka nie działa na wszystkie rodzaje wirusa HPV, więc nawet kobiety zaszczepione na wirusa HPV powinny pamiętać o wykonywaniu regularnych cytologii.

Wprawdzie lek na brodawczaka ludzkiego jeszcze nie powstał, jednak jest nadzieja, że nastąpi to wraz z rozwojem medycyny. Do tego czasu pozostaje stosować się do zasad prewencji, a w przypadku zarażenia leczyć objawy i przestrzegać innych zaleceń lekarza.

Sprawdź też: Jakie są objawy łuszczycy miejsc intymnych?

Literatura:

[1] Leszczyszyn-Pynka M. Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego. https://www.mp.pl/szczepienia/artykuly/podrecznik/204631,zakazenie-wirusem-brodawczaka-ludzkiego[2] Wysocki J, Mrukowicz J. Immunoprofilaktyka chorób infekcyjnych u dorosłych. https://www.mp.pl/szczepienia/artykuly/podrecznik/86604,immunoprofilaktyka-chorob-infekcyjnych-u-doroslych#2.1.6.hpv[3] Workowski KA, Berman SM. Leczenie chorób przenoszonych drogą płciową. Część V: Zakażenie ludzkim wirusem brodawczaka. Aktualne (2006 r.) wytyczne Centers for Disease Control and Prevention. https://www.mp.pl/artykuly/39623,leczenie-chorob-przenoszonych-droga-plciowa-czesc-v-zakazenie-ludzkim-wirusem-brodawczaka-aktualne-2006r-wytyczne-centers-for-diseasecontrol-and-prevention[4] Polskie Towarzystwo Wakcynologii. Jakie szczepionki przeciw HPV są dostępne na rynku? http://ptwakc.org.pl/2018/09/06/szczepionki-przeciw-hpv-sa-dostepne-rynku/[5] Centers for Disease Control and Prevention. Human Papillomavirus. https://www.cdc.gov/vaccines/pubs/pinkbook/hpv.html[6] Merck. HIGHLIGHTS OF PRESCRIBING INFORMATION GARDASIL®9. https://www.merck.com/product/usa/pi_circulars/g/gardasil_9/gardasil_9_pi.pdf[7] Barchitta M, Maugeri A, Quattrocchi A, Agrifoglio O, Scalisi A, Agodi A. The Association of Dietary Patterns with High-Risk Human Papillomavirus Infection and Cervical Cancer: A Cross-Sectional Study in Italy. Nutrients. 2018;10(4):469. Published 2018 Apr 11. doi:10.3390/nu10040469[8] Lopes RDVC, Teixeira JA, Marchioni D, et al. Dietary intake of selected nutrients and persistence of HPV infection in men. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28486774[9] Szafarowska M. Zakażenia HPV. https://podyplomie.pl/ginekologia/29931,zakazenia-hpv

Leia também:  Ból brzucha na dole – co oznaczają bóle w dole brzucha?

Wirus brodawczaka ludzkiego HPV

Wirus HPV (human papillomavirus) jest przenoszony głównie w trakcie stosunków płciowych lub przez bezpośredni kontakt ze skórą osoby zakażonej. Nowotwory głowy i szyi to bardzo szeroka grupa raków o zróżnicowanej lokalizacji pierwotnej w obrębie jamy ustnej, gardła i krtani.

Ich etiologia jest wieloczynnikowa, natomiast najczęściej łączymy je z paleniem papierosów, spożywaniem alkoholu czy nieodpowiednią dietę̨.

Gdy w roku 2013 znany amerykański aktor Michael Douglas ogłosił publicznie, że zachorował na nowotwór gardła wywołany przez wirusa, którym zaraził się uprawiając seks oralny, świat zwrócił uwagę na inny czynnik rozwoju raka w tym rejonie – wirusa brodawczaka ludzkiego HPV.

– W ostatnich latach odnotowuje się ogólny spadek liczby zachorowań na nowotwory głowy i szyi, jednak odsetek przypadków powodowanych przez wirusa brodawczaka ludzkiego HPV rośnie, szczególnie wśród młodych ludzi.

Przyczyn tego stanu upatruje się w zmianie zachowań społecznych – ogólnym spadku liczby osób palących papierosy i nadużywających alkohol, przy jednoczesnym zwiększeniu swobody seksualnej promującej transmisję wirusa brodawczaka ludzkiego HPV – tłumaczy mgr inż.

