Autoimmunologiczne zapalenie trzustki – przyczyny, objawy, leczenie

Trzustka jest niewielkim gruczołem, będącym częścią układu trawiennego. Zbudowana jest z dwóch rodzajów komórek. Część pęcherzykowa stanowi około 80% całej masy tego narządu, pełni funkcję zewnątrzwydzielniczą, produkując i wyzwalając sok trzustkowy.

Zawiera on enzymy, które trawią różne składniki pokarmowe, w tym tłuszcze, białka i węglowodany. Wprowadzane są one do dwunastnicy poprzez przewody trzustkowe i dopiero tam aktywowane, dzięki czemu gruczoł nie ulega samostrawieniu. Rolą części wyspowej (około 20% masy trzustki) jest wydzielanie dokrewne substancji, takich jak: insulina, proinsulina, glukagon.

Utrzymują one optymalne stężenie glukozy we krwi i regulują procesy trawienne składników pokarmowych.

Choć niewielka trzustka ma do wykonania sporo pracy. Z tego względu jest narażona na różne uszkodzenia, które mogą upośledzać jej funkcje zewnątrzwydzielnicze i wewnątrzwydzielnicze. Jednym z częściej wykrywanych zaburzeń jest ostre zapalenie trzustki (OZT) oraz przewlekłe zapalenie trzustki.

ZOBACZ TEŻ: Wrzody żołądka: jak rozpoznać i leczyć?

Przyczyny zapalenia trzustki

Gdy trzustka działa prawidłowo, jest zabezpieczona kilkoma mechanizmami ochronnymi, które stabilizują i hamują aktywność enzymów trawiennych.

Zaburzenie pracy tych mechanizmów skutkuje aktywacją enzymów w komórkach pęcherzykowych trzustki, co w efekcie prowadzi do samotrawienia tego organu i okolicznych tkanek.

Rozwija się wówczas silna reakcja zapalna, która w skrajnych przypadkach może przerodzić się w uogólnioną reakcję zapalną, prowadzącą do wielonarządowej niewydolności. Stan ten nazywany jest ostrym zapaleniem trzustki.

Co może doprowadzić do rozwoju ostrego zapalenia trzustki? Najczęstszą przyczyną jest nadużywanie alkoholu, które odpowiada za nawet połowę przypadków tego schorzenia. Zapalenie trzustki może być również następstwem kamicy żółciowej lub urazu jamy brzusznej.

Zdarza się też, że do rozwoju choroby przyczynia się nieleczona hiperlipidemia i towarzysząca jej nadwaga lub otyłość, niektóre leki (m.in.

NLPZ, leki moczopędne, steroidy), niektóre schorzenia autoimmunologiczne oraz wirusowe, zakażenie glistą ludzką, wrodzone wady rozwojowe trzustki lub dziedziczne mutacje niektórych genów, które sprzyjają aktywacji enzymów trzustkowych jeszcze wewnątrz komórek pęcherzykowych.

W około 10% przypadków zachorowań lekarze nie są w stanie ustalić przyczyny rozwoju choroby. Mówi się wówczas o tzw. idiopatycznym ostrym zapaleniu trzustki.

Jak objawia się zapalenie trzustki?

Charakterystycznym objawem przy zapaleniu trzustki jest bardzo silny, wręcz trudny do wytrzymania ból w nadbrzuszu i środkowej części brzucha, który utrzymuje się przez wiele godzin, a nawet dni. Nasileniu objawów towarzyszyć mogą nudności i wymioty, mocno podwyższona temperatura ciała, jak również bóle mięśniowe. Brzuch staje się wzdęty, a chory ma problem z oddawaniem stolca.

Gdy stan chorego jest ciężki, może dojść do spadku ciśnienia tętniczego krwi oraz niewydolności pozostałych układów. Stan ten stanowi bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia.

Autoimmunologiczne zapalenie trzustki – przyczyny, objawy, leczenie

Diagnostyka i rozpoznanie zapalenia trzustki

Rozpoznanie zapalenia trzustki opiera się na dokładnym wywiadzie medycznym, w trakcie którego pacjent musi udzielić wszelkich informacji na temat swojego samopoczucia i występujących objawów.

Na stan zapalny wskazywać może wysoka gorączka, podwyższone tętno, napięcie i bolesność brzucha, a także brak szmerów wywołanych perystaltyką jelit.

U blisko 30% chorych występuje żółtaczka będąca efektem utrudnionego odpływu żółci.

Aby postawić diagnozę konieczne jest wykonanie badań diagnostycznych. Na początku zleca się wykonanie oznaczenia poziomu enzymów trzustkowych – amylazy i lipazy – w moczu i surowicy krwi. Trzeba jednak pamiętać, że ich poziom, nawet przy ostrym zapaleniu trzustki, może być prawidłowy lub nieznacznie podwyższony.

Wśród badań obrazowych najczęściej wykonuje się zdjęcie RTG klatki piersiowej i jamy brzusznej oraz USG i tomografię jamy brzusznej. Dzięki nim można sprawdzić, co jest przyczyną zapalenia.

ZOBACZ TEŻ: Zespół jelita drażliwego – objawy i leczenie

Metody leczenia zapalenia trzustki

Leczenie ostrego zapalenia trzustki odbywa się w warunkach szpitalnych. Osoba chora otrzymuje leki zmniejszające ból, a także środki hamujące funkcje wydzielnicze trzustki, nieraz również antybiotyki, jeżeli doszło do rozwoju infekcji.

Dodatkowo przez pierwsze dni leczenie musi pozostać na czczo. W tym czasie nawadnianie odbywa się dożylnie. Odżywianie doustne wprowadza się dopiero w momencie ustąpienia bólu brzucha i nudności.

Jeżeli przyczyną zapalenia trzustki są kamienie żółciowe, lekarz prawdopodobnie podejmie decyzję o usunięciu pęcherzyka żółciowego (cholecystektomia).

Jeżeli zapalenie trzustki ma postać łagodną, zwykle przebiega bez większych uszkodzeń narządów. Ciężka postać OTZ jest trudniejsza w leczeniu i wymaga intensywnej opieki medycznej.

Po zakończonym leczeniu chory powinien trzymać się zaleceń dietetyka. Początkowo dieta jest lekkostrawna i uboga w tłuszcze, składa się z niewielkiej ilości białka i węglowodanów. Posiłki są niewielkie, ale spożywane regularnie co 3-4 godziny.

Dopiero po kilku tygodniach można stopniowo zwiększać spożycie tłuszczu. Wspomagająco można stosować wyciągi z ziół, które zmniejszają dyskomfort ze strony przewodu pokarmowego.

Koper włoski, macierzanka, kminek, mięta, mniszek i goryczka poprawiają trawienie i przyczyniają się do prawidłowej pracy przewodu pokarmowego (Dla trzustki kapsułki, Herbatka dla trzustki).

Zawsze warto czytać ulotki leków, by znać ich działanie i ewentualne skutki uboczne. Te same informacje na temat farmaceutyków znajdziesz na KtoMaLek.pl, w wygodnej i przejrzystej formie.

Zapalenie trzustki – czy można mu zapobiegać?

Jedynym sposobem zapobiegania ostremu zapaleniu trzustki jest unikanie czynników, które mogą je wywołać. Jeśli więc zmagamy się z kamicą żółciową, należy zająć się leczeniem tego problemu. Warto pamiętać, że rozwojowi kamicy sprzyja otyłość, dlatego istotna jest zdrowa i zróżnicowana dieta, a także aktywność fizyczna, które pomagają w utrzymaniu prawidłowej wagi.

Alkohol jest drugim w kolejności czynnikiem rozwoju OZT. Należy do ograniczyć lub zupełnie wyeliminować. Osoby uzależniona od alkoholu powinny otrzymać odpowiednią pomoc oraz rozpocząć leczenie odwykowe.

ZOBACZ TEŻ:

Wszystkie treści zamieszczone w Serwisie, w tym artykuły dotyczące tematyki medycznej, mają wyłącznie charakter informacyjny. Dokładamy starań, aby zawarte informacje były rzetelne, prawdziwe i kompletne, jednakże nie ponosimy odpowiedzialności za rezultaty działań podjętych w oparciu o nie, w szczególności informacje te w żadnym wypadku nie mogą zastąpić wizyty u lekarza.

Zapalenie trzustki – ostre, przewlekłe, leczenie | Synexus

Autoimmunologiczne zapalenie trzustki – przyczyny, objawy, leczenie

Trzustka jest umiejscowiona w jamie brzusznej, w bezpośrednim sąsiedztwie żołądka. To niepozorny narząd o podłużnym kształcie, osiągający długość około 12-20 cm. W dużej mierze składa się z gruczołów, których zadaniem jest produkowanie substancji służących do trawienia tłuszczy, białek i węglowodanów. To tzw. część zewnątrzwydzielnicza tego narządu. Trzustka posiada również część wewnątrzwydzielniczą, której zadaniem jest uwalnianie do krwi hormonów odpowiedzialnych przede wszystkim za regulowanie poziomu glukozy w organizmie. Choroby trzustki mogą być bardzo niebezpieczne dla zdrowia, a nawet życia pacjenta. Wśród nich najbardziej rozpowszechniony jest nowotwór, a także zapalenie trzustki.

Zapalenie trzustki – objawy

Przyczynami wystąpienia zapalenia trzustki mogą być różne czynniki, bardziej lub mniej zależne od naszej woli. Należą do nich przede wszystkim:

  • nadużywanie alkoholu,
  • kamica żółciowa,
  • urazy jamy brzusznej,
  • infekcje,
  • stosowanie niektórych leków.

Objawem zapalenia trzustki, którego nie da się przeoczyć, jest silny, przeszywający ból w górnej części brzucha, który utrzymuje się nawet do kilku dni. Warto zauważyć, że w początkowym stadium choroby trudno określić, czy mamy do czynienia z jej ostrą, czy przewlekłą postacią. Ostre zapalenie trzustki występuje jednak zdecydowanie częściej, a jego objawy to:

  • nagły i silny ból brzucha, promieniujący do kręgosłupa;
  • nudności i wymioty;
  • wzmożone pragnienie;
  • przyspieszone bicie serca;
  • rumień twarzy;
  • gorączka.

Bardzo agresywną formę ostrego przebiegu tej choroby stanowi martwicze zapalenie trzustki. W jej wyniku enzymy trzustkowe trawią organ i przylegające do niego tkanki.