Joanna Cieśla z poznańskiego Centrum Badań DNA.

Wirus HPV rak szyjki macicy

Udział wirusa brodawczaka ludzkiego HPV w rozwoju nowotworów po raz pierwszy potwierdzono dla raka szyjki macicy. Nowotwór w tej lokalizacji powodowany jest w blisko 100% przez infekcję tym wirusem.

W ostatnich latach prowadzone są intensywne działania promujące szczepienia ochronne przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego HPV oraz regularne badania cytologiczne mające na celu prewencję raka szyjki macicy.

Dzięki temu liczba zachorowań, a także śmiertelność w grupie chorych kobiet, z roku na rok maleje.

Udział wirusa HPV w procesie nowotworzenia w obrębie jamy ustnej oraz ustnej części gardła po raz pierwszy zasugerowano w roku 1994 oraz 2005, co następnie zostało potwierdzone przez liczne grupy badawcze.

Częstość występowania HPV

Częstość występowania HPV-zależnych nowotworów głowy i szyi wykazuje dużą rozbieżność w zależności od geolokalizacji.

W Europie współczynniki te wahają się w szerokich granicach od 20 do 62%, natomiast w USA są one wyższe i wynoszą od 64 do 72%.

Tak duże różnice uwarunkowane są z jednej strony różnicami etniczno-geograficznymi, z drugiej zaś stosowaniem odmiennych metod diagnostycznych lub wykorzystywaniem innego materiału do badań.

Niezależnie od tego, w skali świata notuje się ogólny spadek zapadalności na nowotwory głowy i szyi, co wynika ze zmniejszenia ekspozycji społeczeństwa na tradycyjne czynniki ryzyka rozwoju nowotworów (palenie papierosów czy spożywanie alkoholu), wzrasta natomiast odsetek raków HPV-zależnych, szczególnie wśród pacjentów spośród młodszych grup wiekowych. Dane szacunkowe sugerują, że 6,7% pacjentów jest młodszych niż 45 lat, a 0,4-3,6% jest w wieku niższym niż 40 lat.

Brodawczak ludzki – wirus brodawczaka (HPV)

Wirus hpv czy to rak

Wszystkie wirusy brodawczaka należą do rodziny Papillomaviridae i mają zbliżony schemat organizacji genomu.

Do tej pory poznano pełne sekwencje genomowe ponad 150 typów wirusa brodawczaka ludzkiego, a każdy z nich przydzielono do jednej z pięciu grup taksonomicznych, tj.: alfa, beta, gamma, Mu lub Nu.

Grupy te są tworzone na podstawie analiz sekwencji DNA wirusowego, łączącego je pokrewieństwa, a także ich powiązań z odpowiednimi jednostkami chorobowymi.

Warto zwrócić uwagę, że większość typów wirusa brodawczaka ludzkiego HPV, w szczególności z grup gamma oraz beta, jest bardzo często identyfikowanych w wymazach skórnych pochodzących od zdrowych osób.

Powodują one jedynie niespecyficzne infekcje przy obniżonej odporności, między innymi powszechnie występujące brodawki skórne.

Największą grupę stanowią wirusy alfa, wśród których znajdują się typy przenoszone drogą płciową.

Ze względu na ich potencjał onkogenny, czyli możliwość rozwoju nowotworu, wirusy HPV z tej grupy można podzielić na wirusy wysokiego oraz niskiego ryzyka. Do pierwszej kategorii zalicza się 12 typów HPV (16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58 i 59), wśród których 5 typów (16, 18, 31, 33 i 45) związanych jest z przeszło 80% przypadków raka szyjki macicy.

W przypadku HPV-pozytywnych raków głowy i szyi dominuje typ 16, a jego obecność stwierdza się aż w 70% przypadków. Najpowszechniejszą lokalizacją pierwotną dla HPV-zależnych nowotworów głowy i szyi jest ustna część gardła. Ocenia się, że wirus brodawczaka ludzkiego HPV może odpowiadać nawet za 70% przypadków tej lokalizacji, z czego ponad 90% związanych jest z infekcją typem 16.

Tabela 1. Podobieństwa i różnice w epidemiologii raka szyjki macicy oraz raka ustnej części gardła.