Leia também:  Jakie Są Objawy Po Antybiotyku?

Śmiertelność pacjentów z tej grupy może wynosić nawet 50% (lub 80%, jeżeli dochodzi do sepsy), co stanowi wyjątkowo wysoki współczynnik.

Dla porównania, u pacjentów, u których nie wykazano martwicy trzustki, ale zmagają się z ostrym zapaleniem trzustki, śmiertelność wynosi około 10%.

Powikłania ostrego zapalenia trzustki obejmują m.in. tworzenie się zbiorników płynu, ropień trzustki, dalsze ogniska martwicy, przetoki, krwotoki do układu pokarmowego, a także nacieki na trzustce.

Przewlekła postać zapalenia trzustki może przebiegać bez epizodów nagłego zaostrzenia. Do jej objawów należą:

  • nawracający ból brzucha, promieniujący do kręgosłupa;
  • wzdęcia;
  • biegunka;
  • wymioty;
  • postępująca utrata masy ciała;
  • świąd skóry;

Przewlekłe zapalenie trzustki – przyczyny, objawy, leczenie

Autoimmunologiczne zapalenie trzustki – przyczyny, objawy, leczenie

Choroby zapalne trzustki to jedna z najczęstszych grup chorób gruczołów układu pokarmowego. Wyróżniamy ostre oraz przewlekłe zapalenie trzustki. Ta druga jednostka jest przewlekłym procesem zapalnym, który powoduje nieodwracalne i stale postępujące zmiany z budowie trzustki, w ostateczności doprowadzające do niewydolności narządu. [1]

Przyczyny przewlekłego zapalenia trzustki

Częstość przewlekłego zapalenia trzustki w populacji polskiej waha się w graniach 0,04-5%. Zachorowalność szacuje się na 5-10 nowych zachorowań na 100000 osób. [1] Częściej chorują mężczyźni, zazwyczaj powyżej 40. roku życia.

Przyczyny przewlekłego zapalenia trzustki nie są do końca poznane. Wiadomo jednak, że jest to choroba o wieloczynnikowej etiologii.

Wśród czynników ryzyka wymienia się zarówno składową związaną z predyspozycjami genetycznymi, czynnikami środowiskowymi oraz stylem życia. Celem klasyfikacji ryzyka zachorowania lekarze oraz naukowcy korzystają z systemu TIGAR-O [2].

Sama nazwa systemu wywodzi się od pierwszych liter czynników, które w największym stopniu wpływają na rozwój procesu zapalnego w trzustce.

T – czynniki toksyczne – wśród nich największą rolę pełni alkohol. Jest to główna przyczyna zachorowań w Polsce, odpowiedzialna za około 65% przypadków. [1]

I – idiopatyczne – o idiopatycznym zapaleniu trzustki mówimy w sytuacjach, gdy nie jesteśmy w stanie uchwycić czynnika wywołującego chorobę. Przyczyny idiopatyczne odpowiadają za około 20% przypadków przewlekłego zapalenia trzustki.

G – genetyczne – rzadka przyczyna, wśród której największe znaczenie ma mutacja genu PRSS1 [1] oraz genu CFTR odpowiedzialnego za rozwój mukowiscydozy.

A – autoimmunologiczne – czynnik autoimmunologiczny dotyczy pacjentów chorujących na choroby z autoagresji, takie jak na przykład zespół Sjögrena czy nieswoiste zapalenia jelit.

R – nawracające (z ang. reccurence) – oznaczają nawrót choroby zapalnej (pod postacią przewlekłego zapalenia trzustki) po przebyciu ostrego zapalenia.

O – zwężające (z ang. obstructive) – choroby związane z uszkodzeniem przewodów trzustkowych lub żółciowych wspólnych (np. kamica pęcherzyka), które zwiększają ryzyko zachorowania na przewlekłe zapalenie trzustki.

Objawy przewlekłego zapalenia trzustki

Dolegliwości w przebiegu przewlekłego zapalenia trzustki obejmują przede wszystkim silne bóle brzucha, a w okresie późniejszym również niewydolność trzustki (zarówno wewnątrz- jak i zewnątrzwydzielniczą).

Ze względu na częstą etiologię alkoholową, zwykle towarzyszy temu choroba alkoholowa, w przebiegu której dochodzi do rozwoju stłuszczenia czy marskości wątroby, niedożywienia i niedokrwistości.

Bóle brzucha występują najczęściej w okolicy nadbrzusza, niekiedy promieniują do pleców. Objawy przybierają na sile po posiłkach, głównie bogatych w tłuszcze. Ponadto występują wzdęcia, wymioty oraz biegunka.

W zaawansowanej postaci przewlekłego zapalenia trzustki występują objawy związane z zaburzeniem gospodarki węglowodanowej organizmu. Ze względu na niedobory insuliny może dojść do rozwoju cukrzycy. [1]

Pacjenci często pytają, jak rozpoznać przewlekłe zapalenie trzustki. Poza wspomnianymi wyżej objawami niezwykle istotną rolę pełni diagnostyka z wykorzystaniem badań laboratoryjnych (amylaza i lipaza w surowicy – chociaż często są w normie) i obrazowych (tomografia komputerowa brzucha). [1]

Leczenie przewlekłego zapalenia trzustki

Podstawowym zaleceniem w przypadku leczenia przewlekłego zapalenia trzustki jest unikanie kontaktu z czynnikami ryzyka. Mowa tu o toksycznych przyczynach rozwoju choroby, takich jak spożywanie alkoholu. Niemniej istotne jest stosowanie odpowiedniej, zbilansowanej diety.

 Dieta w przypadku stanów zapalnych trzustki powinna zawierać małe ilości tłuszczów i opierać się na składnikach lekkostrawnych. W leczeniu żywieniowym stosuje się suplementację enzymów trzustkowych, co ułatwia trawienie i ogranicza częstość dolegliwości ze strony tego układu.

[1]

[1] Pod red. Gajewski P., Interna Szczeklika – Podręcznik Chorób Wewnętrznych, wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków, 2012, s: 982-988

[2] Olakowski M. Chirurgia trzustki – postępy 2006 http://www.mp.pl/artykuly/32693,chirurgia-trzustki-postepy-2006 data dostępu: 07.07.2017

Zapalenie trzustki – przyczyny, rozpoznanie, leczenie

Trzustka to bardzo ważny narząd, który pełni w organizmie kluczowe funkcje. Bez niego prawidłowe funkcjonowanie jest niemalże niemożliwe.

Zdarza się, że styl życia lub inne choroby sprzyjają wystąpieniu zapalenia trzustki, które dzielimy na ostre i przewlekłe.

Co to jest trzustka i do czego służy? Jakie są przyczyny i objawy zapalenia trzustki? W jaki sposób można rozpoznać tą chorobę? Jak wygląda leczenie zapalenia trzustki i czy jest możliwe całkowite wyleczenie?

1. Jakie funkcje ma trzustka?

Trzustka to niewielki gruczoł, który należy do układu trawiennego. Składa się z dwóch rodzajów komórek. 80% masy narządu to część pęcherzykowa, która produkuje i uwalnia sok trzustkowy.

Występujące w nim enzymy trawią wiele składników pokarmu, między innymi tłuszcze, białka i węglowodany. Enzymy są transportowane do dwunastnicy przez przewody trzustkowe i tam aktywowane.

Pozostałe 20% masy trzustki to część wyspowa, która wydziela substancje, takie jak insulina, proinsulina i glukagon. Regulują proces trawienia pokarmu i zapewniają prawidłowe stężenie glukozy we krwi.

2. Przyczyny zapalenia trzustki

Prawidłowe działanie trzustki warunkuje kilka mechanizmów ochronnych, które regulują aktywność enzymów trawiennych. Zaburzenie mechanizm sprawia, że uaktywniają się enzymy w komórkach pęcherzykowych trzustki.

W efekcie organ zaczyna trawić siebie i okoliczne tkanki, powstaje silna reakcja zapalna. Niekiedy może przerodzić się w ogólną reakcję i prowadzić do niewydolności wielonarządowej. Ten stan jest określany jako ostre zapalenie trzustki, a przyczyny choroby to:

  • nadużywanie alkoholu,
  • kamica żółciowa,
  • uraz jamy brzusznej,
  • nieleczona hiperlipidemia,
  • nadwaga lub otyłość,
  • niektóre leki (m.in. NLPZ, leki moczopędne, steroidy),
  • niektóre schorzenia autoimmunologiczne,
  • niektóre schorzenia wirusowe,
  • zakażenie glistą ludzką,
  • wrodzone wady rozwojowe trzustki,
  • dziedziczne mutacje niektórych genów (PRSS1, SPINK1 i CFTR).

W około 10% przypadków zapalenia trzustki niemożliwe jest określenie przyczyny choroby, mówi się wówczas o idiopatycznym ostrym zapaleniu trzustki.

Nie wiadomo czy przewlekłe zapalenie trzustki to odrębna choroba czy skutek nawracających epizodów ostrego zapalenia, najczęściej jednak przyczyną tej choroby jest nadużywanie alkoholu.

Przewlekłe zapalenie trzustki może mieć swoją przyczynę w powikłaniach po ostrym zapaleniu trzustki. Zachorować na przewlekłe zapalenie trzustki mogą również osoby cierpiące na kamicę żółciową lub mukowiscydozę. W miarę zwiększenia uszkodzeń trzustki, organ ten nie wydziela odpowiedniej ilości hormonów i enzymów.

Obie postaci choroby poprzez stopniowe uszkadzanie narządu prowadzą do niezdolności trzustki.

3. Objawy zapalenia trzustki

Charakterystyczną dolegliwością w przypadku zapalenia trzustki jest silny, niekiedy trudny do wytrzymania ból nadbrzusza i środkowej części brzucha.Utrzymuje się on przez wiele godzin, a nawet dni. Mogą mu towarzyszyć nudności i wymioty, podwyższona temperatura ciała i ból mięśni.

Zazwyczaj brzuch jest wzdęty, a chory nie może oddać stolca. Objawy najczęściej pojawiają się nagle i nasilają się wraz z upływem czasu. Zdarza się, że ból jest większy po lewej lub prawej stronie i promieniuje do pleców.

Co ciekawe, uszkodzenie trzustki przez alkohol nie daje objawów do momentu ataku ostrego bólu. Pacjenci z przewlekłym zapaleniem trzustki chudną mimo apetytu, doskwiera im biegunka i wymioty. Choroba może doprowadzić do odwodnienia, zażółcenia skóry, gałek ocznych i cukrzycy, ponieważ trzustka nie wydziela insuliny.