CECHA rak szyjki macicy rak ustnej części gardła
Etiologia  
infekcja onkogennym typem HPV z/bez dodatkowych czynników ryzyka
 
wieloczynnikowa: wyroby tytoniowe, alkohol, HPV, i inne
Jakość i ilość zgromadzonych dowodów na rolę HPV  
duża ilość zróżnicowanych projektów badawczych
 
mniejsza ilość badań, o mniejszym stopniu spójności
Trendy  
spadek w większości krajów rozwiniętych
oraz rozwijających się
 
ostry wzrost (w USA i części krajów Europy Północnej), w kontraście do raków głowy i szyi powodowanych innymi czynnikami
Frakcja raków HPV-zależnych  
100%
 
do 70%
Udział wirusa brodawczaka ludzkiego HPV 16  
61%
 
90%
Udział wirusa brodawczaka ludzkiego HPV 18  
10%
 
2%
Udział HPV 16 i 18  
71%
 
92%
Udział innych typów wirusa brodawczaka ludzkiego HPV
 
każdy od 2 do 6%: 31, 33, 35, 39, 45, 52, 58 i inne
 

HPV – wirus brodawczaka ludzkiego. Jakie są objawy i jak leczyć HPV?

Brodawczak ludzki – wirus brodawczaka (HPV)

Chociaż termin „brodawczak ludzki” prezentuje się dość groźnie już z samej nazwy, dobra wiadomość jest taka, że zazwyczaj bezpośrednio z powodu HPV nikt nie umiera. Jednocześnie warto pamiętać, że wśród ponad 100 typów wirusa znajdują się też takie, które mogą nieść przykre konsekwencje. Należą one do rodzajów onkogennych, czyli mogących mieć wpływ np. na rozwój raka szyjki macicy. Przykra wiadomość jest taka, że na całym świecie zarażonych wirusem HPV jest więcej niż 600 milionów ludzi, zatem ryzyko zachorowania przez osoby czynne seksualnie jest bardzo duże.

Czym jest wirus brodawczaka ludzkiego (HPV)?

HPV to najczęściej przenoszony wirus, którego zakażeniem można się zarazić przede wszystkim drogą płciową. Dla brodawczaka charakterystyczny jest tropizm tkankowy. Oznacza to, że atakuje on poprzez naskórek i błony śluzowe.

Część z odmian wirusa jest onkogenna – szacuje się, że jest to około 30 typów o różnym poziomie rakotwórczości.

Większość jednak nie wywołuje tak przykrych skutków i jedyną formą ich aktywności są zmiany skórne.

Objawiają się one nie w postaci brodawek i kłykcin, obserwowanych najczęściej w pobliżu miejsc intymnych lub na dłoniach i stopach. Mogą mieć różną postać, w zależności od odmiany wirusa.

Ze zmianami śródnabłonkowymi pojawiającymi się w okolicach pochwy można sobie poradzić, stosując dostępne w aptece środki. Przykładem może być wyrób medyczny Papilocare — żel dopochwowy, który ma zadanie leczenie problemów związanych z HPV.

Jest on dostępny bezpośrednio w kategorii „Leki OTC i suplementy”, natomiast w podkategorii „Dermatologia” można znaleźć inny wyrób — Undofen Terapia Kwasowa TCA w żelu. Ten preparat podaje się, jeśli wirus brodawczaka zaatakował dłonie lub stopy.

Łagodne zmiany skórne są najczęściej spotykane przy HPV. Objawy w postaci brodawek nie są zazwyczaj groźne, ale mogą przybrać ostrzejszą formę, jeśli typ wirusa jest onkogenny. Warto pamiętać, że wczesne stadium rakowe nie wykazuje żadnych widocznych problemów w organizmie człowieka. O tym, że występuje problem, można dowiedzieć się dopiero po wykonaniu np. cytologii.

Oprócz szyjki macicy brodawczak ludzki może wywołać raka penisa, odbytu, sromu, jamy ustnej i gardła. Dlatego, jeśli na skórze pojawiają się zmiany brodawkowe, nie można ich bagatelizować. Pacjent powinien zwrócić się w pierwszym momencie do lekarza rodzinnego, który z pewnością skieruje chorego do odpowiedniego specjalisty.

Czy można się zarazić wirusem HPV?