4. Diagnoza zapalenia trzustki

Zdiagnozowanie zapalenia trzustki jest możliwe po wywiadzie lekarskim i badaniach. Objawy jakie mogą sugerować choroby tego narządu to:

  • gorączka,
  • częstoskurcz serca (powyżej 100 skurczów na minutę),
  • napięcie brzucha,
  • ból podczas uciskania brzucha,
  • ściszenie lub brak szmerów związanych z perystaltyką przewodu pokarmowego.
Leia também:  Przewodnienie organizmu – przyczyny, objawy i leczenie nadmiaru wody w organizmie

U około 30% chorych występuje żółtaczka, wywołana utrudnionym odpływem żółci. Często rozpoznawane jest również zapalenie dróg żółciowych.

U niektórych osób pojawia się duszność spowodowana podrażnieniem przepony lub powikłaniami płucnymi. Wśród badań laboratoryjnych podstawą jest ocena aktywności amylazy w surowicy i moczu, a także lipazy surowicy.

Jednak wielokrotność wzrostu parametrów nie ma związku z zaawansowaniem ostrego zapalenia trzustki. W znalezieniu przyczyny ostrego zapalenia trzustki pomaga ocena stężenia wapnia i lipidów we krwi.

Chory powinien mieć sprawdzane stężenie elektrolitów, mocznika, kreatyniny i glukozy. Hematokryt >47% informuje o znacznym zagęszczeniu krwi, wywołanym wysiękiem składników osocza do jam ciała.

Natomiast białko C-reaktywne (CRP) >150 mg/dL wskazuje na ciężką postać ostrego zapalenia trzustki. Z kolei badania obrazowe, które mają największe znaczenie to:

  • RTG klatki piersiowej i jamy brzusznej,
  • USG jamy brzusznej,
  • tomografia komputerowa (TK) jamy brzusznej.

USG umożliwia znalezienie przyczyny choroby trzustki. Nie służy jednak ocenie zaawansowania zapalenia ani kondycji jamy brzusznej ze względu na gazy jelitowe.

Dynamiczne TK jamy brzusznej z kontrastem nie musi być przeprowadzone u osób z łagodną postacią zapalenia trzustki. Wyjątkiem jest podejrzenie guza.

Po zdiagnozowaniu choroby ważne jest potwierdzenie lub wykluczenie powikłań. W tym celu można wykonać ECPW ze sfinkterotomią zwieracza bańki wątrobowo-trzustkowej lub endoskopową ultrasonografię (EUS).

5. Leczenie zapalenia trzustki

Leczenie łagodnej postaci ostrego zapalenia trzustki polega na 3-4 dniowej głodówce, podczas której pacjentowi dożylnie otrzymuje leki i płyny.

Jedzenie możliwe jest dopiero po ustąpieniu nudności i bólu brzucha. Jeżeli przyczyną zapalenia trzustki jest kamica żółciowa konieczne jest wykonanie cholecystektomii (usunięcie pęcherzyka żółciowego) lub endoskopowa sfinkterotomia zwieracza bańki wątrobowo-trzustkowej.

Trudniejszym zadaniem jest leczenie ciężkiej postaci ostrego zapalenia trzustki. Istnieje ryzyko pojawienia się groźnych powikłań w ciągu pierwszych kilku godzin lub dni.

Ważne jest zwalczanie zagęszczenia krwi, zapobieganie zakażeniom i leczenie powikłań. We wczesnej fazie zapalenia pacjent otrzymuje leki przeciwbólowe.

W drugiej lub trzeciej dobie wdrażane jest żywienie dojelitowe lub jednoczesne dojelitowe i pozajelitowe. W czasie choroby bardzo ważne jest stałe monitorowanie podstawowych funkcji życiowych pacjenta.

Lekarz musi również zwracać uwagę na rozwijające się powikłania, takie jak: zakażenie, torbiele rzekome, ropień, krwawienie wewnątrz jamy brzusznej, niedrożność jelita grubego, przetoki, a także niewydolność wielonarządowa.

W wielu przypadkach następuje współpraca gastroenterologa z chirurgiem i anestezjologiem. Nieustannie trwają prace nad stworzeniem leków, które umożliwiłyby kontrolowanie przebiegu reakcji zapalnej i zaburzeń układu odpornościowego.

Po zakończeniu leczenia istotna jest dieta niskotłuszczowa i zrezygnowanie z picia alkoholu. Często chory musi zażywać enzymy trzustkowe w tabletkach, które usprawniają proces trawienia i niwelują ciśnienie w przewodach trzustkowych.

Należy również regularnie kontrolować ciśnienie krwi za pomocą ciśnieniomierza naramiennego lub nadgarstkowego. Zdarzają się też sytuacje, kiedy wykonywany jest zabieg usunięcia fragmentu trzustki. W ten sposób możliwe jest złagodzenie bólu narządu.

Leczenie przewlekłego zapalenia trzustki polega na zastosowaniu preparatów zawierających enzymy trzustkowe. Dzięki nim zmniejsza się ciśnienie w przewodach trzustkowych, a także zapobiega niewydolności tego organu. Najczęściej w przewlekłym zapaleniu trzustki stosuje się również leki przeciwbólowe.

Jeżeli dojdzie do powikłań i w przebiegu przewlekłego zapalenia trzustki lekarz wykryje cukrzycę, do leczenia farmakologicznego prób doustnie podawanych enzymów, włącza się również podawanie insuliny.

Pomocna jest regularna aktywność fizyczna, brak nałogów i częste badania diagnostyczne. Zdrowy styl życia to szansa na uniknięcie objawów choroby i rozwoju powikłań.

Warto sięgać po wyciągi z ziół, które zmniejszają dyskomfort układu pokarmowego, takie jak koper włoski, macierzanka, kminek, mięta, mniszek i goryczka.

Operacja to etap, gdy leczenie farmakologiczne przewlekłego zapalenia trzustki, nie przynosi pozytywnych rezultatów. Zabieg endoskopowy może mieć na celu przecięcie zwieracza w bańce Vatera, usunięcie kamieni trzustkowych, drenaż pseudotorbieli do żołądka lub do dwunastnicy.

6. Całkowite wyleczenie trzustki

Łagodna postać zapalenia trzustki ustępuje u większości pacjentów bez trwałych uszkodzeń w jamie brzusznej. Zazwyczaj dzieje się tak, gdy choroba ujawnia się poprzez pojedynczy epizod i nie trwa przewlekle.

Nawrotu choroby można także uniknąć po znalezieniu przyczyny zapalenia trzustki i jej usunięcia. Atak ciężkiej postaci choroby doprowadza do śmierci u 10% chorych.

Jednak nawet po ostrym napadzie możliwe jest całkowite wyleczenie. Jedynie u niektórych osób konieczna jest długotrwała insulinoterapia i suplementacja enzymów trzustkowych.

7. Jak często występuje zapalenie trzustki?

Nie istnieją wiarygodne informacje, dotyczące częstotliwości występowania zapalenia trzustki. Choroba może nie zostać rozpoznana, jeśli nie zostaną wykonane testy diagnostyczne.

Na świecie ostre zapalenie trzustki pojawia się rocznie u 10-44 na 100 000 osób. W ostatnich latach zachorowalność wzrasta, a główną przyczyną staje się kamica żółciowa.

Wiedza medyczna jest coraz większa i w niejasnych przypadkach zleca się oznaczenie aktywności enzymów trzustkowych we krwi i moczu, co umożliwia wykrycie chorób narządu.

W celu zapobiegania ostrego zapalenia trzustki ważne jest unikanie czynników, które mogą je wywołać. Przede wszystkim kluczowa jest zdrowa, zróżnicowana dieta i aktywność fizyczna. Ważne, by nie pić alkoholu i nie palić papierosów.

Skorzystaj z usług medycznych bez kolejek. Umów wizytę u specjalisty z e-receptą i e-zwolnieniem lub badanie na abcZdrowie Znajdź lekarza.

Przewlekłe zapalenie trzustki: przyczyny, objawy, leczenie

Przewlekłe zapalenie trzustki (PZT) jest to proces zapalny miąższu narządu, prowadzący do postępującego i nieodwracalnego zniszczenia trzustki i jej niewydolności zewnątrz- i wewnątrzwydzielniczej. Najczęściej jest to efekt długiego nadużywania alkoholu. Uważa się, że alkoholizm odpowiada za około 3/4 przypadków choroby.

Pozostałe przyczyny przewlekłego zapalenia trzustki to wady rozwojowe trzustki, pourazowe lub nowotworowe zmiany w trzustce, które powodują kłopoty z odpływem soku trzustkowego, a także powikłanie po ostrym zapaleniu trzustki. Może mieć ponadto powiązania z mukowiscydozą oraz kamicą żółciową.

Jedną z postaci choroby jest także autoimmunologiczne zapalenie trzustki.

Przewlekłe zapalenie trzustki dotyka około 5-10 procent alkoholików. Zapaleniu trzustki sprzyja także palenie papierosów oraz niewłaściwa, nadmiernie tłusta dieta.

Rzadsze przyczyny przewlekłego zapalenie trzustki to zaburzenia endokrynologiczne spowodowane nadczynnością przytarczyc, przewlekła niewydolność nerek, a także skłonności genetyczne. Bywa także, że przyczyna choroby pozostaje nierozpoznana.

Trzustka to narząd leżący w podbrzuszu, czyli w górnej części jamy brzusznej. Znajdziemy ją na lewo od kręgosłupa, w okolicy żołądka, śledziony i dwunastnicy.

Połączona jest z dwunastnicą głównym przewodem trzustkowym. To nim spływa do dwunastnicy sok trzustkowy, zawierający enzymy trzustkowe.

Drugą funkcja trzustki jest produkcja dwóch hormonów: glukagonu i insuliny, zawiadujących gospodarką węglowodanową.

Trzustka wydziela trzy typy enzymów. Są to: enzymy proteolityczne odpowiadające za trawienie białek (trypsyna, chymotrypsyna, karboksypeptydaza A i B oraz elastaza) oraz enzymy glikolityczne rozkładające  cukry (amylaza), a także enzymy lipolityczne trawiące tłuszcze (lipaza).