W przypadku osób aktywnych seksualnie istnieje duże ryzyko zarażeniem wirusem HPV. Leczenie objawów tej przypadłości jest co prawda możliwe, a same brodawki ustępują najczęściej samoistnie do dwóch lat, ale ze względu na możliwe powikłania rakowe warto strzec się przed tą chorobą.

Brodawczak ludzki najczęściej roznosi się poprzez kontakt płciowy dwojga partnerów, z których jeden jest zarażony wirusem HPV. Jest to możliwe zarówno w związkach heteroseksualnych, jak i homoseksualnych. Niektóre osoby wykazują dodatkowo pewne predyspozycje genetyczne na zakażenie, prawdopodobieństwo wzmaga się też, jeśli pali się papierosy.

Oczywiście można też zapobiegać brodawczakowi ludzkiemu. Szczepienie przeciwko HPV jest dostępne również w Polsce i obejmuje ochronę przeciwko dziewięciu najgroźniejszym typom wirusa. Niestety każda z trzech koniecznych dawek jest dość droga i nierefundowana – całkowita kwota do zapłaty za kurację to około 1500 zł, w zależności od placówki.

W przypadku kobiet wirus HPV można wykryć po wykonaniu cytologii. Mężczyźni mają większy problem, ponieważ nie istnieje badanie kliniczne, które jest w stanie szybko potwierdzić obecność brodawczaka ludzkiego. W niektórych aptekach można za to nabyć zestawy badawcze wraz z usługą laboratoryjną, określane jako test HPV.

W cenie około 350 zł istnieje możliwość zbadania wymazu z dróg moczowo-płciowych, sprawdzającego obecność jednego z 37 genotypów jednocześnie. Testem powinny zainteresować się osoby pomiędzy 15 a 25 rokiem życia, ponieważ właśnie w tym czasie istnieje największe zagrożenie zarażeniem.

Leia também:  Wysokie tętno – co oznacza i jakie przyczyny ma wysoki puls?

Jest to też skuteczna metoda weryfikacji zaburzonych wyników cytologii.

HPV – leczenie zakażenia

Obecnie na rynku nie ma skutecznych środków, które pozwoliłyby na działanie przeciwwirusowe względem HPV. Leczenie zatem następuje tylko i wyłącznie objawowo i estetycznie.

Można zdecydować się na chirurgiczne usunięcie brodawek, przykładowo za pomocą rozwiązań laserowych.

Jeśli po zakażeniu wykryto stadium rakowe, onkolog z pewnością zaleci chemioterapię, radioterapię, lub nawet histerektomię, polegającą na usunięciu z organizmu zmiany nowotworowej.

Brodawczak ludzki nie jest bolesny. Najczęściej powoduje głównie zmiany estetyczne. Można sobie z nimi radzić inwazyjnie, czyli metodą chirurgiczną, a także stosując wyroby medyczne, np. w postaci żelowej. Wirus HPV może mieć też gorsze powikłania, związane z rozwojem raka, szczególnie szyjki macicy, ale też prącia lub odbytu.

Warto zachować ostrożność w trakcie kontaktów seksualnych z nowymi partnerami. Osoby obawiające się poważnych konsekwencji mogą skorzystać z trójstopniowej szczepionki, niestety dość drogiej.

Przede wszystkim jednak w przypadku kobiet wskazane są okresowo przeprowadzane badania cytologiczne — nawet jeśli nie występują zmiany skórne charakterystyczne dla HPV.

Wirus brodawczaka ludzkiego – Wikipedia, wolna encyklopedia

Papillomawirusy jako przyczyna choroby

ICD-10

B97.7Papillomawirusy jako przyczyna chorób sklasyfikowanych w innych rozdziałach klasyfikacji ICD10.

Wirus brodawczaka ludzkiego

Systematyka

Rodzina

Papillomawirusy

Cechy wiralne

Kwas nukleinowy

DNA

Rezerwuar

człowiek

Wywoływane choroby

brodawka, kłykciny kończyste, rak szyjki macicy

Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV, human papilloma virus) – wirus z rodziny papillomawirusów. Istnieje ponad 120 typów tego wirusa, z których część może być przyczyną łagodnych zmian w postaci brodawek na skórze, część powstawania łagodnych zmian w postaci kłykcin kończystych, a część nowotworów złośliwych, jak rak szyjki macicy, rak jamy ustnej, rak ustogardła i rak prącia[1][2].