Zobacz wideo Jak zbudowana jest trzustka i jakie pełni funkcje

Głównym objawem choroby jest silny ból brzucha, mogący pojawiać się po posiłku, ale także bez związku z jedzeniem. Ból podbrzusza trwa kilka godzin i może doskwierać już na wiele lat przed zdiagnozowaniem choroby. Zazwyczaj mija około pięciu lat od pierwszych objawów niewydolności trzustki do zdiagnozowania choroby. Ból zmniejsza się w okresach abstynencji alkoholowej.

Leia também:  Jakie Są Objawy Poronienia W Pierwszych Tygodniach?

Drugim objawem choroby są biegunki. To tzw. stolce tłuszczowe, a także wzdęcia, wymioty i inne objawy nietolerancji pokarmowej. Efektem jest niedożywienie i wyniszczenie organizmu. W przypadku zaawansowanego przewlekłego zapalenia trzustki i zniszczenia większej części narządu dochodzi także do rozwoju cukrzycy.

Jest to choroba, którą bardzo trudno jest zdiagnozować na wczesnym etapie, gdyż nie daje charakterystycznych dla siebie objawów. Pewną wskazówką mogą być przewlekłe bóle brzucha.

Oprócz badania fizykalnego sprawdza się także poziom aktywności amylazy i lipazy, czyli enzymów trzustkowych. Lekarz zleca ponadto morfologię krwi oraz stężenie wapnia, glukozy i elektrolitów.

Wykonuje się USG jamy brzusznej oraz tomografię komputerową (TK) i biopsję cienkoigłową pod kontrolą USG.

Podstawą leczenie jest całkowite odrzucenie alkoholu oraz papierosów. Konieczna staje się zmiana diety na niskotłuszczową ale wysokokaloryczną i z większą zawartością białka. Porcje powinny być małe, ale spożywane dość często. Najlepiej, aby posiłki przygotowywane były bez dodatku tłuszczu, a więc na parze lub w folii.

Stosuje się ponadto leczenie objawowe, czyli środki przeciwbólowe, a także leczenie chorób towarzyszących, w tym alkoholizmu oraz cukrzycy.

Dodatkowo chory dostaje enzymy trzustkowe, mające pomóc w trawieniu pokarmów.

W ciężkich, niepoddających się leczeniu przypadkach, stosuje się zabiegi chirurgiczne (w przypadku przewlekłego i wyniszczającego bólu usuwa się narząd), a także endoskopię i leczenie radiologiczne.

Przewlekłe zapalenie trzustki może rozwinąć się po wielu latach choroby w raka trzustki. Ponadto wśród powikłań spotyka się: torbiele, ropnie, przetoki, wodobrzusze, a także zwężenie przewodów trzustkowych, zwężenie dwunastnicy oraz zakrzepica żyły śledzionowej.

Ostre lub przewlekłe zapalenie trzustki – przyczyny, objawy, leczenie

Trzustka znajduje się w górnej części jamy brzusznej i jest bardzo istotnym narządem pełniącym dwie główne funkcje.

Pierwszą z nich, zewnątrzwydzielniczą, jest dostarczanie do jelita cienkiego enzymów trawiennych wspomagających proces trawienia białek, tłuszczów i węglowodanów.

Drugą rolą – wewnątrzwydzielniczą – jest produkcja hormonów (insuliny i glukagonu) pozwalających regulować poziom glukozy we krwi.

Do najczęstszych chorób trzustki należą jej zapalenia, które dzielimy na dwa główne typy.

Stan zapalny trzustki

Uszkodzenie trzustki następuje wtedy, gdy do aktywowania enzymów trawiennych dochodzi, zanim zostaną one uwolnione do jelita cienkiego. Zaczynają wtedy atakować komórki organu, przez co dochodzi do stanu zapalnego.

Rodzaje zapalenia trzustki

Można rozróżnić dwa główne rodzaje stanu zapalnego trzustki: ostre zapalenie trzustki i przewlekłe zapalenie trzustki. Od rodzaju schorzenia zależy proces jego leczenia:

  • Ostre zapalenie trzustki (OZT) – jest stanem nagłym, który rozwija się, gdy w wyniku działania enzymów dochodzi do samotrawienia trzustki i sąsiadujących z nią narządów oraz szybkiego rozwoju zapalenia. Może przebiegać łagodnie, powodując jedynie uczucie łagodnego dyskomfortu, lub agresywnie. W takich wypadkach doprowadza on do stanu zagrażającego życiu pacjenta (martwicze zapalenie trzustki).
  • Przewlekłe zapalenie trzustki – przewlekłe zapalenie trzustki (PZT) to długotrwały proces zapalny prowadzący do nieodwracalnego zniszczenia tego narządu. Najczęściej występuje po epizodzie OZT. Główną przyczyną jest nadużywanie alkoholu. Warto pamiętać, że uszkodzenie trzustki przez alkohol może nie dawać objawów przez wiele lat i ujawnić się nagle.

Przewlekłe i ostre zapalenie trzustki – objawy

Główne objawy OZT to:

  • ból nadbrzusza, mogący promieniować do pleców, nasilający się po jedzeniu, zwłaszcza pokarmów bogatych w tłuszcze,
  • obrzęk i tkliwość brzucha,
  • nudności i wymioty,
  • gorączka,
  • czkawka,
  • przyspieszone tętno.

Objawy przewlekłego zapalenia trzustki zazwyczaj są bardzo podobne do symptomów jej ostrego zapalenia. Pacjenci często odczuwają stały ból w górnej części brzucha, który promieniuje do pleców.

Inne objawy to biegunka oraz utrata wagi spowodowana złym wchłanianiem pokarmu. Dzieje się tak, ponieważ gruczoł uwalnia niewystarczającą ilość enzymów trawiennych.

W wyniku uszkodzenia komórek trzustki i zaburzenia wytwarzania insuliny może się także rozwinąć cukrzyca.

Warto również pamiętać, że niektóre z powyższych symptomów są również objawami raka trzustki – ich występowanie należy więc skonsultować ze specjalistą np. z gastrologiem.

Zapalenie trzustki – przyczyny

Główne przyczyny zapalenia trzustki o ostrym przebiegu to choroby dróg żółciowych (np. kamica żółciowa) lub nadużywanie alkoholu. Inne przyczyny to stosowanie leków, choroby autoimmunologiczne, infekcje, zaburzenia metabolizmu oraz operacje. Szacuje się, że u około 15% pacjentów z ostrym zapaleniem trzustki przyczyna jest nieznana.

Najczęstszym powodem przewlekłego zapalenia trzustki jest długotrwałe nadużywanie alkoholu (prawie 80%). Czynnikiem sprzyjającym powstaniu i rozwojowi PZT jest także palenie papierosów. Wśród innych zagrożeń rozwoju tej choroby wymienia się także kamicę żółciową, choroby autoimmunologiczne gruczołu, mukowiscydozę oraz wysokokaloryczną dietę bogatą w białko i tłuszcze.

Przewlekłe i ostre zapalenie trzustki – diagnostyka

Aby zdiagnozować ostre zapalenie trzustki, lekarze przeprowadzają wywiad i badanie przedmiotowe, a także zlecają badania laboratoryjne krwi, w których mierzy się poziom dwóch enzymów trawiennych: amylazy i lipazy, których wysoki poziom wskazuje na OZT. Do rozpoznania niezbędne jest stwierdzenie 2 z 3 kryteriów diagnostycznych:

  1. typowy obraz kliniczny (ból w nadbrzuszu o ostrym początku, często promieniujący do pleców),
  2. aktywność enzymów trzustkowych w surowicy ponad trzykrotnie przewyższająca górną granicę normy,
  3. wyniki badań obrazowych (USG jamy brzusznej, dynamiczna tomografia komputerowa, ewentualnie rezonans magnetyczny) typowe dla OZT.

Dodatkowo lekarz może wykonać także:

  • test czynności trzustki, aby sprawdzić, czy narząd wytwarza właściwe ilości enzymów trawiennych,
  • test na tolerancję glukozy w celu pomiaru uszkodzeń komórek trzustki wytwarzających insulinę,
  • endoskopową cholangiopankreatografię wsteczną (ECPW) wykonywaną w ciężkim OZT żółciowym, aby ocenić przewód trzustkowy i drogi żółciowe za pomocą promieni rentgenowskich,
  • biopsję celem pobrania wycinka z trzustki.

W bardziej zaawansowanych stadiach schorzenia lekarz może zalecić dodatkowe badania krwi, moczu i stolca w celu potwierdzenia rozpoznania.

Przewlekłe i ostre zapalenie trzustki – leczenie

Leczenie ostrego lub przewlekłego zapalenia trzustki często wiąże się z hospitalizacją.

Trzustka odgrywa kluczową rolę w procesie trawienia, dlatego aby wyzdrowiała, należy ją przede wszystkim odciążyć.

Z tego powodu lekarz może zalecić podawanie pacjentowi specjalistycznych płynów i pożywienia dożylnie lub bezpośrednio do żołądka. Powrót do normalnej diety jest uzależniony od stanu zdrowia chorego.

Ostre zapalenie trzustki – powikłania

Większość osób z ostrym zapaleniem trzustki powraca do pełni zdrowia po zastosowaniu odpowiedniego leczenia.

W ciężkich przypadkach ostre zapalenie trzustki może jednak powodować krwawienie do gruczołu, poważne uszkodzenia tkanek, a także zakażenie i powstawanie torbieli. OZT może również zaszkodzić innym ważnym narządom, takim jak serce, płuca i nerki.

Jeśli dojdzie do powikłań wielonarządowych lub wystąpi martwica w ostrym zapaleniu trzustki, śmiertelność wynosi nawet do 20%.

Zapalenie trzustki – dieta i zmiana stylu życia

Główną rolę w leczeniu zapalenia trzustki odgrywa zdrowa dieta niskotłuszczowa – osoby z PZT muszą zwracać na to szczególną uwagę.

Aby nie nadwerężać układu pokarmowego, należy również jeść częściej, ale w małych ilościach. Trzeba również pamiętać o odpowiednim nawodnieniu organizmu.

Dodatkowo lekarz może się zdecydować na zastosowanie suplementów witaminowych, zapewniających odpowiednie składniki odżywcze.

Należy pamiętać, że podczas leczenia zapalenia trzustki obowiązuje całkowity zakaz picia alkoholu i palenia tytoniu. Odstawienie tych używek jest też dobrym sposobem, by zapobiegać tej chorobie.

Seja o primeiro a comentar

Faça um comentário

Seu e-mail não será publicado.


*