Zakażenie HPV jest najczęstszą chorobą przenoszoną drogą płciową i większość ludzi przechodzi zakażenie HPV. U części osób zakażenie utrzymuje się, co sprzyja rozwojowi raka głównie szyjki macicy, sromu, pochwy i ustnej części gardła. Raki związane z HPV stanowią 3,3% zachorowań na raka wśród kobiet i 2% wśród mężczyzn[3].

Budowa

Materiał genetyczny tego wirusa to DNA o wielkości około 8000 par zasad. Genom wirusa tworzą geny wczesne (E, early) oraz późne (L, late).

Późne geny L1 i L2 są odpowiedzialne za syntezę białek otoczki, natomiast wczesne geny E1 i E2 odpowiadają za replikację genomu HPV. Onkoproteiny E5, E6 i E7 biorą udział w procesie nowotworzenia (transformacji nowotworowej).

Białko E4 umożliwia interakcję z keratynami, co powoduje widoczny efekt w postaci zmian brodawkowych.

Mechanizmy zakażenia

Przyjmuje się, że nawet około 50% populacji ludzkiej w ciągu swojego życia przechodzi zakażenie HPV. Wirus ten jest przenoszony poprzez kontakt z naskórkiem, co powoduje powstawanie tzw. kurzajek czy brodawek stóp, albo drogą płciową u osób aktywnych seksualnie. W niektórych przypadkach do infekcji odmianami wirusa typowymi dla narządów rodnych może dojść np.

podczas porodu, gdzie matka zaraża wirusem dziecko. U wielu osób HPV znajduje się w fazie latencji, innymi słowy nie ujawnia się, a dzięki działaniu układu immunologicznego zakażenie ustępuje samoistnie. W przypadkach osób wykazujących objawy immunosupresji, czyli osłabienia odporności, może dojść do przewlekłego zakażenia HPV, a w następstwie do powstania nowotworów.

Wywoływane schorzenia

Schemat budowy genomu HPV

Istnieje około 100 typów wirusów HPV, które można podzielić na 2 grupy pod względem ryzyka onkologicznego:

Typy niskiego ryzyka

Należą tu przede wszystkim typy HPV 1 i 2 wywołujące kurzajki czy brodawki stóp w przypadku HPV 1. Objawy to różne rodzaje brodawek występujące na naskórku. Jeśli chodzi o typy wirusa przenoszone drogą płciową, to przede wszystkim HPV 6, 11, 42, 43, 44, które wywołują łagodne zmiany, np.

kłykciny kończyste, pojawiające się do kilku miesięcy po kontakcie z osobą zakażoną.

Zmiany te występują na zewnętrznych i wewnętrznych narządach płciowych – u kobiet na wargach sromowych, a także w okolicy krocza i odbytu oraz w przedsionku pochwy i w pochwie, u mężczyzn w cewce moczowej, na żołędzi i po wewnętrznej stronie napletka. Powikłaniem kłykcin u mężczyzn może być stulejka.

Niekiedy zmiany pojawiają się na błonie śluzowej jamy ustnej bądź gardła.

Kłykciny kończyste mogą ustępować samoistnie, w przypadkach przewlekłego utrzymywania się zmian możliwe jest leczenie miejscowe – aplikowanie maści z lekami przeciwwirusowymi, elektrokoagulacja, laseroterapia, zamrażanie ciekłym azotem bądź ostatecznie chirurgicznie usunięcie zmian. Ze względu na obecność wirusa HPV na błonach śluzowych chorego może dojść do powtórnego powstania kłykcin kończystych. Dzieje się tak w około 90% przypadków.

Typy wysokiego ryzyka (onkogenne)

Są to najczęściej typy HPV 16 i 18, rzadziej 31, 33, 35, 39, 40, 43, 51, 52, 53, 54, 55, 56 i 58, które niekiedy bywają wyodrębniane w grupę umiarkowanego ryzyka.

Zakażenie typami HPV 16 i 18 może prowadzić do niekontrolowanych podziałów komórkowych nabłonka szyjki macicy, co może skończyć się rakiem szyjki macicy.

Przyjmuje się, że za około 2/3 przypadków raka szyjki macicy odpowiedzialne są wirusy HPV 16 i 18.

Ryzyko zakażenia onkogennym typem wirusa HPV towarzyszy kobiecie od inicjacji seksualnej przez całe życie aktywności płciowej.

Chociaż większość zakażeń HPV obserwuje się u kobiet między 16 a 26 rokiem życia, to zwykle mają one charakter przemijający i samoistnie ustępują w przeciągu kilku miesięcy.

U kobiet powyżej tego wieku znacznie częściej dochodzi do rozwoju przetrwałego zakażenia onkogennym typem wirusa HPV, które jest przyczyną raka szyjki macicy[4][5].

Profilaktyka zakażeń HPV

HPV w obrazie mikroskopu elektronowego

Jeśli chodzi o tzw. kurzajki, to najlepszą profilaktyką jest unikanie bezpośredniego kontaktu, takiego jak uścisk rąk, z osobami z widocznymi brodawkami czy też dotykania przedmiotów sprzyjających przetrwaniu wirusa przez pewien czas (np. skórzane uchwyty do przytrzymywania się w środkach publicznego transportu). Jeżeli chodzi o brodawki stóp, to zapobieganie zakażeniu polega na noszeniu obuwia ochronnego w miejscach podwyższonego ryzyka, jak szatnie, pływalnie, natryski i łaźnie.

Zapobieganie zakażeniom HPV drogą płciową obejmuje przede wszystkim unikanie współżycia płciowego z partnerami zakażonymi HPV, ponieważ stosowanie prezerwatyw tylko nieznacznie zmniejsza prawdopodobieństwo zakażenia tym wirusem.

Obecnie najskuteczniejszą metodą diagnozowania zakażeń HPV drogą płciową jest wykonywanie regularnie badania cytologicznego, które pozwala na odpowiednio wczesne wykrycie zmienionych komórek.

W przypadku obecności zmienionych komórek w preparacie mikroskopowym wskazane może być wykonanie badania PCR, które z dużą czułością wykrywa DNA wirusa, a także pozwala na określenie typów HPV w materiale (typowanie HPV).

W roku 2006 na rynek Stanów Zjednoczonych i Meksyku wprowadzono szczepionkę przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego firmy Merck & Co. o nazwie Gardasil, dostępną w Polsce od listopada 2006 roku jako Silgard. Szczepionka ta skierowana jest przeciwko najpopularniejszym typom HPV wywołującym kłykciny kończyste (HPV 6 i 11) oraz raka szyjki macicy (HPV 16 i 18).

W 2015 r. Europejska Agencja Leków (EMA) wydała rekomendację dla wprowadzenia 9-walentnej szczepionki przeciwko HPV (Gardasil 9) na rynek europejski[6]. Nowa szczepionka chroni przed chorobami wywołanymi przez 9 typów wirusa: 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 i 58.

Trwałą (9-letnią[7]) odporność zapewnia przyjęcie 3 dawek szczepionki (dawki przypominające po upływie 2 i 6 miesięcy od pierwszego szczepienia)[8]. Badania kliniczne dowodzą, że szczepionka ma największą skuteczność, jeśli podaje się ją dziewczynkom, które jeszcze nie miały kontaktu z HPV[9].

Szczepienia przeciwko HPV są stosowane od 2006 r. Obecnie w Unii Europejskiej zarejestrowane i dopuszczone do obrotu są trzy rodzaje szczepionek:

  • dwuwalentna (przeciwko zakażeniom HPV typu: 16 i 18) Cervarix produkowana przez firmę GSK[10]
  • czterowalentna (przeciwko zakażeniom HPV typu: 6, 11, 16, 18) Silgard produkowana przez firmę MSD[11]
  • dziewięciowalentna (przeciwko zakażeniom HPV typu: 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 i 58) Gardasil9 produkowana przez firmę MSD[12]

Przypisy

  1. Typy wirusów HPV, [w:] hpv.pl [online], MSD Polska Sp. z o.o. [dostęp 2016-07-15] .
  2. ↑ DominikD. Radzki DominikD. i inni, Rola brodawczaka ludzkiego w patologii jamy ustnej — przegląd piśmiennictwa, „Dental Forum”, 1/2018/XLVI, 2018, s. 67–74, DOI: 10.20883/df.2018.9 .
  3. ↑ RobinR. Lloyd RobinR., HPV Cancers in Men Take Off, „Scientific American”, 312 (3), 2015, s. 10-12, DOI: 10.1038/scientificamerican0315-10 .c?

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*